DOK-88/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-422/07/04/ES Warszawa, 2004-09-08 DECYZJA Nr DOK - 88/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wspólny wniosek Przedsi ę biorstwa Eksploatacji Ruroci ą gów Naftowych „Przyja źń ” S.A. z siedzib ą w P ł ocku i Otwartej Spó ł ki Akcyjnej „UKRTRANSNAFTA” z siedzib ą w Kijowie (Ukraina), wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na utworzeniu przez ww. spó ł ki wspólnego przedsi ę biorcy pod nazw ą Mi ę dzynarodowe Przedsi ę biorstwo Ruroci ą gowe „Sarmatia” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. U Z A S A D N I E N I E W dniu 25 czerwca 2004 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o od Przedsi ę biorstwa Eksploatacji Ruroci ą gów Naftowych „Przyja źń ” S.A. z siedzib ą w P ł ocku, zwanego dalej równie ż PERN S.A. i Otwartej Spó ł ki Akcyjnej „UKRTRANSNAFTA” z siedzib ą w Kijowie (Ukraina), zwanej dalej równie ż O.S.A. „UKRTRANSNAFTA”, zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na utworzeniu przez ww. spó ł ki wspólnego przedsi ę biorcy pod nazw ą Mi ę dzynarodowe Przedsi ę biorstwo Ruroci ą gowe „Sarmatia” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zwanego dalej równie ż MPR „Sarmatia”. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie niniejszej koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. 2 kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej równie ż ustaw ą antymonopolow ą , - utworzenie wspólnego przedsi ę biorcy jest jedn ą z form koncentracji, okre ś lon ą w art. 12 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej równie ż organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomi ł strony pismem z dnia 13 lipca 2004 r. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Opis i przyczyny transakcji. Zg ł oszona koncentracja dotyczy zamiaru utworzenia przez PERN S.A. i O.S.A. „UKRTRANSNAFTA” wspólnego przedsi ę biorcy pod firm ą MPR „Sarmatia”, którego g ł ównym zadaniem jest przygotowanie studialnej oceny wykonalno ś ci i op ł acalno ś ci oraz realizacji projektu budowy ruroci ą gu maj ą cego po łą czy ć miejscowo ść Brody na Ukrainie i P ł ock w Polsce. Decyzja o powo ł aniu ww. spó ł ki jest efektem podpisania przez rz ą dy Polski i Ukrainy w dniu 26 listopada 2003 r. umowy o wspieraniu budowy ruroci ą gu Brody – P ł ock oraz porozumienia w sprawie przygotowania do wspólnej realizacji mi ę dzynarodowego Projektu Euroazjatyckiego Korytarza Transportu Ropy Odessa – Brody – P ł ock – Gda ń sk w dniu 16 stycznia 2004 r. pomi ę dzy PERN S.A. i O.S.A. UKRTRANSNAFTA. Na etapie spó ł ki studialnej jej za ł o ż yciele, tj. PERN S.A. i O.S.A. UKRTRANSNAFTA, obejm ą po (tajemnica przedsi ę biorcy) % udzia ł ów. We wszystkich organach Spó ł ki, tzn. w zarz ą dzie, radzie nadzorczej i zgromadzeniu wspólników, ka ż da ze stron reprezentowa ć b ę dzie po (tajemnica przedsi ę biorcy) % g ł osów, a wszystkie decyzje zapada ć b ę d ą na zasadzie jednomy ś lno ś ci. Zgodnie z 3 informacj ą zawart ą w Za ł o ż eniach funkcjonowania Spó ł ki z kwietnia 2004 r., MPR „Sarmatia” zostaje powo ł ana w celu przygotowania i ewentualnej realizacji projektu budowy ruroci ą gu ropono ś nego na odcinku Brody – P ł ock, w celu przed ł u ż enia istniej ą cego ju ż ruroci ą gu ukrai ń skiego, łą cz ą cego Odess ę z Brodami. Jak wy ż ej wspomniano, podstawowym celem tej Spó ł ki jest ocena op ł acalno ś ci budowy ruroci ą gu Brody-P ł ock, przy za ł o ż eniu, i ż ropa kaspijska z Odessy b ę dzie przede wszystkim transportowana ruroci ą giem Pomorskim do Portu w Gda ń sku, a nast ę pnie drog ą morsk ą eksportowana z Polski. Spó ł ka b ę dzie mia ł a ograniczony wp ł yw na podejmowanie kluczowych decyzji w Projekcie – decyzje b ę d ą podejmowane przez udzia ł owców. Realizacja Projektu obejmuje trzy fazy, a mianowicie: - Faz ę Rozwoju – obejmuj ą c ą okres od daty zawarcia Umowy Spó ł ki, w której za ł o ż yciele Spó ł ki przygotuj ą Biznes Plan, projekt techniczny oraz zapewni ą w ł a ś ciwy poziom finansowania Projektu, m.in. przez pozyskanie ewentualnych inwestorów. Faza ta ma zosta ć zako ń czona tzw. Zamkni ę ciem Finansowym, - Faz ę Budowy – obejmuj ą c ą okres od dnia nast ę puj ą cego po dniu Zamkni ę cia Finansowego, przez okres budowy ruroci ą gu, a ż do chwili rozpocz ę cia tzw. Fazy Eksploatacji, - Faz ę Eksploatacji – okres obejmuj ą cy eksploatacj ę ruroci ą gu, czyli przesy ł ropy projektowanym ruroci ą giem z Brodów do P ł ocka. Przewidywany zakres dzia ł alno ś ci spó ł ki obejmuje Faz ę Rozwoju, jednak ż e w przypadku potwierdzenia op ł acalno ś ci Projektu, zak ł ada si ę mo ż liwo ść jej przekszta ł cenia w spó ł k ą akcyjn ą , której zadaniem b ę dzie realizacja kolejnych faz przedsi ę wzi ę cia, tj. budowa i eksploatacja ruroci ą gu, a tak ż e udzia ł w Projekcie nowych udzia ł owców, jednak na zasadach gwarantuj ą cych jej za ł o ż ycielom kontrol ę nad istotnymi aspektami funkcjonowania tego podmiotu. Celem gospodarczym przedmiotowej inwestycji jest dywersyfikacja dostaw ropy do krajów Europy Ś rodkowej i Pó ł nocnej, w tym równie ż do Polski, poprzez uzyskanie dost ę pu do z ł ó ż ropy kaspijskiej oraz stworzenie mo ż liwo ś ci tranzytu ropy z basenu morza kaspijskiego do niemieckich portów ba ł tyckich. Z perspektywy PERN S.A., jako przysz ł ego operatora ruroci ą gu, transakcja ma na celu uzyskanie dochodów z tytu ł u tranzytu ropy do odbiorców zagranicznych. Jednocze ś nie, planowana 4 inwestycja ma zapewni ć podniesienie bezpiecze ń stwa energetycznego Polski, poprzez zabezpieczenie dostaw z dwóch ró ż nych ź róde ł dla polskich rafinerii oraz wi ę ksze mo ż liwo ś ci negocjacji warunków dostaw ropy, jak równie ż pe ł niejsze wykorzystanie terminali w P.P.P.P. „Naftoport” Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku do tranzytu ropy na rynki ś wiatowe. Uczestnicy koncentracji. I. Przedsi ę biorstwo Eksploatacji Ruroci ą gów Naftowych „Przyja źń ” S.A. – prowadzi dzia ł alno ść na rynku transportu ruroci ą gowego, magazynowania, sk ł adowania i przechowywania towarów, w szczególno ś ci ropy naftowej i paliw. PERN S.A. eksploatuje istniej ą ce sieci ruroci ą gów i ropoci ą gów oraz zbiorniki na rop ę naftow ą i jest w ł a ś cicielem ww. baz magazynowych, ropoci ą gu przechodz ą cego przez Polsk ę ze wschodu na zachód, b ę d ą cego odcinkiem ruroci ą gu „Przyja źń ”, ropoci ą gu Pomorskiego pomi ę dzy Gda ń skiem a P ł ockiem oraz ruroci ą gów produktowych. Ponadto, Spó ł ka ta prowadzi dzia ł alno ść m.in. w zakresie budownictwa ogólnego i in ż ynierii l ą dowej, w tym budowy, rozbudowy, modernizacji systemów magistralnych ruroci ą gów naftowych oraz us ł ug remontowych i inwestycyjnych w tym zakresie. PERN S.A. posiada dwie spó ł ki zale ż ne, a mianowicie: - Centrum Diagnostyki Ruroci ą gów i Aparatury Sp. z o.o., której przedmiot dzia ł ania obejmuje m.in. badania i analizy techniczne, w szczególno ś ci w zakresie oceny stanu technicznego ruroci ą gów dalekosi ęż nych, produkcj ę instrumentów i przyrz ą dów pomiarowych, kontrolnych, badawczych i nawigacyjnych, prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie nauk technicznych, produkcj ę komputerów i innych urz ą dze ń do przetwarzania informacji, - TELE PERN Sp. z o.o., której przedmiotem dzia ł alno ś ci jest wykorzystywanie sieci ś wiat ł owodowej PERN S.A. do celów komercyjnych, poprzez pozyskiwanie klientów na us ł ugi dzier ż awy w ł ókien i kana ł ów cyfrowych w oparciu o istniej ą c ą i planowan ą do zbudowania infrastruktur ę ś wiat ł owodów oraz pozyskiwanie i obs ł ug ę klientów w postaci innych operatorów telekomunikacyjnych. Spó ł ka ta pe ł ni rol ę operatora sieci ś wiat ł owodowej PERN S.A. przeznaczonej na cele komercyjne. 5 II. Otwarta Spó ł ka Akcyjna „UKRTRANSNAFTA” – prowadzi dzia ł alno ść w zakresie transportu ruroci ą gami przesy ł owymi ropy naftowej i produktów jej przeróbki, transportu ruroci ą gami gazu ziemnego i jego dystrybucji, eksploatacji i remontów systemów ruroci ą gowych oraz projektowania i budowy ruroci ą gów na terenie Ukrainy. Przedsi ę biorca ten posiada cztery spó ł ki zale ż ne dzia ł aj ą ce w bran ż y transportowej i ubezpieczeniowej. Ż adna z nich nie prowadzi dzia ł alno ś ci gospodarczej i nie ma spó ł ek zale ż nych na terytorium Polski i innych krajów Unii Europejskiej. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy stwierdzi ł , co nast ę puje: A) W przedmiotowej sprawie nie wyst ę puj ą rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż PERN S.A. i O.S.A. UKRTRANSNAFTA prowadz ą dzia ł alno ść na to ż samych rynkach produktowych, obejmuj ą cych rynek przesy ł u ropy, eksploatacj ę i remont systemów ruroci ą gowych. Z uwagi jednak ż e na fakt, i ż wspomniana dzia ł alno ść jest prowadzona na odr ę bnych rynkach geograficznych (PERN S.A. na terytorium Polski, O.S.A. UKRTRANSNAFTA na terytorium Ukrainy), w przedmiotowej sprawie brak 6 jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. B) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie wertykalnym , bowiem MPR „Sarmatia” nie b ę dzie prowadzi ć dzia ł alno ś ci na rynkach, które by ł yby powi ą zane w uk ł adzie wertykalnym z rynkami, na których prowadz ą dzia ł alno ść PERN S.A. i O.S.A. UKRTRANSNAFTA. C) Organ antymonopolowy stwierdzi ł równie ż , i ż w niniejszej koncentracji w przypadku PERN S.A wyst ę puj ą rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym , a mianowicie: - rynek przesy ł u ropy naftowej, - rynek przesy ł u paliw ruroci ą gami produktowymi. PERN S.A. eksploatuj ą c istniej ą ce w Polsce sieci ropoci ą gów i ruroci ą gów produktowych, jako ich jedyny w ł a ś ciciel, nie spotyka si ę na tych rynkach z konkurencj ą ze strony innych podmiotów. Powy ż sza sytuacja wi ąż e si ę ze specyfik ą tych rynków, na których wzgl ę dy natury technicznej, jak równie ż ekonomicznej, przes ą dzaj ą o ograniczonych mo ż liwo ś ciach wyst ą pienia konkurencji w tego typu dzia ł alno ś ci. Wynika to z faktu, i ż dzia ł alno ść w zakresie przesy ł u ww. produktów jest prowadzona w warunkach tzw. monopolu naturalnego, a dublowanie sieci przesy ł owej jest nieop ł acalne. PERN S.A. jako jedyna spó ł ka eksploatuj ą ca istniej ą ce w Polsce ropoci ą gi i ruroci ą gi produktowe posiada pozycj ę dominuj ą c ą na tych rynkach i ten stan rzeczy nie ulegnie zmianie w zwi ą zku z planowan ą koncentracj ą . Dzia ł alno ść nowo tworzonej spó ł ki MPR „Sarmatia” ma polega ć na opracowaniu studialnej oceny wykonalno ś ci i op ł acalno ś ci realizacji projektu budowy ruroci ą gu ropono ś nego na odcinku Brody – P ł ock. W zwi ą zku z tym, nie dojdzie do styczno ś ci dzia ł alno ś ci uczestników planowanej transakcji. Powy ż sze oznacza, i ż nie powstanie mo ż liwo ść wykorzystania efektu konglomeratowego koncentracji, tzn. u ż ycia si ł y rynkowej PERN S.A. w dziedzinie przesy ł u ropy naftowej i paliw ruroci ą gami produktowymi, w dzia ł alno ś ci nowo tworzonej spó ł ki. *** 7 Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której, konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Analiza skutków niniejszej koncentracji nie wykaza ł a zagro ż e ń dla rynku p ł yn ą cych z utworzenia przez PERN S.A. i O.S.A. UKRTRANSPORTNAFTA Mi ę dzynarodowego Przedsi ę biorstwa Ruroci ą gowego „Sarmatia” Sp. z o.o. Organ antymonopolowy uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na przeprowadzenie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: - brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym i wertykalnym, - pozycja rynkowa PERN S.A. na rynkach przesy ł u ropy naftowej i przesy ł u paliw ruroci ą gami produktowymi, tj. na rynkach, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, nie b ę dzie mia ł a wp ł ywu na dzia ł alno ść MPR „Sarmatia”, - rozpatrywana koncentracja, z uwagi na studialny charakter MPR „Sarmatia” oraz cel, dla realizacji którego ta spó ł ka zostanie powo ł ana, nie wp ł ynie na zmian ę istniej ą cej struktury rynków w ł a ś ciwych, na których prowadz ą dzia ł alno ść za ł o ż yciele wspólnego przedsi ę biorcy. G ł ównym celem, jaki postawiono przed t ą Spó ł k ą , jest bowiem przygotowanie studialnej oceny wykonalno ś ci i op ł acalno ś ci realizacji planowanej inwestycji, poprzez opracowanie analiz ekonomiczno- finansowych i prawnych, umo ż liwiaj ą cych jedynie podj ę cie decyzji o ewentualnym udziale Spó ł ki w realizacji dalszych faz projektu, obejmuj ą cych budow ę i eksploatacj ę ruroci ą gu. Zatem na etapie opracowywania studium op ł acalno ś ci ca ł ego przedsi ę wzi ę cia, za które odpowiada MPR „Sarmatia”, nie ma podstaw do stwierdzenia, i ż planowana koncentracja wywiera negatywny wp ł yw na jakiekolwiek rynki w ł a ś ciwe, zarówno od strony za ł o ż ycieli tej Spó ł ki, jak równie ż jej konkurentów, dostawców i odbiorców. Równocze ś nie, w przypadku zrealizowania budowy ruroci ą gu Brody – P ł ock, Polska b ę dzie mia ł a dodatkow ą mo ż liwo ść dywersyfikacji dostaw ropy naftowej. 8 Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana transakcja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji stronom przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück Otrzymuj ą : 1) Pan Jacek Szubstarski Ul. Kazimierza Wielkiego 2a 09-400 P ł ock Pe ł nomocnik Zarz ą du Przedsi ę biorstwa Eksploatacji Ruroci ą gów Naftowych „Przyja źń ” S.A. 2) Pan Stanis ł aw Cezary Filipowicz Al. Jerozolimskie 53 06-697 Warszawa Pe ł nomocnik Otwartej Spó ł ki Akcyjnej „UKRTRANSNAFTA”, Ukraina