RKT-46/2004

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, dnia 2004-08-09 RKT-61-52/04/HS Decyzja Nr RKT 46/2004 I. Na podstawie art. 23 c) w zwi ą zku z art. 23 a) ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Fiat Auto Poland S.A. z siedzib ą w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Gra ż y ń skiego 141, polegaj ą ce na bezprawnym dzia ł aniu godz ą cym w zbiorowe interesy konsumentów, w ten sposób, ż e naprawa gwarancyjna pojazdów samochodowych Fiat dokonywana jest za pomoc ą odnowionych cz ęś ci zamiennych niezgodnie do warunków gwarancji pojazdów samochodowych marki Fiat zawartych w ksi ąż ce gwarancyjnej, które przewiduj ą , ż e gwarancja polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne Fiat i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: zobowi ą zuje si ę Fiat Auto Poland S.A. z siedzib ą w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Gra ż y ń skiego 141 do zamieszczenia dwukrotnie w tygodniowych odst ę pach czasu na w ł asny koszt w Gazecie Wyborczej – wydanie ogólnopolskie, o ś wiadczenia w formie og ł oszenia prasowego o wymiarach nie mniejszych ni ż 10 x 15 cm o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Fiat Auto Poland S.A. z siedzib ą w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Gra ż y ń skiego 141 polegaj ą ce na tym, ż e w okresie gwarancji naprawa gwarancyjna pojazdów samochodowych Fiat dokonywana jest za pomoc ą odnowionych cz ęś ci zamiennych, niezgodnie do warunków gwarancji pojazdów samochodowych marki Fiat zawartych w ksi ąż ce gwarancyjnej, które przewiduj ą , ż e gwarancja polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub 1 niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne Fiat i nakaza ł zaniechania jej stosowania.” Zako ń czenie publikacji wszystkich o ś wiadcze ń ma nast ą pi ć w terminie nie przekraczaj ą cym jednego miesi ą ca od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Fiat Auto Poland S.A. z siedziba w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Gra ż y ń skiego 141, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 29,00 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia dziewi ęć z ł otych). Uzasadnienie Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach otrzyma ł informacje o tym, ż e naprawa gwarancyjna pojazdów samochodowych Fiat dokonywana jest za pomoc ą odnowionych cz ęś ci zamiennych mimo, i ż warunki gwarancji pojazdów samochodowych marki Fiat okre ś laj ą , ż e gwarancja polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne. Udzielaj ą cy gwarancji Fiat Auto Poland S.A. z siedzib ą w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Gra ż y ń skiego 141 (dalej zwany przedsi ę biorc ą ) nie dostarczy ł konsumentom zmienionych warunków gwarancji i wbrew w ł asnemu zobowi ą zaniu wprowadzi ł w praktyce modyfikacje warunków gwarancji okre ś laj ą c, ż e naprawa odbywa ć si ę b ę dzie za pomoc ą cz ęś ci odnawianych, a nie wy łą cznie za pomoc ą cz ęś ci fabrycznie nowych. Poprzez takie dzia ł anie przedsi ę biorca niew ł a ś ciwie wykonuje zobowi ą zanie, którego tre ść sam ustali ł . W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego organem antymonopolowym) wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez przedsi ę biorc ę bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w ten sposób, ż e naprawa gwarancyjna pojazdów samochodowych Fiat dokonywana jest za pomoc ą odnowionych cz ęś ci zamiennych mimo, i ż warunki gwarancji pojazdów samochodowych marki Fiat zawarte w ksi ąż ce gwarancyjnej przewiduj ą , ż e gwarancja polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne Fiat, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a) ust. 1 i 2 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwanej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ). (karty nr 3 i 4). Przedsi ę biorca nie uzna ł postawionego mu zarzutu, wniós ł o umorzenie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jako bezprzedmiotowe, poniewa ż gwarant zobowi ą zuje si ę w udzielonej gwarancji, i ż naprawy lub wymiany cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej dokonuje si ę na wolne od wad lub odnowione cz ęś ci zamienne Fiat. Tak ż e wyja ś ni ł , ż e na wszystkich rynkach europejskich okre ś li ł procedur ę obrotu produktami generowanymi, w celu ograniczenia ilo ś ci materia ł ów przeznaczonych do niszczenia. Do napraw gwarancyjnych na tych rynkach stosuje oryginalne lub odnawialne cz ęś ci zamienne 2 Fiat. W Polsce procedura obrotu produktami regenerowanymi wdra ż ana by ł a od 15 lipca 2002r. i zosta ł a przekazana wszystkim dealerom. „Wprowadzenie procedury dokonania napraw gwarancyjnych przy u ż yciu cz ęś ci odnawialnych powi ą zane zosta ł o z wprowadzeniem stosowanych, zamierzonych zapisów w ksi ąż ce gwarancyjnej.” (karta nr 10). W obowi ą zuj ą cym od 1 stycznia 2003 r. wzorze ksi ąż ki gwarancyjnej znajduje si ę zapis, ż e naprawy lub wymiany cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej dokonuje si ę na wolne od wad nowe lub odnowione cz ęś ci zamienne Fiat. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , ż e w praktyce okaza ł o si ę niemo ż liwe skorelowanie wprowadzenia nowych zasad realizacji napraw gwarancyjnych z jednoczesn ą wymian ą ksi ąż ek gwarancyjnych. Klienci przedsi ę biorcy byli ustnie informowani o stosowaniu regenerowanych cz ęś ci zamiennych w naprawach gwarancyjnych, a stosownie do art. 577 § 1 k.c. poczytuje si ę w razie w ą tpliwo ś ci, ż e gwarant obowi ą zany jest do usuni ę cia wady fizycznej (naprawy) lub dostarczenia rzeczy wolnej od wad (wymiany). Wed ł ug przedsi ę biorcy bezp ł atna naprawa gwarancyjna ma doprowadzi ć do takiego stanu, w którym zapewniona zostanie pe ł na sprawno ść eksploatacyjna rzeczy obj ę tej gwarancj ą , a wymiana cz ęś ci wadliwych na regenerowane, wolne od wad, zapewnia pe ł n ą sprawno ść eksploatacyjn ą pojazdu, co oznacza, ż e gwarant wywi ą za ł si ę z obowi ą zków wynikaj ą cych z gwarancji nawet w okresie, gdy warunki jej realizacji nie zosta ł y jeszcze w formie pisemnej zmienione. (karty nr 9-13). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Przedsi ę biorca wprowadzaj ą c od 15.07.2002r. procedur ę obrotu cz ęś ciami odnowionymi, w pismach kierowanych do dealerów wskaza ł , ż e „zasadnicz ą korzy ś ci ą jest ograniczenie w znacz ą cy sposób kosztów napraw gwarancyjnych” (karta nr 39). Faktem jest, ż e po tej dacie do dnia 01.01.2003r. konsumentom kupuj ą cym samochody przedsi ę biorca nadal udziela ł gwarancji z zapewnieniem wymiany uszkodzonych cz ęś ci na nowe (karty nr 10, 115 i 138). Przedsi ę biorca „udzieli ł gwarancji na wady fabryczne ujawnione w okresie 24 miesi ę cy od daty sprzeda ż y i bez ograniczenia przebiegu. Gwarancja ta polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą jego napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wad produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne Fiat.” (karta nr 149). W „informacjach dodatkowych” przedstawiono ofert ę napraw pogwarancyjnych z mo ż liwo ś ci ą korzystania z ta ń szych cz ęś ci regenerowanych (karta nr 152). Przedsi ę biorca nie powiadomi ł konsumentów o zmianie warunków gwarancji, a w przypadku interwencji wyja ś nia ł „gwarant potwierdzi ł do stosowania poprzez bezp ł atn ą napraw ę na skutek ujawnienia wady, cz ęś ci zamienne wolne od wad (nowe lub odnowione) w nast ę pnej edycji ksi ąż ki gwarancyjnej” (karta nr 142). Od dnia 1 stycznia 2003r. przedsi ę biorca stosuje wzorzec umowy „Ksi ąż ka gwarancyjna” (karty nr 22-38). Przedsi ę biorca „udziela gwarancji na wady fabryczne ujawnione w okresie 24 miesi ę cy od daty sprzeda ż y i bez ograniczenia przebiegu. Gwarancja ta polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na wolne od wad nowe lub odnowione cz ęś ci zamienne Fiat.” (karta nr 26). W zawartych we wzorcu informacjach dodatkowych w rozdziale „naprawy pogwarancyjne” przedstawiono mo ż liwo ść uzgadniania z klientem wymiany uszkodzonych elementów na regenerowane. (karta nr 32). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje . Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów . Stosownie do art. 23 a ust. 2 za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku 3 udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce z zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a) ustawy antymonopolowej nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Organ antymonopolowy oceniaj ą c czy zachowanie przedsi ę biorcy mog ł o naruszy ć art. 23 a) ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Tak wi ę c za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uznaje si ę godz ą ce w interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy oraz naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Stosownie do zapisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie rozumie si ę przez to konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.). Zgodnie z zapisem art. 22(1) K.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . W opinii organu antymonopolowego dokument gwarancyjny (w przedmiotowym przypadku „Ksi ąż ka gwarancyjna FIAT”) stanowi wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Zgodnie z tre ś ci ą art. 384(1) k.c. – wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł y zachowane wymagania okre ś lone w art. 384 k.c., tj. je ż eli wzorzec ten zosta ł dor ę czony stronie, a strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. W zwi ą zku z niedor ę czeniem przez przedsi ę biorc ę nowych wzorców umowy gwarancyjnej i nie poinformowaniem uprawnionych do korzystania z gwarancji o zmianie jej zasad, uznano, ż e nowe warunki w ż aden sposób nie wi ążą konsumentów, którzy przed dniem 01.01.2003r zawarli umowy kupna-sprzeda ż y samochodów, na który Fiat udzieli ł gwarancji w oparciu o wcze ś niejsz ą wersj ą tego dokumentu. W obrocie przyj ę tym jest, ż e udzielenie gwarancji na zakupiony towar pog łę bia zaufanie kupuj ą cego, a z istoty gwarancji kupuj ą cy uzyskuje na pi ś mie zapewnienie co do w ł a ś ciwo ś ci rzeczy ze wskazaniem przys ł uguj ą cych mu uprawnie ń oraz zobowi ą za ń gwaranta. Przedsi ę biorca podnosi, ż e bezp ł atna naprawa gwarancyjna ma doprowadzi ć do takiego stanu, w którym zapewniona zostanie sprawno ść eksploatacyjna rzeczy obj ę tej gwarancj ą , a wymiana cz ęś ci wadliwych na regenerowane, wolne od wad, zapewnia pe ł n ą sprawno ść eksploatacyjn ą pojazdu. Zgodnie z powo ł anym art. 577 § 1 k.c. W wypadku gdy sprzedawca udzieli ł kupuj ą cemu na pi ś mie gwarancji co do jako ś ci rzeczy sprzedanej, poczytuje si ę w razie w ą tpliwo ś ci, ż e sprzedawca jest obowi ą zany do usuni ę cia wad fizycznych rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, je ż eli wady te ujawni ą si ę w ci ą gu terminu okre ś lonego w gwarancji . Jako ść rzeczy sprzedanej mie ś ci si ę w poj ę ciu zgodno ś ci towaru z umow ą . W przedmiotowej sprawie przedsi ę biorca udziela 24 miesi ę cznej gwarancji na poprawne dzia ł anie zakupionego samochodu i okre ś li ł , ż e gwarancja polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą jego napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne. Przedsi ę biorca dobrowolnie zobowi ą za ł si ę do wymiany tych cz ęś ci na nowe. Je ż eli przedsi ę biorca udziela kupuj ą cemu 4 dodatkowo gwarancji na zakupiony towar konsumpcyjny, zobowi ą zany jest wywi ą za ć si ę z ustalonych przez siebie warunków. Termin gwarancji ulega przed ł u ż eniu o czas, w którym na skutek wady kupuj ą cy nie móg ł korzysta ć z rzeczy. Przys ł uguj ą ce kupuj ą cemu uprawnienia z gwarancji nie mog ą by ć mniejsze ni ż uprawnienia wynikaj ą ce z zasad ogólnych dotycz ą cych zgodno ś ci towaru z umow ą , nie mog ą ich ogranicza ć , wy łą cza ć ani zawiesza ć . „Obowi ą zek informowania konsumenta przez profesjonalist ę dotyczy ka ż dego stadium ich kontaktów: okresu poprzedzaj ą cego zawarcie umowy, moment jej zawarcia i okres po jej zawarciu, a czasem nawet okres po spe ł nieniu wykonania, gdy np. na kontrahencie konsumenta ci ążą obowi ą zki w zakresie serwisu 1 .” Przy umowach, zawieranych nie w oparciu o indywidualne pertraktacje, ale w oparciu o wzorzec wydany przez profesjonalist ę jest oczywiste, ż e zawsze jest on zainteresowany w najkorzystniejszym dla siebie ukszta ł towaniu regulacji zawieranych umów. Konsumenci kupuj ą wed ł ug swojego uznania i mo ż liwo ś ci ró ż ne towary konsumpcyjne, w tym samochody, a równowa ż nikiem ceny jest towar konsumpcyjny oraz ś wiadczenia dodatkowe – tu gwarancja. Przedsi ę biorca pragnie zmniejszy ć koszty napraw gwarancyjnych i ma do tego prawo, mo ż e d ąż y ć do podwy ż szenia jako ś ci swoich produktów, mo ż e by ć bardziej konkurencyjny, ale nie kosztem s ł abszych uczestników rynku, kosztem konsumentów, którym w trakcie gwarancji jednostronnie zmieni ł zasady wykonywania napraw. Konsumenci decyduj ą c si ę na zakup samochodu rozpatruj ą ró ż ne oferty i przy zakupie nowego samochodu uwzgl ę dniaj ą jego cen ę oraz ś wiadczenia dodatkowe. Przedsi ę biorca zapewni ł nabywcom samochodów marki Fiat, ż e w ramach napraw gwarancyjnych cz ęś ci samochodu wymieniane b ę d ą na nowe. Nast ę pnie uznaj ą c, ż e naprawy gwarancyjne s ą zbyt kosztowne, wprowadzi ł zasad ę wymiany tych elementów na cz ęś ci odnowione. Konsumenci, nabywcy przedmiotowego towaru konsumpcyjnego przed dniem 01.01.2003r, maj ą zapewnienie producenta, ż e w ramach napraw gwarancyjnych cz ęś ci samochodowe wymieniane s ą na nowe. Konsumenci byli poinformowani, ż e, przez okres 24 miesi ę cy od daty zakupu, w ka ż dym przypadku napraw gwarancyjnych cz ęś ci samochodowe wymieniane s ą na cz ęś ci nowe. Fiat w dokumencie gwarancyjnym sprzed 01.01.2003r. zobowi ą za ł si ę tak ż e, ż e na takich samych zasadach naprawy b ę d ą wykonywane za granic ą (karta nr 148). Fiat nie poinformowa ł konsumentów, ż e za granic ą stopniowo od 1999r. wprowadzono naprawy w oparciu o cz ęś ci odnowione. W toku okresu gwarancji przedsi ę biorca zobowi ą zany do nale ż ytego wykonania zobowi ą za ń jednostronnie zmieni ł te zasady uznaj ą c, ż e „zasadnicz ą korzy ś ci ą jest ograniczenie w znacz ą cy sposób kosztów napraw gwarancyjnych”. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym dzia ł ania przedsi ę biorcy nie mog ą obni ż a ć standardu ochrony kupuj ą cego. Obowi ą zek nieodp ł atnej naprawy przedsi ę biorca zawar ł w udzielanej konsumentom gwarancji. Gwarancja jest udzielona dobrowolnie przez przedsi ę biorc ę i to on ustala jej tre ść , a jako profesjonalista zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci. Gwarancja jest dodatkow ą form ą zabezpieczenia interesów kupuj ą cego. O tym, w jakim zakresie przedsi ę biorca chce przej ąć ryzyko ponad to, czy obok tego, co wynika z odpowiedzialno ś ci za zgodno ść towaru z umow ą – decyduje sam przedsi ę biorca. Niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie naprawy gwarancyjnej mo ż e rodzi ć odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą . Opisane powy ż ej dzia ł anie przedsi ę biorcy stanowi naruszenia art. 471 K.c i ś wiadczy o przenoszeniu ci ęż aru z tytu ł u nie wykonania zobowi ą zania na konsumentów, ś wiadczy o unikaniu odpowiedzialno ś ci. Przedsi ę biorca zobowi ą zany jest do wykonania napraw gwarancyjnych, a zgodnie z tre ś ci ą art. 471 K.c. zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynikaj ą cej z tytu ł u nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Konsumenci mog ą żą da ć spe ł nienia tego ś wiadczenia, a przedsi ę biorca obowi ą zany jest to ś wiadczenie spe ł ni ć , a przy tym jako profesjonalista udzielaj ą c gwarancji zgodnie z art. 355 K.c. zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci. Narzucone, stosowane i jednostronnie zmienione przez przedsi ę biorc ę zasady gwarancji korzystne s ą tylko dla przedsi ę biorcy, kosztem konsumentów, a tak ż e godz ą w interesy 1 Ewa Łę towska. Prawo umów konsumenckich. 2 wydanie. Wydawnictwo C.H.Beck 2002 str. 226 5 konsumentów. Tym samym przenoszenie na konsumentów ci ęż aru niewykonania zobowi ą zania przez przedsi ę biorc ę jest dzia ł aniem bezprawnym i stanowi naruszenie art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Powy ż sze bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w konsumentów i stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji godzi w interesy konsumentów i stanowi naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto podkre ś lenia wymaga, ż e w porz ą dku prawnym od dnia 01.01.2003r. obowi ą zuje ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 - dalej zwana ustaw ą o sprzeda ż y konsumenckiej). Powo ł an ą ustaw ę stosuje si ę do dokonywanej w zakresie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa sprzeda ż y rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa t ę rzecz w celu niezwi ą zanym z dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą (towar konsumpcyjny). Do sprzeda ż y konsumenckiej nie stosuje si ę przepisów art. 556-581 kodeksu cywilnego, które stanowi ą o r ę kojmi i gwarancji. Tak wi ę c do sprzeda ż y konsumenckiej nie stosuje si ę art. 577 § 1 k.c. Przepisy art. 535-555 k.c. zawieraj ą ce przepisy ogólne o sprzeda ż y stosuje si ę do sprzeda ż y konsumenckiej w takim zakresie, w jakim sprzeda ż ta nie jest uregulowana odr ę bnymi przepisami. W dokumencie gwarancyjnym nale ż y zamie ś ci ć podstawowe dane potrzebne do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, w tym w szczególno ś ci nazw ę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasi ę g ochrony gwarancyjnej. Ponadto powinno by ć w nim zawarte stwierdzenie, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą (art. 13 ust. 4). W przedmiotowej sprawie nie umieszczenie w warunkach gwarancji informacji, o której mowa w art. 13 ust. 4 ustawy o sprzeda ż y konsumenckiej, skutkuje tym, ż e konsumenci nie s ą poinformowani o przys ł uguj ą cym im uprawnieniu. Ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci, w tym do przestrzegania przepisów obowi ą zuj ą cych ustaw. Powo ł ane powy ż ej przez organ antymonopolowy przepisy ustaw w obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym dotycz ą wszystkich uczestników rynku, tak ż e przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorca stosuj ą cy wzorzec umowy „ksi ąż ka gwarancyjna” zobowi ą zany jest do nale ż ytego wykonania zobowi ą zania, którego zakres sam okre ś li ł . Przedsi ę biorca nie powiadomi ł konsumentów, którzy przed dniem 01.01.2003r. zakupili samochody marki Fiat, o zmianie warunków gwarancji i jednostronnie zmieni ł wcze ś niej okre ś lone zasady. W przedmiotowej sprawie dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, nie zapewnia konsumentom zagwarantowanego ustawami bezpiecze ń stwa ekonomicznego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę dzia ł a ń antykonsumenckich dotykaj ą cych sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ci s ą wszyscy konsumenci, którzy zawarli z nim umowy, a tak ż e potencjalni konsumenci. Niedopuszczalna jest jednostronna zmiana ustalonych zasad gwarancji, kosztem s ł abszych uczestników rynku, kosztem konsumentów, którzy w obowi ą zuj ą cym porz ą dku 6 prawnym maj ą prawo do bezpiecze ń stwa ekonomicznego. W przedmiotowej sprawie przedsi ę biorca, który sam okre ś li ł warunki gwarancji i zobowi ą zany do nale ż ytego wykonania zobowi ą zania, jednostronnie zmieni ł te zasady uznaj ą c, ż e „zasadnicz ą korzy ś ci ą jest ograniczenie w znacz ą cy sposób kosztów napraw gwarancyjnych.” Jak w przedmiotowej sprawie wyja ś nia przedsi ę biorca – „klienci byli ustnie informowani o stosowaniu regenerowanych cz ęś ci zamiennych w naprawach gwarancyjnych.” Potwierdza to nieuczciwe dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Dzia ł ania przedsi ę biorcy naruszaj ą bezpiecze ń stwo ekonomiczne konsumentów, wywo ł uj ą niekorzystne zjawiska, albowiem s ą niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Przedsi ę biorca podniós ł , ż e na pi ś mie otrzyma ł kilka skarg dotycz ą cych zmiany zasad gwarancji. S ą d Najwy ż szy 2 wyrazi ł pogl ą d, ż e „naruszenie indywidualnego interesu konsumenta nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu konsumentów, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.” W opinii organu antymonopolowego jednym z podstawowych praw konsumentów jest bezpiecze ń stwo ekonomiczne i konsumenci powinni mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji oraz dokonywania wyboru dóbr i us ł ug, dlatego te ż w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podj ę to dzia ł ania w celu zapobie ż enia sprzecznym z prawem dzia ł aniom przedsi ę biorcy, godz ą cym w prawa nieograniczonej liczby konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne jest podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Wobec powy ż szego, organ antymonopolowy przedstawione zachowanie przedsi ę biorcy uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Maj ą c na wzgl ę dzie co opisano powy ż ej, nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do zapisu art. 23 c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególno ś ci zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do z ł o ż enie jednokrotnego lub wielokrotnego o ś wiadczenia o tre ś ci i w formie okre ś lonej w decyzji. Mo ż e równie ż nakaza ć publikacj ę decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci na koszt przedsi ę biorcy . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy zobowi ą zuje przedsi ę biorc ę do zamieszczenia dwukrotnie w tygodniowych odst ę pach czasu na w ł asny koszt w Gazecie Wyborczej – wydanie ogólnopolskie, o ś wiadczenia w formie og ł oszenia prasowego o wymiarach nie mniejszych ni ż 10 x 15 cm o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Fiat Auto Poland S.A. z siedzib ą w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Gra ż y ń skiego 141 polegaj ą ce na tym, ż e w okresie gwarancji naprawa gwarancyjna pojazdów samochodowych Fiat dokonywana jest za pomoc ą odnowionych cz ęś ci zamiennych, niezgodnie do warunków gwarancji pojazdów samochodowych marki Fiat zawartych w ksi ąż ce gwarancyjnej, które przewiduj ą , ż e gwarancja polega na przywróceniu prawid ł owego funkcjonowania samochodu poprzez bezp ł atn ą napraw ę lub wymian ę cz ęś ci nie nadaj ą cych si ę do u ż ycia lub niepe ł nowarto ś ciowych na skutek ujawnionej wady produkcyjnej, na nowe wolne od wad cz ęś ci zamienne Fiat i nakaza ł zaniechania jej stosowania.” Organ antymonopolowy uzna ł za zasadne, ż e zako ń czenie publikacji wszystkich o ś wiadcze ń ma nast ą pi ć w terminie nie przekraczaj ą cym jednego miesi ą ca od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. 2 wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26 lutego 2004r. sygn. akt III SK 2/04 7 Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 29,00 z ł zwi ą zane z korespondencj ą organu antymonopolowego z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 29,00 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia dziewi ęć z ł otych). Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 8