RKT-38/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 29.08.2003r. RKT-61-s-59/03/SB DECYZJA RKT- Nr 38/2003 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n.zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Panu Markowi P. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „VICO” Markowi P. we Wroc ł awiu, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 23c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , praktyk ę polegaj ą c ą na nieumieszczeniu przez Pana Markowi P., cen handlowych sprzedawanych w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej wyrobów tytoniowych w cenniku, menu lub w inny sposób okre ś lony, w § 5 pkt 4 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. Nr 99, poz. 894 z pó ź n. zm.), co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. na podstawie art. 23c) ust. 2 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la si ę Panu Markowi P. „VICO”, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji, poprzez umieszczenie informacji o cenach wyrobów tytoniowych przeznaczonych do sprzeda ż y w sposób okre ś lony w § 5 pkt 4 w/w rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10.06.2002r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y . 3. na podstawie art. 100e w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I i II rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. 4. na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia si ę zobowi ą za ć Pana Marka P., do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 26 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia sze ść ). Uzasadnienie 2 W dniu 15 kwietnia 2003r. Opolski Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej przeprowadzi ł kontrol ę w restauracji „Piramida” w Opolu, ul. Barlickiego 2a, która zgodnie z za ś wiadczeniem o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej jest oddzia ł em przedsi ę biorcy Pana Marka P. (Karta nr 6). Przedmiotem kontroli by ł o ustalenie rzetelno ś ci obs ł ugi konsumentów. Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych w toku tego post ę powania kontrolnego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804), (zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą ), w dniu 18.06.2003r. wszcz ę to z urz ę du w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej organem antymonopolowym) post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów przez Pana Marka P. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako Marek P. „VICO” (zwanego dalej „Markiem P.”) zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (Karta nr 6) polegaj ą cego na bezprawnym dzia ł aniu przedsi ę biorcy. Bezprawno ść dzia ł ania polega na prowadzeniu sprzeda ż y wyrobów tytoniowych w sprzeczno ś ci z § 5 pkt 4 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y, poprzez nieumieszczenie w cenniku, menu lub w inny sposób okre ś lony w rozporz ą dzeniu cen handlowych sprzedawanych wyrobów tytoniowych. W odpowiedzi na zarzuty przedstawione w postanowieniu nr 1 z dnia 18.06.2003r. o wszcz ę ciu post ę powania Marek P. poinformowa ł , i ż brak w menu ceny papierosów nie by ł celowy i by ł o to przeoczenie. Po odbytej kontroli niezw ł ocznie b łą d ten zosta ł skorygowany, poprzez widoczne umieszczenie ceny papierosów. Jednak Marek P. nie przedstawi ł ż adnych dokumentów, o których mowa w w/w rozporz ą dzeniu, tj. cenników, a tak ż e opisu sposobu uwidaczniania ich w restauracji. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien przeto, w my ś l art. 6 KC, wykaza ć przedsi ę biorca /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ W w/w rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y wydanym na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 2001r. o cenach (Dz.U. z 2001r. Nr 97, poz. 1050 ze zm.) zarz ą dzono, i ż okre ś la ono szczegó ł owe zasady uwidaczniania cen towarów i us ł ug w miejscach sprzeda ż y detalicznej oraz ś wiadczenia us ł ug oraz sposób oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y detalicznej, w tym przypadki, w których przez wyznaczony okres nie wymaga si ę oznaczenia towarów cen ą . Niewykonanie nakazów przez przedsi ę biorc ę , o których mowa w art. 12 w/w ustawy o cenach jest obj ę te sankcj ą kary pieni ęż nej zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ż e ustawy, który stanowi, i ż je ż eli przedsi ę biorca w sposób uporczywy nie wykonuje obowi ą zków, o których 3 mowa w art. 12, Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej nak ł ada na niego, w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1 000 do 5 000 euro. W przedmiotowym przypadku w trakcie kontroli wykazano naruszenie § 5 pkt 4 w/w rozporz ą dzenia w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y, który okre ś la obowi ą zki w zakresie umieszczania cen sprzedawanych wyrobów oferowanych w przedsi ę biorstwach gastronomicznych. Ceny potraw lub wyrobów oferowanych w przedsi ę biorstwach gastronomicznych uwidacznia si ę w sposób czytelny w cenniku, wywieszonym w miejscu ogólnodost ę pnym dla kupuj ą cych wewn ą trz lub na zewn ą trz lokalu, w pobli ż u drzwi wej ś ciowych. Cennik powinien ponadto zawiera ć aktualne informacje dodatkowe umo ż liwiaj ą ce ł atw ą identyfikacj ę ceny z towarem, w szczególno ś ci: dat ę wystawienia, pe ł n ą nazw ę potrawy lub wyrobu, okre ś lenie ilo ś ci nominalnej potrawy lub wyrobu, wyra ż onej w legalnej jednostce miary, zawartej w jednej porcji, w tym zw ł aszcza ilo ś ci g ł ównego sk ł adnika (mi ę sa, drobiu, ryb), dodatków uzupe ł niaj ą cych (przystawek, deserów) i napojów. W przypadku towarów, które ze swej natury mog ą by ć sprzedawane na sztuki, dopuszcza si ę okre ś lenie ilo ś ci nominalnej oferowanej porcji w sztukach. Dodatkowo zgodnie z § 5 pkt 1 i 2 w/w rozporz ą dzenia ceny towarów przeznaczonych do sprzeda ż y, lecz umieszczonych w miejscu niedost ę pnym i niewidocznym dla kupuj ą cych, a w szczególno ś ci na zapleczu, uwidacznia si ę w zestawieniach cen, zwanych dalej „cennikami” . Cenniki wywiesza si ę , wyk ł ada lub w inny sposób udost ę pnia w miejscu sprzeda ż y towarów tak, aby by ł y one czytelne dla kupuj ą cych. Zgodnie z § 6 pkt 2 w/w rozporz ą dzenia, przedsi ę biorcy prowadz ą cy dzia ł alno ść us ł ugow ą w zakresie gastronomii zapewniaj ą wystarczaj ą c ą ilo ść cenników oferowanych potraw lub wyrobów i napojów, aby udost ę pnia ć je kupuj ą cym przed przyj ę ciem zamówienia i przy rozliczeniu ko ń cowym. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie kontroli, stwierdzono, i ż naruszony zosta ł § 5 pkt 1, 2 i 4 w/w rozporz ą dzenia. Przedmiotowe naruszenia polega ł y na tym, i ż ceny papierosów przeznaczonych do sprzeda ż y umieszczono w miejscu niedost ę pnym i niewidocznym dla kupuj ą cych, nie by ł y umieszczone w zestawieniach cen, zwanych cennikami. Zgodnie z § 5 pkt 2 w/w rozporz ą dzenia cenniki wywiesza si ę , wyk ł ada lub w inny sposób udost ę pnia w miejscu sprzeda ż y towarów tak, aby by ł y one czytelne dla kupuj ą cych. O cenie wyrobów tytoniowych Klient dowiadywa ł si ę od kelnerki dopiero po zadaniu jej pytania, czy w restauracji mo ż na naby ć papierosy. Wyroby tytoniowe jak stwierdzili kontrolerzy by ł y przechowywane w szufladzie bufetu, w niedost ę pnym dla konsumentów – klientów miejscu. Stwierdzono, i ż w restauracji by ł o mo ż na naby ć papierosy: „Marlboro” menthol oraz „L&M” Lights. Stwierdzono, i ż o mo ż liwo ś ci zakupu papierosów oraz o ich marce i cenie, Klient – konsument móg ł si ę dowiedzie ć tylko od kelnerki. Z uwagi na fakt, i ż przepisy prawa okre ś laj ą obowi ą zki przedsi ę biorcy w zakresie podawania konsumentom cen o sprzedawanych produktach w placówkach gastronomicznych, post ę powanie naruszaj ą ce te przepisy uznaje si ę za sprzeczne z prawem. Zdaniem organu antymonopolowego dzia ł anie Marka P. polegaj ą ce na nie podawaniu cen papierosów w sposób okre ś lony przez w/w rozporz ą dzenie narusza interes konsumentów, którym w ten sposób zosta ł o odebrane prawo do zapoznania si ę z ofert ą restauracji przed z ł o ż eniem zamówienia, a tak ż e mo ż liwo ść weryfikacji warto ś ci rachunku przy rozliczeniu ko ń cowym. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu nieograniczonej ilo ś ci konsumentów, korzystaj ą cych z us ł ug restauracji. Tak, wi ę c brak umieszczenia cen papierosów w odpowiedni sposób narusza zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie antymonopolowej, maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. 4 St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu jej stosowania. W pi ś mie z dnia 24.06.2003r. Marek P. poinformowa ł , i ż po odbytej przez Inspekcj ę Handlow ą kontroli niepawid ł owosci zosta ł y skorygowane poprzez uwidocznienie ceny papierosów. Jednak ż e wyja ś nienia przekazane w w/w pi ś mie (Karta nr 3) organ antymonopolowy uzna ł za niewystarczj ą ce, aby móc uzna ć , i ż obecnie przedsi ę biorca nie narusza przepisów prawa. Jako ś rodek usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, uwa ż a si ę umieszczenie w cennikach, informacji o wyrobach tytoniowych przeznaczonych do sprzeda ż y wraz z ich cenami, wywieszonych w miejscu ogólnodost ę pnym dla kupuj ą cych wewn ą trz lub na zewn ą trz lokalu, w pobli ż u drzwi wej ś ciowych, jak równie ż w wykorzystywanych cennikach, które s ą przedk ł adane przed przyj ę ciem zamówienia i przy rozliczeniu ko ń cowym, konsumentom do stolika. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym konsumenta. Przepisy prawa ze swego za ł o ż enia maj ą za zadanie regulowa ć stosunki uczestników obrotu handlowego, ale równie ż maj ą zabezpiecza ć interesy s ł abszych jego uczestników przed bezprawnymi, nieuczciwymi praktykami. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z relacj ą profesjonalisty – przedsi ę biorcy z klientem - konsumentem. Zgodnie z za ł o ż eniami ustawy o cenach oraz w/w rozporz ą dzeniem, konsument powinien mie ć zapewniony dost ę p do informacji o wysoko ś ci cen towarów przeznaczonych do sprzeda ż y m.in. w przedsi ę biorstwach gastronomicznych. O wadze oraz randze, obowi ą zku dostarczenia konsumentowi informacji o ofercie i cenach, ś wiadczy zapis w/w rozporz ą dzenia, i ż cennik w przedsi ę biorstwach gastronomicznych musi by ć wywieszony w miejscu ogólnodost ę pnym dla kupuj ą cych wewn ą trz lub na zewn ą trz lokalu, w pobli ż u drzwi wej ś ciowych. Dodatkowo prawo konsumenta do informacji, jest jednym z podstawowych praw konsumenta. W ocenianej sprawie poprzez nieumieszczenie informacji o markach oraz o koszcie zwi ą zanym z zakupem papierosów przeznaczonych do sprzeda ż y w cenniku, a jedynie podawanie zainteresowanym Konsumentom tych informacji, podczas rozmowy przez przyjmuj ą cego zamówienie, konsument nie ma mo ż liwo ś ci oceny warunków oferty. Dodatkowo w przedmiotowym przypadku istotne jest, i ż faktyczna cena, jak ą musi zap ł aci ć Konsument jest wy ż sza ni ż okre ś lona na opakowaniu. Jak stwierdzono w trakcie kontroli, cena sprzeda ż y zarówno papierosów Marlboro, jak i L&M wynosi ł a 8,00z ł , gdy tymczasem na opakowaniu widnia ł a cena odpowiednio 6z ł i 4,80z ł . W trakcie kontroli (Karta nr 12) ustalono, i ż ró ż nica pomi ę dzy cen ą , któr ą ponosi Konsument, a cen ą na opakowaniu, ma pokrywa ć koszt us ł ugi. Kontrolerzy stwierdzili równie ż , i ż jako reklamówki do papierosów do łą czane by ł y zapa ł ki reklamowe, które jednak nie by ł y przydatne. W zwi ą zku z powy ż szymi ustaleniami, uznaje si ę za zasadne nada ć decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci, z uwagi na naruszenie ekonomicznego interesu konsumentów, a sposób przedstawiania informacji o oferowanych papierosach oraz o ich cenach mo ż e wp ł ywa ć na proces decyzyjny w taki sposób, i ż podejmowane decyzje nabywcze mog ł yby by ć zupe ł nie inne, gdyby konsument otrzyma ł informacje podane w sposób okre ś lony przez w/w rozporz ą dzenie. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Na podstawie z art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ 5 antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Markowi P. w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 26 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Marka P. kosztami post ę powania w wysoko ś ci 26 z ł (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia sze ść ) Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 511010101000787822231000000. Na postanowienie zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral