RKT-36/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 29.08.2003r. RKT-61-s/61/03/SB DECYZJA RKT- Nr 36/2003 I Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. z Nr 86, poz. 804) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „PROFIT” Sp. z o.o., ul. Francuska 70, 40-028 Katowice - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a) ust. 1 i 2 w/w ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu przez „PROFIT” Sp. z o.o. , w ogólnych warunkach umowy, której przedmiotem jest umo ż liwienie cz ł onkostwa w programie PROFIT, którego celem jest zakup przez uczestnika samofinansuj ą cej si ę grupy towaru okre ś lonego na pierwszej stronie umowy, postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1) Art. 3 pkt 1 OWU (...) „Jednocze ś nie przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy.” 2) Art. 17 OWU „ W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch (2) kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na przydzia ł towaru, PROFIT upowa ż niony jest do wstrzymania aktów asygnacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji danej grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom grupy i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie uczestnikom grupy, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania.” 3) Art. 19 OWU „Likwidacja grupy 1. W ci ą gu trzech (3) miesi ę cy licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego, PROFIT dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez PROFIT (np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia z tytu ł u niezap ł aconych rat lub kosztów s ą dowych, od uczestników grupy lub por ę czycieli), b) wyp ł at ę rat podstawowych uczestnikom grupy, którym nie zosta ł przydzielony towar, a którzy odst ą pili od umowy lub zosta ł a im wypowiedziana umowa przez PROFIT, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Art. 14 i Art. 15. 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji PROFIT ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego uczestnika grupy. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy, wywo ł ane przez zdarzenie nie uwzgl ę dnione w tej umowie, a nie zale ż ne od PROFIT, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie uczestników grupy.” 2 i nakazuje zaniechania jej stosowania. II Na podstawie art. 23c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. z Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę „PROFIT” Sp. z o.o., ul. Francuska 70, 40-028 Katowice , ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych, tj. zakwestionowanej cz ęś ci art. 3 pkt 1 OWU, art. 17 OWU oraz art. 19 pkt 1, 2, 3 i 4 OWU, poprzez zaprzestanie wykorzystywania w umowach niewykonanych w dacie otrzymania decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie, tre ś ci przedmiotowych postanowie ń . III Na podstawie art. 100e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. z Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I i II rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. IV Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. z Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć „PROFIT” Sp. z o.o., ul. Francuska 70, 40-028 Katowice , do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 31 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci jeden). Uzasadnienie W dniu 14.03.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie ustalenia, czy „PROFIT” Sp. z o.o., ul. Francuska 70, 40-028 Katowice (zwany dalej „PROFIT”), stosuje w wykorzystywanych wzorcach umownych postanowienia mog ą ce nosi ć znamiona niedozwolonych postanowie ń umownych, o których mowa w kodeksie cywilnym (sygn. akt: RKT- 62/44/03/SB). Przedmiotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w celu skontrolowania dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy w zakresie tre ś ci umów wykorzystywanych przez przedsi ę biorc ę . Zosta ł o ono wszcz ę te z uwagi na wp ł yw skarg konsumentów, którzy skar ż yli si ę na nieuczciwe postanowienia umowy (Karty nr 29-30). Analiza dokumentów zgromadzonych w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego pozwoli ł a na wst ę pne ustalenie, i ż mog ł o nast ą pi ć naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zakresie stosowania 3 postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. W wyniku analizy zebranego w ten sposób materia ł u dowodowego, w dniu 18.06.2003r. zosta ł o wszcz ę te, pod przedstawionym wy ż ej zarzutem, post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w postanowieniu o wszcz ę ciu, przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż z dniem 28.02.2003r. wstrzymano zawieranie umów z konsumentami (Karta nr 4). Jednak ż e przedsi ę biorca nie przedstawi ł ż adnych dowodów na t ą okoliczno ść . Dodatkowo z wyja ś nie ń „PROFIT” wynika, i ż na dzie ń 25.07.2003r. zosta ł y rozliczone zgodnie z ogólnymi warunkami umowy wszystkie GRUPY. Spó ł ka zwróci ł a raty cz ł onkom GRUPY, którzy spe ł niali zobowi ą zania wobec „PROFIT” (Karta nr 12). Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Natomiast zgodnie z art. 23a) ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego uzyskano wzorce umowne, tj. wzór umowy oraz ogólnych warunków umowy, reguluj ą ce warunki umowy zawieranej przez PROFIT z konsumentami, której przedmiotem jest umo ż liwienie na okre ś lonych w niej zasadach, cz ł onkostwa uczestnika w programie PROFIT, którego celem jest zakup przez uczestnika samofinansuj ą cej si ę grupy towaru okre ś lonego na pierwszej stronie umowy. Towarem mog ą by ć w szczególno ś ci materia ł y budowlane, domy, mieszkania inne nieruchomo ś ci, maszyny i urz ą dzenia, samochody osobowe i dostawcze, itp. (Karty nr 17 verte- 18). Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozowolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c), spe ł niaj ą one funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). 4 St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. „PROFIT” stosuje w „ogólnych warunkach umowy” postanowienia wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (Karta nr 17 verte- 18): 1) Art. 3 pkt 1 OWU (...) „Jednocze ś nie przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy.” 2) Art. 17 OWU „ W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch (2) kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na przydzia ł towaru, PROFIT upowa ż niony jest do wstrzymania aktów asygnacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji danej grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom grupy i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie uczestnikom grupy, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania.” 3) Art. 19 OWU „Likwidacja grupy 1. W ci ą gu trzech (3) miesi ę cy licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego, PROFIT dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez PROFIT (np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia z tytu ł u niezap ł aconych rat lub kosztów s ą dowych, od uczestników grupy lub por ę czycieli), b) wyp ł at ę rat podstawowych uczestnikom grupy, którym nie zosta ł przydzielony towar, a którzy odst ą pili od umowy lub zosta ł a im wypowiedziana umowa przez PROFIT, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Art. 14 i Art. 15. 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji PROFIT ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego uczestnika grupy. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy, wywo ł ane przez zdarzenie nie uwzgl ę dnione w tej umowie, a nie zale ż ne od PROFIT, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie uczestników grupy.” Postanowienie wskazane w pkt 1 zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego (obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z dnia 27 marca 2002r. Sygn. akt XVII Amc 41/01, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 15 pa ź dziernika 2002r. W sprawie z powództwa Federacji Konsumentów w Warszawie przeciwko Financial Partners Sp. z o.o. w Warszawie, S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: "uczestnik przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy" Powo ł ane postanowienia, mo ż na uzna ć , za to ż same, przez co zapis w ogólnych warunkach umowy wykorzystywany przez PROFIT dotycz ą cy bezwzgl ę dnego przyj ę cia praw i obowi ą zków przez wst ę puj ą cego - Klienta wynikaj ą cych z umowy nale ż y traktowa ć , jako niezgodne z prawem. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez PROFIT mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Rozbie ż no ś ci w powo ł anych postanowieniach dotycz ą tylko sposobu okre ś lenia ich adresatów. Financial Partners w postanowieniu bezpo ś rednio okre ś li ł , i ż dotyczy ono uczestnika, natomiast, PROFIT okre ś li ł stron ę umowy, która przejmuje ca ł o ść praw i obowi ą zków w zdaniu poprzedzaj ą cym. Informuj ą c, i ż „Z chwil ą podpisania umowy i ogólnych warunków umowy, wst ę puj ą cy – klient (osoba fizyczna, osoba prawna lub podmiot gospodarczy) zobowi ą zuje si ę do uiszczenia op ł aty przygotowawczej, stanowi ą cej procent, okre ś lony na pierwszej stronie umowy, liczony od wybranej warto ś ci pakietu kwotowego.” Tak wi ę c, zobowi ą zanie do przej ę cia praw i zobowi ą za ń dotyczy w obu postanowieniach tych samych stron umowy, tj. Konsumenta. 5 System, o który opiera swoje dzia ł anie przedsi ę biorca zak ł ada samofinansowanie si ę grupy uczestników. Bezpiecze ń stwo finansowe ka ż dego z uczestników zale ż y od wywi ą zywania si ę z p ł atno ś ci rat wszystkich osób przynale żą cych do grupy. Brak wp ł at rat w grupie, od kilku cz ł onków doprowadzi ć mo ż e do za ł amania si ę systemu wspó ł kredytowania si ę wewn ą trz grupy i jej przedterminow ą likwidacj ę bez realizacji zobowi ą zania przedsi ę biorcy. Bior ą c pod uwag ę opisane za ł o ż enia systemu, postanowienie mo ż e doprowadzi ć do sytuacji, i ż przedsi ę biorca nie b ę dzie podejmowa ł ż adnych czynno ś ci maj ą cych na celu zapewnienie ci ą g ł o ś ci funkcjonowania grupy, przenosz ą c odpowiedzialno ść za likwidacj ę grupy na jej cz ł onków, którzy nie wnosili rat terminowo. Postanowienie wskazane w pkt 2 zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego (obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z dnia 27 lutego 2002r. Sygn. akt XVII Amc 27/01, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 23 sierpnia 2002r. W sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Biuru Po ś rednictwa Handlowo-Finansowego MeCom Sp. z o.o. w Szczecinie, S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: "(...) W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na zakup jednego Produktu, MeCom jest upowa ż nione do przedterminowej likwidacji danej grupy lub podj ę cia innych kroków, które pos ł u żą interesom grupy i umo ż liwi ą dalsze funkcjonowanie w Systemie Klientom, którzy wype ł nili swoje zobowi ą zania terminowo". Powo ł ane postanowienia, mo ż na uzna ć , za to ż same, przez co okre ś lone procedury wstrzymania aktów asygnacyjnych w wykorzystywanym przez PROFIT zapisie nale ż y traktowa ć jako niezgodne z prawem. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez PROFIT mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Pomimo faktu, i ż w porównywanych postanowieniach mo ż na zauwa ż y ć ró ż nice, to jednak nie maj ą one wp ł ywu na sposób przeprowadzenia wstrzymania przyznawania Uprawnie ń do Nabycia Produktu okre ś lonych przez PROFIT oraz MeCom. U ż yte zosta ł y to ż same okre ś lenia przez odpowiednio PROFIT - MeCom: „przydzia ł towaru” – „zakup jednego Produktu”, „innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y” – „innych kroków, które pos ł u żą interesom grupy”, „programie uczestnikom grupy” – „Systemie Klientom” Powy ż ej przytoczone poj ę cia mog ą by ć wykorzystywane zast ę pczo i okre ś laj ą odpowiadaj ą ce sobie elementy umowy. Reguluj ą one w odpowiadaj ą cy sobie sposób, procedury post ę powania wstrzymania przyznawania przydzia ł u towaru – zakupu Produktu, jakie podejmuj ą administratorzy, w sytuacji nie zebrania w ci ą gu dwóch miesi ę cy ś rodków pozwalaj ą cych na przydzia ł towaru – zakup Produktu. W obu przypadkach Przedsi ę biorcy deklaruj ą , i ż podejm ą bli ż ej nieokre ś lone czynno ś ci, które umo ż liwi ą dalsze funkcjonowanie w programie - w systemie Klientom. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na przyj ąć , i ż zacytowane postanowienia w swej tre ś ci s ą to ż same i s ą niedozwolonymi klauzulami, gdy ż odpowiadaj ą tre ś ci klauzuli okre ś lonej w art. 385(3) pkt 2 k.c., gdy ż wy łą czaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania, poza ewentualnym zwrotem otrzymanych rat pieni ęż nych. Postanowienia wyczerpuj ą równie ż tre ść art. 385(3) pkt 21 k.c., gdy ż wykonanie umowy przez przedsi ę biorc ę i zredukowanie do minimum zakres odpowiedzialno ś ci uzale ż nia si ę od wykonania zobowi ą zania (p ł acenia rat) przez osoby za pomoc ą których wykonuje on swoje zobowi ą zanie. Postanowienie wskazane w pkt 3 zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego (obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z dnia 27 lutego 2002r. Sygn. akt XVII Amc 27/01, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 23 sierpnia 2002r. W sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Biuru Po ś rednictwa Handlowo-Finansowego MeCom Sp. z o.o. w Szczecinie, S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: 6 „1 W okresie trzech miesi ę cy po terminie zako ń czenia planu ratalnego MeCom dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez MeCom (np. niemo ż no ść wyegzekwowania zaleg ł o ś ci p ł atniczych od Klientów lub por ę czycieli itp.). b) wyp ł at ę rat czystych Klientom, którym nie zosta ł przydzielony Produkt, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w & 16 i & 17 niniejszej umowy. 3 je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce do ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci wyp ł acane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Klienta. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy, wy-wo ł ane przez zdarzenia nie uwzgl ę dnione w tej Umowie, a niezale ż ne od MeCom, b ę dzie obci ąż a ć proporcjonalnie wszystkich Klientów uczestników danej grupy.” Powo ł ane postanowienia, mo ż na uzna ć , za to ż same, przez co okre ś lone procedury Likwidacji grupy w wykorzystywanym przez PROFIT zapisie nale ż y traktowa ć jako niezgodne z prawem. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez PROFIT mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Poni ż ej przytoczono ró ż nice wyst ę puj ą ce w porównywanych postanowieniach. Jednak nie maj ą one wp ł ywu na sposób przeprowadzenia likwidacji grupy przez PROFIT oraz „MeCom”. U ż yte zosta ł y to ż same okre ś lenia: „od terminu zako ń czenia” – „po terminie zako ń czenia”, „(np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia z tytu ł u niezap ł aconych rat lub kosztów s ą dowych, od uczestników grupy lub por ę czycieli” – „ (np. niemo ż no ść wyegzekwowania zaleg ł o ś ci p ł atniczych od Klientów lub por ę czycieli itp.)”, „rat podstawowych uczestnikom grupy - rat czystych Klientom”, „towar – Produkt”, „odst ą pili od umowy lub zosta ł a im wypowiedziana umowa przez PROFIT, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Art. 14 i Art. 15” – „ zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w & 16 i & 17 niniejszej umowy”, „dokonywane” – „ wyp ł acane”, „uczestnika grupy” – „Klienta”, Powy ż ej przytoczone poj ę cia mog ą by ć wykorzystywane zast ę pczo i okre ś laj ą odpowiadaj ą ce sobie elementy umowy. Wykorzystywanie klauzuli od momentu wpisania jej do rejestru jest zabronione. Tre ść klauzuli nale ż y w zwi ą zku z tym analizowa ć w oderwaniu od tre ś ci umowy, tak wi ę c nale ż y przyj ąć , i ż zakazane jest zachowanie przedsi ę biorcy okre ś lone w danym postanowieniu, bez wzgl ę du na tre ś ci postanowie ń , na które si ę powo ł uje. Ocena postanowienia pod wzgl ę dem naruszenia Kodeksu cywilnego w zakresie niedozwolonych postanowie ń umownych dotyczy danego postanowienia umowy, a nie tre ś ci postanowie ń z nim zwi ą zanych. Dlatego, te ż powo ł anie ró ż nych paragrafów umowy, nieprzeszkadza w stwierdzeniu, i ż s ą to to ż same postanowienia. Procedury rozwi ą zania grupy s ą identyczne w porównywanych postanowieniach. W obu przypadkach, rozliczenie ś rodków pieni ęż nych, jakie ewentualnie pozostan ą po podj ę ciu decyzji o likwidacji, gdy nie wystarcz ą one na zaspokojenie wszelkich roszcze ń b ę dzie dokonywane proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Klienta. Tak wi ę c bior ą c pod uwag ę powy ż sze uzasadnienie, nale ż y przyj ąć , i ż w/w postanowienia ró ż ni ą si ę tylko podmiotowo, a wszelkie inne ró ż nice nie maj ą wp ł ywu na procedur ę likwidacji przyj ę t ą przez tych przedsi ę biorców. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na przyj ąć , i ż zacytowane postanowienia w swej tre ś ci s ą to ż same i wyczerpuj ą tre ść niedozwolonego postanowienia umownego zdefiniowanego w art. 385(3) pkt 12 k.c., za które uwa ż a si ę postanowienie wy łą czaj ą ce obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. 7 Przytoczone powy ż ej zapisy w odpowiadaj ą cy sobie sposób reguluj ą poszczególne obowi ą zki stron umowy maj ą ce na celu zapewnienie sprawnego funkcjonowania grupy. Porównywane postanowienia w taki sam sposób kszta ł tuj ą obowi ą zki i prawa, których dotycz ą . Ró ż nice w tre ś ci porównywanych postanowie ń wynikaj ą jedynie z nazewnictwa, stylistyki, czy te ż nazw podmiotów. W/w zapisy S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone w powo ł anych wyrokach, gdy ż , jako postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione, kszta ł towa ł y jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. W trakcie post ę powania PROFIT poinformowa ł organ antymonopolowy, i ż z dniem 28.02.2003r. wstrzymana zosta ł a sprzeda ż , i po tym terminie nie by ł y stosowane ż adne umowy (Karta nr 4). Zgodnie z o ś wiadczeniem PROFIT, na dzie ń 25.07.2003r. grupy zosta ł y rozliczone – zgodnie z ogólnymi warunkami umowy, i zwrócone zosta ł y raty cz ł onkom grupy, którzy spe ł niali zobowi ą zania wobec PROFIT. (Karta nr 12) Zgodnie z art. 100g ustawy antymonopolowej nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, up ł yn ął rok. Na tej podstawie organ antymonopolowy stwierdza, i ż intencj ą ustawodawcy by ł o, umo ż liwienie wydawania rozstrzygni ęć w sprawie naruszenia przez przedsi ę biorc ę zbiorowych interesów konsumentów, nawet w sytuacji, gdy oceniane praktyki zosta ł y zaniechane, jednak ż e pod okre ś lonym warunkiem. W sytuacji, gdy organ antymonopolowy stwierdza, i ż oceniane dzia ł ania przedsi ę biorcy narusza ł y zbiorowe interesy konsumentów, nakazuje przedsi ę biorcy ich zaniechanie. W takiej sytuacji obowi ą zki przedsi ę biorcy wynikaj ą ce z tego nakazu musz ą by ć realizowane w przysz ł o ś ci, od dnia dor ę czenia decyzji. Na podstawie powy ż ej opisanych ustale ń oraz analizy obowi ą zuj ą cego stanu prawnego nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy naruszy ł o zbiorowy interes konsumentów, poprzez stosowanie przez „ PROFIT” Sp. z o.o., w ogólnych warunkach umowy postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Z tre ś ci pisma PROFIT wynika, i ż niedozwolone postanowienia umowne by ł y faktycznie wykorzystywane przy rozliczeniu grupy podczas likwidacji grupy (Karta nr 12). Jak ustalono w trakcie post ę powania, dzia ł ania naruszaj ą ce zbiorowy interes dotyczy grupy .... konsumentów, którzy zawarli umowy z PROFIT na łą czn ą kwot ę .... z ł . Jednocze ś nie nale ż y stwierdzi ć , i ż poprzez zaprzestanie wykorzystywania wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia wpisane do rejestru oraz rozliczenie ś rodków pieni ęż nych cz ł onków grup osób, na rzecz których PROFIT ś wiadczy ł us ł ug ę administracji po przeprowadzeniu likwidacji grupy, praktyka ta zosta ł a zaniechana. Jednak ż e fakt zaniechania stosowania bezprawnych dzia ł a ń nie powoduje, i ż nie stanowi ona naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Uznanie przez organ antymonopolowy dzia ł a ń za bezprawne powoduje, i ż przedsi ę biorca nie mo ż e stosowa ć tych dzia ł a ń równie ż po otrzymaniu decyzji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. Ś rodkiem usuni ę cia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, nale ż y uzna ć zaniechanie stosowania niedozwolonych postanowie ń umownych, tj. zakwestionowanej cz ęś ci art. 3 pkt 1 OWU, art. 17 OWU oraz art. 19 pkt 1, 2, 3 i 4 OWU, poprzez zaprzestanie wykorzystywania w umowach niewykonanych w dacie otrzymania decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie, tre ś ci przedmiotowych postanowie ń . Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym konsumenta. Umowa, której postanowienia poddano kontroli ma za zadanie 8 uregulowa ć relacje pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , oraz uczestnikami grupy - osób, które wnosz ą ś rodki finansowe na rzecz wspólnego funduszu. Zgromadzone przez cz ł onków grupy ś rodki, s ą przeznaczane na zakup towarów. Tak wi ę c jest to umowa wspó ł zaufania. Klienci musz ą zaufa ć , i ż cz ł onkowie grupy, b ę d ą rzetelnie wnosi ć ś rodki pieni ęż ne na wspóln ą rzecz, a przedsi ę biorca, b ę dzie rzetelnie dba ł o ich interes. Przedsi ę biorca pe ł ni funkcj ę tylko administratora ś rodkami Klientów, dlatego, te ż wykorzystywanie zabronionych przez S ą d postanowie ń , które s ą niekorzystne dla Klientów, mo ż e nara ż a ć ich na straty finansowe. Administrator poprzez stosowanie procedur opisanych w niedozwolonym postanowieniu umownym, dotycz ą cych rozwi ą zania grupy oraz podzia ł u pozostaj ą cych po tym ś rodków pomi ę dzy administratorem oraz uczestnikami grupy, narusza interes ekonomiczny konsumenta. Z uwagi na przedmiotowe zagro ż enie interesu ekonomicznego Konsumentów, nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, jest uzasadnione. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt III sentencji. Na podstawie z art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko PROFIT w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 41 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć PROFIT kosztami post ę powania w wysoko ś ci 41 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci jeden) Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 511010101000787822231000000. Na postanowienie zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral