RKT-38/2004

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, dnia 2004-06-22 RKT-61-42/04/HS Decyzja Nr RKT 38/2004 I. Na podstawie art. 23 c) w zwi ą zku z art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Twardej 18, polegaj ą ce na bezprawnym dzia ł aniu godz ą cym w zbiorowe interesy konsumentów przy ś wiadczeniu us ł ugi „Pakiety internetowe TP” w taki sposób, ż e w trakcie okresu rozliczeniowego konsumenci, którzy zakupili okre ś lon ą ilo ść godzin miesi ę cznie po łą cze ń do internetu przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe, nie maj ą mo ż liwo ś ci uzyskania informacji o wykorzystanym limicie czasu po łą cze ń internetowych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Twardej 18, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 48,00 z ł (s ł ownie: czterdzie ś ci osiem z ł otych). Uzasadnienie Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł a skarga konsumenta, abonenta Telekomunikacji Polskiej S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej zwanej TP). Z tre ś ci skargi wynika, ż e konsumenci korzystaj ą cy z pakietów internetowych wprowadzonych na rynek przez TP, nie maj ą mo ż liwo ś ci kontrolowania wykorzystanego czasu po łą cze ń internetowych. TP oferuj ą c pakiety nie uwzgl ę dnia jakiegokolwiek licznika czasu po łą cze ń zainstalowanego u abonenta oraz nie udziela zainteresowanym abonentom informacji o wykorzystanym limicie po łą cze ń w toku okresu rozliczeniowego. Konsumenci nie mog ą uzyska ć informacji o łą cznym czasie przebywania w internecie. W zwi ą zku z tym konsumenci nie maj ą mo ż liwo ś ci kontrolowania czasu u ż ywania internetu, a TP nie powiadamia ich o wykorzystaniu limitu 1 czasu okre ś lonego w pakiecie. Na skutek takich dzia ł a ń konsumenci pozbawieni mo ż liwo ś ci kontrolowania limitu po łą cze ń , po jego przekroczeniu wnosz ą op ł aty po wy ż szej cenie. W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego organem antymonopolowym) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez TP poprzez utrudnianie lub uniemo ż liwianie konsumentom korzystaj ą cym z pakietów us ł ug internetowych kontrolnego odczytu czasu korzystania z tego zakresu us ł ug. Po analiza informacji, materia ł ów i dokumentów zgromadzonych w toku post ę powania istnia ł o uzasadnione podejrzenie, ż e TP stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Nast ę pnie organ antymonopolowy wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez TP praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na bezprawnym dzia ł aniu godz ą cym w zbiorowe interesy konsumentów przy ś wiadczeniu us ł ugi „Pakiety internetowe TP” w taki sposób, ż e w trakcie okresu rozliczeniowego konsumenci, którzy zakupili okre ś lon ą ilo ść godzin miesi ę cznie po łą cze ń do internetu przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe, nie maj ą mo ż liwo ś ci uzyskania informacji o wykorzystanym limicie czasu po łą cze ń internetowych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwanej równie ż ustaw ą antymonopolow ą ). W odpowiedzi na zarzut organu antymonopolowego TP podnios ł a, ż e stawiane jej zarzuty s ą bezpodstawne i wnios ł a o wydanie decyzji nie stwierdzaj ą cej stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, albowiem jej dzia ł ania nie maj ą charakteru bezprawnego, nie naruszaj ą zbiorowego interesu konsumentów, przez co nie mog ą by ć uznane za praktyk ę antykonsumenck ą . W opinii TP model wyedukowanego i rozwa ż nego konsumenta jest nie do pogodzenia ze stawianym jej zarzutem jakoby nieudzielenie informacji o wykorzystanym limicie czasu po łą cze ń internetowych w toku okresu rozliczeniowego narusza ł o zbiorowe interesy konsumentów poniewa ż konsument mo ż e kontrolowa ć czas korzystania z internetu we w ł asnym zakresie, tak jak to ma miejsce w przypadku abonentów korzystaj ą cych z internetu na zasadach ogólnych. Na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów TP nie jest zobowi ą zana do udzielania konsumentowi informacji o czasie zrealizowanych po łą cze ń internetowych w toku okresu rozliczeniowego, ani nie przyj ęł a na siebie takiego obowi ą zku w drodze umownej. Jednocze ś nie TP o ś wiadczy ł a, i ż w chwili obecnej nie ma mo ż liwo ś ci technicznej realizacji us ł ugi kontroli czasu po łą cze ń do internetu w ramach pakietów internetowych Organ antymonopolowy ustali ł co nast ę puje . TP wprowadzi ł a na rynek nast ę puj ą ce warianty us ł ugi w ramach pakietów internetowych: - oferta standardowa (pakiety: 5, 15, 30 i 45 godzin), - oferta promocyjna w okresie 01.03.2003 - 31.08.2003 r. jako us ł uga ś wiadczona na czas okre ś lony 12-tu miesi ę cy (pakiety: nocny, 15+1, 30+3, 45+6 i 69 godzin). TP ustali ł a zasad ę , ż e niewykorzystany czas w ramach pakietu internetowego w danym miesi ą cu kalendarzowym nie jest przenoszony na nast ę pny miesi ą c. TP nie powiadamia konsumentów o wyczerpaniu czasu po łą cze ń do sieci internet w czasie trwania okresu rozliczeniowego, bowiem przedmiotowe dane ukazuj ą si ę w systemie komputerowym po zako ń czeniu okresu rozliczeniowego. Po przekroczeniu limitu godzin, op ł aty naliczane s ą zgodnie z „Cennikiem krajowych us ł ug telekomunikacyjnych”. Konsument dopiero po zako ń czeniu okresu rozliczeniowego i wygenerowaniu faktur za us ł ugi telekomunikacyjne ma mo ż liwo ść uzyskania informacji na temat wykorzystanego czasu po łą cze ń internetowch. Op ł aty za zrealizowane us ł ugi telekomunikacyjne w tym równie ż po łą czenia do sieci internet naliczane s ą na podstawie ilo ś ci jednostek taryfikacyjnych, wykorzystywanych na realizacj ę po łą cze ń , a zarejestrowanych przez komputerowy system bilingowy centrali automatycznej, 2 do której pod łą czone jest dane urz ą dzenie abonenckie. Wykaz po łą cze ń uzyskany z urz ą dze ń konsumenta nie stanowi podstawy do bazy porównawczej np. w post ę powaniu reklamacyjnym. Reklamacje z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi, w tym nieprawid ł owego naliczania op ł at nale ż nych za jej ś wiadczenie rozpatruje si ę na podstawie „Regulaminu ś wiadczenia us ł ug komutowanego dost ę pu do internetu z autoryzacj ą .” (karty nr 4-5). „Regulamin pakiety internetowe TP,” obowi ą zuj ą cy od 01.09.2002r. w § 1 zawiera definicje. Us ł uga to komutowany dost ę p do internetu z autoryzacj ą , us ł uga polegaj ą ca na zapewnieniu autoryzowanego komutowanego dost ę pu do internetu realizowanego poprzez lini ę telefoniczn ą analogow ą lub cyfrow ą . Autoryzacja to przyznanie u ż ytkownikowi uprawnie ń do korzystania z dost ę pu do sieci internet na podstawie wcze ś niej przeprowadzonej identyfikacji klienta, uzyskanej dzi ę ki prawid ł owemu podaniu loginu i has ł a. Limit czasu to liczba godzin dost ę pu do internetu w ramach danego pakietu, po przekroczeniu której zmieniaj ą si ę zasady naliczania op ł at. Sie ć to urz ą dzenia i łą cza tworz ą ce infrastruktur ę techniczn ą TP do przesy ł ania informacji na odleg ł o ść . Zgodnie z zapisem § 2 pkt 2 tego regulaminu, „TP S.A. zobowi ą zuje si ę do ś wiadczenia us ł ugi w zakresie i na warunkach okre ś lonych w Regulaminie, Cenniku i Zamówieniu, a Klient zobowi ą zuje si ę do ich przestrzegania.” (karta nr 7). „Cennik pakiety internetowe” zawiera cennik us ł ugi komutowanego dost ę pu do internetu z autoryzacj ą . Wed ł ug informacji TP zawartej na karcie nr 4 jest to oferta standardowa, dotyczy pakietów: 5, 15, 30 i 45 godzin. W ramach pakietu rozliczane s ą tylko i wy łą cznie po łą czenia na numer 0-20 21 30. Po łą czenia w obr ę bie pakietów obejmuj ą rzeczywisty czas po łą cze ń z dok ł adno ś ci ą sekundow ą . Miesi ę czna op ł ata jest p ł atna z góry, za ka ż dy miesi ą c ś wiadczenia us ł ugi. Zawarta w cenniku tabela 1 i 2 – op ł aty za pakiety internetowe TP dla abonentów (...) jako rodzaj us ł ugi okre ś la ilo ść godzin miesi ę cznie po łą cze ń do internetu przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe. W kolumnie 6 zawarta jest informacja: op ł aty za po łą czenia po przekroczeniu limitu godzin w wybranym pakiecie zgodnie z cennikiem krajowych us ł ug telekomunikacyjnych – op ł ata za po łą czenia telefoniczne internet (0-20) (karta nr 12). TP poszerzy ł a zakres informacji kierowanej do abonentów i „Cennik pakiety internetowe” w obja ś nieniach zawiera dodatkowe punkty np. pkt 8 – „us ł uga pakiety internetowe TP nie wspó ł pracuje z us ł ug ą limitowania jednostek”. Zawarta w tym cenniku tabela 1 i 2 – op ł aty za pakiety internetowe TP dla abonentów (...) jako rodzaj us ł ugi okre ś la ilo ść godzin miesi ę cznie po łą cze ń do internetu przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe. (karty nr 130-131). „Cennik i regulamin promocji pakiety internetowe TP” wed ł ug informacji zawartej na karcie nr 4 zawiera ofert ę promocyjn ą . Promocja polega na zwi ę kszeniu liczby godzin po łą cze ń do internetu. Abonent, który korzysta z us ł ugi na warunkach promocji ma prawo wyboru pakietu z wi ę ksz ą ilo ś ci ą godzin dost ę pu do sieci, nie ponosz ą c z tego tytu ł u dodatkowych op ł at. Cennik i regulamin promocji jako rodzaj us ł ugi okre ś la ilo ść godzin miesi ę cznie po łą cze ń do internetu przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe (karty 14-16). Okre ś lony w cennikach rodzaj us ł ugi to: w ł a ś ciwa dla danego pakietu ilo ść godzin po łą cze ń przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe. Ponadto w obja ś nieniach znajduje si ę informacja, ż e w ramach zakupionego pakietu internetowego TP klient otrzymuje: odpowiedni limit godzin lub mo ż liwo ś ci korzystania z internetu w wyznaczonych godzinach, konto poczty elektronicznej w domenie „xl.wp.pl” o wielko ś ci 10 MB, dost ę p do strefy rozrywki na portalu Wirtualna Polska oraz ca ł odobowe wsparcie techniczne i obs ł ug ę klienta poprzez po łą czenie z numerem 0-801 321 123 (odp ł atne). Konsument, który pragnie korzysta ć z internetu, zawiera z TP umow ę okre ś lon ą jako „Pakiety internetowe TP.” Konsument okre ś la zamówiony pakiet w ofercie standardowej lub promocyjnej, okre ś la dat ę rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ugi. Je ż eli nie okre ś li daty, ś wiadczenie us ł ugi rozpoczyna si ę w dniu nast ę pnym po dniu przyj ę cia formularza. Konsument o ś wiadcza, ż e otrzyma ł regulaminy oraz cenniki i zgadza si ę z ich tre ś ci ą (karta nr 17). 3 „Cennik Krajowych Us ł ug Telekomunikacyjnych” okre ś la tak ż e odp ł atne us ł ugi dodatkowe ś wiadczone na ż yczenie abonenta za miesi ę czn ą op ł at ą (karty nr 63-129). Korzystanie z dodatkowych us ł ug telefonicznych, uzale ż nione jest od warunków technicznych centrali, do której przy łą czone jest urz ą dzenie ko ń cowe (karta nr 77). W zakresie tych us ł ug jest: automatyczna blokada po łą cze ń wychodz ą cych, blokada po łą cze ń wychodz ą cych w ruchu automatycznym, limitowanie jednostek taryfikacyjnych na ż yczenie abonenta, teletaxa TP (karta nr 78). Teletaxa TP to us ł uga polegaj ą ca na przesy ł aniu w trakcie po łą czenia impulsów taryfikacyjnych z centrali miejscowej do urz ą dzenia ko ń cowego abonenta, gdzie jeden impuls oznacza zaliczenie warto ś ci jednej jednostki taryfikacyjnej. TP wyja ś ni ł a, ż e udost ę pnia us ł ug ę limitowania jednostek, stanowi ą c ą narz ę dzie kontroli wysoko ś ci op ł at telekomunikacyjnych zarówno przy rozmowach telefonicznych, jak i w wypadku nie autoryzowanych (wdzwanianych) po łą cze ń do internetu. Us ł uga ta polega na mo ż liwo ś ci zaprogramowania okre ś lonego przez abonenta limitu jednostek taryfikacyjnych, po przekroczeniu którego nie b ę d ą realizowane po łą czenia wychodz ą ce. TP wyja ś ni ł a, ż e ś wiadcz ą c us ł ug ę pakiety internetowe nie oferuje p ł atnych us ł ug dodatkowych, zwi ą zanych z ustaleniem limitu po łą cze ń . Do realizacji tej us ł ugi wymagane s ą serwery dost ę pu komutowanego, sie ć szkieletowa oraz stosowne systemy pozwalaj ą ce na identyfikacj ę u ż ytkowników sieci internet za pomoc ą unikalnego loginu i has ł a. TP uznaje, ż e w toku okresu rozliczeniowego nie jest zobowi ą zana do udzielenia klientowi informacji o czasie zrealizowanych po łą cze ń internetowych (karty nr 20-25). Z danych TP wynika, ż e po ś ród wszystkich ś wiadczonych us ł ug dodatkowych us ł uga limitowania jednostek taryfikacyjnych na ż yczenie abonenta oraz us ł uga teletaxa udost ę pniana jest w ogólnopolskim dost ę pie do internetu, a w pakietach internetowych us ł uga ta nie wspó ł pracuje lub powoduje b łę dny odczyt urz ą dzenia rejestruj ą cego. (karty nr 37 pkt 10 i karta nr 38 pkt 14). TP poinformowa ł a organ antymonopolowy, ż e do 30 listopada 2002r. ś wiadczona by ł a us ł uga - 30 godzin dost ę pu na numery 0202122 oraz 0202422 z autoryzowanym dost ę pem do sieci internet. W okresie przej ś ciowym od 1 wrze ś nia do 30 listopada 2002r. ś wiadczone by ł y równocze ś nie us ł ugi - 30 godzin dost ę pu na numery 0202122 oraz 0202422 z autoryzowanym dost ę pem do sieci internet i pakiet 30 godzin (karta nr 4). TP ś wiadczy ł a us ł ugi autoryzowanego dost ę pu do internetu poprzez numery 0202122 oraz 0202422, okre ś lane przez TP jako numery wdzwaniane lub jako ogólnopolski dost ę p do internetu. Z informacji zawartych w tabeli (karty nr 37 pkt 10 i karta nr 38 pkt 14) wynika, ż e przy us ł ugach ogólnopolskiego dost ę pu do internetu us ł ug ą dodatkow ą dost ę pn ą dla konsumentów jest limitowanie jednostek taryfikacyjnych na ż yczenie abonenta oraz teletaxa, przy czym TP ś wiadczy ł a te us ł ugi poprzez istniej ą c ą infrastruktur ę techniczn ą . TP wprowadzi ł a nr 0-20 21 30 przeznaczony specjalnie dla autoryzowanego dost ę pu do internetu – pakiety internetowe TP i aby uzyska ć dost ę p do sieci internet poprzez ten numer abonent-u ż ytkownik ko ń cowy w sieci TP winien posiada ć komputer wyposa ż ony w stosowny modem. Modem to urz ą dzenie umo ż liwiaj ą ce transmisj ę danych przez sie ć telefoniczn ą . Wybieraj ą c numer 0–20 21 22 (dost ę p analogowy) lub numer 0-20 24 22 (dost ę p cyfrowy) konsument łą czy si ę z sieci ą internet. Konfigurowanie komputera sprowadza si ę do ustawienia protoko ł u i wybrania jednego z powy ż szych numerów. Dla wszystkich u ż ytkowników ogólnopolskiego dost ę pu do internetu has ł o i login s ą jednakowe. W przypadku klientów pakietów internetowych TP numerem dost ę powym do internetu jest 0-20 21 30 niezale ż nie od rodzaju łą cza, ten sam numer dla abonentów telefonicznych us ł ug powszechnych. Us ł uga pakiety internetowe TP jest us ł ug ą autoryzowan ą . Ka ż dy u ż ytkownik pakietów internetowych otrzymuje swój login i has ł o. (karty nr 36-39). Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje . Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie 4 przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów . Stosownie do art. 23 a ust. 2 za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce z zbiorowe interesy konsumentów. S ł usznie podnios ł a TP, ż e aby jej dzia ł ania mog ł y zosta ć zakwalifikowane na podstawie art. 23 a ustawy, jako praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów powinny one spe ł nia ć łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1/ dzia ł ania TP w zakresie nieudzielenia informacji o wykorzystanym limicie czasu po łą cze ń internetowych musz ą narusza ć zbiorowy interes konsumentów, 2/ powy ż sze dzia ł ania musz ą mie ć charakter bezprawny, albowiem przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania jest przes ł ank ą konieczn ą do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, przy czym bezprawno ść polega na obiektywnej sprzeczno ś ci dzia ł ania z przepisami prawa, zawieraj ą cymi pewne nakazy i zakazy okre ś lonego zachowania si ę . Ustawa z dnia 21 lipca 2000r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 73, poz. 852 ze zm.) w art. 1 ust. 3 pkt 2 stanowi, ż e celem ustawy jest stworzenie warunków dla ochrony interesów u ż ytkowników telekomunikacji . Zgodnie z regulacjami tej ustawy Ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych odbywa si ę na podstawie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych (art. 34 ust. 1). Ceny us ł ug telekomunikacyjnych s ą ustalane na podstawie przejrzystych i obiektywnych kryteriów (art. 35 ust. 2). Zgodnie z zapisem art. 36 ust. 1 ustawy, operator jest obowi ą zany do rejestracji danych o wykonanych us ł ugach telekomunikacyjnych, w zakresie umo ż liwiaj ą cym ustalenie nale ż no ś ci za wykonanie tych us ł ug oraz rozpatrzenie reklamacji . Zapis ten nak ł ada na operatora obowi ą zek rejestracji danych o wykonanych us ł ugach telekomunikacyjnych w zakresie umo ż liwiaj ą cym ustalenie nale ż no ś ci, a tak ż e w celu rozpatrzenia reklamacji. TP stosuje wzorzec umowy „Pakiety internetowe TP.” Konsumenci kupuj ą cy pakiety, na miar ę swoich mo ż liwo ś ci, okre ś laj ą i wybieraj ą ilo ść godzin po łą cze ń (karta nr 17). Zakupiony przez konsumenta rodzaj us ł ugi okre ś lono w cennikach jako ilo ść godzin miesi ę cznie po łą cze ń do internetu przez ca łą dob ę oraz us ł ugi dodatkowe, co jest towarem wprowadzonym przez TP na rynek. (karty nr 12, 14, 131). Konsument zawieraj ą c z TP przedmiotow ą umow ę p ł aci okre ś lon ą cen ę za okre ś lony towar. TP wprowadzaj ą c i sprzedaj ą c na rynku przedmiotowy towar, zawiera z konsumentami cywilnoprawne umowy. Jest to umowa wzajemna i dwustronnie zobowi ą zuj ą ca. Umowa okre ś la przedmiot i warto ść wzajemnych ś wiadcze ń stron. Przy realizacji tej umowy przyj ę tym jest, ż e konsument p ł aci z góry co miesi ą c okre ś lon ą cen ę za towar. TP od dnia ustalonego przez strony w umowie, zobowi ą zana jest ten towar dostarczy ć konsumentowi. Mi ę dzy ś wiadczeniami stron zachodzi relacja polegaj ą ca na tym, ż e ś wiadczenie jednej strony winno by ć odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. Wed ł ug ustalonych przez TP zasad, w przypadku niewykorzystania okre ś lonego w pakiecie internetowym limitu godzin na po łą czenia internetowe, niewykorzystana kwota przepada, albowiem nie jest zaliczana na poczet nast ę pnych okresów rozliczeniowych. W przypadku przekroczenia okre ś lonego dla danego pakietu limitu czasu konsumenci pozbawieni w toku okresu rozliczeniowego mo ż liwo ś ci jego kontroli, wnosz ą dodatkowe op ł aty zgodnie z cennikiem krajowych us ł ug telekomunikacyjnych. Osoba ubiegaj ą ca si ę o przy łą czenie do sieci TP wnosi jednorazow ą op ł at ę za przy łą czenie oraz wnosi comiesi ę czny abonament za gotowo ść tej sieci. Nabywca przedmiotowego pakietu jest ju ż abonentem TP i jako u ż ytkownik urz ą dzenia ko ń cowego, p ł aci z góry abonament za 5 gotowo ść sieci telekomunikacyjnej, a tak ż e wnosi op ł aty za zrealizowane po łą czenia i wybrane us ł ugi dodatkowe oraz p ł aci z góry cen ę wybranego pakietu internetowego. W przypadku przekroczenia ustalonego limitu, wnosi op ł aty za po łą czenia w ramach pakietu internetowego wed ł ug cennika krajowych us ł ug telekomunikacyjnych. U ż ytkownik urz ą dzenia ko ń cowego, korzystaj ą cy z ogólnopolskiego dost ę pu do internetu, ma mo ż liwo ść ustalenia limitu jednostek taryfikacyjnych, a korzystaj ą cy z pakietów internetowych pozbawiony jest takiej mo ż liwo ś ci. St ą d te ż konsumenci, którzy zakupili towar, wiedz ą c, ż e wykorzystali zakupiony limit, powinni podj ąć ś wiadom ą decyzj ę , czy chc ą korzysta ć z pakietów internetowych za zdecydowanie wy ż sze op ł aty, wed ł ug cennika krajowych us ł ug telekomunikacyjnych, czy te ż po wykorzystaniu zakupionego limitu na dany okres rozliczeniowy, nie chc ą korzysta ć z po łą cze ń internetowych. Wed ł ug TP abonent-u ż ytkownik pakietów internetowych mo ż e sam kontrolowa ć czas jednego po łą czenia, co nie jest uznawane w post ę powaniu reklamacyjnym. TP podnosi, ż e nie ma mo ż liwo ś ci okre ś lenia limitu czasu po łą cze ń przy ś wiadczeniu us ł ugi pakiety internetowe. TP nie powiadamia abonentów, nabywców przedmiotowego towaru, o wyczerpaniu limitu czasu po łą cze ń w czasie trwania okresu rozliczeniowego, bowiem przedmiotowe dane ukazuj ą si ę w systemie komputerowym po zako ń czeniu okresu rozliczeniowego. Pozbawieni mo ż liwo ś ci kontrolowania zakupionego limitu czasu po łą cze ń , maj ą dwie mo ż liwo ś ci. Pierwsza. Wnosz ą cy op ł at ę z góry, z obawy, ż e przekrocz ą czas okre ś lony w danym pakiecie, nie wykorzystaj ą limitu czasu na po łą czenia internetowe w danym pakiecie. Nie wykorzystany, a zap ł acony limit po łą cze ń nie jest przenoszony na nast ę pny okres rozliczeniowy. TP pobiera od konsumentów, którym uniemo ż liwia kontrolowanie wykorzystanego limitu po łą cze ń , pieni ą dze za niewykonan ą us ł ug ę . Druga mo ż liwo ść . Dop ł acaj ą do zakupionego towaru, bo nie maj ą mo ż liwo ś ci kontrolowania czasu po łą cze ń w toku okresu rozliczeniowego albo nie maj ą ś wiadomo ś ci, ż e przekroczyli zakupiony limit czasu w danym pakiecie. TP tym samym uzyskuje korzy ść , albowiem zwi ę kszaj ą si ę jej wp ł ywy. W obydwu przypadkach brak mo ż liwo ś ci kontrolowania limitu po łą cze ń w toku okresu rozliczeniowego jest korzystny tylko dla TP. Jak ustalono TP ś wiadczy ł a us ł ugi autoryzowanego dost ę pu do internetu poprzez ogólnopolski dost ę p do internetu. Konsumenci korzystaj ą cy z ogólnopolskiego dost ę pu do internetu maj ą mo ż liwo ść limitowania jednostek taryfikacyjnych, maj ą mo ż liwo ść blokowania po łą cze ń wychodz ą cych oraz mog ą korzysta ć z us ł ugi teletaxa (karty nr 37-38; 68 i 78). W opinii TP model wyedukowanego i rozwa ż nego konsumenta jest nie do pogodzenia ze stawianym zarzutem jakoby nieudzielenie informacji o wykorzystanym limicie czasu po łą cze ń internetowych w toku okresu rozliczeniowego narusza ł o zbiorowe interesy konsumentów. Wed ł ug TP konsument mo ż e przecie ż kontrolowa ć czas korzystania z internetu we w ł asnym zakresie, tak jak to ma miejsce w przypadku abonentów korzystaj ą cych z internetu na zasadach ogólnych. Zgodnie z zapisem art. 22(1) K.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Stosowana przez TP praktyka dotyka przeci ę tnego konsumenta i podnoszony przez TP argument jest bezzasadny. Kryterium odró ż niaj ą cym konsumenta od przedsi ę biorcy jest prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym nie ma wymogu, aby tylko wyedukowani i rozwa ż ni konsumenci zawierali umowy z TP lub jakimikolwiek przedsi ę biorcami-profesjonalistami, od których wymagana jest nale ż yta staranno ść w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej. TP jest przedsi ę biorc ą zawieraj ą cym umowy z konsumentami i oferuj ą cym im swoje us ł ugi. Natomiast w obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym wszyscy konsumenci maj ą gwarancj ę bezpiecze ń stwa ekonomicznego, a przedsi ę biorcy zobowi ą zani s ą mi ę dzy innymi do nale ż ytej staranno ś ci, a tak ż e do udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych odbywa si ę na podstawie umowy. W przedmiotowej sprawie TP stosuje wzorzec umowy oraz wydaje regulaminy i cenniki kreuj ą ce tre ść umów i okre ś laj ą ce prawa i obowi ą zki stron umowy, przez co maj ą one znaczenie wzorca umowy. 6 Umowa okre ś la przedmiot i warto ść wzajemnych ś wiadcze ń stron. Zaufanie do umowy, mo ż no ść polegania przez konsumenta na tre ś ci zawartej umowy zw ł aszcza w razie, gdy kreuje ona stosunek ci ą g ł y, stanowi jej warto ść podstawow ą . Przedsi ę biorca – profesjonalista zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci w dziedzinie lojalno ś ci kontraktowej. Przy umowach, zawieranych nie w oparciu o indywidualne pertraktacje, ale w oparciu o wzorzec wydany przez profesjonalist ę jest oczywiste, ż e zawsze jest on zainteresowany w najkorzystniejszym dla siebie ukszta ł towaniu regulacji masowo zawieranych umów. W przedmiotowej sprawie TP za sprzedany towar pobiera od konsumentów op ł aty z góry. Art. 354 § 1 K.c. stanowi – D ł u ż nik powinien wykona ć zobowi ą zanie zgodnie z jego tre ś ci ą i w sposób odpowiadaj ą cy jego celowi spo ł eczno-gospodarczemu oraz zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego, a je ż eli istniej ą w tym zakresie ustalone zwyczaje – tak ż e w sposób odpowiadaj ą cy tym zwyczajom . Nabywcy przedmiotowego towaru pozbawieni s ą mo ż liwo ś ci kontrolowania wykorzystania limitu czasu w trakcie okresu rozliczeniowego i nie s ą informowani o jego wykorzystaniu. Konsumenci ustalaj ą ju ż ten limit w momencie zawarcia umowy z TP, kupuj ą c okre ś lony pakiet internetowy oraz us ł ugi dodatkowe. Tym samym okre ś lony jest zakres wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy. Trudno praktyk ę TP uzna ć za zwyczaj. Zwyczaj powinien by ć zgodny z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Ustalone w przedmiotowej sprawie przez TP zasady s ą dla niej jedynie korzystne. Nale ż yt ą staranno ść d ł u ż nika w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej okre ś la si ę przy uwzgl ę dnieniu zawodowego charakteru dzia ł alno ś ci (art. 355 § 2 K.c.). TP jest profesjonalist ą i prowadz ą c zawodowo dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug telekomunikacyjnych zobowi ą zana jest do nale ż ytej staranno ś ci i powinna stworzy ć warunki techniczne do nale ż ytego wykonania umów, gdzie strony okre ś li ł y zakres wzajemnych ś wiadcze ń . W cywilnoprawnych stosunkach istotne znaczenie ma zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń zawarta w art. 487 § 2 K.c. stanowi ą cym, ż e umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowi ą zuj ą si ę w taki sposób, ż e ś wiadczenie jednej z nich ma by ć odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej . Cech ę umów wzajemnych stanowi to, ż e ka ż da ze stron wg tre ś ci umowy jest zobowi ą zana do ś wiadczenia wobec drugiej, uznanego za odpowiednik (równowa ż nik – ekwiwalent) tego, co sama otrzymuje. W umowach wzajemnych istnieje zatem równowaga, inaczej mówi ą c ekwiwalentno ść ś wiadcze ń . Konsumenci kupuj ą przedmiotowy towar wprowadzony na rynek przez TP, a cen ę uiszczaj ą z góry w comiesi ę cznych cyklach. Równowa ż nikiem tej ceny jest wed ł ug cenników TP okre ś lony limit po łą cze ń internetowych oraz us ł ugi dodatkowe. Narzucone i stosowane przez TP zasady rozlicze ń wniesionej op ł aty za przedmiotowy towar nie s ą zgodne z zasad ą ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Zasady te korzystne s ą tylko dla TP, kosztem konsumentów i stanowi ą naruszenie art. 487 § 2 K.c., a tak ż e godz ą w interesy konsumentów. TP podnios ł a, ż e bezprawno ść polega na obiektywnej sprzeczno ś ci dzia ł ania z przepisami prawa, zawieraj ą cymi pewne nakazy lub zakazy okre ś lonego zachowania si ę , a na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów nie jest zobowi ą zana do udzielania konsumentowi informacji o czasie zrealizowanych po łą cze ń internetowych w toku okresu rozliczeniowego, ani nie przyj ęł a na siebie takiego obowi ą zku w drodze umownej. Odnosz ą c si ę do zarzutu TP podnios ł a tak ż e, i ż w chwili obecnej nie ma mo ż liwo ś ci technicznej realizacji us ł ugi kontroli czasu po łą cze ń do internetu w ramach pakietów internetowych. Jak ustalono w okresie, gdy ś wiadczono us ł ug ę autoryzowane pakiety internetowe przez ogólnopolski dost ę p do sieci internet, istnia ł y mo ż liwo ś ci techniczne do kontroli po łą cze ń (karta nr 4). Powo ł ane powy ż ej przez organ antymonopolowy przepisy kodeksu cywilnego w obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym dotycz ą wszystkich uczestników rynku, tak ż e TP. W przedmiotowej sprawie we wzorcu umowy nie okre ś lono, ż e abonent zobowi ą zany jest do kontrolowania czasu po łą cze ń we w ł asnym zakresie w sytuacji, gdy w ramach pakietu internetowego abonent ma ustalon ą ilo ść godzin po łą cze ń internetowych oraz mo ż liwo ść korzystania z us ł ug dodatkowych. Natomiast przez TP praktykowane jest, ż e czas po łą cze ń w sieci uwidoczniony jest na wykazie bilingowym, a w przypadku reklamacji us ł ugi nie uznaje 7 si ę wskaza ń urz ą dze ń stanowi ą cych w ł asno ść abonenta. Z ustale ń dokonanych w toku post ę powania wynika, ż e us ł ug ę pakiety internetowe TP ś wiadczy ł a wcze ś niej poprzez tzw. wdzwaniany internet. TP jest profesjonalist ą na rynku us ł ug telekomunikacyjnych i zobowi ą zana jest do nale ż ytej staranno ś ci w zakresie prowadzonej dzia ł alno ś ci. W opinii organu antymonopolowego TP wprowadzaj ą c na rynek przedmiotowy towar zobowi ą zana by ł a do stworzenia warunków technicznych umo ż liwiaj ą cych nale ż yte wykonanie zawartych z konsumentami umów, zgodnie z zasad ą ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Podnoszony przez TP argument braku mo ż liwo ś ci technicznych do nale ż ytego wykonywania umów nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie i nie ma znaczenia, albowiem wprowadzaj ą c przedmiotowy towar na rynek TP powinna by ł a zapewni ć konsumentom tak ż e mo ż liwo ś ci techniczne kontroli czasu po łą cze ń w trakcie okresu rozliczeniowego i umo ż liwienie im uzyskania informacji o wykorzystanym limicie czasu po łą cze ń internetowych. W przedmiotowej sprawie uniemo ż liwienie konsumentom uzyskania powy ż szych informacji godzi w ich interes, nie zapewnia konsumentom zagwarantowanego ustawami bezpiecze ń stwa ekonomicznego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń TP dotkni ę ci s ą abonenci-konsumenci zarówno ci, którzy zakupili przedmiotowy towar, jak i potencjalni nabywcy. Ka ż dy potencjalny abonent/konsument móg ł by ć dotkni ę ty sprzecznymi z prawem dzia ł aniami TP. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie TP godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. Ustawa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Dzia ł ania TP wywo ł uj ą niekorzystne zjawiska, albowiem s ą niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Dzia ł ania TP naruszaj ą prawa szerokiego kr ę gu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , gdy ż dotyczy konsumentów, z którymi zawarto umowy jak i potencjalnych nabywców towaru. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne jest podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla odpowiedniej ochrony konsumentów. W opinii organu antymonopolowego konsumenci powinni mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji i dokonywania wyboru dóbr i us ł ug, dlatego te ż w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podj ę to dzia ł ania w celu zapobie ż enia sprzecznym z prawem dzia ł aniom TP, godz ą cym w prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Wobec powy ż szego, organ antymonopolowy przedstawione zachowanie TP uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. 8 Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 48,00 z ł zwi ą zane z korespondencj ą organu antymonopolowego z TP. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć TP kosztami post ę powania w wysoko ś ci 48,00 z ł (s ł ownie: czterdzie ś ci osiem z ł otych). Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Koszty niniejszego post ę powania TP obowi ą zana jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 9