RKT-39/2009

1 Katowice, dnia 18.12.2009r. RKT-61-20/09/AW DECYZJA Nr RKT – 39/2009 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331, ze zm.: Dz.U. z 2007r. Nr 99, poz. 660; Nr 171, poz. 1206; Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505; Dz.U. z 2009r. Nr 18, poz. 97), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna w Warszawie – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Intercity” S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t przez Spó ł k ę „PKP Intercity” (RPO-IC) postanowienia o brzmieniu: „Nie podlegaj ą zwrotowi nale ż no ś ci za bilety weekendowe – przed ł o ż one po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci.” oraz w ofercie specjalnej „Bilet weekendowy” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet weekendowy” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst jedn.: Dz.U. 2000r. Nr 50 poz. 601 z pó ź n. zm.), i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 21.09.2009r., II. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Intercity” S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Bilet podró ż nika” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet podró ż nika” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , co nast ą pi ł o z naruszeniem z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15.09.2009r., III. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umarza si ę wszcz ę te z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez „PKP Intercity” S.A. z siedzib ą w Warszawie bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 ograniczeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu poprzez zamieszczenie w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna postanowienia o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC, z zastrze ż eniem ust. 1 jest mo ż liwa tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony (…)” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, a poprzez to mo ż e narusza ć art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako bezprzedmiotowe. IV. na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Intercity” S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna postanowienia o brzmieniu: „W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu (…).” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, V. na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i 2 tej ustawy bezprawne dzia ł anie „PKP Intercity” S.A. z siedzib ą w Warszawie polegaj ą ce na ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” postanowienia o brzmieniu: „(…) w razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce na zasadach okre ś lonych w Regulaminie e-IC i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu; (…) W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnieniu miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku, (…).” , co nast ą pi ł o z naruszeniem art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 13.12.2009r., VI. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci: 1. 1 665 528 PLN (s ł ownie z ł otych: jeden milion sze ść set sze ść dziesi ą t pi ęć tysi ę cy pi ęć set dwadzie ś cia osiem), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I, II i V sentencji niniejszej decyzji, 2. 616 862 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść set szesna ś cie tysi ę cy osiemset sze ść dziesi ą t dwa), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji, VII. na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w Warszawie kosztami przeprowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 26 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia sze ść ). 3 Uzasadnienie W okresie od dnia 05.01.2009r. do dnia 23.06.2009r., w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy dzia ł ania „PKP Intercity” S.A. w Warszawie (zwanej dalej „PKP Intercity” lub Spó ł k ą ), uzasadniaj ą wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz czy mia ł o miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach. W toku przedmiotowego post ę powania zbadano m.in. warunki Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t przez Spó ł k ę „PKP Intercity” (RPO-IC) (zwanego dalej Regulaminem ), Regulaminu internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna (zwanego dalej Regulaminem e-IC ) oraz ofert specjalnych „Bilet weekendowy” , „Bilet podró ż nika” , „Wcze ś niej i Taniej” . Poniewa ż analiza tre ś ci ww. regulaminów i ofert specjalnych da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e mog ł o doj ść do naruszenia przez „PKP Intercity” przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 21.08.2009r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o w tej sprawie post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 2). „PKP Intercity” postawiony zosta ł zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na: 1. wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t przez Spó ł k ę „PKP Intercity” (RPO-IC) postanowienia o brzmieniu: „Nie podlegaj ą zwrotowi nale ż no ś ci za bilety weekendowe – przed ł o ż one po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci.” oraz w ofercie specjalnej „Bilet weekendowy” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet weekendowy” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , które mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst jedn.: Dz.U. 2000r. Nr 50 poz. 601 z pó ź n. zm.), 2. wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Bilet podró ż nika” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet podró ż nika” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 3. ograniczeniu prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu poprzez zamieszczenie w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna postanowienia o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC, z zastrze ż eniem ust. 1 jest mo ż liwa tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony (…)” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 4. ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna postanowienia o brzmieniu: „W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu (…).” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe, 4 5. ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” postanowienia o brzmieniu: „(…) w razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce na zasadach okre ś lonych w Regulaminie e-IC i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu; (…) W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnieniu miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku, (…).” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów „PKP Intercity” podnios ł a, co nast ę puje. Odno ś nie zarzutu 1 Postanowienia nr 1 dotycz ą cego wy łą czenia prawa konsumentów do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego w ramach biletu weekendowego, w oparciu o art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „PKP Intercity” zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania z wzorca umów – Regulaminu oraz z oferty specjalnej „Bilet weekendowy” postanowie ń wy łą czaj ą cych w umowach zawieranych z konsumentami prawa konsumentów do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego w ramach biletu weekendowego. Spó ł ka zadeklarowa ł a wykonanie powy ż szego zobowi ą zania w terminie od dnia 21.09.2009r. W ramach proponowanych zmian, dopuszczona zosta ł a mo ż liwo ść zwrotu przez podró ż nego ca ł kowicie niewykorzystanego biletu weekendowego do dwóch godzin po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu – z potr ą ceniem odst ę pnego. Natomiast w sytuacji, gdy podró ż ny jednocze ś nie zakupi nowy bilet weekendowy na przejazd w innym terminie – nie potr ą ca si ę odst ę pnego. Zarazem Spó ł ka podnios ł a, ż e w celu dostosowania warunków umowy o przewóz w ramach „Biletu weekendowego” mo ż na by ł oby zaproponowa ć wprowadzenie prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy do momentu rozpocz ę cia pierwszej podró ż y, jaka mia ł aby by ć odbyta na podstawie biletu weekendowego, gdyby takowy moment by ł mo ż liwy do ustalenia, czyli gdyby bilet by ł wystawiony na okre ś lon ą relacj ę przejazdu. Jednak ż e z uwagi na to, ż e bilet jest wa ż ny na przejazd wszystkimi poci ą gami Spó ł ki, w dowolnej relacji, przy czym nie ma obowi ą zku rozpoczynania podró ż y od miejscowo ś ci, w której zosta ł kupiony, ustalenie momentu rozpocz ę cia pierwszej podró ż ny nie jest mo ż liwe. Natomiast umo ż liwienie odst ą pienia od umowy w cz ęś ci, np. po wykonaniu 1 lub 2 przewozów, przy równoczesnym pozostawieniu podró ż nemu prawa do okre ś lania ich liczby i relacji, nie jest racjonalnie ekonomiczne, w ł a ś nie ze wzgl ę du na charakter oferty, której istot ą jest wielokrotno ść przejazdów, przy równoczesnym pozostawieniu podró ż nemu prawa do okre ś lania ich liczby i relacji. St ą d zdaniem Spó ł ki jedynie zaproponowana konstrukcja prawna odst ą pienia od umowy, z jednej strony, zgodna jest z interesami konsumenta, z drugiej za ś nie naruszy ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . W zwi ą zku z powy ż szym Spó ł ka wnios ł a o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania ww. zobowi ą zania i równocze ś nie zobowi ą za ł a si ę do informowania o stopniu realizacji zobowi ą zania w terminach wskazanych przez Organ Antymonopolowy. Odno ś nie zarzutu 2 Postanowienia nr 1 dotycz ą cego wy łą czenia prawa konsumentów do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego w ramach „Biletu podró ż nika” „PKP Intercity” równie ż w oparciu o art. 28 ust. 1 ww. ustawy zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania z oferty specjalnej „Bilet podró ż nika” postanowie ń wy łą czaj ą cych w umowach zawieranych z konsumentami prawa konsumentów do 5 uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego w ramach „Biletu podró ż nika” . Zmiana zasad odst ą pienia od umowy mia ł aby by ć analogiczna, jak w przypadku zmiany warunków odnosz ą cych si ę do umowy w ramach oferty „Bilet weekendowy” . Zakres zmiany uzasadniony jest tymi samymi przes ł ankami co zakres zmiany oferty „Bilet weekendowy” . Spó ł ka doda ł a, ż e powy ż sze zobowi ą zanie wykonywane jest w terminie od 15 wrze ś nia 2009r. w drodze odpowiedniej zmiany punktu 6 oferty specjalnej „Bilet podró ż nika” . W zwi ą zku z powy ż szym „PKP Intercity” wnios ł a równie ż w tym zakresie o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania ww. zobowi ą zania. Równocze ś nie zobowi ą za ł a si ę do informowania o stopniu realizacji zobowi ą zania w terminach wskazanych przez Organ Antymonopolowy. W zwi ą zku z zarzutami wymienionymi w punktach 3-5 Postanowienia nr 1 z dnia 21.08.2009r. Spó ł ka wnios ł a o niestwierdzenie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, ze wzgl ę du na fakt, ż e praktyki te w tym przypadku nie maj ą miejsca. Odno ś nie zarzutu 3 dotycz ą cego ograniczenia prawa konsumentów do zmiany umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC Spó ł ka wskaza ł a, ż e dopuszczenie mo ż liwo ś ci zmiany umowy przewozu zawartej przez Internet tylko i wy łą cznie w poci ą gu, na przejazd którym bilet zosta ł zakupiony, aczkolwiek nie w ka ż dym przypadku odpowiada zasadom ustawowym, to przyj ę cie takiego rozwi ą zania jest, w obecnym stanie technicznym, jedynym mo ż liwym rozwi ą zaniem. Przepisy prawa przewozowego nie do ko ń ca s ą dostosowane do nowych technik zawierania umów, w tym w drodze internetowej. Tym niemniej wprowadzenie przez „PKP Intercity” sprzeda ż y internetowej biletów nast ą pi ł o na wyra ź ne żą danie licznej grupy klientów maj ą cych dost ę p do p ł atno ś ci elektronicznych. W tych warunkach, w praktyce zastosowanie analizowanych zasad zmiany umowy przez Spó ł k ę podyktowane jest g ł ównie wzgl ę dami technicznymi. Bilety internetowe generowane s ą przez system sprzeda ż y w formacie PDF, a wi ę c po zapisaniu na no ś niku informatycznym, mog ą by ć drukowane wielokrotnie we w ł asnym zakresie przez konsumenta. Bilety te nie maj ą ż adnych zabezpiecze ń . Bilet internetowy jest biletem imiennym, z wydrukowanym numerem dokumentu to ż samo ś ci, jednak ż e dru ż yny konduktorskie „PKP Intercity” nie s ą jeszcze wyposa ż one w czytniki kodów umo ż liwiaj ą ce weryfikacj ę biletów internetowych, z jednoczesnym ich kasowaniem w systemie e-IC, tj. w drodze wej ś cia do systemu elektronicznej, internetowej sprzeda ż y biletów. W tym stanie rzeczy wiarygodno ść internetowego biletu oraz warunki przewozu z niego wynikaj ą ce, w poci ą gu mo ż na stwierdzi ć tylko poprzez porównanie z diagramem, który drukowany jest po zamkni ę ciu sprzeda ż y miejsc w danym poci ą gu. Diagram musi by ć drukowany z odpowiednim wyprzedzeniem umo ż liwiaj ą cym dor ę czenie go konduktorowi przed odjazdem poci ą gu ze stacji postojowej na stacj ę pocz ą tkow ą biegu poci ą gu (niejednokrotnie oddalon ą o kilka lub kilkana ś cie kilometrów). W diagramie zamieszczony jest numer referencyjny, który jest wydrukowany na bilecie internetowym. Porównanie tych danych umo ż liwia konduktorowi zamieszczenie w diagramie sprzeda ż y miejsc adnotacji o skontrolowaniu danego biletu, a tym samym uniemo ż liwienie przedstawienia go do zwrotu jako niewykorzystanego w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci. Wyja ś niaj ą c przyczyny ograniczenia mo ż liwo ś ci zakresu zmiany umowy przewozu zawartej przez Internet do zmiany stacji przeznaczenia i klasy wagonu Spó ł ka podnios ł a, ż e podstawowe kana ł y dystrybucji biletów, jakimi s ą obecnie kasy biletowe (...% sprzeda ż y biletów na przejazdy poci ą gami PKP IC), ze wzgl ę dów bezpiecze ń stwa systemu sprzeda ż y, znajduj ą si ę w bezpiecznej, wydzielonej sieci VPN (Virtual Private Network) i ka ż da z nich po łą czona jest w tym VPN-ie niezale ż nym łą czem teleinformatycznym dedykowanym tylko do systemu sprzeda ż y biletów kolejowych. Z powy ż szych wzgl ę dów kasy te nie posiadaj ą dost ę pu do sieci Internet, przez który nabywane s ą bilety w systemie e-IC. W tej sytuacji dopuszczenie zmiany umowy przewozu zawartej przez Internet – w kasie biletowej, która nie ma dost ę pu do systemu e-IC – dawa ł oby 6 mo ż liwo ść dopuszczania si ę niekontrolowanych nadu ż y ć ze strony podró ż nych, o skali trudnej do przewidzenia. Podró ż ny móg ł by np. wydrukowa ć bilet internetowy w kilku egzemplarzach, a nast ę pnie zg ł osi ć si ę do kilku kas biletowych w celu dokonania zmiany umowy przewozu (np. zmiana stacji przeznaczenia na bli ż sz ą , kategorii poci ą gu z wy ż szej na ni ż sz ą lub zmiana klasy wagonu z pierwszej na drug ą ), z której wynika ł by zwrot ró ż nicy cen biletów. Kasjer, nie posiadaj ą c dost ę pu do systemu e-IC, nie mo ż e bowiem sprawdzi ć , czy na podstawie przedstawionego przez podró ż nego biletu internetowego by ł a w innej kasie dokonana zmiana umowy przewozu z ewentualnym zwrotem ró ż nicy nale ż no ś ci. Z powy ż szych wzgl ę dów zmian ę umowy przewozu na podstawie biletu internetowego „PKP Intercity” dopu ś ci ł a obecnie tylko w poci ą gu. W razie ca ł kowitego niewykorzystania biletu internetowego, z którego podró ż ny nie móg ł by zrezygnowa ć we wskazanym terminie (na 2 godziny przed odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej) z przyczyn ca ł kowicie od niego niezale ż nych (np. z powodu udokumentowanej choroby), zwrot nale ż no ś ci dokonywany jest w drodze reklamacji. Je ś li podró ż ny chce skorzysta ć z przejazdu w innym terminie, zmieni ć stacj ę przeznaczenia czy klas ę wagonu, mo ż e najpó ź niej na 2 godziny przed odjazdem poci ą gu, na który kupi ł bilet internetowy – zwolni ć miejsce w systemie e-IC, wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu i kupi ć nowy bilet internetowy. Spó ł ka podkre ś li ł a, ż e zwrot nale ż no ś ci za pierwotny bilet dokonywany jest w drodze reklamacji, ale bez pobierania odst ę pnego. „PKP Intercity” doda ł a, ż e przyj ę te obecnie rozwi ą zania, b ę d ą ce ewidentnym wyj ś ciem naprzeciw potrzebom i żą daniom konsumentów, maj ą na celu umo ż liwienie cz ęś ci klientów zakup biletu bez konieczno ś ci fatygowania si ę do kasy, a jednocze ś nie pozwalaj ą zabezpieczy ć interes przewo ź nika. W obecnym stanie technicznym alternatyw ą by ł aby jedynie rezygnacja ze sprzeda ż y internetowej biletów. Ponadto klienci maj ą mo ż liwo ść wyboru odpowiedniego dla siebie kana ł u dystrybucji – sprzeda ż internetowa jest bowiem ci ą gle zaledwie uzupe ł nieniem podstawowych kana ł ów, jakimi s ą kasy biletowe i odprawa w poci ą gu, stanowi ą c niewielki odsetek ogó ł u biletów sprzedanych na przejazd poci ą gami „PKP Intercity”. Maj ą oni równie ż zagwarantowany dost ę p do informacji na temat zasad sprzeda ż y internetowej, które opublikowane s ą na stronie internetowej, maj ą wi ę c mo ż liwo ść zapoznania si ę z wszelkimi regu ł ami i utrudnieniami wynikaj ą cymi z zakupu biletu drog ą internetow ą . Nale ż y przy tym domniemywa ć , ż e klienci ci, pos ł uguj ą cy si ę nowoczesnymi ś rodkami łą czno ś ci, s ą grup ą klientów bardziej ś wiadomych. „PKP Intercity” jest obecnie jedynym przewo ź nikiem kolejowym w Polsce, który umo ż liwi ł swoim klientom zakup biletu przez Internet. Mo ż na uzna ć to przedsi ę wzi ę cie jako swego rodzaju pilota ż . Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , zdaniem Spó ł ki, nie mo ż na jej przypisa ć jakiejkolwiek winy w zaistnia ł ym stanie faktycznym i uwarunkowaniach prawnych i technicznych za stosowanie omawianych zasad. Na marginesie „PKP Intercity” doda ł a, ż e przepis art. 17 ustawy Prawo przewozowe stanowi o prawie podró ż nego do zmiany umowy przewozu lub odst ą pienia od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y, nie doprecyzowuj ą c, ż e prawo to winno by ć mo ż liwe do realizacji do ostatniej minuty przed odjazdem poci ą gu. W zwi ą zku z tym faktycznie Spó ł ka dopuszcza tak ą zmian ę na 2 godziny przed odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej poprzez odst ą pienie od umowy i zakup nowego biletu poprzez kana ł internetowy. W zwi ą zku z tym Spó ł ka wnios ł a o niestwierdzenie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Odno ś nie do zarzutu 4 i 5 Postanowienia nr 1 dotycz ą cych ograniczenia prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC Spó ł ka podnios ł a, ż e odst ą pienie od umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC (rezygnacja z przejazdu) jest mo ż liwe najpó ź niej na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej, pod 7 warunkiem zwolnienia w tym systemie zarezerwowanego miejsca. Ograniczenie to jest ś ci ś le zwi ą zane z ograniczeniami dokonywania operacji internetowych, omówionych w cz ęś ci zawieraj ą cej odniesienie do zarzutu 3. Zamykanie sprzeda ż y internetowej na 2 godziny przed odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej, pozwala na wyemitowanie diagramu, zawieraj ą cego dane o sprzedanych przez Internet biletach, a nast ę pnie dostarczenie go dru ż ynie konduktorskiej. Wydanie dru ż ynie konduktorskiej diagramu odbywa si ę najcz ęś ciej na stacji postojowej, która jest niejednokrotnie oddalona nawet o kilkana ś cie kilometrów od stacji pocz ą tkowej biegu poci ą gu. Konsekwencj ą tego jest konieczno ść wyeliminowania mo ż liwo ś ci dokonywania zwrotu biletów z rezerwacj ą miejsc do rozpocz ę cia podró ż y. W przeciwnym razie „PKP Intercity” musia ł aby zwalnia ć miejsca, nie maj ą c mo ż liwo ś ci ponownego wprowadzenia tych miejsc do systemu rezerwacji, a tym samym sprzedania ich tym podró ż nym, którzy decyduj ą si ę na zakup biletu tu ż przed odjazdem poci ą gu. Dzia ł ania takie doprowadzi ł yby do sytuacji, ż e poci ą g odje ż d ż a z wolnymi miejscami, a podró ż ni odeszli od kasy z przys ł owiowym kwitkiem. Spó ł ka podkre ś li ł a, ż e oko ł o 11-38% podró ż nych decyduje si ę na zakup biletu w ci ą gu pó ł godziny przed odjazdem poci ą gu. Tak wi ę c diagram konduktorów – do czasu wyposa ż enia dru ż yn konduktorskich w terminale mobilne z czytnikiem kodów, w które mo ż e by ć zaopatrzony bilet internetowy – jest jedynym narz ę dziem umo ż liwiaj ą cym walidacj ę biletów z systemu e-IC. W lipcu 2009r. „PKP Intercity”– jako pierwszy przewo ź nik krajowy na polskim rynku – zakupi ł a, w drodze trwaj ą cego ponad 2 lata przetargu publicznego, (…) sztuk terminali mobilnych, przeznaczonych do obs ł ugi poci ą gów obj ę tych rezerwacj ą . Urz ą dzenia te pozwol ą na sprzeda ż biletów z rezerwacj ą miejsc w trybie on-line, dokonywanie p ł atno ś ci kart ą oraz walidacj ę biletów internetowych, co umo ż liwi przesuni ę cie czasu zamykania sprzeda ż y internetowej – z obecnych 2 godzin przed odjazdem ze stacji pocz ą tkowej biegu poci ą gu, do 15 minut przed odjazdem poci ą gu ze stacji rozpoczynania podró ż y, z jednoczesnym skróceniem czasu na dokonanie p ł atno ś ci za bilet internetowy – z 30 do 10 minut. Przeprowadzono ju ż testowanie pin-padów w ś rodowisku produkcyjnym, w celu otrzymania certyfikatu banku obs ł uguj ą cego p ł atno ś ci kart ą . Obecnie trwaj ą prace koryguj ą ce dostrze ż one usterki w oprogramowaniu, a w ostatniej dekadzie wrze ś nia 2009r. przewidziano rozpocz ę cie testowania kompletnego urz ą dzenia w ś rodowisku produkcyjnym. Testy te musz ą by ć prowadzone co najmniej przez 2-3 tygodnie na minimum 10 urz ą dzeniach, aby mo ż na by ł o wdro ż y ć je wszystkie do obs ł ugi. Ponadto nale ż y przeszkoli ć z obs ł ugi terminala oko ł o 800 pracowników dru ż yn konduktorskich i kas rozliczaj ą cych sprzeda ż w poci ą gu (szkolenie jednego pracownika trwa minimum 8 godzin), co wymaga – bez wchodzenia w kolizj ę z przepisami prawa pracy i ponoszenia nieuzasadnionego wzrostu kosztów wynagrodze ń – oko ł o dwóch miesi ę cy roboczych. Spó ł ka wskaza ł a, ż e uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze wprowadzenie zmian w systemie e-IC b ę dzie realnie mo ż liwe do ko ń ca 2009r. lub na pocz ą tku 2010r. Jednak ż e nawet po wdro ż eniu terminali mobilnych, w przypadku rezygnacji z podró ż y czy zmiany umowy przewozu – nie b ę dzie mo ż liwe dokonywanie zwrotu nale ż no ś ci za po ś rednictwem systemu e-IC (tzw. autozwrot). Na przeszkodzie stoj ą uwarunkowania podatkowe, jakim podlega sprzeda ż kolejowych pasa ż erskich us ł ug przewozowych. Ponadto „PKP Intercity” wskaza ł a, ż e zgodnie z decyzj ą Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2006r. bilety internetowe nie mog ą by ć faktur ą VAT. Ustawa o podatku VAT stanowi, ż e podatnicy s ą co do zasady obowi ą zani udokumentowa ć ś wiadczone us ł ugi, wystawiaj ą c faktur ę , stwierdzaj ą c ą dokonanie sprzeda ż y. Przewo ź nik nie ma obowi ą zku wystawienia faktur VAT na rzecz osób fizycznych nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej, jednak ż e na żą danie tych osób (po zaznaczeniu pola „Prosz ę o wystawienie faktury VAT” lub pisemny wniosek z ł o ż ony przed up ł ywem 3 miesi ę cy od wykonania us ł ugi), podatnik – czyli „PKP Intercity” – musi faktur ę wystawi ć . 8 Zgodnie z przepisami §11 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatników, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i us ł ug, do których nie maj ą zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i us ł ug (Dz.U. Nr 212, poz. 1337), w przypadku us ł ug transportowych, faktur ę wystawia si ę nie pó ź niej ni ż z chwil ą powstania obowi ą zku podatkowego i nie wcze ś niej ni ż 30 dnia przed powstaniem obowi ą zku podatkowego. Obowi ą zek podatkowy z tytu ł u ś wiadczenia us ł ug transportu powstaje z chwil ą otrzymania ca ł o ś ci lub cz ęś ci zap ł aty, nie pó ź niej ni ż 30 dnia licz ą c od dnia wykonania tych us ł ug. W przypadku sprzeda ż y internetowej „PKP Intercity” otrzymuje zap ł at ę przed wyemitowaniem biletu, a faktura dokumentuj ą ca sprzeda ż zostaje automatycznie wygenerowana przez system e-IC. W sytuacji zmiany umowy przewozu, powoduj ą cej zmniejszenie wynagrodzenia za us ł ug ę lub zwrotu biletu, do którego zosta ł a wystawiona faktura VAT, nale ż y wystawi ć faktur ę koryguj ą c ą . Na podstawie potwierdzenia otrzymania faktury koryguj ą cej przez nabywc ę „PKP Intercity” mo ż e skorygowa ć wykazany wcze ś niej obrót i podatek VAT. Je ż eli natomiast Spó ł ka nie otrzyma potwierdzenia odbioru faktury koryguj ą cej przez nabywc ę , nie mo ż e skorygowa ć wykazanego obrotu i obni ż y ć podatku VAT, nawet gdy dokona zwrotu nale ż no ś ci podró ż nemu. W tej sytuacji Spó ł ka poniesie realny koszt podatku VAT, co stoi w sprzeczno ś ci zasad ą neutralno ś ci tego podatku. Maj ą c na uwadze powy ż sze „PKP Intercity” zosta ł a zmuszona do przyj ę cia rozwi ą za ń techniczno-organizacyjnych dostosowuj ą cych omawiany system sprzeda ż y do ww. przepisów podatkowych. W zwi ą zku z powy ż szym „PKP Intercity” wnios ł a o niestwierdzenie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów na skutek stosowania w odniesieniu do biletów sprzedawanych przez Internet ogranicze ń prawa do odst ą pienia od umowy nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed odjazdem poci ą gu. W przypadku niepodzielenia przez Organ Antymonopolowy oceny, i ż w analizowanym przypadku nie dosz ł o do ww. praktyki, w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania ww. ogranicze ń . Zmiana zasad odst ą pienia od umowy mia ł aby polega ć na skróceniu okresu przed rozpocz ę ciem przewozu, w którym odst ą pienie by ł oby niedopuszczalne, do 15 minut przed odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej i wprowadzona zosta ł aby po przeprowadzeniu wy ż ej omówionego przedsi ę wzi ę cia inwestycyjnego w drodze zmiany odpowiednich regulaminów wprowadzonych przez „PKP Intercity”. Powy ż sze zobowi ą zanie wykonane b ę dzie w terminie do 31 marca 2010r. W zwi ą zku z powy ż szym Spó ł ka wnios ł a równie ż w tym zakresie o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania ww. zobowi ą zania i równocze ś nie zobowi ą za ł a si ę do informowania o stopniu realizacji zobowi ą zania w terminach wskazanych przez Organ Antymonopolowy. „PKP Intercity” ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów wskaza ł a równie ż , i ż wi ę kszo ść europejskich przewo ź ników kolejowych od dawna prowadzi sprzeda ż biletów przez Internet. Koleje tak technicznie zaawansowane jak niemieckie (DB) czy austriackie (OeBB), wykluczaj ą mo ż liwo ść zmiany umowy przewozu zawartej przez Internet, a zwrot biletu internetowego DB dopuszcza tylko poprzez system sprzeda ż y internetowej lub w drodze reklamacji (nie jest mo ż liwy zwrot biletu w kasie). Spó ł ka ponadto zwróci ł a uwag ę , i ż ustawa Prawo przewozowe zosta ł a uchwalona 25 lat temu w innych realiach ustrojowych, techniczno-ekonomicznych i prawnych, a znakomita wi ę kszo ść zmian jakie nast ą pi ł y w zakresie przewozów pasa ż erskich, mimo ponad dwudziestokrotnej nowelizacji tej ustawy, nie znalaz ł a w niej odzwierciedlenia. 9 „PKP Intercity” przywo ł a ł a równie ż rozporz ą dzenie (WE) Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 pa ź dziernika 2007r. dotycz ą ce praw i obowi ą zków pasa ż erów w ruchu kolejowym, które wesz ł o w ż ycie 3 grudnia 2009r. Powy ż sze rozporz ą dzenie w art. 9 „Dost ę pno ść biletów, biletów bezpo ś rednich i biletów z rezerwacji” stanowi, ż e: 1. przedsi ę biorstwa kolejowe zapewniaj ą mo ż liwo ść nabycia w poci ą gu biletów na dane po łą czenie, chyba ż e mo ż liwo ść taka jest ograniczona albo wy łą czona ze wzgl ę dów bezpiecze ń stwa lub zwalczania nadu ż y ć , z powodu obowi ą zku wcze ś niejszej rezerwacji lub z uzasadnionych wzgl ę dów handlowych, 2. bez uszczerbku dla przepisu przytoczonego wy ż ej, przedsi ę biorstwa kolejowe takie jak „PKP Intercity”, maj ą dystrybuowa ć bilety za po ś rednictwem przynajmniej jednego z nast ę puj ą cych sposobów sprzeda ż y: − w kasach biletowych lub automatach biletowych, − za po ś rednictwem telefonu, Internetu lub jakichkolwiek innych, powszechnie dost ę pnych technologii informatycznych, − w poci ą gach. W ocenie Spó ł ki z powy ż szego wynika, ż e prawodawca europejski w Rozporz ą dzeniu WE reguluj ą cym prawa pasa ż erów w transporcie kolejowym dostrzega tak ż e konieczno ść zabezpieczenia interesów przewo ź nika, a nie tylko interesów konsumentów. Zatem równie ż ustawa Prawo przewozowe powinna uwzgl ę dnia ć zarówno nowe technologie dystrybucji, jakimi s ą powszechnie dost ę pne technologie informatyczne, jak równie ż potencjalne zagro ż enia stwarzane przez nie dla interesów przewo ź nika. Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Z dniem 2 stycznia 2008r. postanowieniem S ą du Rejonowego „PKP Intercity” zosta ł a zarejestrowana, jako Spó ł ka Akcyjna w Krajowym Rejestrze S ą dowym – Rejestrze Przedsi ę biorców. Przekszta ł cenie „PKP Intercity” w spó ł k ę akcyjn ą nast ą pi ł o na podstawie uchwa ł y Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników w dniu 17 grudnia 2007r. „PKP Intercity” jest kolejowym przewo ź nikiem, który obs ł uguje najwy ż szy segment przewozów pasa ż erskich w Polsce – poci ą gi kwalifikowane. S ą to poci ą gi kategorii: − Eurocity, − Intercity, − Express, − TLK – Tanie Linie Kolejowe, − Pospieszne, − Mi ę dzynarodowe pospieszne, − Warszawa – Ł ód ź , − EuroNight (www.intercity.pl). Produkt Eurocity to najszybsze po łą czenia z Warszawy, Poznania, Krakowa i Katowic do stolic europejskich. W sk ł adach poci ą gów znajduj ą si ę komfortowe wagony klimatyzowane klasy 1 i 2. W wybranych poci ą gach kursuj ą wagony przystosowane do potrzeb osób niepe ł nosprawnych i przewozu rowerów. W ka ż dym poci ą gu kursuje wagon restauracyjny. Podczas przejazdu prowadzona jest tak ż e sprzeda ż obwo ź na napojów oraz przek ą sek. Na terenie Polski poci ą gi obj ę te s ą ca ł kowit ą rezerwacj ą miejsc (www.intercity.pl). Produkt InterCity to komfortowe i najszybsze po łą czenia kolejowe oferowane mi ę dzy Warszaw ą i najwi ę kszymi miastami w Polsce. Standard i serwis oferowany w poci ą gach przygotowano z my ś l ą o podró ż nych ceni ą cych komfort i wygod ę podró ż owania. W sk ł adach poci ą gów znajduj ą si ę wy łą cznie klimatyzowane wagony klasy 1 i 2. W ka ż dym poci ą gu kursuje wagon restauracyjny. 10 Podczas przejazdu prowadzona jest tak ż e sprzeda ż obwo ź na napojów oraz przek ą sek. Wszyscy podró ż ni otrzymuj ą bezp ł atny pocz ę stunek – do wyboru kawa/herbata/napój i s ł odycze. Na pok ł adach poci ą gów w dni powszednie „PKP Intercity” oferuje tak ż e nieodp ł atnie 3 wiod ą ce dzienniki prasowe. Osoby wybieraj ą ce podró ż w klasie 1 maj ą w wi ę kszo ś ci poci ą gów mo ż liwo ść wyboru miejsca w wagonie z przedzia ł ami lub w wagonie bezprzedzia ł owym. W wagonach bezprzedzia ł owych klasy 1 istnieje mo ż liwo ść zamówienia posi ł ku u obs ł ugi gastronomicznej bez konieczno ś ci udania si ę do wagonu restauracyjnego. W poci ą gach kursuj ą cych w godzinach dostosowanych do potrzeb klientów biznesowych kursuj ą wagony z przedzia ł ami mened ż erskimi – komfortowe przedzia ł y z 4 miejscami do siedzenia i du ż ym sto ł em. W przedzia ł ach mened ż erskich istnieje mo ż liwo ść rezerwacji od 1 do 4 miejsc niezale ż nie od liczby osób podró ż uj ą cych, ka ż dy podró ż ny oprócz standardowego pocz ę stunku oferowanego w poci ą gach InterCity otrzymuje ś niadanie lub lunch (zale ż nie od pory kursowania poci ą gu) oraz rozbudowany pakiet prasy codziennej i tygodników. Podró ż nym planuj ą cym przejazd w wagonach klasy 2 Spó ł ka oferuje miejsca w wygodnych klimatyzowanych przedzia ł ach po 6 miejsc. W wybranych poci ą gach kursuj ą tak ż e wagony bezprzedzia ł owe oraz przystosowane do potrzeb osób niepe ł nosprawnych i przewozu rowerów. Poci ą gi obj ę te s ą ca ł kowit ą rezerwacj ą miejsc (www.intercity.pl). Produkt Express to po łą czenia pomi ę dzy du ż ymi miastami oraz do miejscowo ś ci turystycznych. Na g ł ównych liniach kolejowych poci ą gi ekspresowe uzupe ł niaj ą sie ć poci ą gów kategorii InterCity. Istotn ą cze ść sieci Ex stanowi ą poci ą gi z Warszawy do najwi ę kszych miejscowo ś ci turystycznych zapewniaj ą c wysoki standard po łą cze ń w tych relacjach. Poci ą gi zestawione s ą z wagonów klasy 1 i 2 oraz wagonów barowych serwuj ą cych dania kuchni polskiej oraz napoje zimne i gor ą ce. Podczas przejazdu prowadzona jest tak ż e sprzeda ż obwo ź na napojów oraz przek ą sek. W wi ę kszo ś ci poci ą gów kursuj ą bezprzedzia ł owe wagony klasy 2 przystosowane do przewozu rowerów (www.intercity.pl). Produkt TLK – Tanie Linie Kolejowe to oferta skierowana do podró ż nych pragn ą cych tanio i bezpiecznie przemieszcza ć si ę na trasach krajowych, tak ż e do popularnych miejscowo ś ci turystycznych. Od 14 grudnia 2008r. poci ą gi kursuj ą wy łą cznie w porze dziennej. Poci ą gi zestawione s ą z wagonów klasy 1 i 2 oraz wagonów barowych. W wybranych poci ą gach istnieje mo ż liwo ść przewozu rowerów i sprz ę tu turystycznego. Poci ą gi obj ę te s ą ca ł kowit ą rezerwacj ą miejsc (www.intercity.pl). Przej ę te 01.12.2008r. poci ą gi pospieszne, uruchamiane do tej pory przez PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o., kursuj ą na wszystkich g ł ównych liniach kolejowych w Polsce. Obs ł uguj ą po łą czenia mi ę dzy najwi ę kszymi miastami i mniejszymi o ś rodkami. W zwi ą zku z licznymi postojami na trasie przejazdu i nisk ą cen ą biletów cechuj ą si ę najwi ę ksz ą dost ę pno ś ci ą z po ś ród produktów oferowanych przez „PKP Intercity”. Poci ą gi kursuj ą g ł ównie w porze dziennej. Wi ę kszo ść poci ą gów kursuj ą cych w porze nocnej to po łą czenia sezonowe uruchamiane w okresach tzw. szczytów przewozowych ( ś wi ę ta, ferie, wakacje). Poci ą gi zestawione s ą z wagonów klasy 1 i 2 (wybrane poci ą gi tylko z wagonów klasy 2 po 6 miejsc w przedziale). W wybranych poci ą gach kursuj ą wagony barowe oraz istnieje mo ż liwo ść przewozu rowerów i sprz ę tu turystycznego. W cz ęś ci poci ą gów kursuj ą cych w porze nocnej znajduj ą si ę wagony sypialne i z miejscami do le ż enia (kuszetki). Poci ą gi nie s ą obj ę te rezerwacj ą miejsc (w wagonach z miejscami do siedzenia) (www.intercity.pl). W segmencie poci ą gów pospiesznych mi ę dzynarodowych „PKP Intercity” oferuje po łą czenia nocne z Warszawy, Katowic i Krakowa do Pragi, Wiednia, Bratys ł awy i Budapesztu, z Warszawy, Katowic, Krakowa i Gdyni do Berlina, z Warszawy do Moskwy i Kijowa, z Krakowa do Kijowa oraz po łą czenie dzienne z Warszawy do Sestokai i z Gdyni do Kaliningradu. Cz ęść oferty stanowi ą tak ż e po łą czenia tranzytowe z Moskwy do Berlina i Pragi oraz z Kijowa do Berlina. W poci ą gach kursuj ą cych w porze nocnej znajduj ą si ę wagony sypialne i z miejscami do le ż enia oraz wagony 11 klasy 2 z miejscami do siedzenia (w poci ą gach tranzytowych g ł ównie wagony sypialne) (www.intercity.pl). W ramach po łą cze ń mi ę dzy Warszaw ą i Ł odzi ą poci ą gi kursuj ą w porze dziennej w dni powszednie co godzin ę , natomiast w dni ś wi ą teczne co 2 godziny. Wi ę kszo ść po łą cze ń obs ł ugiwana jest nowoczesnymi klimatyzowanymi zespo ł ami trakcyjnymi oferuj ą cymi miejsca w klasie 1 i 2. W celu zapewnienia odpowiedniej puli miejsc, po łą czenia ciesz ą ce si ę najwi ę kszym zainteresowaniem obs ł ugiwane s ą tak ż e sk ł adami wagonowymi. Oprócz poci ą gów kursuj ą cych w uk ł adzie cyklicznym, na trasie Warszawa – Ł ód ź kursuje tak ż e poci ą g Ł ODZIANIN bez zatrzymania na stacjach po ś rednich (www.intercity.pl). Produkt EuroNight charakteryzuje si ę najwy ż szym standardem po łą cze ń oferowanych w mi ę dzynarodowej komunikacji nocnej. W ramach produktu EuroNight, „PKP Intercity” uruchamia poci ą g Jan Kiepura z Warszawy i Poznania do Amsterdamu, z wagonami bezpo ś rednimi do Frankfurtu nad Menem, Bazylei, Norymbergi i Monachium. Od 14.12.2008r. w sezonie zimowym w sk ł adzie poci ą gu kursuje tak ż e raz w tygodniu wagon bezpo ś redni do Innsbrucku. W sk ł adzie poci ą gu do Amsteramu znajduj ą si ę komfortowe wagony sypialne „PKP Intercity” z przedzia ł ami dla 1, 2 lub 3 osób, przedzia ł y typu LUX - posiadaj ą indywidualn ą toalet ę z prysznicem, lodówk ę i odtwarzacz DVD, wagony z miejscami do le ż enia kolei niemieckich kursuj ą ce we wszystkich wskazanych relacjach oraz wagon z fotelami wypoczynkowymi tzw. ''sleeperetka'' do Amsterdamu. W wagonach sypialnych podró ż ni otrzymuj ą bezp ł atny pocz ę stunek. Ca ł y sk ł ad poci ą gu stanowi ą wagony klimatyzowane. Na terenie Niemiec poci ą g kursuje z pr ę dko ś ci ą maksymaln ą 200 km/h (www.intercity.pl). Zgodnie z ustaw ą z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe ka ż dy przewo ź nik ustala w ł asne taryfy i regulaminy przewozu. Od dnia 01.02.2008r., na mocy Uchwa ł y Nr 1258/2007 Zarz ą du „PKP Intercity” Sp. z o.o. z dnia 11.12.2007r. obowi ą zuje Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t przez Spó ł k ę „PKP Intercity” (RPO-IC) . Za ś od dnia 01.12.2008r. Uchwa łą Nr 1337/2008 Zarz ą du „PKP Intercity” S.A. z dnia 04.11.2008r. zosta ł a ustalona Taryfa Przewozowa Spó ł ki „PKP Intercity” (TP-IC) . Regulamin ma zastosowanie do przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t w poci ą gach / wagonach „PKP Intercity” w komunikacji krajowej i okre ś la warunki przewozu osób, rzeczy i zwierz ą t zabieranych przez podró ż nych do wagonu, przesy ł ek konduktorskich. Regulamin okre ś la równie ż zasady organizacji sprzeda ż y dokumentów przewozu, rodzaje dokumentów przewozu i terminy ich wa ż no ś ci. Ponadto zawarte s ą w nim zasady post ę powania w przypadku zmiany umowy przewozu lub rezygnacji z przejazdu, grupowego przewozu osób, przejazdu bez odpowiedniego dokumentu przewozu, kontroli dokumentów przewozu. Regulamin okre ś la tak ż e tryb sk ł adania i rozpatrywania reklamacji, warunki przechowywania rzeczy w przechowalniach baga ż u, przepisy porz ą dkowe i wzory druków. Regulamin stosuje si ę łą cznie z Taryf ą Przewozow ą Spó ł ki „PKP Intercity” (TP-IC) (zwan ą dalej Taryf ą ) . Zgodnie z art. 11 Prawa przewozowego przewo ź nik zapewnia zainteresowanym bezp ł atny wgl ą d do obowi ą zuj ą cych go przepisów przewozowych. Wykonuj ą c ten obowi ą zek Spó ł ka zapewnia podró ż nym wgl ą d do Regulaminu ; w punktach odprawy (tj. w kasach), na stronie internetowej www.intercity.pl, w zak ł adce „Przepisy i taryfy”, w siedzibie ka ż dego zak ł adu i sekcji (karta nr 226). „PKP Intercity” Stosuje nast ę puj ą ce rodzaje dokumentów przewozu: 1. bilety: a. jednorazowe – wy łą cznie na przejazd w jedn ą stron ę , na przejazd „tam i z powrotem? Wydaje si ę dwa oddzielne bilety, b. okresowe, 12 c. abonamentowe (wydawane wraz z wk ł adka do biletu), d. zbiorowe (§4 Regulaminu ). 2. dop ł aty za przejazd w poci ą gu Ex, IC, EC, 3. bilety dodatkowe na miejsca: a. do siedzenia w poci ą gach TLK, b. do le ż enia, c. sypialne, 4. bilety jednorazowe, na przewóz: a. psa, b. rzeczy (pod opiek ą podró ż nego, roweru, wózka dzieci ę cego), 5. bilety zast ę pcze, 6. wezwania do zap ł aty, 7. po ś wiadczenia przej ę cia przesy ł ki konduktorskiej do przewozu w poci ą gu/ stacjonarnym punkcie (§4 ust. 1 Regulaminu ). Terminy wa ż no ś ci biletów wynikaj ą i s ą okre ś lone w §7 Regulaminu . Zgodnie z §7 ust. 2 terminy wa ż no ś ci biletów okresowych i abonamentowych nie zale żą od odleg ł o ś ci taryfowej przewozu i podane s ą w Taryfie , a w przypadku ofert specjalnych – w warunkach stosowania tych ofert. Termin wa ż no ś ci biletu rozpoczyna si ę od daty lub godziny wskazanej na nim za pomoc ą nadruku lub odpowiednio po ś wiadczonego napisu r ę cznego. Dzie ń liczy si ę od godziny 0.01 do 24.00 (§7 ust. 3 Regulaminu ). Zgodnie z §14 ust. 3 Regulaminu podró ż ny mo ż e odst ą pi ć od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo na stacji zatrzymania poci ą gu na drodze przewozu. Warunkiem zwrotu nale ż no ś ci za cz ęś ciowo lub ca ł kowicie niewykorzystany bilet na przejazd jest uzyskanie przez podró ż nego odpowiedniego po ś wiadczenia tego biletu (§14 ust. 2 Regulaminu , karta nr 127). Przy przejazdach poci ą gami Spó ł ki za cz ęś ciowo niewykorzystany uznawany jest bilet w przypadkach, gdy: 1. podró ż ny korzysta ł z przejazdu tylko na cz ęś ci drogi, np. bilet zosta ł kupiony na przejazd w relacji Pozna ń G ł . – Warszawa Centralna, ale podró ż ny zrezygnowa ł z przejazdu na odcinku Kutno – Warszawa Centralna, a zatem bilet zosta ł zrealizowany tylko na odcinku Pozna ń G ł . – Kutno; podró ż nemu przys ł uguje – po uzyskaniu na stacji wyjazdu lub u konduktora w poci ą gu, po ś wiadczenia na bilecie o rezygnacji z dalszej podró ż y – zwrot ró ż nicy nale ż no ś ci, stosownie do niewykorzystanej cz ęś ci ś wiadczenia przewozowego, po potr ą ceniu odst ę pnego, 2. z przejazdu korzysta ł a mniejsza liczba osób ni ż wskazana na bilecie, przy czym kasa biletowa dokonuje zwrotu nale ż no ś ci przypadaj ą cej za osoby, które zrezygnowa ł y z przejazdu, po potr ą ceniu odst ę pnego, pod warunkiem uzyskania wcze ś niej odpowiedniego po ś wiadczenia na bilecie, 3. gdy podró ż ny korzysta ł z przejazdów w krótszym ni ż wskazany na bilecie terminie wa ż no ś ci – dotyczy to biletów okresowych (np. miesi ę cznych, kwartalnych) oraz niektórych biletów wg ofert specjalnych – po spe ł nieniu okre ś lonych w Regulaminie warunków, np. podró ż ny kupi ł bilet okresowy odcinkowy miesi ę czny wa ż ny na okres jednego miesi ą ca (od 27 kwietnia do 26 maja), a nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem 10 dni przed ł o ż y ł go do zwrotu (karty nr 93, 264-265). „PKP Intercity” kieruje równie ż do podró ż nych oferty specjalne, takie jak: Bilet weekendowy , Bilet podró ż nika , czy Wcze ś niej i Taniej . Bilet weekendowy jest ofert ą handlow ą wprowadzon ą Uchwa łą Zarz ą du „PKP Intercity” S.A. Nr 1278/2008 z dnia 21.10.2008r. (karty nr 61-65), obowi ą zuj ą c ą od dnia 01.12.2008r. Podró ż ny, który zakupi bilet weekendowy za 119 z ł na przejazd w klasie 2 lub za 199 z ł na przejazd w klasie 1 mo ż e skorzysta ć z nieograniczonej liczby przejazdów poci ą gami wg taryfy pospiesznej „D” i „M”, ekspresowymi (Ex) i InterCity (IC) oraz w wagonach z miejscami do le ż enia – Tania kuszetka , od 13 godziny 19.00 dnia roboczego, poprzedzaj ą cego dzie ń wolny od pracy do pierwszego dnia roboczego, nast ę puj ą cego po tych dniach do godziny 6.00 (tzn. przejazd na podstawie takiego biletu musi zako ń czy ć si ę najpó ź niej do godziny 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po tych dniach), np. od pi ą tku godz. 19.00 do poniedzia ł ku godz. 6.00), po wykupieniu przed ka ż dym przejazdem poci ą giem „M”, Ex, IC odpowiednio: 1. biletu dodatkowego na miejsce do siedzenia w poci ą gu „M” albo dop ł aty za przejazd w danym poci ą gu Ex, IC – z ulg ą 50%, 2. biletu dodatkowego na miejsce do le ż enie Tania kuszetka (w pe ł nej wysoko ś ci). Zgodnie z postanowieniami ust ę pu 6 warunków oferty Bilet weekendowy za bilet przed ł o ż ony przed rozpocz ę ciem terminu jego wa ż no ś ci zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi bilet weekendowy na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego. Za bilet wed ł ug tej oferty przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci (oferta specjalna Bilet weekendowy ust ę p 6.2 w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 15.09.2009r.; karta nr 63). Podró ż ny mo ż e kupi ć „Bilet weekendowy” : 1. w przedsprzeda ż y ju ż na 60 dni przed terminem wyjazdu do pierwszego dnia z zakresu wa ż no ś ci biletu, tj. dnia roboczego poprzedzaj ą cego dzie ń wolny od pracy do godziny 19.00 lub nast ę pnie, 2. ju ż po rozpocz ę ciu biegu zakresu wa ż no ś ci biletu w pierwszym dniu z zakresu wa ż no ś ci biletu, czyli po godzinie 19.00 dnia roboczego poprzedzaj ą cego dzie ń wolny od pracy lub te ż , 3. ju ż w kolejnym dniu wolnym od pracy, np. w sobot ę lub niedziel ę , przy czym termin wa ż no ś ci nie ulega przed ł u ż eniu. Podró ż ny, który zamierza podró ż owa ć np. od soboty, czy te ż niedzieli, dokonuj ą c zakupu biletu weekendowego mo ż e wskaza ć konkretny, inny dzie ń rozpocz ę cia przejazdów (np. sobot ę lub niedziel ę ), ni ż dzie ń roboczy poprzedzaj ą cy dzie ń wolny od pracy, czyli np. pi ą tek. Wówczas termin wa ż no ś ci biletu rozpoczyna si ę od wskazanej przez podró ż nego daty, zawsze jednak bilet b ę dzie wa ż ny do godziny 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po dniach wolnych od pracy (tj. np. do poniedzia ł ku) (karta nr 294). Spó ł ka wskaza ł a, ż e bilety weekendowe s ą jednym z elementów jej polityki promocyjnej. Konstrukcja ceny biletu polega na oferowaniu podró ż nemu do ść du ż ego opustu cenowego (karty nr 258, 268). Na przyk ł ad podró ż ny, który zamierza skorzysta ć z przejazdu poci ą giem IC z Warszawy do Szczecina G ł . Za bilet jednorazowy kl. 2 wg taryfy normalnej zap ł aci ł by 80 z ł oraz 25 z ł za dokument rezerwacyjny – łą cznie 105 z ł . Przy za ł o ż eniu, ż e przejazd odbywa si ę „tam i z powrotem”, łą czna nale ż no ść za przejazd wynosi ł aby 210 z ł . Korzystaj ą c z oferty Bilet weekendowy zap ł aci 119 z ł (bilet) oraz łą cznie 25 z ł za dwa dokumenty rezerwacyjne (12,50 z ł – tyle kosztuje jeden dokument rezerwacyjny – po uwzgl ę dnieniu ulgi 50%) – łą cznie 144 z ł , a w sytuacji gdy korzysta z wi ę kszej liczby przejazdów, koszty tych przejazdów s ą znacznie ni ż sze. Podró ż ny, który naby ł bilet weekendowy mo ż e zrealizowa ć dowoln ą liczb ę przejazdów w terminie wa ż no ś ci biletu (karty nr 258, 268). Spó ł ka w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów podnios ł a, ż e zwrot nale ż no ś ci za bilet wed ł ug oferty Bilet weekendowy po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci jest niemo ż liwy z uwagi na jego charakter i preferencyjn ą cen ę . Dopuszczenie zwrotu nale ż no ś ci za ten bilet po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci, zdaniem Spó ł ki, doprowadzi ł oby do sytuacji, ż e podró ż ny odby ł by kilka przejazdów, np. w pi ą tek po godz. 19.00 i w sobot ę , a dopiero w niedziel ę zwróci ł by bilet. Takie dzia ł ania narazi ł yby Spó ł k ę na dodatkowe straty, gdy ż bilety te s ą sprzedawane w bardzo korzystnej cenie. Spó ł ka nadmieni ł a, ż e podró ż ny przed zawarciem umowy przewozu ma mo ż liwo ść zastanowienia si ę , czy warunki wskazane w ofercie specjalnej Bilet weekendowy odpowiadaj ą jego oczekiwaniom i czy chce skorzysta ć z oferty, która wprowadza pewne 14 ograniczenia dotycz ą ce mo ż liwo ś ci zwrotu biletu, czy te ż naby ć dro ż szy bilet na ogólnych zasadach taryfowych (karta nr 258). Walidacja biletu weekendowego jest prowadzona w identyczny sposób jak biletu okresowego – bilet taki kasowany jest przez dru ż yn ę konduktorsk ą tylko jeden raz. Skasowanie biletu weekendowego polega na zamieszczeniu na bilecie odcisku znakownika – tylko jeden raz. Ponadto podczas ka ż dego przejazdu dru ż yna konduktorska dokonuje kontroli dokumentów przejazdowych polegaj ą cej na sprawdzeniu terminu wa ż no ś ci biletu weekendowego, klasy wagonu oraz dokumentu to ż samo ś ci podró ż nego (karta nr 289). Ust ę p 6 punkt 1 oferty specjalnej Bilet weekendowy stanowi ł , ż e: „za bilet wg oferty „Bilet weekendowy”, przed ł o ż ony przed rozpocz ę ciem terminu jego wa ż no ś ci, zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi bilet „Bilet weekendowy” na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego”. Za ś ust ę p 6 punkt 2 tej oferty specjalnej brzmia ł - „Za bilet wg oferty „Bilet weekendowy” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” (karta nr 63). Postanowienie o podobnej tre ś ci, tj.: „Nie podlegaj ą zwrotowi nale ż no ś ci za bilety weekendowe – przed ł o ż one po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci” zawarte by ł o w §15 ust. 4 pkt 1 Regulaminu (karta nr 129) . Uchwa łą Nr 986/2009 z dnia 08.09.2009r. Zarz ą d Spó ł ki wprowadzi ł zmiany do oferty specjalnej Bilet weekendowy . W ust ę pie 6: 1. punkt 1 otrzyma ł brzmienie – „1) za ca ł kowicie niewykorzystany bilet wg oferty Bilet weekendowy , przed ł o ż ony przed up ł ywem 2 godziny terminu jego wa ż no ś ci, zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi Bilet weekendowy na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego.” 2. punkt 2 otrzyma ł brzmienie – „2) za bilet wg oferty Bilet weekendowy przed ł o ż ony po terminie wskazanym w pkt 1 – nie zwraca si ę nale ż no ś ci”. Zmiany te obowi ą zuj ą od dnia 15.09.2009r. (karta nr 28). Nast ę pnie Uchwa łą Nr 1003/2009 z dnia 15.09.2009r. Zarz ą d Spó ł ki ustali ł zmian ę Regulaminu obowi ą zuj ą c ą od dnia 21.09.2009r. polegaj ą ca m.in. na wykre ś leniu z §15 zapisu dotycz ą cego zwrotu nale ż no ś ci za bilety weekendowe (karty nr 92-93, 59). Bilet podró ż nika to oferta specjalna obowi ą zuj ą ca od 14 grudnia 2008r., której warunki taryfowe s ą zbli ż one do oferty Bilet weekendowy . Oferta zosta ł a wprowadzona w grudniu 2008r. na podstawie uchwa ł y Nr 1454/2008r. Zarz ą du Spó ł ki (karty nr 66-70), po przej ę ciu przez „PKP Intercity” poci ą gów pospiesznych nie obj ę tych rezerwacj ą miejsc (karta nr 268). Bilety wg tej oferty wa ż ne s ą na przejazdy w klasie 1 i 2, w wagonach z miejscami do siedzenia, w poci ą gach wg taryfy pospiesznej „D” i „M”. Bilet uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów ww. poci ą gami od godz. 19.00 dnia roboczego, poprzedzaj ą cego dzie ń wolny od pracy, do godz. 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po dniach wolnych od pracy. W przypadku przejazdu poci ą giem „M” nale ż y przed ka ż dym przejazdem naby ć bilet dodatkowy na miejsce do siedzenia. Zgodnie z postanowieniami ust ę pu 6 warunków oferty Bilet podró ż nika za bilet przed ł o ż ony przed rozpocz ę ciem terminu jego wa ż no ś ci zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi bilet podró ż nika na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego. Za bilet wed ł ug tej oferty przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci (oferta specjalna Bilet podró ż nika ust ę p 6.2 w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 15.09.2009r.; karta nr 68). 15 Jak wyja ś ni ł a Spó ł ka w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zwrot nale ż no ś ci za bilet wg oferty Bilet podró ż nika po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci jest niemo ż liwy równie ż z powodu wyj ą tkowo niskiej ceny (op ł ata za bilet jest niezale ż na od odleg ł o ś ci i wynosi 65 z ł ). Z uwagi na mo ż liwo ść wielokrotnego przejazdu na dowoln ą odleg ł o ść , podró ż ny mo ż e wykorzysta ć bilet do przejazdu kilkoma poci ą gami na niezbyt d ł ugich odcinkach. Ze wzgl ę du na czas przejazdu danym poci ą giem, bilet mo ż e nie zosta ć skasowany przez dru ż yn ę konduktorsk ą , a zatem nie b ę dzie nosi ł znamion wykorzystania i móg ł by zosta ć przed ł o ż ony do zwrotu (karta nr 268). Podobnie jak bilet weekendowy podró ż ny mo ż e kupi ć bilet wed ł ug oferty „Bilet podró ż nika” w przedsprzeda ż y, ju ż po rozpocz ę ciu biegu zakresu wa ż no ś ci biletu w pierwszym dniu z zakresu wa ż no ś ci biletu lub te ż , w kolejnym dniu wolnym od pracy, np. w sobot ę lub niedziel ę , przy czym termin wa ż no ś ci nie ulega przed ł u ż eniu. W ofercie specjalnej Bilet podró ż nika znalaz ł y si ę takie same postanowienia jak w ofercie Bilet weekendowy . Ust ę p 6 punkt 1 oferty specjalnej Bilet podró ż nika stanowi ł bowiem, ż e: „za bilet wg oferty „Bilet podró ż nika”, przed ł o ż ony przed rozpocz ę ciem terminu jego wa ż no ś ci, zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi bilet „Bilet podró ż nika” na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego”. Za ś ust ę p 6 punkt 2 tej oferty specjalnej brzmia ł - „Za bilet wg oferty „Bilet podró ż nika” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” (karta nr 68). Uchwa łą Nr 985/2009 z dnia 08.09.2009r. Zarz ą d Spó ł ki wprowadzi ł zmiany do oferty specjalnej Bilet podró ż nika . W ust ę pie 6: 1. punkt 1 otrzyma ł brzmienie – „1) za ca ł kowicie niewykorzystany bilet wg oferty Bilet podró ż nika , przed ł o ż ony przed up ł ywem 2 godziny terminu jego wa ż no ś ci, zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi Bilet podró ż nika na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego.” 2. punkt 2 otrzyma ł brzmienie – „2) za bilet wg oferty Bilet podró ż nika przed ł o ż ony po terminie wskazanym w pkt 1 – nie zwraca si ę nale ż no ś ci”. Zmiany te obowi ą zuj ą od dnia 15.09.2009r. (karta nr 29). Obowi ą zuj ą ce warunki taryfowe ofert specjalnych oraz ich zmiany Spó ł ka poda ł a do wiadomo ś ci publicznej w sposób zwyczajowo przyj ę ty (strona internetowa www.intercity.pl, tablice og ł osze ń ). Ponadto pracownicy kas biletowych oraz punktów obs ł ugi klientów, jak równie ż pracownicy dru ż yn konduktorskich otrzymuj ą warunki taryfowe wszystkich ofert specjalnych oraz zmiany do tych ofert i s ą zobowi ą zani do informowania podró ż nych o ich postanowieniach (karta nr 59). „PKP Intercity” prowadzi sprzeda ż internetow ą biletów w komunikacji krajowej, która zosta ł a uregulowana w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez Spó ł k ę „PKP intercity” S.A. obowi ą zuj ą cym od dnia 09.12.2008r. Regulamin e-IC zosta ł przyj ę ty uchwa łą Nr 1383/2008 Zarz ą du Spó ł ki z dnia 03.12.2008r. (karty nr 77-87). Regulamin e-IC ma zastosowanie do rezerwacji biletów na przejazd oraz miejsc w komunikacji krajowej, w bezpo ś rednich poci ą gach/wagonach Spó ł ki „PKP Intercity”, na odleg ł o ść powy ż ej 50 km, przy pomocy systemu internetowej sprzeda ż y biletów (e-IC). W systemie e-IC korzystaj ą c ze strony https://bilet.intercity.pl mo ż na dokona ć rezerwacji biletu na przejazd i miejsca/przedzia ł u (czteromiejscowego), codziennie w godzinach 1.30 – 23.30 – najwcze ś niej na 58 dni przed terminem odjazdu, a najpó ź niej na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej (§3 ust. 1 Regulaminu e-IC ). Zawarcie umowy przewozu nast ę puje poprzez dokonanie p ł atno ś ci on-line (po uzyskaniu z banku potwierdzenia p ł atno ś ci) i udost ę pnieniu przez „PKP 16 Intercity” – za po ś rednictwem systemu e-IC – biletu internetowego, do samodzielnego wydrukowania (§4 ust. 1 Regulaminu e-IC ). Zmiana umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC jest mo ż liwa tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony, w zakresie: 1. przejazdu dalszego poza stacj ę przeznaczenia wskazan ą na bilecie internetowym , 2. przej ś cia do: a. klasy 1 z biletem na klas ę 2 lub b. klasy 2 z biletem na klas ę 1; 3. przej ś cia z wagonu: a. z miejscami do siedzenia do wagonu z miejscami do le ż enia (w tym do wagonu z miejscami do le ż enia bez po ś cieli i obs ł ugi konduktora – „Tania Kuszetka” ) lub do wagonu sypialnego, b. z miejscami do le ż enia (w tym wagonu z miejscami do le ż enia bez po ś cieli i obs ł ugi konduktora – „Tania Kuszetka” ) do wagonu sypialnego, c. z miejscami do le ż enia bez po ś cieli i obs ł ugi konduktora – „Tania Kuszetka” do wagonu miejscami do le ż enia z po ś ciel ą i obs ł ug ą konduktora, 4. zmiany miejsca w wagonie tego samego rodzaju, z kategorii ni ż szej na wy ż sz ą – np. z kategorii Touriste (T3) na Double lub Single w wagonie sypialnym lub z przedzia ł u 6-miejscowego (Bc- 6) do przedzia ł u 4-miejscowego (Bc-4) w wagonie z miejscami do le ż enia z po ś ciel ą i obs ł ug ą konduktora (§5 ust. 2 Regulaminu e-IC ). Od umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC mo ż e odst ą pi ć : 1. P ł atnik – cz ęś ciowo lub ca ł kowicie (osoba dokonuj ą ca p ł atno ś ci on-line), 2. Podró ż ny (osoba na rzecz, której zakupiony zosta ł bilet internetowy i której dane oraz numer dokumentu to ż samo ś ci zosta ł y zamieszczone przez P ł atnika na bilecie) nie b ę d ą cy jednocze ś nie P ł atnikiem – tylko cz ęś ciowo (§6 ust. 1 Regulaminu e-IC ). W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż ny) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu (§6 ust. 4 Regulaminu e-IC ). Zasady te obowi ą zuj ą tak ż e w przypadku odst ą pienia od umowy przewozu – przed rozpocz ę ciem podró ż y – i jednoczesnego zakupu nowego biletu internetowego , w zwi ą zku ze zmian ą : terminu odjazdu, stacji przeznaczenia czy klasy wagonu lub rodzaju miejsca albo danych osoby wskazanej na bilecie internetowym jako Podró ż ny (zak ł adka ‘bilety klienta’ – opcja ‘zmie ń dane’) (§6 ust. 6 Regulaminu e-IC ). „PKP Intercity” w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zwróci ł a uwag ę , ż e unormowanie odst ą pienia od umowy przewozu zawarte w Prawie przewozowym dostosowane jest do wyst ę puj ą cych okoliczno ś ci i jest zastrze ż one tylko dla podró ż nego, co wi ąż e si ę w konsekwencji ze zwrotem uiszczonych przez niego nale ż no ś ci. Podró ż ny mo ż e odst ą pi ć od umowy zarówno przed rozpocz ę ciem przewozu, jak i w trakcie jego wykonania, rezygnuj ą c z dalszego przejazdu lub przejazdu w dro ż szej klasie. Rezygnacj ę z dalszego przejazdu nale ż y uwa ż a ć za odst ą pienie od cz ęś ci niewykorzystanego ś wiadczenia, które uprawnia podró ż nego do zwrotu nale ż no ś ci w wysoko ś ci odpowiadaj ą cej ró ż nicy cen. Umow ę przewozu zawiera P ł atnik i tylko on mo ż e odst ą pi ć od umowy (karta nr 284). P ł atnik to osoba dokonuj ą ca p ł atno ś ci on-line (§1 ust. 2 pkt 3 Regulaminu e-IC ), za ś Podró ż ny to osoba na rzecz, której zakupiony zosta ł bilet internetowy i której dane oraz numer dokumentu to ż samo ś ci zosta ł y zamieszczone przez P ł atnika na bilecie (§1 ust. 2 pkt 6 Regulaminu e-IC ). P ł atnik, który zarejestrowa ł si ę w systemie e-IC, podaje swoje dane, jednocze ś nie zawar ł z „PKP Intercity” umow ę przewozu: 17 1. op ł aca nale ż no ść za przejazd (karta lub przelewem), 2. otrzymuje od „PKP Intercity”: a. faktur ę VAT lub faktur ę koryguj ą c ą , b. zwrot nale ż no ś ci za niewykorzystany ca ł kowicie lub cz ęś ciowo bilet internetowy, na konto z którego op ł acono nale ż no ść za przejazd. Ponadto P ł atnik zobowi ą zany jest w razie zakupu biletu dla innej osoby ( Podró ż nego ) poda ć dane tej osoby oraz zapozna ć j ą z postanowieniami Regulaminu e-IC . W §6 ust. 4 Regulaminu e-IC znalaz ł o si ę postanowienie mówi ą ce ż e „W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż ny) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji przejazdu, z zastrze ż eniem ust. 5.” Za ś §6 ust. 5 Regulaminu e-IC stanowi, ż e „W razie ca ł kowitego niewykorzystania biletu internetowego, z którego P ł atnik nie móg ł zrezygnowa ć w terminie i w sposób okre ś lony w ust. 4 – z przyczyn ca ł kowicie od niego niezale ż nych (np. z powodu pobytu w szpitalu) – o zwrot nale ż no ś ci za niewykorzystany bilet nale ż y wyst ą pi ć z wnioskiem.” Postanowienia o podobnej tre ś ci do tych przytoczonych powy ż ej znalaz ł y si ę w ofercie specjalnej Wcze ś niej i Taniej . Oferta specjalna Wcze ś niej i Taniej obowi ą zuje przy przejazdach w jedn ą stron ę na odleg ł o ść powy ż ej 50 km bezpo ś rednim poci ą giem ekspresowym (Ex) lub Intercity (IC), w klasie 1 i 2. Pierwotnie, na podstawie Uchwa ł y Nr 1274/2008 Zarz ą du Spó ł ki z dnia 21.10.2008r., oferta ta obowi ą zywa ł a w terminie od 5 stycznia do 19 czerwca 2009r. (karty nr 71-74). Nast ę pnie Uchwa łą Nr 606/2009 Zarz ą du Spó ł ki z dnia 02.06.2009r. przed ł u ż ono ten termin do dnia 12 grudnia 2009r. (karta nr 76). W dniu 02.12.2009r. Spó ł ka poinformowa ł a Organ Antymonopolowy, ż e nie planuje przed ł u ż enia terminu obowi ą zywania oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” i, ż e oferta ta wyga ś nie z dniem 12.12.2009r. (karta nr 301). Bilety w ramach oferty Wcze ś niej i Taniej wydawane s ą tylko w systemie internetowej sprzeda ż y biletów. Osoba zarejestrowana w systemie internetowej sprzeda ż y biletów mo ż e naby ć bilet na przejazd – dla siebie lub innej osoby, która zostanie okre ś lona na bilecie jako podró ż ny – najwcze ś niej na 58 dni a najpó ź niej na 15 dni przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej (nie wliczaj ą c dnia odjazdu). Liczba miejsc przewidzianych do sprzeda ż y wg tej oferty jest ograniczona. Bilety sprzedawane s ą wg nast ę puj ą cych zasad: 1. na przejazd w klasie 2 – w pierwszej kolejno ś ci miejsca najta ń sze w cenie 59 z ł , nast ę pnie po wyczerpaniu tych miejsc – w cenie 69 z ł , a jako ostatnie miejsca – w cenie 79 z ł , 2. na przejazd w klasie 1 obowi ą zuje pula miejsc w cenie 99 z ł . Z oferty specjalnej Wcze ś niej i Taniej mog ą skorzysta ć zatem osoby, które z du ż ym wyprzedzeniem (od 15 do 58 dnia naprzód) potrafi ą zaplanowa ć swoj ą podró ż , osi ą gaj ą c przy tym korzy ś ci w postaci ta ń szego przejazdu, za ś przewo ź nik otrzymuje zap ł at ę z du ż ym wyprzedzeniem. Atrakcyjno ść oferty w g ł ównej mierze polega na bardzo korzystnych, zrycza ł towanych cenach, obejmuj ą cych op ł at ę za przejazd (niezale ż n ą od odleg ł o ś ci taryfowej) oraz rezerwacj ę miejsca. Zmiana umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC jest mo ż liwa tylko przez podró ż nego w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony, w zakresie: 1. przejazdu dalszego poza stacje przeznaczenia wskazan ą na bilecie internetowym, 2. przej ś cia do klasy 1 z biletem na klas ę 2 wg ceny specjalnej, 3. przej ś cia do klasy 2 z biletem na klas ę 1 wg ceny specjalnej. W celu dokonania tych zmian podró ż ny powinien zg ł osi ć ich zamiar konduktorowi (ust ę p 5 oferty specjalnej Wcze ś niej i Taniej ). Spó ł ka wskaza ł a, ż e dokonywanie zmiany umowy przewozu przez podró ż nego w systemie internetowej sprzeda ż y jest niemo ż liwe, gdy ż jest to samoobs ł ugowy kana ł dystrybucji, a wi ę c nie 18 przystosowany do wyliczania nale ż no ś ci w zwi ą zku ze zmian ą umowy przewozu, wymagaj ą cego indywidualnego podej ś cia do sprawy w zale ż no ś ci od specyfiki sytuacji i znajomo ś ci uwarunkowa ń taryfowych. Spó ł ka zwróci ł a uwag ę , ż e nawet w przypadku przej ś cia w poci ą gu z wagonu klasy 2 do wagonu klasy 1 (lub odwrotnie), konduktor odpowiednio po ś wiadcza okazany bilet internetowy (do zwrotu w ci ą gu 30 dni w kasie biletowej), i wydaje podró ż nemu nowy bilet na przejazd. Zwrot nale ż no ś ci za po ś wiadczony o niewykorzystaniu bilet internetowy, dokonywany jest w drodze pisemnej reklamacji, z ł o ż onej przez podró ż nego, bez potr ą cenia odst ę pnego, gdy ż traktowane jest to jako wymiana biletu (karta nr 73, 270). W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce na zasadach okre ś lonych w Regulaminie e-IC i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu. Po ś wiadczenie to do łą cza si ę do pisemnego wniosku. W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnienia miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku (ust ę p 6.2 Oferty Specjalnej Wcze ś niej i Taniej ). Zwrot nale ż no ś ci w razie ca ł kowitego niewykorzystania biletu wg oferty Wcze ś niej i Taniej dopuszcza si ę jedynie wówczas, gdy podró ż ny nie móg ł zrezygnowa ć w wymaganym terminie, z przyczyn ca ł kowicie od niego niezale ż nych (np. z powodu pobytu w szpitalu), przy czym do wniosku nale ż y do łą czy ć dokumenty uzasadniaj ą ce niewykorzystanie biletu (ust ę p 6.3 Oferty Specjalnej Wcze ś niej i Taniej ). Ograniczenie terminu ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (tj. rezygnacji z podró ż ny) do 2 godzin przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej, jak wyja ś ni ł a Spó ł ka, jest podyktowane tym, ż e sprzeda ż biletów musi zosta ć zamkni ę ta w celu wyemitowania diagramu z danymi o sprzedanych przez Internet biletach, który jest niezb ę dny do walidacji biletów przez dru ż yn ę konduktorsk ą na pok ł adzie poci ą gu. Ust ę p 6.2 oferty specjalnej Wcze ś niej i Taniej stanowi, ż e „w razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce na zasadach okre ś lonych w Regulaminie e- IC i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu; po ś wiadczenie to do łą cza si ę do pisemnego wniosku. W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnienia miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku, z zastrze ż eniem pkt 3”. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przepis art. 24 ust. 2 ww. ustawy stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1. stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2. naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3. nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 K.c. w zw. z art. 4 pkt 12) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). 19 Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci” , co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Oprócz praktyk wskazanych bezpo ś rednio przez Ustawodawc ę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów mo ż na uzna ć zachowania naruszaj ą ce przepisy innych ustaw, które nak ł adaj ą na przedsi ę biorc ę okre ś lone obowi ą zki wzgl ę dem konsumenta. Zdaniem S ą du Najwy ż szego zachowania takie (…) stanowi ą bowiem jednocze ś nie zachowania bezprawne i skutkuj ą zniesieniem, ograniczeniem lub zniekszta ł ceniem praw konsumentów, wp ł ywaj ą c tym samym na chronion ą przez przepis obowi ą zuj ą cego prawa sfer ę ich interesów” 1 . Porz ą dek prawny, którego naruszenie mo ż e wype ł nia ć dyspozycj ę art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem 3 . Podkre ś lenia wymaga tak ż e, ż e bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego 4 . Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Kolejn ą przes ł ank ą , jak ą nale ż y wzi ąć pod uwag ę w niniejszej sprawie jest przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Konieczne jest zatem wykazanie, i ż kwestionowane zachowania przedsi ę biorcy godz ą w interesy konsumentów oraz, ż e zagro ż one s ą zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów” . Nale ż y przyj ąć , ż e interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako okre ś lone potrzeby konsumenta uznane przez Ustawodawc ę za godne ochrony. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Wskazówki co do tego, jak nale ż y pojmowa ć zbiorowy interes konsumentów zawarte s ą natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07 S ą d Najwy ż szy wskaza ł , i ż wystarczaj ą ce dla stwierdzenia, ż e ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno by ć ustalenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz wzgl ę dem cz ł onków danej grupy (okre ś lonego kr ę gu podmiotów) wyodr ę bnionych spo ś ród ogó ł u konsumentów za pomoc ą wspólnego dla nich kryterium. W ww. wyroku S ą d Najwy ż szy stan ął na 1 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 20 stanowisku, i ż sformu ł owanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów nale ż y rozumie ć w ten sposób, ż e liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zosta ł y naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy w taki sposób, i ż potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy. Zgodnie z powo ł anym wyrokiem S ą du Najwy ż szego przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć zatem interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodr ę bnionych za pomoc ą wspólnego dla nich kryterium. Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków danej zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest zatem łą czne spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. I. W niniejszej sprawie „PKP Intercity” postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Nie podlegaj ą zwrotowi nale ż no ś ci za bilety weekendowe – przed ł o ż one po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci.” oraz w ofercie specjalnej „Bilet weekendowy” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet weekendowy” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , które mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy Prawo przewozowe. Dla stwierdzenia, ż e w powy ż szym zakresie dosz ł o do naruszenia przez „PKP Intercity” art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść wykazania, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem rozpatrywanego zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Z zacytowanych powy ż ej postanowie ń Regulaminu i oferty specjalnej wynika ł o wprost, ż e Spó ł ka nie dokonywa ł a zwrotu nale ż no ś ci za bilet weekendowy po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Zakres wa ż no ś ci biletu weekendowego, zgodnie z ust ę pem 2 punkt 2 oferty specjalnej, to okres od godziny 19.00 dnia roboczego, poprzedzaj ą cego dzie ń wolny od pracy do godziny 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po dniach wolnych od pracy, czyli np. od pi ą tku godz. 19.00 do poniedzia ł ku godz. 6.00. Je ż eli podró ż ny zakupi bilet po godzinie 19.00 ww. dnia roboczego i nie uczyni innych zastrze ż e ń (tzn. nie wska ż e innej daty, od której rozpocznie si ę termin wa ż no ś ci biletu), wówczas bilet wa ż ny b ę dzie od godziny jego zakupu. Zgodnie z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na 21 drodze przewozu. Zarazem, o czym stanowi art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu albo którego na podstawie art. 15 5 nie dopuszczono do przewozu lub usuni ę to ze ś rodka transportowego, przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. W ś wietle art. 17 Prawa przewozowego prawo podró ż nego do odst ą pienia od umowy jest uzale ż nione od spe ł nienia przes ł anki przed rozpocz ę ciem podró ż y . „PKP Intercity” wi ą za ł o natomiast prawo podró ż nego, który zakupi ł bilet weekendowy, do odst ą pienia od umowy za zwrotem nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego z przes ł ank ą rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci tego biletu . Termin rozpocz ę cia wa ż no ś ci biletu weekendowego nie zawsze musi pokrywa ć si ę z terminem rozpocz ę cia podró ż y. Mo ż liwa jest sytuacja, ż e podró ż ny, który zakupi ł bilet weekendowy, po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci tego biletu, a przed faktycznym rozpocz ę ciem podró ż y, chcia ł by odst ą pi ć od umowy przewozu. W takiej sytuacji, w ś wietle art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, winien mie ć prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego, jednak Spó ł ka jednoznacznie wyklucza ł a tak ą mo ż liwo ść wskazuj ą c w Regulaminie i w ofercie specjalnej, ż e nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet weekendowy po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Obawy Spó ł ki, wyra ż one w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, ż e dopuszczenie zwrotu nale ż no ś ci za bilet weekendowy po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci stworzy ł oby podró ż nym mo ż liwo ść zwrotu biletu po odbyciu kilku przejazdów nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie. Walidacja biletu weekendowego odbywa si ę poprzez jego skasowanie, co winno mie ć miejsce ju ż w czasie pierwszego przejazdu zrealizowanego przez podró ż nego na podstawie tego biletu. Za ś podró ż ny ze skasowanym biletem nie mo ż e skutecznie podnosi ć , ż e nie rozpocz ął podró ż y. Ust ę p 6.2 oferty specjalnej oraz §15 ust. 4 pkt 1 Regulaminu pozostawa ł wi ę c w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego i tym samym w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionego w niniejszej sprawie zarzutu godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę stwierdzi ć nale ż y, ż e na skutek zamieszczenia w tre ś ci Regulaminu i oferty specjalnej kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali na realne i wymierne straty o charakterze finansowym. Spó ł ka wprowadzaj ą c do Regulaminu i oferty specjalnej postanowienie, zgodnie z którym nie podlega ł y zwrotowi nale ż no ś ci za bilety weekendowe – przed ł o ż one po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci, pozbawi ł a konsumentów mo ż liwo ś ci uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet weekendowy, naruszaj ą c zasad ę okre ś lon ą w art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego. Praktyka Spó ł ki prowadzi ł a zatem do zagro ż enia ekonomicznych interesów najs ł abszych uczestników rynku. Na marginesie nale ż y doda ć , ż e dla prawnego udowodnienia naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest konieczne wyst ą pienie na rynku 5 Art.15 ust.1 prawa przewozowego stanowi, ż e podró ż ny jest obowi ą zany do przestrzegania przepisów porz ą dkowych obowi ą zuj ą cych w transporcie. Osoby zagra ż aj ą ce bezpiecze ń stwu lub porz ą dkowi w transporcie mog ą by ć nie dopuszczone do przewozu lub usuni ę te ze ś rodka transportowego (art. 15 ust. 2 ww. ustawy). Osoby uci ąż liwe dla podró ż nych lub odmawiaj ą ce zap ł acenia nale ż no ś ci za przewóz mog ą by ć usuni ę te ze ś rodka transportowego, chyba ż e narusza ł oby to zasady wspó łż ycia spo ł ecznego (art. 15 ust. 3 ww. ustawy). 22 skutków okre ś lonej praktyki. Zadaniem Organu Antymonopolowego jest nie tylko eliminowanie skutków dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, ale równie ż przeciwdzia ł anie wyst ą pieniu takich skutków. Wynika to wprost z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e reguluje ona zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wystarczaj ą ca zatem jest hipotetyczna cho ć by mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wywód ten pozostaje aktualny w odniesieniu do ka ż dego z zarzutów postawionych „PKP Intercity” w ramach przedmiotowego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e praktyka Spó ł ki godzi ł a w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ww. ustawa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania „PKP Intercity” dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Opisane powy ż ej praktyki by ł y wymierzone we wszystkich rzeczywistych i potencjalnych konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug przewozu osób kolej ą ś wiadczonych przez Spó ł k ę na terenie ca ł ego kraju. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich konsumentów do korzystania z uprawnie ń przewidzianych dla podró ż nych w ustawie Prawo przewozowe w szczególno ś ci w zakresie odst ą pienia od umowy przewozu. W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania zarzutu postawionego „PKP Intercity” za uzasadniony. Zakwestionowane w punkcie I niniejszej decyzji zachowanie Spó ł ki nosi bowiem znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e „PKP Intercity” zaniecha ł o stosowania omawianej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W dniu 08.09.2009r. Zarz ą d Spó ł ki podj ął Uchwa łę Nr 986/2009 w sprawie zmiany oferty specjalnej Bilet weekendowy , która wesz ł a w ż ycie od dnia 15.09.2009r. Na mocy tej uchwa ł y ust ę p 6 oferty specjalnej otrzyma ł nowe brzmienie. Postanowiono bowiem, ż e za ca ł kowicie 23 niewykorzystany bilet wg oferty Bilet weekendowy , przed ł o ż ony przed up ł ywem 2 godziny terminu jego wa ż no ś ci, przewo ź nik b ę dzie zwraca ł nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego (nowe postanowienia ust ę pu 6.1 oferty specjalnej; karta nr 28). Ponadto Uchwa łą Nr 1003/2009 z dnia 15.09.2009r. Zarz ą d Spó ł ki ustali ł zmian ę Regulaminu obowi ą zuj ą c ą od dnia 21.09.2009r., polegaj ą c ą m.in. na wykre ś leniu z §15 zapisu dotycz ą cego zwrotu nale ż no ś ci za bilety weekendowe (karty nr 92-93, 59). Je ż eli zatem podró ż ny zakupi bilet weekendowy np. w pi ą tek o godzinie 21.00 mo ż e uzyska ć zwrot nale ż no ś ci za niewykorzystany bilet, pod warunkiem, ż e przed ł o ż y go w kasie najpó ź niej do godziny 23.00, natomiast podró ż ny, który naby ł ww. bilet w sobot ę o godzinie 8.00, mo ż e otrzyma ć zwrot nale ż no ś ci najpó ź niej do godziny 10.00 w sobot ę . W ś wietle nowych postanowie ń oferty specjalnej „Bilet weekendowy” podró ż ny mo ż e zrealizowa ć swoje prawo wynikaj ą ce z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet weekendowy po potr ą ceniu odst ę pnego. W kontek ś cie stwierdzenia zaniechania stosowania przez „PKP Intercity” przedmiotowej praktyki nadmieni ć nale ż y, ż e konsumenci zostali poinformowani o opisanej powy ż ej zmianie oferty specjalnej. „PKP Intercity” w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w zwi ą zku z omówionym powy ż ej zarzutem wnios ł a o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej na ni ą obowi ą zek wykonania zobowi ą zania. W oparciu o art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania z wzorca umów – Regulaminu oraz z oferty specjalnej „Bilet weekendowy” postanowie ń wy łą czaj ą cych w umowach zawieranych z konsumentami prawa konsumentów do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego w ramach biletu weekendowego. Spó ł ka zadeklarowa ł a wykonanie powy ż szego zobowi ą zania w terminie od dnia 21.09.2009r. W tym stanie rzeczy w uzasadnieniu niniejszej decyzji konieczne jest odniesienie si ę Organu Antymonopolowego do przedmiotowego wniosku. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Rozpatruj ą c wniosek Spó ł ki, po pierwsze nale ż y wskaza ć , i ż decyzja wydawana na podstawie ww. przepisu jest decyzj ą opart ą o uznanie administracyjne. Art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje Organowi Antymonopolowemu uprawnienie, a nie nak ł ada na niego obowi ą zku wydania przedmiotowej decyzji. Organ Antymonopolowy nie jest zwi ą zany propozycjami przedk ł adanymi przez przedsi ę biorc ę , dysponuje bowiem swobodnym uznaniem w przedmiocie zastosowania ww. przepisu i uko ń czenia post ę powania poprzez wydanie decyzji na jego podstawie. Stanowisko takie zosta ł o w pe ł ni zaaprobowane przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który dokonuj ą c wyk ł adni gramatycznej art. 28 ust. 1 ww. ustawy stwierdzi ł , ż e wydanie decyzji na tej podstawie prawnej jest uprawnieniem Organu Antymonopolowego, a nie jego obowi ą zkiem 6 . Ponadto wskaza ć nale ż y, ż e ww. przepis znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy w toku post ę powania zostanie uprawdopodobnione, na podstawie m.in. ustalonych okoliczno ś ci sprawy, ż e dosz ł o do naruszenia przepisu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Nale ż y 6 Wyrok SOKiK z dnia 25 maja 2009r. (sygn. akt XVII Ama 98/08). 24 podkre ś li ć zatem, ż e wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest mo ż liwe po uprawdopodobnieniu przes ł anek stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Wydanie takiej decyzji ma s ł u ż y ć przyspieszeniu toku post ę powania bez konieczno ś ci udowadniania stosowania zarzucanych praktyk, z mo ż liwo ś ci ą poprzestania na ich uprawdopodobnieniu. W niniejszej sprawie wniosek „PKP Intercity” o wydanie decyzji z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zosta ł z ł o ż ony w odpowiedzi na postawione zarzuty, a wi ę c we wst ę pnej fazie post ę powania. Niemniej wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzedzone by ł o post ę powaniem wyja ś niaj ą cym, w toku którego Organ Antymonopolowy zwraca ł si ę do Spó ł ki o wyja ś nienia co do warunków stosowania oferty specjalnej „Bilet weekendowy” i równocze ś nie zebra ł dowody w sprawie w postaci wzorców umów i regulaminów. W konsekwencji ju ż na wst ę pnym etapie post ę powania w ł a ś ciwego Organ Antymonopolowy dysponowa ł g ł ównymi dowodami potwierdzaj ą cymi zasadno ść stawianego zarzutu. Organ Antymonopolowy uzna ł równie ż , i ż uwzgl ę dnienie wniosku „PKP Intercity” o wydanie decyzji z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie doprowadzi do spe ł nienia podstawowego celu, jaki wynika z tego przepisu, tj. przyspieszenia post ę powania i jego zako ń czenia skutkuj ą cego usuni ę ciem zarzucanych narusze ń bez konieczno ś ci jego przeprowadzania w ca ł o ś ci. Przedmiotowy wniosek zosta ł z ł o ż ony w dacie wyeliminowania z oferty specjalnej Bilet weekendowy i Regulaminu kwestionowanego postanowienia i dopuszczenia przez Spó ł k ę mo ż liwo ś ci zwrotu przez podró ż nego ca ł kowicie niewykorzystanego biletu weekendowego do dwóch godzin po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu – z potr ą ceniem odst ę pnego, o czym by ł a mowa powy ż ej. Kwestionowane zachowanie zosta ł o ju ż wyeliminowane przez samego przedsi ę biorc ę . Wydanie decyzji zobowi ą zuj ą cej w okoliczno ś ciach sprawy nie prowadzi ł oby zatem do zapobie ż enia naruszeniom przepisów ustawy, gdy ż tych narusze ń ju ż zaniechano. Fakt zaniechania stosowania praktyki to okoliczno ść , która wp ł ywa na wymiar kary pieni ęż nej nak ł adanej na przedsi ę biorc ę w konsekwencji stwierdzenia stosowania przez niego praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nie jest jednak w ocenie Organu Antymonopolowego wystarczaj ą cym argumentem do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ww. ustawy. St ą d te ż Organ Antymonopolowy dzia ł aj ą c w ramach uznania administracyjnego, nie uwzgl ę dni ł przedmiotowego wniosku Spó ł ki. Wobec powy ż szego nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono „PKP Intercity” w niniejszym post ę powaniu jest wy łą czenie prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Bilet podró ż nika” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet podró ż nika” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. Z przytoczonego powy ż ej postanowienia oferty specjalnej „Bilet podró ż nika” wynika ł o jasno, ż e „PKP Intercity” nie zwraca nale ż no ś ci za bilet zakupiony wed ł ug tej oferty po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Przy czym bilet podró ż nika uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów ww. poci ą gami od godz. 19.00 dnia roboczego, poprzedzaj ą cego dzie ń wolny od pracy, do godz. 6.00 pierwszego dnia roboczego nast ę puj ą cego po dniach wolnych od pracy. Je ż eli podró ż ny zakupi bilet po godzinie 19.00 ww. dnia roboczego i nie uczyni innych zastrze ż e ń (tzn. nie wska ż e innej 25 daty, od której rozpocznie si ę termin wa ż no ś ci biletu), wówczas bilet wa ż ny b ę dzie od godziny jego zakupu. Oceniaj ą c, czy zakwestionowane zachowanie nosi znamiona bezprawno ś ci nale ż y wskaza ć po pierwsze, ż e stosownie do powo ł ywanego ju ż w uzasadnieniu punktu I sentencji niniejszej decyzji art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Po drugie – o czym stanowi art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego - podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu (…), przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. W ś wietle art. 17 Prawa przewozowego prawo podró ż nego do odst ą pienia od umowy jest uzale ż nione od spe ł nienia przes ł anki przed rozpocz ę ciem podró ż y . „PKP Intercity” wi ą za ł o natomiast prawo podró ż nego, który zakupi ł bilet podró ż nika, do odst ą pienia od umowy za zwrotem nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego z przes ł ank ą rozpocz ę cia terminu wa ż no ś ci tego biletu . Termin rozpocz ę cia wa ż no ś ci biletu podró ż nika nie zawsze musi pokrywa ć si ę z terminem rozpocz ę cia podró ż y. Mo ż liwa jest sytuacja, ż e podró ż ny, który zakupi ł bilet podró ż nika, po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci tego biletu, a przed faktycznym rozpocz ę ciem podró ż y, chcia ł by odst ą pi ć od umowy przewozu. W takiej sytuacji, w ś wietle art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, winien mie ć prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego, jednak Spó ł ka jednoznacznie wyklucza ł a tak ą mo ż liwo ść wskazuj ą c w ofercie specjalnej, ż e nie zwraca si ę nale ż no ś ci za bilet podró ż nika po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci. Stanowisko Spó ł ki, wyra ż one w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego poprzedzaj ą cego post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, ż e dopuszczenie zwrotu nale ż no ś ci za bilet podró ż nika po rozpocz ę ciu terminu jego wa ż no ś ci jest niemo ż liwe z uwagi na wyj ą tkowo nisk ą cen ę tego biletu oraz ze wzgl ę du na mo ż liwo ść podejmowania przez podró ż nych prób zwrotu biletu po odbyciu kilku przejazdów, nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie. Obowi ą zek zapewnienia nale ż ytej obs ł ugi podró ż nych spoczywa na przewo ź niku. Przewo ź nik ma prawo przeprowadza ć kontrole biletów na przejazd, za ś konsekwencjami nieskutecznej kontroli nie powinien obci ąż a ć konsumentów, którzy odst ę puj ą od umowy przewozu. Ponadto przepisy Prawa przewozowego nie uzale ż niaj ą realizacji praw podró ż nego do odst ą pienia od umowy przewozu od wysoko ś ci ceny biletu. Ust ę p 6.2 oferty specjalnej Bilet podró ż nika pozostawa ł wi ę c w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego i tym samym w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Powy ż ej dowiedziono, ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania przez „PKP Intercity” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia, ż e dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowanie powy ż sze godzi w interesy konsumentów. W tym miejscu aktualny pozostaje wywód dotycz ą cy spe ł nienia przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumentów zawarty w uzasadnieniu punktu I sentencji niniejszej decyzji. W efekcie zamieszczenia w ust ę pie 6.2 oferty specjalnej Bilet podró ż nika przytoczonego powy ż ej postanowienia konsumenci zostali nara ż eni na rzeczywiste i wymierne straty o charakterze finansowym. „PKP Intercity” wykluczy ł o bowiem mo ż liwo ść uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za bilet nabyty przez podró ż nego wówczas, gdy zmieni ł on plany i podj ął decyzj ę o rezygnacji z podró ż y, 26 przy czym uczyni ł to po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci biletu podró ż nika, naruszaj ą c zasad ę okre ś lon ą w art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy stwierdzi ć równie ż nale ż y, i ż zakwestionowane zachowanie „PKP Intercity” godzi ł o w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. By ł o bowiem skierowane do nieokre ś lonego z góry kr ę gu konsumentów, który obejmuje wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców us ł ug organizowanych przez Spó ł k ę b ę d ą cych nabywcami biletów podró ż nika . Oznacza to, ż e na skutek bezprawnych praktyk Spó ł ki zagro ż ony by ł interes publiczny, tj. chroniony prawem interes wszystkich podró ż nych pojmowany jako ich prawo do korzystania z us ł ug przewozowych z zachowaniem minimum uprawnie ń przys ł uguj ą cych im na podstawie ustawy Prawo przewozowe. Zachowanie Spó ł ki godzi ł o zatem w zbiorowe interesy konsumentów, a zatem spe ł niona zosta ł a ostatnia przes ł anka niezb ę dna do uznania, ż e dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e „PKP Intercity” zaniecha ł o stosowania omawianej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Uchwa łą Nr 985/2009 z dnia 08.09.2009r. Zarz ą d Spó ł ki wprowadzi ł zmiany do oferty specjalnej Bilet podró ż nika . Zmiany te obowi ą zuj ą od dnia 15.09.2009r. (karta nr 29). W ust ę pie 6.1 przedmiotowej oferty zamieszczono postanowienie, zgodnie z którym za ca ł kowicie niewykorzystany bilet wg oferty Bilet podró ż nika , przed ł o ż ony przed up ł ywem 2 godziny terminu jego wa ż no ś ci, zwraca si ę nale ż no ść z potr ą ceniem 10% tytu ł em odst ę pnego. Je ż eli podró ż ny jednocze ś nie zakupi Bilet podró ż nika na przejazd w innym terminie, wówczas nie potr ą ca si ę odst ę pnego. Tym samym Spó ł ka nie narusza ju ż uprawnie ń konsumenta, który naby ł bilet podró ż nika, do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego, w razie rezygnacji konsumenta z podró ż y. Spó ł ka zaniecha ł a wi ę c stosowania zarzucanej praktyki. Oprócz tego zaznaczy ć trzeba w kontek ś cie zaniechania przez „PKP Intercity” stosowania przedmiotowej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, i ż Spó ł ka, podobnie jak w przypadku zmiany oferty specjalnej Bilet Weekendowy , podj ęł a dzia ł ania celem zapoznania konsumentów ze zmianami oferty specjalnej Bilet podró ż nika obowi ą zuj ą cymi od dnia 15.09.2009r. Stosowne informacje dla podró ż nych zamieszczone zosta ł y na tablicach og ł osze ń i stronie www.intercity.pl. „PKP Intercity” w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w zwi ą zku z zarzutem dotycz ą cym oferty specjalnej „Bilet podró ż nika” zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania z tej oferty postanowie ń wy łą czaj ą cych w umowach zawieranych z konsumentami prawa konsumentów do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownie do niewykorzystanego ś wiadczenia przewozowego w terminie od 15.09.2009r. i wnios ł a o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Konieczne jest zatem ustosunkowanie si ę do przedmiotowego wniosku. Art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o 27 którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Podobny wniosek, do przytoczonego powy ż ej, „PKP Intercity” z ł o ż y ł a w zwi ą zku z zarzutem dotycz ą cym oferty „Bilet weekendowy” . Bior ą c pod uwag ę podobie ń stwo w zakresie przedmiotu obu zarzutów oraz zwi ą zanych z nimi okoliczno ś ci faktycznych, w celu unikni ę cia zb ę dnych powtórze ń , uzasadnione jest w tym miejscu odes ł anie do cz ęś ci uzasadnienia punktu I niniejszej decyzji w cz ęś ci wyra ż aj ą cej stanowisko Organu Antymonopolowego wobec wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ww. ustawy. Stanowisko to i przedstawione w nim argumenty pozostaj ą bowiem w pe ł ni aktualne tak ż e w odniesieniu do wniosku przytoczonego powy ż ej, a dotycz ą cego drugiego z zarzutów postawionych Spó ł ce. Niemniej ponownie podkre ś li ć trzeba, ż e zastosowanie art. 28 ust. 1 ww. ustawy przez Organ Antymonopolowy jest fakultatywne. Za ś w okoliczno ś ciach sprawy zdaniem Organu Antymonopolowego brak dostatecznych przes ł anek do uwzgl ę dnienia wniosku strony. St ą d te ż Organ Antymonopolowy dzia ł aj ą c w ramach uznania administracyjnego, nie uwzgl ę dni ł przedmiotowego wniosku „PKP Intercity”. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono, jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Trzeci ą praktyk ą naruszaj ą c ą zborowe interesy konsumentów zarzucan ą „PKP Intercity” jest ograniczenie prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu poprzez zamieszczenie w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna postanowienia o brzmieniu: „Zmiana umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC, z zastrze ż eniem ust. 1 jest mo ż liwa tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony (…)” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. W ramach powy ż szego zarzutu Organ Antymonopolowy zakwestionowa ł przyj ę te przez „PKP Intercity” rozwi ą zanie, ż e zmiana umowy przewozu zawarta przy u ż yciu systemu e-IC jest mo ż liwa tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony. Z art. 17 Prawa przewozowego wynika jasno, i ż podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Zmiana umowy mo ż e dotyczy ć m.in. terminu odjazdu. W celu dokonania tych zmian podró ż ny powinien uzyska ć od przewo ź nika odpowiednie po ś wiadczenie oraz otrzyma ć zwrot lub dop ł aci ć ró ż nic ę nale ż no ś ci. Zmiana umowy przewozu mo ż e dotyczy ć : 1) terminu odjazdu, 2) miejscowo ś ci przeznaczenia, 3) klasy ś rodka transportowego (art. 17 ust. 2 Prawa przewozowego). Tymczasem §5 ust. 2 Regulaminu e-IC stanowi, ż e zmiana umowy przewozu jest mo ż liwa tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony. Tym samym podró ż ny zosta ł pozbawiony mo ż liwo ś ci zmiany umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Ż eby zyska ć mo ż liwo ść zmiany umowy musi wsi ąść do okre ś lonego poci ą gu, a wi ę c rozpocz ąć podró ż . W ś wietle przedmiotowego postanowienia Regulaminu e-IC podró ż ny nie mo ż e zrealizowa ć przyznanego mu w art. 17 Prawa przewozowego prawa do zmiany umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Ponadto §5 ust. 2 Regulaminu e-IC w ogóle nie przewiduje mo ż liwo ś ci 28 zmiany umowy przewozu w zakresie terminu odjazdu, chocia ż art. 17 ust. 1 i 2 pkt 1 Prawa przewozowego wyra ź nie przyznaje podró ż nemu takie prawo. §5 ust. 2 Regulaminu e-IC mo ż na zatem uzna ć co do zasady za sprzeczny z art. 17 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego. Rozwa ż aj ą c w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu przes ł ank ę naruszenia zbiorowego interesu konsumentów w ocenie Organu Antymonopolowego nale ż y szczególn ą uwag ę zwróci ć na specyfik ę zawierania umów przewozu za po ś rednictwem systemu e-IC. Jak wyja ś ni ł o „PKP Intercity” zasady zmiany umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC s ą podyktowane g ł ównie wzgl ę dami technicznymi. Bilety internetowe generowane s ą przez system sprzeda ż y w formacie PDF, a wi ę c po zapisaniu na no ś niku informatycznym, mog ą by ć drukowane wielokrotnie we w ł asnym zakresie przez konsumenta. Bilety te nie maj ą ż adnych zabezpiecze ń . Bilet internetowy jest biletem imiennym, z wydrukowanym numerem dokumentu to ż samo ś ci, jednak ż e dru ż yny konduktorskie „PKP Intercity” nie s ą jeszcze wyposa ż one w czytniki kodów umo ż liwiaj ą ce weryfikacj ę biletów internetowych, z jednoczesnym ich kasowaniem w systemie e- IC, tj. w drodze wej ś cia do systemu elektronicznej, internetowej sprzeda ż y biletów. W tym stanie rzeczy wiarygodno ść internetowego biletu oraz warunki przewozu z niego wynikaj ą ce, w poci ą gu mo ż na stwierdzi ć tylko poprzez porównanie z diagramem, który drukowany jest po zamkni ę ciu sprzeda ż y miejsc w danym poci ą gu. Diagram musi by ć drukowany z odpowiednim wyprzedzeniem umo ż liwiaj ą cym dor ę czenie go konduktorowi przed odjazdem poci ą gu ze stacji postojowej na stacj ę pocz ą tkow ą biegu poci ą gu. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł równie ż , ż e podstawowe kana ł y dystrybucji biletów, jakimi s ą obecnie kasy biletowe, ze wzgl ę dów bezpiecze ń stwa systemu sprzeda ż y, znajduj ą si ę w bezpiecznej, wydzielonej sieci VPN (Virtual Private Network) i ka ż da z nich po łą czona jest w tym VPN-ie niezale ż nym łą czem teleinformatycznym dedykowanym tylko do systemu sprzeda ż y biletów kolejowych. Z powy ż szych wzgl ę dów kasy te nie posiadaj ą dost ę pu do sieci Internet, przez który nabywane s ą bilety w systemie e-IC. W tej sytuacji dopuszczenie zmiany umowy przewozu zawartej przez Internet – w kasie biletowej, która nie ma dost ę pu do systemu e-IC – dawa ł oby mo ż liwo ść dopuszczania si ę niekontrolowanych nadu ż y ć ze strony podró ż nych. Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł równie ż fakt, ż e Regulamin e-IC przewiduje mo ż liwo ść odst ą pienia podró ż nego od umowy. I tak, w razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu (§6 ust. 4 Regulaminu e-IC ). Zasady te obowi ą zuj ą tak ż e w przypadku odst ą pienia od umowy przewozu – przed rozpocz ę ciem podró ż y – i jednoczesnego zakupu nowego biletu internetowego , w zwi ą zku ze zmian ą : terminu odjazdu, stacji przeznaczenia czy klasy wagonu lub rodzaju miejsca albo danych osoby wskazanej na bilecie internetowym jako Podró ż ny (zak ł adka ‘bilety klienta’ – opcja ‘zmie ń dane’) (§6 ust. 6 Regulaminu e-IC ). W kontek ś cie rozwa ż ania przes ł anki naruszenia interesu konsumentów podkre ś lenia wymaga to, i ż podró ż ny, który zmieni ł plany i jest zainteresowany rozpocz ę ciem podró ż y w innym terminie, mo ż e wi ę c za po ś rednictwem systemu e-IC zrezygnowa ć z podró ż y i jednocze ś nie zakupi ć nowy bilet internetowy, na przejazd w nowym, odpowiadaj ą cym mu terminie. Pierwotny bilet, z którego zrezygnowa ł , podró ż ny mo ż e za ś zwróci ć „PKP Intercity”, przy zachowaniu regu ł okre ś lonych w Regulaminie e-IC , i wówczas otrzyma zwrot nale ż no ś ci. W takim przypadku nie jest te ż zobowi ą zany do uiszczenia odst ę pnego (§7 ust. 8 pkt 2 Regulaminu e-IC ). Co do zasady ww. podró ż ny zamiast korzysta ć z instytucji zmiany warunków umowy przewozu, mo ż e od tej umowy odst ą pi ć i zawrze ć now ą umow ę . Dope ł niaj ą c procedury okre ś lonej w Regulaminie e-IC otrzyma zwrot nale ż no ś ci za pierwotnie zakupiony bilet, co oznacza, ż e interes podró ż nego, a w szczególno ś ci jego interes ekonomiczny, nie dozna ż adnego uszczerbku. W ą tpliwo ś ci w 29 okoliczno ś ciach sprawy mo ż e budzi ć jedynie konieczno ść odst ą pienia od umowy nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej. Zwa ż ywszy jednak, i ż przedmiotem omawianego zarzutu by ł o ograniczenie prawa konsumenta do zmiany umowy przewozu, a nie ograniczenie prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu (o czym mowa w punktach IV i V niniejszej decyzji), Organ Antymonopolowy doszed ł do wniosku, ż e mo ż liwo ść zmiany umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC tylko w poci ą gu, na przejazd którym bilet internetowy zosta ł zakupiony, nie prowadzi do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł przy tym, ż e „PKP Intercity” wdra ż a terminale mobilne, które pozwol ą na skrócenie ww. 2 godzin do 15 minut. O ile zatem dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż naby uzna ć za bezprawne z uwagi na niezgodno ść z art. 17 ust. 1 i 2 Prawa przewozowego, to trudno w tym przypadku mówi ć o naruszeniu interesów konsumentów. Kwestia ta ma za ś rozstrzygaj ą ce znaczenie dla niniejszej sprawy. Podró ż ny podejmuj ą c odpowiednie czynno ś ci mo ż e bowiem wywo ł a ć skutek w postaci zmiany warunków umowy przewozu zawartej przez Internet w zakresie terminu odjazdu. Wi ąż e si ę z tym konieczno ść zwolnienia miejsca w systemie e-IC, wydrukowania po ś wiadczenia rezygnacji z przejazdu i kupienia nowego biletu internetowego, a nast ę pnie wyst ą pienia do „PKP Intercity” o zwrot nale ż no ś ci za pierwotny bilet w drodze reklamacji. Potrzeba wykonania tych czynno ś ci przez podró ż nego wynika jednak z uwarunkowa ń technicznych i specyfiki sprzeda ż y biletów przez Internet i nie daje podstaw do stwierdzenia spe ł nienia w okoliczno ś ciach sprawy przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, tym bardziej je ś li wzi ąć pod uwag ę , ż e podró ż ny mo ż e otrzyma ć zwrot nale ż no ś ci za pierwotny bilet w drodze reklamacji i bez pobierania odst ę pnego. Tym samym w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu nie zosta ł a spe ł niona druga z przes ł anek niezb ę dnych do tego, aby uzna ć zachowanie przewo ź nika za naruszaj ą ce art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Na mocy art. 105 § 1 Kodeksu post ę powania administracyjnego, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny staje si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o jego umorzeniu. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania lub mo ż e ona powsta ć w czasie jego trwania. Bezprzedmiotowo ść post ę powania ma miejsce wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w drodze post ę powania administracyjnego. W niniejszym przypadku okoliczno ść powoduj ą ca konieczno ść umorzenia przedmiotowego post ę powania, a wi ę c fakt, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy nie godzi w interesy konsumentów, istnia ł a ju ż w chwili jego wszcz ę cia, jednak ż e dopiero w toku podj ę tych czynno ś ci Prezes Urz ę du gromadz ą c niezb ę dne dokumenty powzi ął wiadomo ść o jej istnieniu i okoliczno ść ta zosta ł a udowodniona. Przywo ł ane okoliczno ś ci uzasadniaj ą umorzenie niniejszego post ę powania. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. IV. „PKP Intercity” postawiono równie ż zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie internetowej sprzeda ż y biletów w komunikacji krajowej przez „PKP Intercity” Spó ł ka Akcyjna postanowienia o brzmieniu: „W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu (…).” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. 30 „PKP Intercity” uzale ż ni ł a prawo podró ż nego do odst ą pienia od umowy przewozu, a co za tym idzie prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za niewykorzystane ś wiadczenie przewozowe, od spe ł nienia przes ł anki nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przez planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej . Przewo ź nik podkre ś li ł , ż e bilety sprzedawane przez Internet s ą wystawiane na konkretny poci ą g. Ograniczenie terminu ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu przez podró ż nego, na podstawie biletu zakupionego przez Internet, podyktowane jest tym, ż e sprzeda ż biletów musi zosta ć zamkni ę ta w celu wyemitowania diagramu z danymi o sprzedanych przez Internet biletach, który jest niezb ę dny do walidacji biletów przez dru ż yn ę konduktorsk ą w poci ą gu. Analizuj ą c brzmienie przytoczonego powy ż ej postanowienia §6 ust. 4 Regulaminu e-IC w ś wietle pierwszej z przes ł anek wynikaj ą cych z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – przes ł anki bezprawno ś ci zachowania - po raz kolejny nale ż y si ę gn ąć do przepisów Prawa przewozowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Stosownie za ś do art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu (…), przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. Art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego przyznaje zatem podró ż nemu prawo do odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu . W my ś l art. 17 ust. 4 ww. ustawy podró ż nemu, który skorzysta z tego prawa przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. Art. 17 Prawa przewozowego nie powo ł uje si ę zatem na przes ł ank ę liczby godzin przed planowanym odjazdem poci ą gu. W przepisie tym, mowa o prawie do odst ą pienia od umowy przed rozpocz ę ciem podró ż y , a taki stan rzeczy ma miejsce równie ż na godzin ę , czy pó ł godziny, przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji, na której posiadacz biletu rozpoczyna podró ż . Skracanie terminu na zrealizowanie prawa do odst ą pienia od umowy przewozu w ten sposób, ż e rezygnacja z podró ż y mo ż e nast ą pi ć najpó ź niej na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej nie znajduje uzasadnienia w powo ł anych przepisach i prowadzi do ograniczenia uprawnie ń podró ż nego. Konieczno ść zamkni ę cia sprzeda ż y na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej w celu wyemitowania diagramu z danymi o sprzedanych przez Internet biletach, który jest niezb ę dny do walidacji biletów przez dru ż yn ę konduktorsk ą w poci ą gu, nie mo ż e usprawiedliwia ć pozbawienia podró ż nego prawa do odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y równoznacznego z utrat ą prawa do wyst ą pienia do przewo ź nika o zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. Przedmiotowe postanowienie pozostaje zatem w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 Prawa przewozowego. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest obok wykazania spe ł nienia przes ł anki bezprawno ś ci, tak ż e dowiedzenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionego zarzutu godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę stwierdzi ć nale ż y, ż e na skutek zamieszczenia w tre ś ci Regulaminu kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali na realne i wymierne straty o charakterze finansowym. Podró ż ni, którzy zakupili bilety w systemie e-IC i podj ę li decyzj ę o 31 rezygnacji z podró ż y pó ź niej ni ż na 2 godziny przez planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej , nie mogli bowiem liczy ć na uzyskanie zwrotu nale ż no ś ci za bilet w sytuacji gdy odst ą pili od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Tymczasem zgodnie z art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego podró ż nemu w takiej sytuacji przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. Stosowanie przez „PKP Intercity” §6 ust. 4 Regulaminu e-IC prowadzi ł o zatem do zagro ż enia ekonomicznych interesów najs ł abszych uczestników rynku. W okoliczno ś ciach sprawy mo ż na równie ż stwierdzi ć naruszenie przez „PKP Intercity” innych ni ż ekonomiczne interesów konsumentów. „PKP Intercity” poprzez przedmiotowe postanowienie Regulaminu e-IC mog ł o wprowadza ć konsumentów w b łą d co do uprawnie ń , jakie im przys ł uguj ą w razie odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Podró ż ni opieraj ą c si ę na tre ś ci Regulaminu e-IC mogli bowiem nawet nie podejmowa ć próby wyegzekwowania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet, pozostaj ą c w b łę dnym prze ś wiadczeniu, ż e skoro zosta ł przekroczony termin 2 godzin do planowanego odjazdu poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej, nie maj ą ju ż podstaw do uzyskania zwrotu ceny za bilet. Opisane zachowanie „PKP Intercity” dotyczy ł o zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane by ł o do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Przedmiotowa praktyka by ł a wymierzona we wszystkich rzeczywistych i potencjalnych konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug przewozu osób kolej ą ś wiadczonych przez „PKP Intercity” na terenie ca ł ego kraju. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich konsumentów do korzystania z uprawnie ń przewidzianych dla podró ż nych w Prawie przewozowym w szczególno ś ci w zakresie odst ą pienia od umowy przewozu. W przedmiotowej sprawie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do uznania zarzutu postawionego „PKP Intercity” za uzasadniony. Zakwestionowane w punkcie IV niniejszej decyzji zachowanie „PKP Intercity” nosi bowiem znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. „PKP Intercity” w odniesieniu do przedmiotowego zarzutu zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania ogranicze ń prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu zawartej przy u ż yciu systemu e-IC. Zmiana zasad odst ą pienia od umowy mia ł aby polega ć na skróceniu okresu przed rozpocz ę ciem przewozu, w którym odst ą pienie by ł oby niedopuszczalne, do 15 minut przed odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej i wprowadzona zosta ł aby po przeprowadzeniu przedsi ę wzi ę cia inwestycyjnego, wi ążą cego si ę z zakupem (…) sztuk terminali mobilnych przeznaczonych do obs ł ugi poci ą gów obj ę tych rezerwacj ą , w drodze zmiany odpowiednich regulaminów wprowadzonych przez „PKP Intercity”. Zadeklarowa ł a wykonanie zobowi ą zania w terminie do 31 marca 2010r. W zwi ą zku z powy ż szym Spó ł ka wnios ł a o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania ww. zobowi ą zania i równocze ś nie zobowi ą za ł a si ę do informowania o stopniu realizacji zobowi ą zania w terminach wskazanych przez Organ Antymonopolowy. Organ Antymonopolowy winien zatem odnie ść si ę do przedmiotowego wniosku Spó ł ki. Zgodnie z przytaczanym ju ż w uzasadnieniu niniejszej decyzji art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Rozpatruj ą c wniosek Spó ł ki nale ż y podkre ś li ć , i ż decyzja wydawana na podstawie ww. przepisu 32 jest decyzj ą opart ą o uznanie administracyjne. Na ten temat Organ Antymonopolowy wypowiedzia ł si ę w uzasadnieniu punktu I i II sentencji niniejszej decyzji. Wywód tam przedstawiony pozostaje w pe ł ni aktualny równie ż w kontek ś cie omawianego wniosku Spó ł ki. Nie zachodzi zatem potrzeba jego powtarzania w tym miejscu uzasadnienia decyzji. Ponadto wskaza ć nale ż y, ż e art. 28 ust. 1 ww. ustawy znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy w toku post ę powania zostanie uprawdopodobnione, na podstawie m.in. ustalonych okoliczno ś ci sprawy, ż e dosz ł o do naruszenia przepisu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania zobowi ą za ń jest mo ż liwe po uprawdopodobnieniu przes ł anek stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Wydanie takiej decyzji ma s ł u ż y ć przyspieszeniu toku post ę powania bez konieczno ś ci udowadniania stosowania zarzucanych praktyk, z mo ż liwo ś ci ą poprzestania na ich uprawdopodobnieniu. W niniejszej sprawie wniosek „PKP Intercity” o wydanie decyzji z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zosta ł z ł o ż ony w odpowiedzi na postawione zarzuty, a wi ę c we wst ę pnej fazie post ę powania. Niemniej wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzedzone by ł o post ę powaniem wyja ś niaj ą cym, w toku którego Organ Antymonopolowy zwraca ł si ę do Spó ł ki o wyja ś nienia co do warunków stosowania Regulaminu e-IC i równocze ś nie zebra ł dowody w sprawie w postaci wzorców umów i regulaminów. W konsekwencji ju ż na wst ę pnym etapie post ę powania w ł a ś ciwego Organ Antymonopolowy dysponowa ł g ł ównymi dowodami potwierdzaj ą cymi zasadno ść stawianego zarzutu. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , ż e „PKP Intercity” podj ęł a zintensyfikowane dzia ł ania maj ą ce na celu popraw ę jako ś ci obs ł ugi podró ż nych korzystaj ą cych z systemu e-IC i respektowanie przys ł uguj ą cego im prawa do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego. W ramach tych dzia ł a ń zakupi ł a (…) sztuk terminali mobilnych (w drodze trwaj ą cego ponad 2 lata przetargu publicznego), przeznaczonych do obs ł ugi poci ą gów obj ę tych rezerwacj ą , które pozwol ą na sprzeda ż biletów z rezerwacj ą miejsc w trybie on-line, dokonywanie p ł atno ś ci kart ą oraz walidacj ę biletów internetowych, co umo ż liwi przesuni ę cie czasu zamykania sprzeda ż y internetowej – z obecnych 2 godzin przed odjazdem ze stacji pocz ą tkowej biegu poci ą gu, do 15 minut przed odjazdem poci ą gu ze stacji rozpoczynania podró ż y, z jednoczesnym skróceniem czasu na dokonanie p ł atno ś ci za bilet internetowy – z 30 do 10 minut. Przedstawiony przez Spó ł k ę plan i spodziewany efekt jego realizacji niew ą tpliwie nale ż y oceni ć pozytywnie. W istotnym zakresie wyd ł u ż y si ę bowiem czas, w jakim podró ż ny z biletem internetowym b ę dzie móg ł odst ą pi ć od umowy przewozu i uzyska ć zwrot nale ż no ś ci za niewykorzystany bilet. W efekcie tych dzia ł a ń mo ż e doj ść do zaniechania stosowania przedmiotowej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Organ Antymonopolowy uzna ł jednak, i ż uwzgl ę dnienie wniosku „PKP Intercity” o wydanie decyzji z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie doprowadzi do spe ł nienia podstawowego celu, jaki wynika z tego przepisu, tj. przyspieszenia post ę powania i jego zako ń czenia skutkuj ą cego usuni ę ciem zarzucanych narusze ń bez konieczno ś ci jego przeprowadzania w ca ł o ś ci. Wydanie decyzji wnioskowanej przez Spó ł k ę w ż aden sposób nie przyspieszy bowiem zmian polegaj ą cych na wdro ż eniu terminali mobilnych. Spó ł ka przyj ęł a okre ś lony harmonogram dzia ł a ń wynikaj ą cy z potrzeby przeprowadzenia wymaganych testów i szkole ń i zrealizuje przedmiotowe przedsi ę wzi ę cie w terminie do 31.03.2010r. Kwestionowane zachowanie zostanie zatem wyeliminowane przez samego przedsi ę biorc ę w terminie do 31.03.2010r. Wydanie decyzji zobowi ą zuj ą cej w okoliczno ś ciach sprawy nie prowadzi ł oby zatem do zapobie ż enia naruszeniom przepisów ustawy w rozumieniu art. 28 ust. 1. Fakt wdra ż ania terminali mobilnych i wynikaj ą ce z niego, pozytywne konsekwencje dla podró ż nych b ę d ą mie ć 33 natomiast istotne znaczenie podczas wymierzania Spó ł ce kary pieni ęż nej, co jest konsekwencj ą stwierdzonej praktyki. St ą d te ż Organ Antymonopolowy dzia ł aj ą c w ramach uznania administracyjnego, nie uwzgl ę dni ł przedmiotowego wniosku Spó ł ki. Wobec powy ż szego nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. V. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono „PKP Intercity” w niniejszym post ę powaniu jest ograniczenie prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” postanowienia o brzmieniu: „(…) w razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce na zasadach okre ś lonych w Regulaminie e-IC i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu; (…) W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnieniu miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku, (…).” , które mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. Oferta specjalna Wcze ś niej i Taniej obowi ą zuje przy przejazdach w jedn ą stron ę na odleg ł o ść powy ż ej 50 km bezpo ś rednim poci ą giem ekspresowym (Ex) lub Intercity (IC), w klasie 1 i 2. Bilety w ramach oferty Wcze ś niej i Taniej wydawane s ą tylko w systemie internetowej sprzeda ż y biletów. Osoba zarejestrowana w systemie internetowej sprzeda ż y biletów mo ż e naby ć bilet na przejazd – dla siebie lub innej osoby, która zostanie okre ś lona na bilecie jako podró ż ny – najwcze ś niej na 58 dni a najpó ź niej na 15 dni przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej (nie wliczaj ą c dnia odjazdu). W pierwszej kolejno ś ci nale ż y zauwa ż y ć , ż e postanowienie o tre ś ci podobnej do postanowienia zakwestionowanego w ramach przedmiotowego zarzutu znalaz ł o si ę w § 6 ust. 4 Regulaminie e-IC , który by ł obj ę ty czwartym z zarzutów postawionych Spó ł ce i omówionym w punkcie IV uzasadnienia niniejszej decyzji. St ą d te ż uzasadnienie stanowiska Organu Antymonopolowego przedstawione w punkcie IV niniejszej decyzji pozostaje aktualne równie ż w odniesieniu do zarzutu omawianego w tym miejscu. „PKP Intercity” w przytoczonym powy ż ej postanowieniu oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” uzale ż ni ł a prawo podró ż nego, który zakupi ł bilet w ramach tej oferty, do odst ą pienia od umowy przewozu, a co za tym idzie prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za niewykorzystane ś wiadczenie przewozowe, od spe ł nienia przes ł anki nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przez planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej . Wyja ś niaj ą c przyczyny ograniczenia terminu ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (tj. rezygnacji z podró ż ny) zawartej w ramach oferty specjalnej Wcze ś niej i Taniej do 2 godzin przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej, Spó ł ka pos ł u ż y ł a si ę argumentami przedstawionymi powy ż ej w odniesieniu do analogicznego postanowienia Regulaminu e-IC . Wskaza ł a mianowicie, ż e skrócenie tego terminu jest podyktowane konieczno ś ci ą zamkni ę cia sprzeda ż y biletów w celu wyemitowania diagramu z danymi o sprzedanych przez Internet biletach, który jest niezb ę dny do walidacji biletów przez dru ż yn ę konduktorsk ą na pok ł adzie poci ą gu. Zgodnie z powo ł ywanym ju ż powy ż ej art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego podró ż ny mo ż e zmieni ć umow ę przewozu lub odst ą pi ć od niej przed rozpocz ę ciem podró ż y albo w miejscu zatrzymania ś rodka transportowego na drodze przewozu. Zarazem, o czym stanowi art. 17 ust. 4 Prawa 34 przewozowego, podró ż nemu, który odst ą pi ł od umowy przewozu albo którego na podstawie art. 15 nie dopuszczono do przewozu lub usuni ę to ze ś rodka transportowego, przys ł uguje zwrot nale ż no ś ci stosowny do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu cz ęś ci nale ż no ś ci (odst ę pnego). Przy czym potr ą cenia nie stosuje si ę , je ż eli podró ż ny odst ą pi od umowy przewozu z przyczyn wyst ę puj ą cych po stronie przewo ź nika. „PKP Intercity” uzale ż ni ł a prawo podró ż nego do odst ą pienia od umowy przewozu zawartej wed ł ug oferty „Wcze ś niej i Taniej” od spe ł nienia kilku warunków, w tym od podj ę cia przez podró ż nego dzia ł ania w nieprzekraczalnym terminie do 2 godzin przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej. Przekroczenie tego terminu czyni rezygnacj ę z przejazdu nieskuteczn ą , a podró ż ny traci prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za niewykorzystane ś wiadczenie. Stawianie podró ż nym takiego warunku odst ą pienia od umowy nie znajduje oparcia w art. 17 ust. 1 Prawa przewozowego. Przepis ten nie pos ł uguje si ę przes ł ank ą nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przez planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej . Sformu ł owano w nim prawo do odst ą pienia od umowy przewozu w ka ż dym czasie przed rozpocz ę ciem podró ż y . Taki stan rzeczy, jak to ju ż podnoszono w uzasadnieniu punktu IV sentencji niniejszej decyzji, ma zatem miejsce równie ż na godzin ę , czy pó ł godziny, przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji, na której posiadacz biletu rozpoczyna podró ż . Skracanie tego terminu w ten sposób, ż e rezygnacja z podró ż y mo ż e nast ą pi ć najpó ź niej na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej nie znajduje uzasadnienia w powo ł anych przepisach i prowadzi do ograniczenia uprawnie ń podró ż nego. W razie odst ą pienia od umowy podró ż ny w ś wietle art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego, winien mie ć prawo do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego, jednak „PKP Intercity” jednoznacznie wyklucza ł a tak ą mo ż liwo ść wskazuj ą c w ofercie specjalnej, ż e „W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnieniu miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku, (…).” Ograniczone mo ż liwo ś ci techniczne systemu e-IC i konieczno ść zamkni ę cia sprzeda ż y na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej w celu wyemitowania diagramu z danymi o sprzedanych przez Internet biletach, który jest niezb ę dny do walidacji biletów przez dru ż yn ę konduktorsk ą w poci ą gu, nie mo ż e stanowi ć dostatecznego usprawiedliwienia dla pozbawienia podró ż nego prawa do odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Ust ę p 6.2 oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” pozostaje zatem sta ć w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 Prawa przewozowego i tym samym w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Drug ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne do stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Rozpatruj ą c powy ż sz ą kwesti ę w okoliczno ś ciach omawianego zarzutu nale ż y stwierdzi ć , ż e w tym miejscu w pe ł ni aktualna pozostaje argumentacja zawarta w uzasadnieniu punktów I, II i IV sentencji niniejszej decyzji. W celu unikni ę cia zb ę dnych powtórze ń zaznaczy ć jedynie trzeba, ż e w efekcie zamieszczenia w tre ś ci oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” kwestionowanego postanowienia konsumenci nara ż eni zostali przede wszystkim na straty o charakterze finansowym. „PKP Intercity” wprowadzaj ą c do oferty specjalnej przytoczone powy ż ej postanowienie pozbawi ł o konsumentów mo ż liwo ś ci uzyskania zwrotu nale ż no ś ci za ca ł kowicie niewykorzystany bilet zakupiony w systemie e-IC, naruszaj ą c zasad ę okre ś lon ą w art. 17 ust. 4 Prawa przewozowego. Przedmiotowa praktyka „PKP Intercity” by ł a wymierzona we wszystkich podró ż nych korzystaj ą cych z us ł ug przewozu osób kolej ą ś wiadczonych przez tego przewo ź nika na terenie ca ł ego kraju. Niew ą tpliwie zatem w zwi ą zku z przedmiotowym zarzutem spe ł niona zosta ł a przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. 35 Spe ł nione zatem zosta ł y wszystkie przes ł anki konieczne do uznania zarzutu postawionego „PKP Intercity” za uzasadniony. Zakwestionowane w punkcie V niniejszej decyzji zachowanie Spó ł ki nosi znamiona bezprawno ś ci i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ww. ustawy, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 2 Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W okoliczno ś ciach sprawy zwi ą zanych z rozpatrywanym zarzutem spe ł nione zosta ł y przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie, ż e „PKP Intercity” zaniecha ł o stosowania omawianej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Oferta specjalna „Wcze ś niej i Taniej” pierwotnie obowi ą zywa ł a w terminie od 5 stycznia do 19 czerwca 2009r. Nast ę pnie Uchwa łą Nr 606/2009 Zarz ą du Spó ł ki z dnia 02.06.2009r. przed ł u ż ono ten termin do dnia 12 grudnia 2009r. W dniu 02.12.2009r. Spó ł ka poinformowa ł a Organ Antymonopolowy, ż e nie planuje przed ł u ż enia terminu obowi ą zywania oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” i, ż e oferta ta wyga ś nie z dniem 12.12.2009r. Wobec powy ż szego w pe ł ni uzasadnione jest twierdzenie, ż e Spó ł ka zaniecha ł a stosowania przedmiotowej praktyki z dniem 13.12.2009r. Spó ł ka w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów odnosz ą c si ę do przedmiotowego zarzutu zobowi ą za ł a si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania ogranicze ń prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu zawartej w ramach oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” . Zmiana zasad odst ą pienia od umowy mia ł aby polega ć na skróceniu okresu przed rozpocz ę ciem przewozu, w którym odst ą pienie by ł oby niedopuszczalne, do 15 minut przed odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej i wprowadzona zosta ł aby po wdro ż eniu terminali mobilnych przeznaczonych do obs ł ugi poci ą gów obj ę tych rezerwacj ą , w drodze zmiany odpowiednich regulaminów wprowadzonych przez „PKP Intercity”. Zadeklarowa ł a wykonanie zobowi ą zania w terminie do 31 marca 2010r. Nast ę pnie, w ko ń cowej fazie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Spó ł ka powiadomi ł a Organ Antymonopolowy, ż e nie planuje przed ł u ż enia terminu obowi ą zywania oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” i, ż e oferta ta wyga ś nie z dniem 12.12.2009r. W niniejszej sprawie wniosek „PKP Intercity” o wydanie decyzji z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zosta ł z ł o ż ony w odpowiedzi na postawione zarzuty, a wi ę c we wst ę pnej fazie post ę powania. Niemniej wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzedzone by ł o post ę powaniem wyja ś niaj ą cym, w toku którego Organ Antymonopolowy zwraca ł si ę do Spó ł ki o wyja ś nienia co do warunków stosowania oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” i równocze ś nie zebra ł dowody w sprawie w postaci wzorców umów i regulaminów. W konsekwencji ju ż na wst ę pnym etapie post ę powania w ł a ś ciwego Organ Antymonopolowy dysponowa ł g ł ównymi dowodami potwierdzaj ą cymi zasadno ść stawianego zarzutu. Organ Antymonopolowy uzna ł równie ż , i ż uwzgl ę dnienie wniosku „PKP Intercity” o wydanie decyzji z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie doprowadzi do spe ł nienia podstawowego celu, jaki wynika z tego przepisu, tj. przyspieszenia post ę powania i jego zako ń czenia skutkuj ą cego usuni ę ciem zarzucanych narusze ń bez konieczno ś ci jego przeprowadzania w ca ł o ś ci. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , ż e „PKP Intercity” podj ęł a dzia ł ania maj ą ce na celu popraw ę jako ś ci obs ł ugi podró ż nych korzystaj ą cych z systemu e-IC i w ramach tych dzia ł a ń m.in. zakupi ł a 36 (…) sztuk terminali mobilnych. Zaprezentowany przez Spó ł k ę plan realizacji tego przedsi ę wzi ę cia i jego spodziewany rezultat nale ż y oceni ć pozytywnie. Jednak wydanie w odniesieniu do przedmiotowego zarzutu decyzji opartej na art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie przyspieszy zmian polegaj ą cych na wdro ż eniu terminali mobilnych. Ponadto po z ł o ż eniu przedmiotowego wniosku Spó ł ka podj ęł a decyzj ę o nie przed ł u ż aniu terminu obowi ą zywania oferty specjalnej Wcze ś niej i Taniej , który up ł yn ął w dniu 12.12.2009r. Kwestionowane zachowanie zosta ł o ju ż wyeliminowane przez samego przedsi ę biorc ę . Wydanie decyzji zobowi ą zuj ą cej w okoliczno ś ciach sprawy nie prowadzi ł oby zatem do zapobie ż enia naruszeniom przepisów ustawy, gdy ż tych narusze ń ju ż zaniechano. Fakt zaniechania stosowania praktyki to okoliczno ść , która wp ł ywa na wymiar kary pieni ęż nej nak ł adanej na przedsi ę biorc ę w konsekwencji stwierdzenia stosowania przez niego praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nie jest jednak w ocenie Organu Antymonopolowego wystarczaj ą cym argumentem do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ww. ustawy. St ą d te ż dzia ł aj ą c w ramach uznania administracyjnego Organ Antymonopolowy nie uwzgl ę dni ł wniosku Spó ł ki o wydanie decyzji nak ł adaj ą cej obowi ą zek wykonania zobowi ą za ń . St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie V sentencji niniejszej decyzji. VI. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 tej ż e ustawy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Stosownie do art. 130 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej, o którym mowa w art. 111, uwzgl ę dnia si ę równie ż okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Wskaza ć równie ż nale ż y, ż e kara pieni ęż na mo ż e by ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy umy ś lnie, czy te ż nieumy ś lnie. Na ł o ż ona przez Organ Antymonopolowy kara powinna ponadto pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Dokonuj ą c wyliczenia kary Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e „PKP Intercity” w 2008r. uzyska ł o przychód w wysoko ś ci 1 233 724 597,28 (karta nr 88-91). Maksymalna kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na Spó ł k ę w oparciu o art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi zatem 123 372 459,73 PLN. Organ Antymonopolowy wzi ął równie ż pod uwag ę , ż e „PKP Intercity” jako profesjonalista o d ł ugoletnim do ś wiadczeniu rynkowym formu ł uj ą c tre ść postanowie ń Regulaminu i ofert specjalnych powinna wykaza ć si ę odpowiedni ą staranno ś ci ą i dba ł o ś ci ą tak, aby nie zosta ł y naruszone powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Spó ł ka powinna by ć ś wiadoma faktu, ż e zakwestionowane w niniejszej decyzji zachowanie jest niedopuszczalne w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ś wiadomo ść Spó ł ki co do zakazu podejmowania dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów powinna by ć tym wi ę ksza, 37 je ś li uwzgl ę dni ć fakt, i ż by ł a ona ju ż kilkukrotnie uczestnikiem post ę powa ń prowadzonych przez Organ Antymonopolowy. Dlatego w ocenie Organu Antymonopolowego zachowanie „PKP Intercity” podlegaj ą ce ocenie w niniejszej decyzji jest efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego organizuj ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. VI.1 W punkcie I sentencji niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez „PKP Intercity” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie postanowienia o brzmieniu: „Nie podlegaj ą zwrotowi nale ż no ś ci za bilety weekendowe – przed ł o ż one po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci.” oraz w ofercie specjalnej „Bilet weekendowy” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet weekendowy” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , które pozostawa ł y w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy Prawo przewozowe. Za ś w punkcie II sentencji niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez „PKP Intercity” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na wy łą czeniu prawa konsumenta do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Bilet podró ż nika” postanowienia o brzmieniu: „za bilet wg oferty „Bilet podró ż nika” przed ł o ż ony po rozpocz ę ciu terminu wa ż no ś ci nie zwraca si ę nale ż no ś ci.” , które pozostawa ł o w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 4 ustawy Prawo przewozowe. Natomiast w punkcie V sentencji niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez „PKP Intercity” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w ofercie specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” postanowienia o brzmieniu: „(…) w razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godziny przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce na zasadach okre ś lonych w Regulaminie e-IC i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu; (…) W przypadku ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu, ale pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej albo nie zwolnieniu miejsca – nale ż no ś ci nie zwraca si ę , nawet w przypadku wniesienia pisemnego wniosku, (…).” , które pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej na ł o ż onej na Spó ł k ę z tytu ł u stosowania tych praktyk Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mia ł o miejsce na etapie zawierania kontraktu z wp ł ywem na etap wykonywania kontraktu. Postanowienia Regulaminu i ofert specjalnych „Bilet weekendowy” , „Bilet podró ż nika” i „Wcze ś niej i Taniej” stanowi ą ce przedmiot postawionych zarzutów pozbawia ł y podró ż nych prawa przys ł uguj ą cego im na mocy przepisów Prawa przewozowego do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego w przypadku odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y lub ogranicza ł y to prawo. Uwzgl ę dniono równie ż , i ż zakwestionowane w punkcie I, II i V sentencji niniejszej decyzji zachowanie „PKP Intercity” prowadzi ł o do os ł abienia sytuacji konsumentów. W wyniku zamieszczenia w przedmiotowych ofertach specjalnych i Regulaminie przytoczonych powy ż ej postanowie ń zostali wprowadzeni w b łą d co do praw przys ł uguj ą cych im w razie odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y i w konsekwencji zostali nara ż eni na wymierne straty finansowe. W kontek ś cie wagi stwierdzonych narusze ń rozwa ż ono równie ż okres trwaj ą cego naruszenia, tj. fakt, ż e oferta „Bilet weekendowy” oraz oferta „Bilet podró ż nika” obejmuj ą ce zakwestionowane postanowienia zosta ł y wprowadzone przez Spó ł k ę w grudniu 2008r., za ś oferta „Wcze ś niej i Taniej” w styczniu 2009r. Ponadto uwzgl ę dniono fakt, i ż „PKP Intercity” posiada siln ą pozycj ę na rynku przewozu osób kolej ą i obs ł uguje w ramach przewozów pasa ż erskich w Polsce poci ą gi kwalifikowane takie jak: Eurocity, Intercity, Express. W zwi ą zku z tym mo ż liwo ść wyboru przez podró ż nych 38 alternatywnego przewo ź nika jest mocno ograniczona. W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e natura naruszenia na etapie zawierania kontraktu z wp ł ywem na etap wykonywania kontraktu uzasadnia ustalenie wyj ś ciowego poziomu kary pieni ęż nej na poziomie 0,15% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę w 2008r. Miarkuj ą c kar ę pieni ęż n ą Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e fakt zaniechania stosowania przez „PKP Intercity” przedmiotowych praktyk, co nast ą pi ł o w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W przypadku praktyk dotycz ą cych ofert specjalnych „Bilet weekendowy” oraz „Bilet podró ż nika” zaniechanie nast ą pi ł o odpowiednio z dniem 21.09.2009r. oraz 15.09.2009r. Spó ł ka uczyni ł a to zatem w pocz ą tkowej fazie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Je ś li za ś chodzi o praktyk ę dotycz ą c ą oferty specjalnej „Wcze ś niej i Taniej” Spó ł ka zaniecha ł a jej stosowania w ko ń cowej fazie post ę powania, w zwi ą zku z up ł ywem terminu obowi ą zywania tej oferty, tj. z dniem 13.12.2009r. Powy ż sze uzasadnia obni ż enie kwoty bazowej kary o 30%. Równocze ś nie przy ustalaniu wymiaru kary wzi ę to pod uwag ę geograficzny zasi ę g dzia ł alno ś ci Spó ł ki. „PKP Intercity” ś wiadczy us ł ugi przewozu osób i rzeczy na terenie ca ł ego kraju, stwierdzone praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów mia ł y zatem zasi ę g ogólnopolski. Okoliczno ść ta uzasadnia podwy ż szenie kwoty bazowej kary o 20%. W wyniku zwa ż enia okoliczno ś ci ł agodz ą cych i obci ąż aj ą cych Organ Antymonopolowy uzna ł , i ż kwot ę kary ustalon ą powy ż ej nale ż y obni ż y ć o 10%. Przy wymierzaniu kary Organ Antymonopolowy zbada ł równie ż przes ł ank ę uprzedniego naruszenia przepisów ustawy wynikaj ą c ą z art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stwierdzaj ą c, ż e „PKP Intercity” nie dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej takiego naruszenia. Okoliczno ść ta pozosta ł a bez wp ł ywu na wymiar kary. Powy ż sze odnosi si ę równie ż do uzasadnienia kary na ł o ż onej na Spó ł k ę z tytu ł u stosowania praktyki stwierdzonej w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 1 665 528 PLN (s ł ownie z ł otych: jeden milion sze ść set sze ść dziesi ą t pi ęć tysi ę cy pi ęć set dwadzie ś cia osiem). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara stanowi ą ca 1,35% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych „PKP Intercity”. Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dla Spó ł ki dolegliwo ść , a nadto spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci podobnym naruszeniom. Niniejsza kara powinna stanowi ć zatem przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść i reperkusj ę za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Poza wymiarem indywidualnym na ł o ż onej kary nale ż y jednak podkre ś li ć równie ż jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie VI.1 sentencji decyzji. VI.2 W punkcie IV sentencji niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez „PKP Intercity” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na ograniczeniu prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy przewozu i uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego poprzez zamieszczenie w Regulaminie e-IC postanowienia o brzmieniu: „W razie ca ł kowitego odst ą pienia od umowy przewozu (rezygnacji z podró ż y) nie pó ź niej ni ż na 2 godz. przed planowanym odjazdem poci ą gu ze stacji pocz ą tkowej – nale ż y zwolni ć miejsce korzystaj ą c z przycisku ‘Rezygnuj’ w zak ł adce ‘Bilety klienta’ i wydrukowa ć po ś wiadczenie rezygnacji z przejazdu (…).” , które pozostaje 39 w sprzeczno ś ci z art. 17 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej na ł o ż onej na Spó ł k ę z tytu ł u stosowania tej praktyki Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e naruszenie zbiorowych interesów konsumentów mia ł o miejsce na etapie zawierania kontraktu z wp ł ywem na etap wykonywania kontraktu. Postanowienia Regulaminu e-IC stanowi ą ce przedmiot postawionego zarzutu ogranicza ł y prawo przys ł uguj ą ce podró ż nym na mocy przepisów Prawa przewozowego do uzyskania zwrotu nale ż no ś ci stosownego do nie wykorzystanego ś wiadczenia przewozowego po potr ą ceniu odst ę pnego w przypadku odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y. Uwzgl ę dniono równie ż , i ż zakwestionowane w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji zachowanie „PKP Intercity” prowadzi ł o do os ł abienia sytuacji konsumentów. W wyniku zamieszczenia w Regulaminie e-IC przytoczonego powy ż ej postanowienia zostali wprowadzeni w b łą d co do praw przys ł uguj ą cych im w razie odst ą pienia od umowy przewozu przed rozpocz ę ciem podró ż y i w konsekwencji zostali nara ż eni na wymierne straty finansowe. W kontek ś cie wagi stwierdzonego naruszenia rozwa ż ono równie ż okres trwaj ą cego naruszenia, tj. fakt, ż e Regulamin e-IC obejmuj ą cy zakwestionowane postanowienie zosta ł wprowadzony przez Spó ł k ę w grudniu 2008r. Ponadto uwzgl ę dniono fakt, i ż „PKP Intercity” posiada siln ą pozycj ę na rynku przewozu osób kolej ą i obs ł uguje poci ą gi kwalifikowane, w zwi ą zku z tym mo ż liwo ść wyboru przez podró ż nych alternatywnego przewo ź nika jest mocno ograniczona. W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e natura naruszenia na etapie zawierania kontraktu z wp ł ywem na etap wykonywania kontraktu uzasadnia ustalenie wyj ś ciowego poziomu kary pieni ęż nej na poziomie 0,05% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę w 2008r. Przy ustalaniu kwoty bazowej rozwa ż ono, czy w sprawie zasz ł y okoliczno ś ci ł agodz ą ce i obci ąż aj ą ce. W tym kontek ś cie w pierwszej kolejno ś ci Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł fakt podj ę cia przez Spó ł k ę dzia ł a ń polegaj ą cych na wdra ż aniu terminali mobilnych, zmierzaj ą cych do wyeliminowania stwierdzonych w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji narusze ń . Zwa ż y ł równie ż , ż e przetarg na zakup tych terminali zosta ł og ł oszony jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania przez Organ Antymonopolowy, a procedura ta zako ń czy ł a si ę w lipcu 2009r. Dzia ł anie Spó ł ki w tym zakresie wynika ł o zatem z jej d ąż enia do poprawienia jako ś ci obs ł ugi podró ż nych, w tym podró ż nych korzystaj ą cych z zakupu biletów przez Internet, i by ł o niezale ż ne od post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego przez Organ Antymonopolowy. Okoliczno ść ta uzasadnia obni ż enie kwoty bazowej kary o 20%. Dla wymiaru kary istotne znaczenie ma tak ż e geograficzny zasi ę g dzia ł alno ś ci Spó ł ki. Poniewa ż „PKP Intercity” ś wiadczy us ł ugi przewozu osób i rzeczy na terenie ca ł ego kraju, to stwierdzona praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów ma zasi ę g ogólnopolski. Okoliczno ść ta uzasadnia podwy ż szenie kwoty bazowej kary o 20%. Po zwa ż eniu zaistnia ł ych w sprawie okoliczno ś ci ł agodz ą cych i obci ąż aj ą cych Organ Antymonopolowy uzna ł , i ż równowa żą si ę one, w zwi ą zku z czym kwota kary nie ulegnie zmianie. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 616 862 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść set szesna ś cie tysi ę cy osiemset sze ść dziesi ą t dwa). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara stanowi ą ca 0,5% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych „PKP Intercity”. Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dla Spó ł ki dolegliwo ść , a nadto spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci podobnym naruszeniom. Niniejsza kara powinna stanowi ć zatem przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść i reperkusj ę za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Poza wymiarem indywidualnym na ł o ż onej kary nale ż y jednak podkre ś li ć równie ż jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. 40 Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie VI.2 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. VII. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punktach I, II, IV i V niniejszej decyzji Organ Antymonopolowy – w wyniku przeprowadzonego przeciwko „PKP Intercity” post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c zasadno ść czterech z pi ę ciu postawionych temu przewo ź nikowi zarzutów. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwalaj ą ca na obci ąż enie „PKP Intercity” kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w kwocie 26,00 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć „PKP Intercity” kosztami post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w wysoko ś ci 26,00 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia sze ść ). Wobec powy ż szego postanowiono jak w punkcie VII sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 §2 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie VII niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 32 § 1 i § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn