RKT-54/2004

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice dnia.08.09.2004r. RKT-421-05/04/MK Decyzja nr RKT-54/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmian. Dz.U. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. Nr 96, poz. 959), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmian. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek KOPEX S.A. w Katowicach, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: wyra ż a si ę zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez KOPEX S.A. w Katowicach bezpo ś redniej kontroli nad Przedsi ę biorstwem Budowy Szybów S.A. w Bytomiu, poprzez nabycie przez KOPEX S.A. w Katowicach 58,82% akcji Przedsi ę biorstwa Budowy Szybów S.A. w Bytomiu. Uzasadnienie W dniu 30.07.2004r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek KOPEX S.A. w Katowicach (zwany dalej KOPEX S.A.) dotycz ą cy zamiaru koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez tego przedsi ę biorc ę kontroli nad Przedsi ę biorstwem Budowy Szybów S.A. w Bytomiu (zwane dalej PBSz S.A.), poprzez nabycie przez KOPEX S.A. 58,82% akcji tego przedsi ę biorcy, co w ś wietle przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmian. Dz.U. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891, Dz.U. Nr 96, poz. 959 - zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ), jest koncentracj ą o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Zg ł oszenie zamiaru w/w koncentracji zosta ł o dokonane w dniu zawarcia umowy sprzeda ż y akcji spó ł ki Przedsi ę biorstwo Budowy Szybów S.A. w Bytomiu (karty nr od 23 do nr 28). Postanowieniem z dnia 17.08.2004r. (karta nr 439), KOPEX S.A. zosta ł powiadomiony o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż ej opisanej koncentracji. Bezpo ś rednimi uczestnikami tej koncentracji jest KOPEX S.A. oraz PBSz S.A. Wi ę kszo ś ciowym akcjonariuszem KOPEX S.A. jest Skarb Pa ń stwa (karta nr 9). Natomiast PBSz S.A. w chwili dokonywania zg ł oszenia tej koncentracji nale ż a ł do grupy kapita ł owej JUPITER NFI S.A. w Warszawie (karta nr 10). W dniu 30.07.2004r. zosta ł a zawarta pomi ę dzy JUPITER NFI S.A. a KOPEX S.A. umowa sprzeda ż y akcji (karty nr od 23 do nr 28). Zgodnie z tre ś ci ą tej umowy, KOPEX S.A. nabywa od JUPITER NFI S.A. 2.742.751 akcji PBSz S.A., stanowi ą cych 58,82% wszystkich akcji tego przedsi ę biorcy. W ś wietle przepisów ustawy antymonopolowej powy ż ej opisane nabycie akcji stanowi koncentracj ę o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, polegaj ą c ą na przej ę ciu przez KOPEX S.A. bezpo ś redniej kontroli nad PBSz S.A. Aby zamiar koncentracji o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy, podlega ł obowi ą zkowi zg ł oszenia Prezesowi Urz ę du, zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy, łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru musi przekroczy ć równowarto ść 50 mln euro z uwzgl ę dnieniem przepisów art. 15 ustawy 1 antymonopolowej oraz rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz.U. z 2001r. Nr 60, poz. 611). Ponadto zamiar koncentracji nie mo ż e podlega ć wy łą czeniu z obowi ą zku zg ł oszenia na podstawie art. 13 pkt 1a w/w ustawy. Jak wynika z informacji i dokumentów przekazanych w trakcie post ę powania przez „KOPEX” S.A. obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji tj. w 2003r. wyniós ł równowarto ść (karty nr 8 i 442): -dla grupy kapita ł owej, do której nale ż y KOPEX S.A. - oko ł o (…) mln euro -dla grupy kapita ł owej, do której nale ż y PBSz S.A. - oko ł o (…) mln. euro. Powy ż sze oznacza, i ż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy antymonopolowej łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia czyli w 2003r. przekroczy ł równowarto ść 50 mln euro. Ponadto zamiar tej koncentracji nie podlega ł wy łą czeniu z obowi ą zku zg ł oszenia na podstawie art. 13 pkt 1a ustawy antymonopolowej, gdy ż obrót przedsi ę biorcy, nad którym ma nast ą pi ć przej ę cie kontroli tj. PBSz S.A. z uwzgl ę dnieniem art. 15 tej ustawy, wyniós ł w 2003r. równowarto ść oko ł o (…) mln.euro. Przyczyn ą dokonania planowanej koncentracji jest zamiar zbudowania przez KOPEX S.A. silnej grupy kapita ł owej w oparciu o wybrane firmy tzw. zaplecza górniczego, zdolnej do realizacji du ż ych inwestycji oraz zdobycia silnej pozycji rynkowej. Jednym z elementów tej strategii jest zakup akcji PBSz S.A. W łą czenie tego przedsi ę biorcy do grupy kapita ł owej umo ż liwi, umocnienie pozycji KOPEX S.A. na rynkach zagranicznych jako realizatora du ż ych inwestycji opieraj ą cych swoj ą pozycj ę na w ł asnym zapleczu projektowym i wykonawczym. Przedmiotem dzia ł alno ś ci KOPEX S.A. jest wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów górniczych i produkcyjnych. Natomiast przedsi ę biorcy zale ż ni od tej spó ł ki prowadz ą dzia ł alno ść np. w zakresie motoryzacji, us ł ug in ż ynieryjnych, finansowych. Przedmiotem dzia ł alno ś ci drugiego bezpo ś redniego uczestnika tej koncentracji tj. PBSz S.A. jest wykonywanie specjalistycznych robót budowlanych g ł ównie dla górnictwa. Przedsi ę biorcy nale żą cy do grupy kapita ł owej, do której nale ż y PBSz S.A. nie dzia ł aj ą na takim samym rynku jak KOPEX S.A. lub PBSz S.A. Z informacji przekazanych w zg ł oszeniu niniejszej koncentracji wynika, i ż zarówno KOPEX S.A. jak i PBSz S.A. dzia ł aj ą na tych samych rynkach produktowych, s ą to: - us ł ugi dla górnictwa (roboty pionowe - szybowe oraz roboty poziome - chodniki, komory), - wynajem maszyn i urz ą dze ń dla odbiorców górniczych, - sprzeda ż towarów masowych w tym w ę gla, oraz - wynajem nieruchomo ś ci. Jak wynika ze zg ł oszenia zamiaru koncentracji, dzia ł alno ść KOPEX S.A. koncentruje si ę g ł ównie na rynku europejskim, natomiast PBSz S.A. na rynku krajowym. Odbiorcami KOPEX S.A. s ą firmy europejskie, natomiast PBSz S.A. krajowe spó ł ki w ę glowe. Udzia ł w rynku obu uczestników tej koncentracji na rynkach wspólnych wynosi (karta nr 446): Przedsi ę biorcy Udzia ł procentowy na rynku krajowym us ł ug górniczych Udzia ł procentowy na rynku europejskim us ł ug górniczych KOPEX S.A. nie prowadzi takiej dzia ł alno ś ci na rynku krajowym poni ż ej (…) procenta PBSz S.A. -roboty poziome (…)% -roboty pionowe- (…)% -roboty specjalistyczne oko ł o (…)% poni ż ej (…) procenta Natomiast udzia ł w rynku uczestników tej koncentracji, na pozosta ł ych trzech w/w rynkach produktowych jest niewielki i wynosi od (…)% do (…)%. Oznacza to, i ż udzia ł na w/w europejskich rynkach produktowych, uczestników tej koncentracji z racji wi ę kszego obszaru oraz wi ę kszej liczby konkurentów na tym rynku ni ż na rynku krajowym, by ł by zbli ż ony do (…)%. Tym samym w rozumieniu pkt 7.2.1 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz.U. Nr 37, poz. 334), brak jest w niniejszej sprawie rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. 2 Ponadto pomimo wykonywania przez PBSz S.A. dla KOPEX S.A. us ł ug szybowych w ocenie uczestników tej koncentracji brak jest w niniejszej sprawie rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym w rozumieniu pkt 7.2.2 w/w rozporz ą dzenia. Bior ą c pod uwag ę udzia ł w rynku uczestników tej koncentracji oraz punkt 10.1.1. w/w rozporz ą dzenia, brak jest w niniejszej sprawie rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym. Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż organ antymonopolowy wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji w wyniku, której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Przepisy ustawy antymonopolowej nie definiuj ą co nale ż y rozumie ć jako istotne ograniczenie konkurencji. W art. 17 ustawa ta, wskazuje jedynie dwie mo ż liwe przes ł anki, które mog ą powodowa ć , istotne ograniczenie konkurencji, mo ż e to mie ć miejsce, np. w przypadku uzyskania przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, lub jej umocnienia w przypadku przedsi ę biorcy posiadaj ą cego ju ż tak ą pozycj ę . Wobec powy ż szego ogólna ocena czy dokonanie zamierzonej koncentracji nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji, dokonywana jest na podstawie oceny posiadanej obecnie pozycji rynkowej uczestników koncentracji, zmiany tej pozycji, któr ą mo ż e spowodowa ć dokonanie tej koncentracji oraz w oparciu o ocen ę skutków jakie spowoduje zamierzona koncentracja na stan konkurencji na rynku. Oznacza to, i ż warunkiem koniecznym do wydania przez organ antymonopolowy zgody na dokonanie koncentracji jest wykazanie, i ż nie ograniczy ona w sposób istotny konkurencji, w szczególno ś ci poprzez np. uzyskanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej, przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Wobec powy ż szego warunkiem koniecznym do stwierdzenia czy dana koncentracja nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji poprzez np. uzyskanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku, jest wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie. Jak wykazano powy ż ej uczestnicy tej koncentracji dzia ł aj ą na czterech wspólnych rynkach produktowych: us ł ugi dla górnictwa (roboty pionowe i poziome), wynajem maszyn i urz ą dze ń dla odbiorców górniczych, sprzeda ż towarów masowych w tym w ę gla oraz wynajem nieruchomo ś ci. W ocenie KOPEX S.A. w ł a ś ciwym rynkiem geograficznym w tej sprawie jest rynek Unii Europejskiej (karta nr 445). Za takim okre ś leniem rynku geograficznego przemawia zdaniem KOPEX S.A. swoboda przep ł ywu kapita ł ów, towarów i us ł ug, post ę puj ą ce ujednolicenie przepisów prawnych, podobny poziom technologii w sektorze górniczym na obszarze europejskim i jednolite wymogi dotycz ą ce przetargów na w/w roboty . G ł ównymi odbiorcami na rynku wspólnych rynkach produktowych dla KOPEX S.A. s ą kraje Unii Europejskiej (us ł ugi dla górnictwa) w tym w szczególno ś ci Polska (handel towarami masowymi - w ę giel - karta 443). Natomiast g ł ównymi odbiorcami dla PBSz S.A. s ą g ł ównie krajowe spó ł ki w ę glowe (karta 448). Rozpatruj ą c natomiast powi ą zania bezpo ś rednich uczestników tej koncentracji z dostawcami, zwa ż y ć nale ż y, i ż dla KOPEX S.A. wi ę kszo ść dostawców stanowi ą dostawcy krajowi. Natomiast PBSz S.A. nie jest uzale ż nione od dostawców materia ł ów, a ich oddzia ł ywanie na firm ę jest nieznaczne. Dostawcami us ł ug dla PBSz S.A. s ą jego przedsi ę biorcy zale ż ni, którzy s ą podwykonawcami tej firmy. Z powy ż szego wynika, i ż co prawda KOPEX S.A. ś wiadczy us ł ugi dla górnictwa oraz sprzedaje towary g ł ównie na rynku europejskim, jednak ż e dzia ł alno ść PBSz S.A. – spó ł ki przejmowanej, koncentruje si ę g ł ównie na rynku krajowym. Tym samym skutki dokonania zamierzonej koncentracji mog ą by ć przede wszystkim odczuwalne dla obecnych kontrahentów tego przedsi ę biorcy. Dlatego 3 te ż organ antymonopolowy ustali ł , i ż rynkiem w ł a ś ciwym w tej sprawie jest rynek krajowy ś wiadczenia us ł ug dla górnictwa, wynajmu maszyn i urz ą dze ń dla odbiorców górniczych, sprzeda ż y w ę gla i wynajmu nieruchomo ś ci. Jak przedstawiono to w cz ęś ci opisuj ą cej stan faktyczny, udzia ł w rynku krajowym sprzeda ż y w ę gla, wynajmu nieruchomo ś ci oraz wynajmu maszyn jest niewielki i wynosi od (…)% do (…)%. Znaczny udzia ł w rynku posiada jedynie PBSz S.A. na specyficznym rynku, którym s ą us ł ugi na górnictwa, na którym to rynku przedsi ę biorca ten w zakresie robót pionowych posiada udzia ł w rynku oko ł o (…)% a w rynku us ł ug poziomych (…)%. Natomiast na rynku krajowym us ł ug dla górnictwa KOPEX S.A. nie prowadzi dzia ł alno ś ci. Oznacza to i ż łą czny udzia ł w rynku krajowym ś wiadczenia us ł ug dla górnictwa, uczestników tej koncentracji, wynosi od (…)% do (…)%. Ponadto jak wynika z przekazanych w zg ł oszeniu informacji, łą czny procentowy udzia ł w rynku, na pozosta ł ych wspólnych rynkach produktowych wynosi od (…)% do (…)%. Tym samym w rozumieniu pkt. 7.2 oraz 10.1.1. zg ł oszenia, zamierzona koncentracja nie ma wp ł ywu na rynek zarówno w uj ę ciu horyzontalnym, wertykalnym jak i konglomeratowym, i nie spowoduje uzyskania przez przedsi ę biorców pozycji dominuj ą cej na rynku krajowym ś wiadczenia w/w us ł ug oraz sprzeda ż y towarów. Z uwagi jednak ż e na posiadany przez PBSz S.A. znaczny udzia ł w rynku krajowym ś wiadczenia us ł ug dla górnictwa zarówno poziomych jak i pionowych, organ antymonopolowy postanowi ł oceni ć czy zamierzona koncentracja nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji krajowym rynku ś wiadczenia tych us ł ug. W zakresie robót poziomych udzia ł PBSz S.A. w rynku wynosi (…)%, natomiast w rynku us ł ug pionowych udzia ł ten wynosi (…)%. PBSz S.A. zarówno w zakresie robót poziomych jak i pionowych spotyka si ę na rynku krajowym z istotn ą konkurencj ą takich firm jak (karta nr 456): -Przedsi ę biorstwo Robót Górniczych ROW Sp. z o.o. w Jastrz ę biu-Zdroju (roboty pionowe i poziome), -Konsorcjum Przedsi ę biorstw Robót Górniczych i Budowy Szybów S.A. w Katowicach (roboty pionowe i poziome), -EMES Mining Service w Katowicach (roboty poziome) -Przedsi ę biorstwo Budowy kopal ń PeBeKa S.A. w Lublinie (roboty pionowe). Udzia ł w rynku us ł ug górniczych poziomych, ka ż dego z tych przedsi ę biorców wynosi od (…)% do (…)%, natomiast w rynku us ł ug pionowych poni ż ej (…)%. Oznacza to, i ż PBSz S.A. posiada na rynku krajowym us ł ug górniczych pionowych jak i poziomych, znaczn ą konkurencj ę . Ponadto jak wynika z podanych w zg ł oszeniu informacji, równie ż na rynku europejskim ś wiadczenia us ł ug dla górnictwa, PBSz S.A. spotyka si ę ze znaczn ą konkurencj ą takich firm jak np. Thyssen Schachtbau GmbH w Niemczech, Dailmann Haniel AG w Niemczech, SKANSKA AG w Szwecji i inni. Powy ż sze oznacza, i ż PBSz S.A. dzia ł a zarówno na rynku krajowym jak i europejskim w warunkach znacznej konkurencji. Rynek us ł ug górniczych zarówno krajowy jaki europejski, jest rynkiem w fazie dojrza ł o ś ci. Dzia ł aj ą na tym rynku firmy o ustabilizowanej pozycji i posiadaj ą ce ugruntowan ą pozycj ę . Jak przewiduje KOPEX S.A. w najbli ż szych latach mo ż e wzrosn ąć popyt na roboty górnicze, szczególnie w krajach azjatyckich oraz Ameryki Po ł udniowej. Na rynku europejskim koncentracja ta spowoduje, pojawienie si ę nowego, silniejszego konkurenta, zdolnego do konkurowania z firmami ś wiadcz ą cymi us ł ugi górnicze o wysokiej jako ś ci. Dokonanie zamierzonej koncentracji, umo ż liwi poszerzenie oferty ś wiadczonych us ł ug przez KOPEX S.A., a PBSz S.A. u ł atwi dost ę p do nowych rynków ś wiadczenia us ł ug. Ponadto dokonanie zamierzonej koncentracji nie spowoduje równie ż wi ę kszych zmian na rynku krajowym, gdy ż nadal b ę d ą na tym rynku funkcjonowa ć firmy dzia ł aj ą ce w tej bran ż y, posiadaj ą ce znaczn ą i ugruntowan ą pozycj ę na tym rynku. Organ antymonopolowy dokonuj ą c oceny zamierzonej koncentracji, na podstawie przedstawionych w zg ł oszeniu danych i informacji uzna ł , i ż dokonanie tej koncentracji nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji na rynku krajowym ś wiadczenia us ł ug dla górnictwa, sprzeda ż y towarów (w tym w ę gla), oraz wynajmu maszyn, urz ą dze ń i nieruchomo ś ci. W szczególno ś ci organ antymonopolowy oceni ł , i ż dokonanie zamierzonej koncentracji, nie spowoduje 4 uzyskania pozycji dominuj ą cej na w/w rynkach produktowych, a tym samym nie spowoduje równie ż umocnienia tej pozycji. Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż dokonanie zamierzonej koncentracji nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji na w ł a ś ciwym w tej sprawie, w szczególno ś ci poprzez powstanie oraz umocnienie pozycji dominuj ą cej na tym rynku. Tym samym brak jest przeciwwskaza ń do wydania przez organ antymonopolowy, zgody na dokonanie niniejszej koncentracji. Wobec powy ż szego zdaniem organu antymonopolowego wydanie zgody na dokonanie powy ż szej koncentracji jest uzasadnione. St ą d organ antymonopolowy orzek ł si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach ALICJA KRAL 5