RKT-50/2005

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 08.11.2005r. RKT-61-13/05/SB DECYZJA Nr RKT- 50/2005 I Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535; Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891; Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Cz ę stochowie przeciwko Krystynie Z. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „WODEKS 3” z siedzib ą w Bytomiu - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów , dzia ł ania Krystyny Z. polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji przez: 1. dzia ł anie sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z pó ź n. zm.) poprzez: a. nieinformowanie na pi ś mie konsumentów przed zawarciem umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa o prawie odst ą pienia od takiej umowy w terminie 10 dni, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, b. niewr ę czanie konsumentom wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby), c. niewr ę czanie konsumentom pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy stwierdzaj ą cego jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę , 2. niewr ę czanie konsumentom przy zawarciu umowy kredytowej informacyjnego egzemplarza umowy odpowiadaj ą cego jej tre ś ci, co jest sprzeczne z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.) i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535; Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891; Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy 2 konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Cz ę stochowie przeciwko Krystynie Z. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „WODEKS 3” z siedzib ą w Bytomiu - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , dzia ł anie Krystyny Z. polegaj ą ce na stosowaniu w umowach kupna-sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: U7 umowy „ Strony zgodnie o ś wiadczaj ą , i ż rozpatrywanie wszelkich sporów wynik ł ych w zwi ą zku z niniejsz ą umow ą pod rozpoznanie S ą dowi w ł a ś ciwemu ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego. S ą d ten b ę dzie wy łą cznie w ł a ś ciwy .” i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535; Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891; Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n.zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Cz ę stochowie przeciwko Krystynie Z. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „WODEKS 3” z siedzib ą w Bytomiu - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c ust. 2 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la si ę przedsi ę biorcy Krystynie Z., ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów 1. w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na zamieszczeniu czterokrotnie w tygodniowych odst ę pach czasu na w ł asny koszt w Gazecie Wyborczej – wydanie ogólnopolskie, o ś wiadczenia w formie og ł oszenia prasowego o wymiarach nie mniejszych ni ż 20 x 20 cm o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ K. Z. prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „WODEKS 3” w Bytomiu przeprasza wszystkich swoich klientów za niewype ł nienie obowi ą zku poinformowania o prawach przys ł uguj ą cych konsumentom przy zawieraniu umów sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego poza lokalem przedsi ę biorstwa (np. w ich domach), a tak ż e za niewype ł nienie obowi ą zków informacyjnych przy podpisywaniu umów kredytu konsumenckiego, z którego mia ł by ć finansowany zakup urz ą dzenia filtruj ą cego. Do obowi ą zku przedsi ę biorcy w w/w przypadku nale ż y: poinformowanie konsumenta na pi ś mie przed zawarciem umowy o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni; wr ę czenie konsumentowi o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy z oznaczeniem imienia i nazwiska (nazwy) sprzedawcy oraz adresem zamieszkania (siedziby), a tak ż e pozostawienie do dyspozycji klienta pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy stwierdzaj ą cego jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Przy zawieraniu umów kredytu z konsumentem przedsi ę biorca zobowi ą zany jest pozostawi ć do jego dyspozycji dokument umowy lub informacyjny egzemplarz umowy odpowiadaj ą cy jej tre ś ci. Sposób prowadzenia prezentacji urz ą dzenia filtruj ą cego oraz okoliczno ś ci podpisywania dokumentów przez konsumentów, a tak ż e fakt zabierania podpisanych dokumentów przez sprzedawc ę utrudnia ł klientom korzystanie z prawa do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorcy. W/w dzia ł ania uznane zosta ł y za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzj ą nr RKT- 50/2005 z dnia 08.11.2005r. ” 3 Zako ń czenie publikacji ma nast ą pi ć w terminie nie przekraczaj ą cym dwóch miesi ę cy od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. 2. w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji, poprzez zmian ę tre ś ci wzorca umowy kupna-sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego w oparciu, o który zawierane s ą umowy z konsumentami. IV Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535; Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891; Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n.zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Cz ę stochowie przeciwko Krystynie Z. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „WODEKS 3” z siedzib ą w Bytomiu - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 100e w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I, II i III rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. Uzasadnienie W dniu 04.10.2004r. wp ł yn ął wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Cz ę stochowie zwanego dalej Rzecznikiem o wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania przez Krystyn ę Z., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „WODEKS 3” z siedzib ą w Bytomiu – (zwana dalej Wodeks3 lub przedsi ę biorc ą ) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą . We wniosku Rzecznik Konsumentów stwierdzi ł , ż e przedsi ę biorca narusza obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji przy zawieraniu umów sprzeda ż y filtrów do wody poza jego lokalem. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik stwierdzi ł , i ż naruszone zosta ł y wymagania okre ś lone przez art. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny – zwanej dalej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów. Zawieraj ą c umow ę konsumenci nie s ą informowani o prawie do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni. Dodatkowo podpisane przez konsumentów dokumenty przedstawiciel przedsi ę biorcy zabiera, natomiast konsumenci s ą informowani, ż e odpowiednie dokumenty zostan ą im dor ę czone poczt ą . We wniosku Rzecznik stwierdzi ł , ż e egzemplarz umowy sprzeda ż y wraz ze wzorem odst ą pienia i drukiem umowy kredytu monter urz ą dzenia bez wiedzy konsumenta umieszcza w opakowaniu po filtrze w pobli ż u miejsca jego instalacji. Rzecznik zarzuci ł równie ż przedsi ę biorcy naruszenie obowi ą zku wynikaj ą cego z tre ś ci art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim – zwanej dalej ustaw ą o kredycie konsumenckim. W celu uzupe ł nienia wniosku w dniu 15.11.2004r. Rzecznik sprecyzowa ł zakres narusze ń prawa. Zarzuci ł stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzez nieinformowanie konsumentów przed zawarciem umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa o prawie odst ą pienia od umowy; niewr ę czanie konsumentom wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); niewr ę czanie konsumentom pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy, co jest sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (Karta nr 13). W opinii Rzecznika przedsi ę biorca zawieraj ą c umowy poza 4 lokalem przedsi ę biorstwa nie wywi ą zuje si ę z powy ż szych obowi ą zków. W celu udokumentowania przedmiotowych praktyk Rzecznik przedstawi ł skargi konsumentów (Karty nr 15, 16, 17, 20 i 21). Wnioskodawca zarzuci ł równie ż naruszenie obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 4 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim tj. niewr ę czanie konsumentom przy zawieraniu umów kredytowych informacyjnego egzemplarza umowy (Karta nr 14). Wodeks3 oferuj ą c konsumentom zakup urz ą dzenia filtruj ą cego do wody, oferuje równie ż mo ż liwo ść jego kredytowania. Jednak po podpisaniu wzoru umowy kredytu przez konsumenta przedsi ę biorca nie pozostawia mu informacyjnego egzemplarza umowy, st ą d nie s ą mu znane warunki udzielonego kredytu, jak równie ż nie wie, z jakim bankiem umowa zosta ł a zawarta. Z informacji Rzecznika wynika, ż e przedstawiciel przedsi ę biorcy pozostawia bez wiedzy konsumenta w opakowaniu po zainstalowaniu urz ą dzenia jedynie niewype ł niony wzorzec umowy o kredyt G. C. B. (egzemplarz takiej umowy zosta ł przekazany z wnioskiem). Jedynymi dokumentami zwi ą zanymi z kredytem, które listownie otrzymuj ą konsumenci s ą : harmonogram sp ł aty kredytu oraz druki wp ł at (Karty nr 24, 25, 26, 27). W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Wodeks3 poinformowa ł , ż e wywi ą zuje si ę z wszystkich obowi ą zków wynikaj ą cych z przepisów prawa (Karta nr 58). Klient otrzymuje kopi ę umowy sprzeda ż y, wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, regulamin udzielania kredytu. Potencjalni klienci s ą pozyskiwani przez przedsi ę biorc ę poprzez telemarketing lub przedstawicieli handlowych. Je ż eli klient wyra ż a zgod ę na prezentacj ę podaje swoje imi ę i nazwisko oraz adres i umawia si ę na spotkanie. W trakcie przeprowadzanej u klienta prezentacji urz ą dzenia, mo ż e on podpisa ć umow ę sprzeda ż y oraz umow ę kredytow ą . W przypadku zawarcia umowy sprzeda ż y konsument podpisuje weksel in blanco, deklaracj ę wekslow ą , wniosek o udzielenie kredytu, potwierdzenie odbioru towaru. Klient sam wype ł nia o ś wiadczenie dotycz ą ce rat oraz o ś wiadczenie kredytobiorcy . W trakcie prezentacji pracownicy posiadaj ą przy sobie zdj ę cia produktów, foldery, ulotki, atesty PZH, które okazuj ą klientom. Po monta ż u pracownik pozostawia kopi ę umowy sprzeda ż y z okre ś lon ą cen ą oraz typem urz ą dzenia oraz z danymi sprzedawcy, wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, regulamin udzielania kredytu, wizytówk ę . Przedsi ę biorca dosy ł a klientowi kart ę gwarancyjn ą , instrukcj ę obs ł ugi, faktur ę vat lub paragon fiskalny. Bank udzielaj ą cy kredytu dosy ł a kopi ę umowy kredytowej oraz ksi ąż eczki sp ł at. W dniu 15.12.2004r. Rzecznik z ł o ż y ł wniosek (Karta nr 37) o rozszerzenie zarzutów post ę powania. Zarzuci ł stosowanie w umowach kupna-sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e narusza ć art. 23a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej. U7 umowy „ Strony zgodnie o ś wiadczaj ą , i ż rozpatrywanie wszelkich sporów wynik ł ych w zwi ą zku z niniejsz ą umow ą pod rozpoznanie S ą dowi w ł a ś ciwemu ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego. S ą d ten b ę dzie wy łą cznie w ł a ś ciwy .” W pi ś mie z dnia 4.02.2005r. przedsi ę biorca nie ustosunkowa ł si ę do przedmiotowego rozszerzenia, i nie podj ął , ż adnych dzia ł a ń maj ą cych na celu zaprzestanie stosowania zakwestionowanego postanowienia. Natomiast z ł o ż y ł wyja ś nienia dotycz ą ce procedury zawierania przez konsumentów umów kredytowych (Karty nr 127, 128). Wodeks3 po ś redniczy w przekazywaniu umów kredytowych i to tylko do agencji po ś rednicz ą cych, dzia ł aj ą cych w imieniu banków. Przy zawieraniu umów sprzeda ż y urz ą dze ń , które maj ą by ć finansowane z kredytu pos ł uguje si ę drukiem „O ś wiadczenia Kredytobiorcy”. Z wyja ś nie ń wynika, i ż banki akceptuj ą stosowany druk „O ś wiadczenie Kredytobiorcy” (Karta nr 128). W opinii przedsi ę biorcy wype ł nienie „O ś wiadczenia Kredytobiorcy” stanowi jedynie kwesti ę techniczn ą , która nie ma wp ł ywu na wa ż no ść umowy kredytowej. Nie stanowi ono integralnej cz ęś ci umowy kredytu, pe ł ni jedynie funkcj ę pomocnicz ą . Przedmiotowy druk nie jest stosowany w ka ż dym przypadku, gdy ż zale ż y to od banku, w którym zaci ą gany jest kredyt. Z 5 przedstawionych w powy ż szym pi ś mie wyja ś nie ń wynika, ż e przedstawiciel Wodeks3 podczas prezentacji pos ł uguje si ę symulacj ą sporz ą dzon ą w oparciu o tabele symulacji ratalnych otrzymane z agencji odpowiedniego banku. Przedsi ę biorca zaznaczy ł , i ż kwota obliczona na dzie ń symulacji mo ż e ró ż ni ć si ę od kwoty, która zostanie zawarta w umowie z bankiem. Wynika to z czasu, który konieczny jest bankowi, jako kredytodawcy, na zweryfikowanie zdolno ś ci kredytowej klienta i przygotowanie niezb ę dnych dokumentów. W tym czasie mo ż e doj ść np. do zmiany oprocentowania kredytów. Wodeks3, aby zminimalizowa ć ró ż nice, które mog ą powsta ć , zaokr ą gla kwot ę jednej raty w gór ę (do pe ł nych z ł otych), tak, aby konsument nie zosta ł zaskoczony wy ż sz ą od przedstawionej kwot ą raty. Klient otrzymuje wszelkie informacje w regulaminie udzielania kredytów. Jest on ka ż dorazowo wr ę czany w sytuacji zamiaru skorzystania z kredytu na zakup urz ą dzenia filtruj ą cego. Klientowi wr ę czana jest kopia umowy kredytowej. Zatem znana jest mu pe ł na tre ść umowy kredytu w dniu podpisania „O ś wiadczenia Kredytobiorcy”. Natomiast pozosta ł e dokumenty i umow ę kredytu dosy ł a bank, który jest stron ą tej umowy. W celu uzupe ł nienia informacji Wodeks3 wyja ś ni ł , i ż „O ś wiadczenie kredytobiorcy” przedk ł adane jest A. S. 2000 w Radlinie, która po ś redniczy pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , a G. B. S.A. Oddzia ł Kraków. O ś wiadczenie to jest wymagane przez w/w Agencj ę , natomiast Wodeks3 nie uczestniczy w czynno ś ciach dokonywanych pomi ę dzy Agencj ą , a G. B. S.A. (Karta nr 147). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania prowadzonego przeciwko Wodeks3 w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów prowadzonego na podstawie art. 23a ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sprzeda ż y urz ą dze ń filtruj ą cych wod ę . Umowy sprzeda ż y s ą zawierane z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy kupna - sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego . S ą one zawierane w domach konsumentów w trakcie prezentacji urz ą dzenia dokonywanych przez przedstawicieli przedsi ę biorcy. Odbywaj ą si ę one po wcze ś niejszym umówieniu si ę na spotkanie podczas rozmów telefonicznych inicjowanych przez przedsi ę biorc ę . Dodatkowo, w trakcie prezentacji urz ą dzenia, konsumentom oferowana jest mo ż liwo ść finansowania zakupu z kredytu konsumenckiego. Na podstawie analizy zgromadzonych w post ę powaniu dokumentów organ antymonopolowy ustali ł , ż e w przypadku zawieranych umów poza lokalem przedsi ę biorcy z konsumentami, nie s ą oni informowani na pi ś mie przed zawarciem umowy o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni, nie jest im wr ę czany wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, a tak ż e nie otrzymuj ą pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy stwierdzaj ą cego jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Zgromadzone dokumenty w sprawie pozwoli ł y na ustalenie, ż e przedsi ę biorca nie wr ę cza konsumentom przy podpisaniu przez nich dokumentów w sprawie zaci ą gni ę cia kredytu, informacyjnego egzemplarza umowy odpowiadaj ą cego jej tre ś ci. Otrzymane przez organ antymonopolowy umowy sprzeda ż y podpisane przez konsumentów, jak i wzorce umowy sprzeda ż y zawieraj ą postanowienie wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: U7 umowy „ Strony zgodnie o ś wiadczaj ą , i ż rozpatrywanie wszelkich sporów wynik ł ych w zwi ą zku z niniejsz ą umow ą pod rozpoznanie S ą dowi w ł a ś ciwemu ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego. S ą d ten b ę dzie wy łą cznie w ł a ś ciwy .” W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy 6 konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W przypadku, gdy dosz ł o do naruszenia art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 23c ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. I. 1. W zakresie punktu I.1 sentencji decyzji oceniane praktyki Wodeks3 dotycz ą wykonania obowi ą zków wynikaj ą cych z przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów przy zawieraniu z konsumentami umów sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego poza lokalem przedsi ę biorcy. Powy ż ej okre ś lony zakres oceny wynika z faktu, ż e w/w umowy s ą zawierane w domach konsumentów w trakcie prezentacji urz ą dzenia dokonywanych przez przedstawicieli przedsi ę biorcy poza jego lokalem. Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów nak ł ada szereg obowi ą zków informacyjnych na profesjonalist ę . Wynika to z faktu, ż e technika zawierania umów poza lokalem przedsi ę biorstwa zagra ż a ekonomicznym interesom konsumentów, a tak ż e stwarza niebezpiecze ń stwo dla ich prywatno ś ci. Agresywno ść oferty uwidacznia si ę na skutek wyst ę powania z ni ą w miejscach, gdzie konsument nie liczy si ę z jej pojawieniem, nietypowych dla prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej: spotkania promocyjne, objazdy, publiczne prezentacje, wizyty w domu, u znajomych i miejscu pracy konsumenta, nagabywanie na ulicy. Powoduje to dezorientacj ę konsumenta i jego nieumiej ę tno ść rzetelnej oceny warunków umowy i jej przedmiotu. Umo ż liwia to sprzedawcy manipulowanie procesem nabywczym konsumenta, nienastawionego na kontakt handlowy, ograniczenie ukszta ł towania jego woli i jej wyra ż enia, co jest zagro ż eniem dla jego ś wiadomego uczestnictwa na rynku, a tak ż e zagro ż eniem jego prywatno ś ci. Kontakt z przedsi ę biorc ą poza jego lokalem jest utrudniony na wypadek konieczno ś ci kontaktów post- kontraktowych. 1 Bardzo cz ę sto konsument podejmuj ą c decyzje nabywcze poza lokalem przedsi ę biorcy nie ma mo ż liwo ś ci faktycznej oceny towaru, gdy ż sprzedawca dysponuje jedynie zdj ę ciem towaru. W sytuacji, gdy umowy s ą zawierane podczas wizyty przedstawiciela w domu konsumenta, nie mo ż e on tak ż e zweryfikowa ć ceny oferowanego urz ą dzenia, z cenami innych podobnych urz ą dze ń posiadaj ą cych takie same funkcje. 1 E. Łę towska: Zarys Prawa, Prawo umów konsumenckich, CH Beck 2002, s.261 7 W odniesieniu do umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa obowi ą zek informowania konsumentów zosta ł wyra ż ony w art. 3 ust. 1 w/w ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Nowo ś ci ą w polskim prawie, wyra ź nie wyst ę puj ą c ą w umowie zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, jest wprowadzenie w celach ochronnych regulacji dotycz ą cej sfery przedkontraktowej. Art. 3 ust. 1 w/w ustawy dotyczy informacji poprzedzaj ą cej zawarcie umowy. Nie jest dopuszczalne przesuni ę cie udzielania tych informacji w czasie, na inne stadia kontaktów umownych. Takie zachowanie b ę dzie uwa ż ane za delikt profesjonalisty. Gdy ewentualny spór odszkodowawczy oparty na zarzucie naruszenia obowi ą zków przedsi ę biorcy w ł a ś nie w tym zakresie b ę dzie si ę toczy ł po zawarciu umowy, wówczas powinien on by ć kwalifikowany jako naruszenie powinno ś ci ex contracto. Przedmiotem w/w informacji s ą trzy grupy danych: a) istnienie i termin realizacji prawa odst ą pienia od umowy, b) gotowy wzór odst ą pienia od umowy z oznaczeniem umo ż liwiaj ą cym identyfikacj ę profesjonalisty wraz z jego „geograficznym” adresem (nie wystarczy podanie siedziby w znaczeniu, jakie „siedzibie” nadaje prawo cywilne) i c) dane umo ż liwiaj ą ce identyfikacj ę ś wiadczenia i jego przedmiotu, jak równie ż dat ę zawarcia umowy. 2 Zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji wynikaj ą cej z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, poprzez: a. nieinformowanie na pi ś mie konsumentów przed zawarciem umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa o prawie odst ą pienia od takiej umowy w terminie 10 dni, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek poinformowania konsumenta na pi ś mie przed zawarciem umowy o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od jej zawarcia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy . Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem . Na podstawie informacji przekazanych w skargach przez konsumentów ustalono, ż e sprzeda ż urz ą dze ń filtruj ą cych odbywa si ę w trakcie prezentacji organizowanych przez Wodeks3, podczas których dokonywane jest badanie jako ś ci wody. Wywo ł ywane przez przedstawicieli przedsi ę biorcy reakcje chemiczne na badanej próbce spo ż ywanej przez konsumentów wody powoduj ą , ż e zmienia ona swoj ą barw ę na ciemny br ą z, a tak ż e wytr ą caj ą si ę na jej powierzchni t ł uszcz oraz zwi ą zki chemiczne. W oparciu o wyniki przedmiotowego do ś wiadczenia przedstawiciele opisuj ą szkodliwo ść spo ż ywanej wody i udowadniaj ą korzystny wp ł yw na zdrowie wody oczyszczonej filtrem (Karty nr 20, 333, 396, 406). Otrzymanie powy ż szych informacji wp ł ywa na decyzje nabywcze konsumentów, sk ł aniaj ą c ich do podpisania wszelkich przedstawianych im dokumentów. Praktyk ą jest przedk ł adanie pliku dokumentów do podpisu w taki sposób, ż e konsumenci po ich zabraniu przez sprzedawców nie mogli sobie przypomnie ć , jakie dokumenty podpisali (Karty nr 282-verte, 316, 324, 399, 409). W wyniku tej praktyki konsumenci nie maj ą mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z tre ś ci ą podpisanych dokumentów po wyj ś ciu sprzedawcy i podj ę cia w ł a ś ciwych dzia ł a ń , w sytuacji gdy zdecyduj ą si ę odst ą pi ć od zawartej umowy sprzeda ż y. Konsumenci podpisuj ą nast ę puj ą ce dokumenty: umow ę sprzeda ż y, kart ę klienta lub o ś wiadczenie w sprawie kredytu, weksel in blanco, deklaracj ę wekslow ą , wniosek o kredyt, cennik, potwierdzenie odbioru urz ą dzenia (Karty nr 98-114, 130-137, 182-187). Poniewa ż opisy spotka ń zawarte w skargach 2 Ibid s. 269 8 s ą jednorodne, nale ż a ł o uzna ć opisany powy ż ej sposób dzia ł ania Wodeks3 za sta łą praktyk ę przedsi ę biorcy. Z tre ś ci tych skarg wynika równie ż , ż e konsumenci nie s ą informowani przed zawarciem umowy sprzeda ż y o prawie do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni. Stosowanie wzorca umownego sprzeda ż y zawieraj ą cego informacj ę o prawie do odst ą pienia od umowy, który konsument podpisuje w powy ż ej opisanych okoliczno ś ciach jest obej ś ciem prawa. Naruszenie obowi ą zku informacyjnego przed kontraktowego dodatkowo potwierdza post ę powanie osób, które chcia ł y odst ą pi ć od umów sprzeda ż y. Stara ł y si ę one skontaktowa ć z przedsi ę biorc ą telefonicznie, traktuj ą c to jako w ł a ś ciwe dzia ł ania, maj ą ce im pomóc w rozwi ą zaniu umów sprzeda ż y z przedsi ę biorc ą (Karty nr 17-verte, 20-verte, 21, 280-verte, 302, 305, 333, 346, 353, 361, 401). W zwi ą zku z tym stwierdzono, ż e brak pe ł nej informacji spowodowa ł podejmowanie nieprawid ł owych dzia ł a ń , które nie by ł yby podejmowane, gdyby konsumenci posiadali wiedz ę o prawie i trybie odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawartych poza lokalem przedsi ę biorcy wynikaj ą cym z w/w ustawy. Konsumenci posiadaj ą cy pe ł n ą informacj ę traktowaliby rozmowy telefoniczne jako uzupe ł nienie w ł a ś ciwych dzia ł a ń , np. ponaglaj ą ce, a nie jako skuteczny sposób odst ą pienia od umów tego typu. Konsumenci, którzy chcieli odst ą pi ć od podpisanych umów sprzeda ż y posiadaj ą c wiedz ę o trybie w jakim powinni to uczyni ć nie naraziliby si ę na straty finansowe i trudno ś ci z anulowaniem podpisanych zobowi ą za ń finansowych. Poniewa ż ustawowy termin jest bezwzgl ę dnie wi ążą cy dla przedsi ę biorcy, musi on uzna ć odst ą pienie konsumenta za wa ż ne, je ż eli do dziesi ą tego dnia od zawarcia umowy sprzeda ż y wys ł ane zostanie odpowiednie o ś wiadczenie. Dodatkowo zgodnie z art. 4 w/w ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, niewywi ą zanie si ę przedsi ę biorcy z przedmiotowego obowi ą zku powoduje przesuni ę cie pocz ą tku biegu 10 dniowego terminu na odst ą pienie , w taki sposób, ż e liczy si ę on od uzyskania informacji przez konsumenta o prawie odst ą pienia. Jednak konsument nie mo ż e odst ą pi ć od umowy po up ł ywie trzech miesi ę cy od jej wykonania . Konsument, który jest ś wiadom swoich praw i równocze ś nie zdecydowany odst ą pi ć od umowy sprzeda ż y w trakcie 10 dni od jej zawarcia, skorzysta ze swego prawa do odst ą pienia, chc ą c unikn ąć problemów dowodowych wynikaj ą cych z konieczno ś ci udowodnienia niewywi ą zania si ę przedsi ę biorcy z w/w informacyjnego obowi ą zku. Z ł a wola przedsi ę biorcy, maj ą ca na celu uniemo ż liwienie konsumentom skutecznego odst ą pienia od umowy sprzeda ż y przejawia si ę równie ż podczas przeprowadzanych po kilku dniach rozmów z nimi. Konsumentom, którzy w trakcie rozmów telefonicznych deklarowali ch ęć odst ą pienia od umów sprzeda ż y, nie wyja ś niano trybu odst ą pienia. Pracownicy Wodeks3, starali si ę wprowadzi ć ich w b łą d informuj ą c, ż e decyzje o mo ż liwo ś ci odst ą pienia od tych umów mo ż e podj ąć tylko przedsi ę biorca (Karta nr 20-verte). Termin 10 dni na odst ą pienie od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa jest terminem, w którym konsument ma prawo zastanowi ć si ę co do s ł uszno ś ci podj ę tej decyzji, a wi ę c ma on go chroni ć przed skutkami pochopno ś ci decyzji m.in. w sprawie rozporz ą dzenia w ł asnymi ś rodkami finansowymi. Dlatego te ż praktyka polegaj ą ca na nieinformowaniu konsumentów o przys ł uguj ą cych prawach narusza ich interesy ekonomiczne. Przedsi ę biorca twierdz ą c, ż e informuje o wszystkich prawach przedstawi ł podpisane przez konsumentów umowy sprzeda ż y. Ze wzgl ę du na zawarte w nich informacje, podpisuj ą c je konsumenci potwierdzaj ą tym samym fakt otrzymania informacji o prawie do odst ą pienia. Jednak ż e przedsi ę biorca nie uwzgl ę dnia ł tre ś ci a rt. 4 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów stanowi ą cego, ż e je ż eli konsument nie zosta ł poinformowany na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy, bieg terminu, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie rozpoczyna si ę . W takim wypadku konsument mo ż e odst ą pi ć od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od uzyskania informacji o prawie odst ą pienia. Konsument nie mo ż e jednak z tego powodu odst ą pi ć od umowy po up ł ywie trzech miesi ę cy od jej wykonania . Przedsi ę biorca zak ł ada ł , ż e wykona ł obowi ą zek informacyjny na ł o ż ony na niego przez ustaw ę i nie uznawa ł odst ą pie ń konsumentów wysy ł anych po up ł ywie 10 dni od zawarcia umów sprzeda ż y, jednak nie pó ź niej ni ż 3 9 miesi ą ce po terminie ich wykonania. W takich okoliczno ś ciach podejmowa ł dzia ł ania maj ą ce na celu wyegzekwowanie warto ś ci urz ą dzenia, w sytuacji nieuregulowania zobowi ą za ń wynikaj ą cych z podpisanych umów sprzeda ż y, pomimo podejmowania przez konsumentów prób odst ą pienia od nich. Wodeks3 wyst ę powa ł o s ą dowe nakazy zap ł aty na podstawie podpisanych weksli in blanco (Karty nr 22, 166-170). Pomimo przed ł o ż enia przez przedsi ę biorc ę dokumentów dotycz ą cych poinformowania konsumentów o ich prawach, bior ą c pod uwag ę tre ś ci skarg, w których o ś wiadczaj ą oni, ż e nie byli informowani o powy ż szym prawie, gdy ż umowy sprzeda ż y podpisane przez nich by ł y zabierane przez sprzedawców co spowodowa ł o, ż e nie mogli nimi dysponowa ć , a tak ż e bior ą c pod uwag ę ich post ę powanie maj ą ce na celu doprowadzenie do odst ą pienia od umów sprzeda ż y, uznane zosta ł o, ż e przedsi ę biorca nie wywi ą zuje si ę z w/w obowi ą zku w sposób zgodny z wymogami ustawowymi. Bezprawno ść przedmiotowej praktyki polega na nie podawaniu pisemnej informacji przed zawarciem umowy sprzeda ż y o prawie do odst ą pienia od niej, pomimo istnienia takiego obowi ą zku, wynikaj ą cego z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (Karty nr 15, 346, 380). Praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odnosz ą si ę do nieograniczonej zbiorowo ś ci konsumentów, a nie dotycz ą tylko interesów indywidualnych konsumentów. Zgodnie z powy ż szym artyku ł em nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. W przedmiotowym przypadku oferta Wodeks3 jest kierowana do nieograniczonej, a tak ż e niezdefiniowanej grupy konsumentów. Praktyk ą przedsi ę biorcy jest proponowanie zakupu urz ą dzenia filtruj ą cego konsumentom, którzy wyrazili zgod ę na nieodp ł atne badanie wody w trakcie rozmowy telefonicznej, jednak faktycznie klientem mo ż e by ć ka ż dy konsument, równie ż ten, który sta ł si ę przypadkowym ś wiadkiem prezentacji (Karty nr 409, 410). Wodeks3 zawiera umowy sprzeda ż y z nieograniczon ą grup ą konsumentów. Praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów, którzy nie skorzystali z prawa do odst ą pienia od nich z powodu nie wywi ą zania si ę przedsi ę biorcy z obowi ą zku informacyjnego oraz potencjalnych klientów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1.a sentencji decyzji. b. niewr ę czanie konsumentom wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby) . Drugim obowi ą zkiem przedsi ę biorcy wynikaj ą cym z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów jest wr ę czenie konsumentom wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresu zamieszkania (siedziby). Otrzymanie przedmiotowego dokumentu ma za zadanie zapewni ć konsumentowi informacj ę , o w ł a ś ciwym adresie przedsi ę biorcy, na który ma on wys ł a ć ewentualne o ś wiadczenie. Waga tego obowi ą zku wynika z faktu, ż e konsumenci dokonuj ą c zakupu poza lokalem przedsi ę biorcy nie znaj ą adresu jego siedziby oraz adresu w ł a ś ciwego dla dor ę czenia w/w o ś wiadczenia. Z analizy zgromadzonych w post ę powaniu dokumentów wynika, ż e przedsi ę biorca w tre ś ci umowy sprzeda ż y zamieszcza ł dane dotycz ą ce imienia i nazwiska oraz nazwy i adresu. Obowi ą zek podania danych przedsi ę biorcy wynika z art. 21 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807 z pó ź n. zm.) stanowi ą cym, ż e je ż eli przedsi ę biorca oferuje towary lub us ł ugi w sprzeda ż y bezpo ś redniej lub sprzeda ż y na odleg ł o ść za po ś rednictwem ś rodków masowego przekazu, sieci teleinformatycznych lub druków bezadresowych, jest on obowi ą zany do podania w ofercie co najmniej nast ę puj ą cych danych: firmy przedsi ę biorcy; numeru identyfikacji podatkowej (NIP); siedziby i adresu przedsi ę biorcy. Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów, 10 uznaje za niewystarczaj ą ce umieszczenie w/w danych w umowie, ofercie i nakazuje umieszczenie we wzorze o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy danych o nazwie i adresie przedsi ę biorcy, na które ma ono zosta ć skierowane. Oprócz u ł atwienia konsumentowi odst ą pienia od umowy, u ł atwia to przede wszystkim udowodnienie nadania o ś wiadczenia na w ł a ś ciwy adres. Wynika to z faktu, ż e w przedmiotowym przypadku nie jest istotne, czy przedsi ę biorca podejmie skierowan ą do niego przesy ł k ę , gdy ż wystarczaj ą ce jest, ż e klient nada o ś wiadczenie na adres wskazany we wzorze o ś wiadczenia. Jak wykazano w uzasadnieniu do pkt I.1.a sentencji decyzji sta łą praktyk ą przedsi ę biorcy jest stwarzanie w trakcie prezentacji takich warunków, które powoduj ą podpisywanie przez konsumentów pliku dokumentów przedstawianych przez przedstawicieli, m.in. dokumentów, które zawieraj ą informacje o prawie do odst ą pienia od umowy sprzeda ż y. Dokumenty te s ą zabierane przez przedstawiciela po spotkaniu. Przedsi ę biorca w trakcie prowadzenia dzia ł alno ś ci zmieni ł tre ść stosowanego wzorca umowy sprzeda ż y. Konsumenci, których skargi zosta ł y do łą czone do wniosku w umowach sprzeda ż y otrzymywali informacje, ż e: pkt 3 „ Zgodnie z niniejsz ą umow ą w terminie dziesi ę ciu dni od daty jej zawarcia Kupuj ą cy w drodze pisemnego o ś wiadczenia z ł o ż onego w formie listu poleconego Sprzedaj ą cemu, lub osobie przez niego upowa ż nionej, mo ż e od niej odst ą pi ć . Przedmiotowe o ś wiadczenie o tre ś ci „O ś wiadczam, i ż odst ę puj ę od umowy kupna-sprzeda ż y zawartej z wasz ą firm ą w dniu ...” nale ż y skierowa ć w formie listu poleconego do: .... ” pkt 8 „ (...) Do ka ż dego produktu kupuj ą cy otrzymuje o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy ”. Natomiast z deklaracji Wodeks3 wynika, ż e od 10.07.2004r. w tre ś ci umowy sprzeda ż y zamieszczone jest zdanie „ O ś wiadczam ponadto, ż e wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu zosta ł mi dor ę czony. ” (Karty nr 247, 250, 253). Jednak z tre ś ci skarg wynika, ż e pomimo zmiany tre ś ci powy ż szych umów praktyka przedsi ę biorcy nie uleg ł a zmianie i wzory o ś wiadcze ń o odst ą pieniu nie s ą wr ę czane i pozostawiane konsumentom do ich dyspozycji (Karty nr 399, 411). Opisane w uzasadnieniu do pkt I.1.a sentencji decyzji, podejmowane przez konsumentów próby odst ą pienia od umów sprzeda ż y podczas rozmów telefonicznych ś wiadcz ą o tym, ż e konsumenci nie posiadaj ą odpowiedniej wiedzy oraz odpowiednich wzorów o ś wiadcze ń , aby skutecznie odst ą pi ć od nich. Pomimo, ż e w jednej sprawie konsument wykorzysta ł otrzymane o ś wiadczenie i skutecznie odst ą pi ł od umowy sprzeda ż y (Karta nr 412), to jednak na podstawie dokonanych ustale ń stwierdzono, ż e praktyk ą przedsi ę biorcy jest niewr ę czanie przedmiotowego o ś wiadczenia konsumentom. Poniewa ż ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów nakazuje przedsi ę biorcy, wr ę czenie o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, ka ż da inna praktyka jest sprzeczna z ustaw ą . Z przedstawionych przez przedsi ę biorc ę wyja ś nie ń wynika, ż e praktyk ą jest równie ż pozostawianie przez montera w oryginalnym opakowaniu po urz ą dzeniu w miejscu jego instalowania dokumentów, w tym wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu (Karty nr 22, 58, 95). Bior ą c pod uwag ę jednoznaczno ść ustawy w przedmiotowym przypadku stosowana praktyka nie mo ż e by ć równie ż uznana za zgodn ą z prawem. Jak wynika z tre ś ci skarg, konsumenci nie otrzymywali wzorów o ś wiadcze ń bezpo ś rednio w trakcie rozmowy z przedstawicielem, tj. przed lub przy zawarciu umowy sprzeda ż y. Zaznaczy ć nale ż y, ż e monta ż urz ą dzenia i pozostawienie dokumentów w jego opakowaniu przez montera ma miejsce ju ż po podpisaniu dokumentów (Karty nr 380, 411). Dlatego te ż , bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci podpisywania przez konsumentów deklaracji i zobowi ą za ń , które zosta ł y przedstawione w uzasadnieniu do pkt I.1.a sentencji decyzji, za niewystarczaj ą cy dowód w sprawie uznano przedstawione przez Wodeks3 podpisane przez konsumentów umowy sprzeda ż y z deklaracj ą otrzymania przedmiotowego o ś wiadczenia (Karty nr 247, 250, 253). Faktycznie pomimo potwierdzenia przez konsumentów otrzymywania w/w dokumentu, nie otrzymywali go, co potwierdzaj ą podejmowane dzia ł ania konsumentów maj ą ce na celu odst ą pienie od umów sprzeda ż y. Konsekwencje ekonomiczne niewykonania przez przedsi ę biorc ę na ł o ż onego na niego obowi ą zku wr ę czenia konsumentom wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy sprzeda ż y, 11 s ą takie same jak w uzasadnieniu pkt I.1.a sentencji decyzji. Dodatkowo brak wzoru o ś wiadczenia z okre ś lon ą nazw ą i adresem przedsi ę biorcy, na który dokument ma zosta ć wys ł any, utrudnia mo ż liwo ść odst ą pienia od tej umowy. Wr ę czanie przez profesjonalist ę wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu ma na celu wyrównanie dysproporcji pomi ę dzy posiadan ą przez strony umowy sprzeda ż y wiedz ą o przys ł uguj ą cych im prawach. Poniewa ż konsumenci nie dysponuj ą wiedz ą odno ś nie formy jak ą powinno przyj ąć o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy sprzeda ż y, otrzymanie gotowego wzoru ma zapewni ć skorzystanie przez konsumentów z prawa do odst ą pienia. Konsument, który nie posiada odpowiedniego dokumentu, mo ż e obawia ć si ę , ż e forma, jak ą przyjmie sporz ą dzone przez niego pismo b ę dzie nieodpowiednia i zrezygnowa ć z jego sporz ą dzenia, w wyniku czego nie b ę dzie próbowa ł odst ą pi ć od umowy sprzeda ż y zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa. Przedmiotowa praktyka narusza zbiorowe interesy tej samej zbiorowo ś ci konsumentów, która zosta ł a opisana w uzasadnieniu do pkt I.1.a sentencji decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e Wodeks3 stosuje bezprawne praktyki sprzeczne z przepisami ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, poprzez nie wywi ą zywanie si ę ze swoich obowi ą zków wr ę czania konsumentom wzoru o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby) przy zawarciu umowy . W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1.b sentencji decyzji. c. niewr ę czanie konsumentom pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy stwierdzaj ą cego jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Zgodnie z tre ś ci ą art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, przedsi ę biorca obowi ą zany jest wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą ce jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Przepis reguluj ą cy sposób zawierania umów poza lokalem przedsi ę biorcy, nakazuje wr ę czenie konsumentowi pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy, zawieraj ą cego minimum informacji okre ś lonych przez ustaw ę . Przez czynno ść wr ę czenia, nale ż y rozumie ć wydanie dokumentu do r ą k konsumenta w celu dowolnego dysponowania nim. W przedmiotowym przypadku umowy sprzeda ż y z konsumentami s ą zawierane w okoliczno ś ciach opisanych w uzasadnieniu do pkt I.1.a sentencji decyzji, a wi ę c pod wp ł ywem oddzia ł ywania instrumentów marketingowych. Przy zawieraniu tych umów konsumenci podpisuj ą ró ż ne inne dokumenty, w tym równie ż zwi ą zane z umow ą kredytu, tj. weksel in blanco, deklaracj ę wekslow ą , „O ś wiadczenie kredytobiorcy”. Wszystkie dokumenty, które podpisuje konsument (równie ż umow ę sprzeda ż y), przedstawiciel Wodeks3 wychodz ą c z domu konsumenta zabiera ze sob ą . W sytuacji, gdy konsument poprosi ł o pozostawienie mu potwierdzenia zawarcia umowy sprzeda ż y, sprzedawca wr ę czy ł mu tylko numer telefonu oraz adres przedsi ę biorcy (Karta nr 333). W kilku przypadkach informowano konsumentów, ż e odpowiednie dokumenty zostan ą przes ł ane poczt ą (Karty nr 282-verte, 316, 401). W skargach konsumenci o ś wiadczyli, ż e nie otrzymali pisemnych potwierdze ń zawarcia umów sprzeda ż y (Karty nr 15, 302, 346). Odnotowano równie ż sytuacje, gdy przedstawiciele pozostawiali konsumentom tylko wzorce umowy sprzeda ż y (Karty nr 17, 53). Niektórzy konsumenci, którym monter pozostawia ł w opakowaniu dokumenty po monta ż u zauwa ż yli, ż e umowy sprzeda ż y zawiera ł y tylko dat ę , imi ę i nazwisko konsumenta oraz by ł y parafowane przez przedstawiciela Wodeks3. By ł y na nich równie ż umieszczone piecz ę cie adresowe Wodeks3. Jednak bior ą c pod uwag ę ustawowy obowi ą zek przekazania informacji o dacie i rodzaju umowy oraz przedmiocie ś wiadczenia i cenie, które musz ą by ć umieszczone w umowie zawieranej poza lokalem przedsi ę biorcy, stosowana praktyka nie spe ł nia powy ż szych wymogów. W jednym przypadku zauwa ż ono, ż e w kilku dokumentach zwi ą zanych z zawart ą 12 umow ą sprzeda ż y urz ą dzenia, podane by ł y ró ż ne daty zawarcia umowy sprzeda ż y (Karty nr 316, 317). Konsumenci kieruj ą c pisma do przedsi ę biorcy informuj ą , i ż nie posiadaj ą umów sprzeda ż y faktycznie zawartych. W trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem przedsi ę biorcy, po zawarciu takiej umowy konsument uzyska ł informacj ę , i ż wzorzec umowny sprzeda ż y wype ł nia on sam (Karta nr 17 -verte). Z przedstawionych przez Wodeks3 wyja ś nie ń wynika, ż e 10.07.2004r. zmianie uleg ł wzorzec umowny wykorzystywany przy zawieraniu umów sprzeda ż y z konsumentami w taki sposób, ż e mo ż liwe jest umieszczenie w jego tre ś ci informacji dotycz ą cych ceny i przedmiotu umowy (Karty nr 138, 139, 140). Na podstawie skarg konsumentów stwierdzono, ż e pomimo podj ę cia powy ż szych dzia ł a ń , zmianie nie uleg ł a praktyka przedsi ę biorcy polegaj ą ca na niewr ę czaniu konsumentom pisemnego potwierdzenia zawarcia umowy sprzeda ż y (Karty nr 399, 401). Stosowanie powy ż ej opisanej praktyki powoduje, ż e konsumenci po wyj ś ciu przedstawiciela sprzedawcy nie posiadaj ą ż adnych dowodów potwierdzaj ą cych zawarcie umowy sprzeda ż y. Pozostawianie konsumentowi wzorca umowy sprzeda ż y, czy te ż pozostawianie umów przez montera w opakowaniu filtra po monta ż u jest obej ś ciem przepisów prawa. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze ustalenia nale ż y stwierdzi ć , ż e praktyka Wodeks3 polegaj ą ca na niewr ę czaniu potwierdzenia zawarcia umowy sprzeda ż y z wszystkimi wymaganymi danymi powoduje, ż e konsument ma utrudnion ą mo ż liwo ść odst ą pienia od niej. Brak dowodu stwierdzaj ą cego dat ę podpisania zobowi ą zania uniemo ż liwia weryfikacj ę twierdzenia Wodeks3 co do pocz ą tku biegu terminu do odst ą pienia od umowy. Dodatkowo konsument nie mo ż e zweryfikowa ć typu i rodzaju urz ą dzenia, które naby ł , a tak ż e jego ceny, któr ą ma zap ł aci ć . Ze wzgl ę du na fakt, ż e ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów nakazuje wr ę czanie przedmiotowego dokumentu, stosowana przez Wodeks3 praktyka jest bezprawna i narusza interesy konsumentów. Powy ż ej opisana praktyka narusza interesy tej samej grupy konsumentów okre ś lonych w pkt I.1.a sentencji decyzji. W wyniku jej stosowania maj ą oni ograniczone mo ż liwo ś ci dochodzenia swoich praw, czy to na podstawie ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, czy te ż przepisów ogólnych kodeksu cywilnego. Dodatkowo praktyka ta narusza równie ż interesy wszystkich potencjalnych klientów Wodeks3. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1.c sentencji decyzji. I. 2 Drug ą zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji przez niewr ę czanie konsumentom przy zawarciu umowy kredytowej informacyjnego egzemplarza umowy odpowiadaj ą cego jej tre ś ci, co jest sprzeczne z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 4 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa o kredyt konsumencki powinna by ć zawarta na pi ś mie. Kredytodawca jest zobowi ą zany niezw ł ocznie dor ę czy ć konsumentowi egzemplarz umowy kredytu. Natomiast w przypadkach, gdy kredytodawca nie dor ę cza konsumentowi egzemplarza umowy w chwili jej zawarcia, obowi ą zany jest wr ę czy ć konsumentowi niepodpisany informacyjny egzemplarz umowy odpowiadaj ą cy jej tre ś ci. Art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim okre ś la informacje, które musz ą by ć umieszczone w umowie o kredyt konsumencki zawieranej z konsumentem, tj. nazwisko (nazw ę ) i adres (siedzib ę ) kredytodawcy, a gdy kredytodawc ą jest osoba prawna - tak ż e okre ś lenie organu, który zarejestrowa ł dzia ł alno ść kredytodawcy, i numer w rejestrze, pod którym kredytodawca zosta ł wpisany, wysoko ść kredytu, zasady i terminy sp ł aty kredytu, roczn ą stop ę oprocentowania oraz warunki jej zmiany, op ł aty i prowizje oraz inne koszty zwi ą zane z udzieleniem kredytu, w tym op ł at ę za rozpatrzenie wniosku kredytowego oraz przygotowanie 13 i zawarcie umowy kredytowej, zwan ą dalej „op ł at ą przygotowawcz ą ” , b ę d ą ce elementem ca ł kowitego kosztu kredytu, oraz warunki ich zmiany, informacj ę o ca ł kowitym koszcie kredytu i rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2, sposób zabezpieczenia, je ż eli umowa je przewiduje, oraz op ł aty nale ż ne kredytodawcy z tego tytu ł u, informacj ę o pozosta ł ych kosztach, do których zap ł aty zobowi ą zany jest konsument w zwi ą zku z zawart ą umow ą , informacj ę o łą cznej kwocie wszystkich kosztów, op ł at i prowizji, do których zap ł aty zobowi ą zany jest konsument, informacj ę o skutkach uchybienia postanowieniom dotycz ą cym zasad i terminu sp ł aty kredytu. Obowi ą zek dor ę czenia konsumentowi informacyjnego egzemplarza umowy ma na celu zapewnienie konsumentowi posiadania wszystkich danych zwi ą zanych z podpisanym zobowi ą zaniem, które otrzyma bank wraz z podpisan ą przez konsumenta umow ą . Osoba reprezentuj ą ca bank oferuj ą c kredyt jest zobowi ą zana poda ć wszystkie jego warunki, które umieszczane s ą w tre ś ci umowy kredytu. Konsument podpisuj ą c umow ę deklaruje, ż e odpowiadaj ą mu zaoferowane warunki. Równocze ś nie deklaruje, ż e otrzyma ł komplet informacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Bardzo cz ę sto podpisana przez konsumenta umowa o kredyt na zakup towarów i us ł ug jest przesy ł ana do banku, który j ą odsy ł a konsumentowi po podpisaniu. Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduj ą c tak ą okoliczno ść nakazuje przedsi ę biorcy pozostawianie konsumentowi informacyjnego egzemplarza umowy. Egzemplarz taki jest odpowiednikiem umowy, a wi ę c musi zawiera ć wszystkie informacje, które zawiera podpisana przez konsumenta umowa. Z informacji przekazanych przez Wodeks3 wynika, ż e dokumentami podpisywanymi przez konsumentów w sprawie udzielenia kredytu s ą umowa kredytowa, weksel in blanco, deklaracja wekslowa, wniosek o udzielenie kredytu, dodatkowo klient wype ł nia o ś wiadczenie dotycz ą ce rat lub kart ę klienta oraz o ś wiadczenie kredytobiorcy (Karty nr 58, 62-78, 80-83). Z informacji i dokumentów przekazanych przez konsumentów wynika, ż e zestawy dokumentów podpisywane przez nich w trakcie wizyty nieznacznie ró ż ni ł y si ę , jednak praktyk ą jest podpisywanie przez konsumentów wzorców umów o kredyt konsumencki, weksli in blanco oraz deklaracji wekslowej. Konsumenci, którzy deklaruj ą ch ęć finansowania zakupu z kredytu podpisuj ą o ś wiadczenia , o tre ś ci „ Ja ... o ś wiadczam, ż e zosta ł em/am poinformowany/a, i ż zakupi ł em/am filtr wody na kredyt i otrzyma ł em/am „Regulamin udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez G. C. B. S.A.” oraz wzór „O ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy kredytu”. Kredyt sp ł acany b ę dzie przez ... mies. a miesi ę czna rata wynosi ć b ę dzie ... z ł . ” (Karta nr 109). Innym dokumentem wykorzystywanym przez Wodeks3 w sytuacji zamiaru zaci ą gni ę cia kredytu przez konsumentów jest „ Karta klienta ”, w którym równie ż by ł y zamieszczone informacje o warto ś ci i ilo ś ci rat kredytu (Karty nr 99, 104, 106, 111). Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Wodeks3 w sytuacji kredytowania zakupu konsumenci wype ł niaj ą i podpisuj ą równie ż inny dokument „O ś wiadczenie Kredytobiorcy”, w którym zamieszczona jest deklaracja „ Upowa ż niam Sprzedawc ę do wype ł nienia w moim imieniu podpisanych przeze mnie druków dokumentów zwi ą zanych z zawarciem umowy kredytowej wy łą cznie zgodnie z przedstawionymi informacjami. O ś wiadczam, i ż dane zawarte w niniejszym o ś wiadczeniu zosta ł y w nim zamieszczone w mojej obecno ś ci, zgodnie z podanymi przeze mnie informacjami. Pozycje niewype ł nione zosta ł y w mojej obecno ś ci wykre ś lone .” (Karty nr 245, 248, 252). W przedmiotowej sprawie przedstawiciel Wodeks3 oferuj ą c konsumentom sprzeda ż urz ą dzenia filtruj ą cego, proponuje mo ż liwo ść finansowania zakupu z kredytu. W sytuacji wyra ż enia zgody na przedmiotowy sposób finansowania, konsument podpisuje dokumenty kredytowe podawane przez sprzedawc ę łą cznie z dokumentami w sprawie zakupu urz ą dzenia filtruj ą cego. Okoliczno ś ci podpisywania przedmiotowych dokumentów zosta ł y opisane w uzasadnieniu, stwierdzaj ą cym stosowanie praktyki okre ś lonej w pkt I.1.a i I.1.c sentencji decyzji. W wyniku oddzia ł ywania wykorzystywanych instrumentów aktywizuj ą cych sprzeda ż , oferowane urz ą dzenie wydaje si ę konsumentowi niezb ę dne w jego ż yciu. Dlatego te ż podpisuje wszelkie dokumenty, godz ą c si ę na przedstawione przez sprzedawc ę warunki, w tym na okre ś lon ą w o ś wiadczeniu kredytowym wysoko ść rat. 14 Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci, pozostawianie konsumentom niewype ł nionych wzorców umów o kredyt, czy te ż pozostawianie nieuzupe ł nionych w/w wzorców w opakowaniu urz ą dzenia po jego monta ż u, uznane zosta ł o za obej ś cie prawa. Dzia ł ania takie nie s ą wystarczaj ą ce w my ś l ustawy o kredycie konsumenckim. Obej ś ciem przepisów prawa jest równie ż podpisywanie przez konsumentów dokumentu, który m.in. zawiera postanowienie uprawniaj ą ce sprzedawc ę do wype ł nienia podpisanej przez konsumenta in blanco umowy kredytu konsumenckiego. Analiza sposobu zawierania umów z konsumentami, a tak ż e tre ś ci podpisywanych przez konsumenta dokumentów w szczególno ś ci „O ś wiadczenia kredytobiorcy”, wykaza ł a, ż e konsument przy podpisywaniu umowy kredytu nie otrzymuje informacji, które s ą wymagane ustaw ą o kredycie konsumenckim i musz ą by ć uj ę te w umowie o kredyt. Zarówno podpisywane „O ś wiadczenie kredytobiorcy”, jak i podpisywany in blanco wzorzec umowy nie spe ł niaj ą wymogów ustawy co do formy jak ą musi przyj ąć zawierana umowa o kredyt konsumencki, a w trybie zawierania umów przez przedstawiciela Wodeks3, egzemplarz informacyjny. W przedmiotowej sprawie przedsi ę biorca pozostawia konsumentom wzory bankowych umów kredytu konsumenckiego, które niezawieraj ą wymaganych ustaw ą informacji i podpisu osoby reprezentuj ą cej bank. Jak dodatkowo wynika z informacji przedstawionych przez Wodeks3 dane umieszczane w o ś wiadczeniu kredytobiorcy s ą tylko przyk ł adowymi, niewi ążą cymi informacjami, a wi ę c nie mog ą by ć uznane nawet za pisemne potwierdzenie istotnych postanowie ń umowy kredytu (karta nr 128). Dlatego te ż , przedsi ę biorca stosuje bezprawn ą praktyk ę polegaj ą c ą na niewr ę czaniu konsumentom informacyjnego egzemplarza umowy kredytu. Przedsi ę biorca nie b ę d ą cy bankiem, zgodnie z ustaw ą o kredycie konsumenckim, mo ż e udzieli ć kredytu konsumenckiego. Jednak udzielenie takiego kredytu podlega regulacjom ustawy o kredycie konsumenckim, tak wi ę c przedsi ę biorca musi dope ł ni ć wszelkich formalno ś ci z niej wynikaj ą cych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o kredycie konsumenckim, umowa o kredyt konsumencki musi by ć zawarta na pi ś mie, chyba ż e odr ę bne przepisy przewiduj ą inn ą szczególn ą form ę i musi zawiera ć wszelkie wymagane ustaw ą informacje. Zgodnie z informacjami Rzecznika Konsumentów, cz ęść konsumentów po zawarciu umowy sprzeda ż y i podpisaniu dokumentów zwi ą zanych z udzieleniem kredytu otrzymywa ł a przesy ł k ą pocztow ą harmonogramy sp ł at kredytu, a tak ż e „Bankowe Dowody Wp ł at”. Istotne jest, ż e w dowodach tych podany jest numer rachunku nale żą cy do Wodeks3 za ł o ż onego w K. B. S.A. (Karty nr 21, 24-27, 157, 158, 160-164, 191-196, 199-205). W przypadku jednego z konsumentów, Wodeks3 wys ł a ł harmonogram sp ł aty kredytu w 6 ratach, ka ż da o warto ś ci 132 z ł , co łą cznie daje warto ść 792 z ł (Karty nr 24, 25), natomiast ostatecznie przedsi ę biorca wezwa ł do zap ł aty zobowi ą zania na kwot ę 699 z ł , a wi ę c do zap ł aty warto ś ci urz ą dzenia z cennika (Karty nr 135, 136, 171). Jako powód żą dania zap ł aty w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej warto ś ci urz ą dzenia powi ę kszonej o koszt kredytu, Wodeks3 poda ł odmow ę udzielenia konsumentowi kredytu przez bank (Karta nr 148). W przypadku przedmiotowego konsumenta, przedsi ę biorca nie przedstawi ł ż adnych dokumentów, podpisanych przez niego, dotycz ą cych wniosku o udzielenie kredytu, a jedynie podpisan ą przez konsumenta Kart ę Klienta, gdzie jest on informowany, i ż Warto ść urz ą dzenia wynosz ą ca 699pln b ę dzie wp ł acana 6 ratami ka ż da po 132 z ł (Karta nr 135), dodatkowo konsument podpisa ł o ś wiadczenie, w którym o ś wiadcza, i ż zosta ł poinformowany, i ż zakupi ł filtr do wody na kredyt i otrzyma ł „Regulamin udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez G. C. B. S.A.” oraz o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy kredytu”. Kredyt sp ł acany b ę dzie przez 6 miesi ę cy, a miesi ę czna rata wynosi ć b ę dzie 132 z ł (Karta nr 137). Na podstawie powy ż szego mo ż na uzna ć , ż e w sytuacji, gdy bank odmawia konsumentowi kredytowania dokonanego zakupu, rol ę kredytodawcy chce przej ąć Wodeks3, o czym klient nie jest informowany. Z w/w kwot wynika, ż e 6 x 132 równe jest 792 z ł , a wi ę c domniemywa ć nale ż y, ż e ró ż nica pomi ę dzy cen ą urz ą dzenia podan ą w ofercie – cenniku Wodeks3, tj. 699 z ł a 792 z ł , czyli 93 z ł to koszty kredytu, który chcia ł udzieli ć Wodeks3. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim informacje o koszcie kredytu, terminach i sposobach jego 15 sp ł aty s ą podstawowymi informacjami, które konsument musi otrzyma ć przed zawarciem umowy kredytu. W przedmiotowym przypadku konsument nie jest informowany o powy ż szych danych, a tak ż e o przedsi ę biorcy, który kredytuje zakup. Faktycznie konsument otrzymuj ą c dowody wp ł aty oraz harmonogram sp ł at mo ż e uzna ć , ż e jest zobowi ą zywany do poniesienia zobowi ą za ń na rzecz przedsi ę biorcy, z którym nie zawar ł umowy kredytu. Z wyja ś nie ń przedsi ę biorcy wynika, ż e w sytuacji nie spe ł nienia warunków okre ś lonych przez bank do otrzymania kredytu, przedsi ę biorca sam udziela kredytu konsumentom (Karta nr 238). Przedsi ę biorca nie informuje konsumentów, których zakup mia ł by ć finansowany kredytem udzielonym przez bank, ż e nie spe ł niaj ą wymogów banku, i przesy ł a przygotowane dowody wp ł at na rachunek bankowy nale żą cy do Wodeks3 i harmonogramy sp ł at (Karty nr np 191-196, 199-205). Wodeks3 w badanej sprawie w dwojaki sposób nie wype ł ni ł obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy o kredycie konsumenckim. Prowadz ą c sprzeda ż urz ą dze ń filtruj ą cych oferowa ł konsumentom mo ż liwo ść finansowania zakupu z kredytu konsumenckiego. Dzia ł aj ą c na rzecz banku przedstawiciel Wodeks3 przedk ł ada ł zainteresowanym konsumentom do podpisu niewype ł nione druki umów kredytowych, które nast ę pnie zabiera ł po zako ń czeniu wizyty, przez co konsument nie otrzymywa ł informacyjnego egzemplarza umowy odpowiadaj ą cego jej tre ś ci. Po drugie, w sytuacji niespe ł nienia przez konsumenta wymogów formalnych stawianych przez bank, aby uzyska ć kredyt konsumencki, przedsi ę biorca proponowa ł kredytowanie zakupu z w ł asnych ś rodków, przy czym jako kredytodawca nie informowa ł o warunkach takiego kredytu. Równie ż w tej sytuacji nie wype ł ni ł obowi ą zku polegaj ą cego na zapoznaniu konsumenta z tre ś ci ą umowy oraz obowi ą zku pozostawienia do jego dyspozycji umowy lub informacyjnego egzemplarza umowy. Zgodnie z wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów sygn. akt XVII Ama 15/2004 Gazeta Prawna 2005/48 str. 22 „ Bank, który nie udziela wyczerpuj ą cych informacji dotycz ą cych sp ł aty kredytu, odst ą pienia od umowy, a tak ż e konsekwencji, jakie poniesie klient w zwi ą zku z naruszeniem postanowie ń umowy, narusza zbiorowe interesy konsumentów. ” Przedmiotowa praktyka narusza interesy konsumentów, którzy zawieraj ą umowy sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego z Wodeks3, a które maj ą by ć finansowane z kredytu, a tak ż e potencjalnych nowych klientów przedsi ę biorcy. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.2 sentencji decyzji. II Kolejn ą zarzucan ą praktyk ą w punkcie II sentencji decyzji naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest stosowanie postanowienia wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o 16 którym mowa w art. 479 45 §2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest stosowanie w umowach sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: U7 umowy „ Strony zgodnie o ś wiadczaj ą , i ż rozpatrywanie wszelkich sporów wynik ł ych w zwi ą zku z niniejsz ą umow ą pod rozpoznanie S ą dowi w ł a ś ciwemu ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego. S ą d ten b ę dzie wy łą cznie w ł a ś ciwy .” Postanowienia o zbli ż onej tre ś ci zosta ł y uznane za niedozwolone przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. „Strony niniejszej umowy zobowi ą zuj ą si ę do do ł o ż enia wszelkich stara ń w celu polubownego rozstrzygni ę cia ewentualnych sporów. S ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania b ę dzie s ą d miejsca siedziby EFB.” Postanowienie powy ż sze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 czerwca 2003r. sygn. akt XVII Amc 60/02, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 77, w sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bartoszycach przeciwko Europejskiemu Funduszowi Budowlanemu Sp. z o.o. we Wroc ł awiu. „Strony wykorzystaj ą wszelkie mo ż liwo ś ci do polubownego rozwi ą zania ewentualnych spraw wynikaj ą cych z niniejszej umowy. Sprawy wymagaj ą ce rozstrzygni ę cia s ą dowego b ę d ą prowadzone przed S ą dem Rejonowym w Tychach lub przed S ą dem Okr ę gowym w Katowicach.” Postanowienie przytoczone powy ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 27 czerwca 2003r. sygn. akt XVII Amc 50/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 76, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Mi ę dzynarodowej Korporacji Gospodarczej „InCo” Sp. z o.o. w Tychach. „ Wszystkie spory wynik ł e z umowy-zg ł oszenia zawartej z Uczestnikiem podlegaj ą rozpatrzeniu przez s ą d w ł a ś ciwy dla organizatora ” Postanowienie powy ż sze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. sygn. akt XVII Amc 104/04 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 5 maja 2005r. pod numerem 418, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Robertowi Ochwat – Biuro Podró ż y „Olimp” – Centrum Promocji i Last Minute w Krakowie. „ Wszystkie spory wynikaj ą ce z umowy ubezpieczenia b ę d ą rozstrzygane przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na siedzib ę Towarzystwa ” Postanowienie przytoczone powy ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt XVII Amc 8/04 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 11 lipca 2005 pod numerem 488, w sprawie z powództwa Renaty Szymborskiej przeciwko SAMPO Towarzystwu Ubezpiecze ń na Ż ycie SA w Warszawie. Pomimo faktu, i ż porównywane postanowienia nie brzmi ą literalnie tak samo, jednak w taki sam sposób okre ś laj ą w ł a ś ciwo ść s ą du, który jest wed ł ug umowy w ł a ś ciwy do 17 rozstrzygania sporów. Postanowienia: kwestionowane oraz wpisane do rejestru ograniczaj ą mo ż liwo ść rozstrzygania sporów do s ą du w ł a ś ciwego ze wzgl ę du na siedzib ę firmy. Takie narzucenie S ą du, który ma rozstrzygn ąć o sporze jest sprzeczne z Kodeksem cywilnym. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez Wodeks3 mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezach klauzul wpisanych do rejestru. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na przyj ąć , i ż zacytowane postanowienia w swej tre ś ci s ą to ż same i wyczerpuj ą tre ść niedozwolonego postanowienia umownego zdefiniowanego w art. 385 3 pkt 23 k.c., za które uwa ż a si ę postanowienie narzucaj ą ce rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. Zapisy te wy łą czaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d w ł a ś ciwy wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej, w ś wietle art. 33, 34, 35 i 36 k.p.c. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł nia ona funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na zamieszczaniu w zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych jest bezprawne i narusza zbiorowe interesy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze wyja ś nienia w przedmiotowej sprawie pierwsze klauzule o to ż samej tre ś ci, jak zakwestionowane postanowienie zamieszczone w tre ś ci umowy sprzeda ż y zawieranej przez Wodeks3 z konsumentami, zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14.08.2003r. pod numerami 76 i 77. Dlatego te ż organ antymonopolowy przyj ął , ż e od dnia 14.08.2003r. stosowanie postanowienia mieszcz ą cego si ę w hipotezie klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych jest bezprawne. Przedmiotowa praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów, którzy zawarli umowy sprzeda ż y z przedsi ę biorc ą oraz potencjalnych ich klientów, W ś wietle powy ż szego, nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla zapewnienia ochrony konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du w decyzji mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu jej stosowania. 18 1 W niniejszej decyzji stwierdzono, ż e praktyki stosowane przez przedsi ę biorc ę naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorca niewykonuje informacyjnych obowi ą zków na ł o ż onych na niego przez ustaw ę o ochronie niektórych praw konsumentów oraz ustaw ę o kredycie konsumenckim, dlatego te ż za uzasadnione uznano zobowi ą zanie przedsi ę biorcy do poinformowania wszystkich swoich by ł ych, obecnych i przysz ł ych kontrahentów o nieuczciwych praktykach stosowanych wzgl ę dem nich. Opublikowanie og ł oszenia w prasie dostarczy wszystkim konsumentom informacji o przys ł uguj ą cych im prawach w sytuacji zawierania umów poza lokalem przedsi ę biorcy z Wodeks3. 2 Dodatkowo okre ś la si ę Wodeks3, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II sentencji niniejszej decyzji, poprzez zmian ę tre ś ci wzorca umowy kupna-sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego w oparciu, o który zawierane s ą umowy z konsumentami. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym konsumenta. Przepisy prawa ze swego za ł o ż enia maj ą za zadanie regulowa ć stosunki uczestników obrotu handlowego, ale równie ż maj ą zabezpiecza ć interesy s ł abszych jego uczestników przed bezprawnymi, nieuczciwymi praktykami. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z relacj ą profesjonalisty – przedsi ę biorcy z konsumentem. Zgodnie z za ł o ż eniami ustawy antymonopolowej, przedsi ę biorca ma zapewni ć konsumentom rzeteln ą , prawdziw ą i pe ł n ą informacj ę o warunkach umowy oraz produkcie, a tak ż e zapewni ć pewno ść warunków realizacji umowy zgodnych z przepisami prawa. Natomiast w przedmiotowym przypadku, dosz ł o do pog łę bienia ró ż nicy si ł y stron kontraktu, przez niepodanie pe ł nej rzetelnej informacji o prawach przys ł uguj ą cych konsumentom z tytu ł u zawarcia umów poza lokalem przedsi ę biorstwa oraz umów o kredyt konsumencki. Dlatego te ż , poniewa ż brak wiedzy o powy ż ej opisanych prawach mo ż e nara ż a ć konsumenta na koszty, konieczne jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci w punktach I, II i III decyzji. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral