RKT-32/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 07.08.2003r. RKT-61-s-55/03/AW DECYZJA Nr RKT- 32/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Witolda M. oraz Krystyny M. prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej: Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. z siedzib ą w Opolu polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Warunkami Uczestnictwa w Imprezach Turystycznych Organizowanych przez Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c., postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych w (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578), w ten sposób ż e: 1. Rozdzia ł III Warunków Uczestnictwa Cena imprezy zdanie 2 o brzmieniu - „Ceny walutowe przeliczane po kursie NBP sprzeda ż w dniu ostatniej wp ł aty.” narusza art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 k.c. 2. Rozdzia ł V Warunków Uczestnictwa Ubezpieczenie pkt 2 o brzmieniu – „B.P. „TRANS-GLOB” gwarantuje klientowi imprezy grupowej poza granicami kraju ubezpieczenie kosztów leczenia za granic ą do sumy 50 tys. PLN, nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków 10 tys. PLN i baga ż u (w niektórych przypadkach) towarzystwa Ubezpiecze ń „HESTIA ERGO – EUROPEJSKIE UBEZPIECZENIA PODRÓ Ż Y”. Klient otrzymuje warunki umowy ubezpieczenia przed podpisaniem umowy.” narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 3. Rozdzia ł VII Warunków Uczestnictwa Odpowiedzialno ść Organizatora B.P. „TRANS-GLOB”, Reklamacje punkt 2 o brzmieniu - „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie wynik ł e z przyczyn od niego nie zale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł ania si ł y wy ż szej lub inne oraz zawinione przez uczestnika.” narusza art. 11b ustawy o us ł ugach turystycznych. 2 4. Rozdzia ł VII Warunków Uczestnictwa Odpowiedzialno ść Organizatora B.P. „TRANS-GLOB”, Reklamacje punkt 3 o brzmieniu - „B.P. „TRANS-GLOB” nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika lub je ż eli w czasie trwania imprezy nast ę puje zmiana programu z przyczyn niezale ż nych od Organizatora. Zorganizowanie ś wiadcze ń zast ę pczych o tym samym standardzie nie stanowi wady us ł ugi.” narusza art. 11b ustawy o us ł ugach turystycznych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 d w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę ż e praktyka Witolda M. oraz Krystyny M. prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej: Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. z siedzib ą w Opolu polegaj ą ca na stosowaniu we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Warunkami Uczestnictwa w Imprezach Turystycznych Organizowanych przez Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. w rozdziale IV Warunków Uczestnictwa Prawa i obowi ą zki Klientów punkt 3 postanowienia o brzmieniu - „Klient zostanie obj ę ty szczególn ą opiek ą we wszystkich przypadkach nag ł ych zdarze ń i nie zawinionych przez Organizatora (np. zwi ą zanych z awari ą autobusu, przed ł u ż eniem odpraw celnych, postojami na granicach.” nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. III. Na podstawie art. 23 c ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Witolda M. oraz Krystyny M. prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej: Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. z siedzib ą w Opolu polegaj ą ce na nie podawaniu cen imprez turystycznych w ramach informacji o ofercie przedstawianych na stronach internetowych, co narusza art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych i art. 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 1993r. Nr 47, poz. 211 z pó ź n. zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. IV. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych 3 zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Witoldowi M. oraz Krystynie M. prowadz ą cym wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej: Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. z siedzib ą w Opolu, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Warunkami Uczestnictwa w Imprezach Turystycznych Organizowanych przez Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c., postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych w (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w umowach niewykonanych w dacie uprawomocnienia si ę decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie oraz na podawaniu w ramach informacji o ofercie przedstawianych na stronach interentowych w/w przedsi ę biorcy danych o cenie ka ż dej z proponowanych imprez. V. Na podstawie art. 100 e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I, III i IV rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . VI. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Witolda M. oraz Krystyn ę M., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie spó ł ki cywilnej: Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. z siedzib ą w Opolu, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 30 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci). Uzasadnienie W dniu 15.04.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), w zwi ą zku z podj ę tymi przez Organ Antymonopolowy dzia ł aniami maj ą cymi na celu zbadanie, czy organizatorzy turystyki w ramach ś wiadczonych us ł ug przestrzegaj ą obowi ą zuj ą cych przepisów, postanowieniem zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie zbadania, czy dzia ł ania Biura Podró ż y „Trans Glob” w Opolu (zwanego dalej Biurem TRANS-GLOB) naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 4 W toku post ę powania Biuro TRANS-GLOB poinformowa ł o, i ż prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie organizowania imprez turystycznych na podstawie zezwolenia nr 741 wydanego przez Urz ą d Kultury Fizycznej i Sportu (karta nr 20). Biuro TRANS-GLOB ś wiadczy us ł ugi dla klientów z terenu województw: opolskiego, dolno ś l ą skiego, ś l ą skiego i wielkopolskiego (karta nr 36). Przedsi ę biorca ten opracowa ł wzór umowy - zg ł oszenia udzia ł u na imprez ę , którego integraln ą cz ęś ci ą s ą Warunki Uczestnictwa w Imprezach Turystycznych Organizowanych przez Biuro Podró ż y „TRANS-GLOB” s.c. (zwane dalej WU; karta nr 9). Umowy z klientami zawierane s ą z zastosowaniem w/w wzoru umowy – zg ł oszenia udzia ł u na imprez ę turystyczn ą i stanowi ą cych ich cz ęść WU (karty nr 10, 31). Organ Antymonopolowy analizuj ą c WU stwierdzi ł , ż e niektóre z postanowie ń w nich zawartych mog ą narusza ć przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano równie ż monitoringu stron internetowych Biura TRANS-GLOB i stwierdzono, ż e prezentowane tam oferty imprez turystycznych, np. wycieczek objazdowych, nie zawiera ł y informacji o cenie. W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w imieniu Organu Antymonopolowego w dniu 13.06.2003r. postanowieniem wszcz ę to z urz ę du przeciwko Biuru TRANS-GLOB post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: I. stosowaniu we wzorcach umów postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych w nast ę puj ą cym zakresie: 1. Rozdzia ł III WU Cena imprezy zdanie 2 o brzmieniu - „Ceny walutowe przeliczane po kursie NBP sprzeda ż w dniu ostatniej wp ł aty.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 §1 k.c. 2. Rozdzia ł IV WU Prawa i obowi ą zki Klientów punkt 3 o brzmieniu - „Klient zostanie obj ę ty szczególn ą opiek ą we wszystkich przypadkach nag ł ych zdarze ń i nie zawinionych przez Organizatora (np. zwi ą zanych z awari ą autobusu, przed ł u ż eniem odpraw celnych, postojami na granicach.” Stwierdzono mo ż liwo ść art. 11 a ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. 3. Rozdzia ł V WU Ubezpieczenie pkt 2 o brzmieniu - „B.P. „TRANS-GLOB” gwarantuje klientowi imprezy grupowej poza granicami kraju ubezpieczenie kosztów leczenia za granic ą do sumy 50 tys. PLN, nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków 10 tys. PLN i baga ż u (w niektórych przypadkach) towarzystwa Ubezpiecze ń „HESTIA ERGO – EUROPEJSKIE UBEZPIECZENIA PODRÓ Ż Y”. Klient otrzymuje warunki umowy ubezpieczenia przed podpisaniem umowy.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. 4. Rozdzia ł VII WU Odpowiedzialno ść Organizatora B.P. „TRANS-GLOB”, Reklamacje punkt 2 o brzmieniu - „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie wynik ł e z przyczyn od niego nie zale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł ania si ł y wy ż szej lub inne oraz zawinione przez uczestnika.” Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 11b ustawy o us ł ugach turystycznych. 5. Rozdzia ł VII WU Odpowiedzialno ść Organizatora B.P. „TRANS-GLOB”, Reklamacje punkt 3 o brzmieniu - „B.P. „TRANS-GLOB” nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika lub je ż eli w czasie trwania imprezy nast ę puje zmiana programu z przyczyn niezale ż nych od Organizatora. Zorganizowanie ś wiadcze ń zast ę pczych o tym samym standardzie nie stanowi wady us ł ugi.” 5 Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 11b ustawy o us ł ugach turystycznych II. nie podawaniu ceny imprez turystycznych, w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych, co mo ż e narusza ć art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993r. (Dz.U. z 1993r. Nr 47, poz. 211 z pó ź n. zm.). Biuro TRANS-GLOB ustosunkowuj ą c si ę do postawionych zarzutów w pi ś mie z dnia 24.06.2003r. poinformowa ł o o wprowadzeniu zmian do WU maj ą cych na celu dostosowanie ich do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz o zamiarze uzupe ł nienia oferty przedstawianej na stronach internetowych Biura o ceny imprez turystycznych (karty nr 14-17). Biuro TRANS- GLOB zosta ł o zawiadomione o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z nim w siedzibie Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (karta nr 26), z mo ż liwo ś ci tej jednak nie skorzysta ł o. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Organ Antymonopolowy w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23 c w/w ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Przes ł ankami zastosowania art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). Wspomniana ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentom przed podpisaniem umowy. Informacje podawane 6 klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto w/w ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Okre ś la obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki by ł o zapewnienie klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Problematyce ochrony klienta po ś wi ę cony jest rozdzia ł 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przeprowadzaj ą c analiz ę Warunków Uczestnictwa stosowanych przez Biuro TRANS-GLOB Organ Antymonopolowy opar ł si ę zatem na ustawie o us ł ugach turystycznych i dokona ł nast ę puj ą cych ustale ń . Art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, ż e organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny, który proponuje klientom imprezy turystyczne lub us ł ugi turystyczne, udost ę pniaj ą c im odpowiednie informacje pisemne, a w szczególno ś ci broszury, foldery, katalogi, jest zobowi ą zany wskaza ć w tych materia ł ach w sposób dok ł adny i zrozumia ł y cen ę imprezy turystycznej lub us ł ugi turystycznej albo sposób jej ustalenia. W my ś l art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych w zwi ą zku z art. 12 ust. 1a informacja o cenie nie mo ż e wprowadza ć klienta w b łą d, powinna by ć okre ś lona w sposób dok ł adny i zrozumia ł y. Zgodnie za ś z art. 358 §1 k.c., z zastrze ż eniem wyj ą tków przewidzianych w ustawie, zobowi ą zania pieni ęż ne na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej mog ą by ć wyra ż one tylko w pieni ą dzu polskim (zasada walutowo ś ci). Kodeks cywilny stanowi wi ę c wprost, i ż cena towaru lub us ł ugi winna by ć podana w z ł otych polskich. Zasada walutowo ś ci wyra ż ona w Kodeksie cywilnym dotyczy zobowi ą za ń pieni ęż nych bez ró ż nicowania ich ź róde ł , w szczególno ś ci wchodz ą tu w gr ę czynno ś ci prawne. Analizuj ą c kwesti ę podawania cen imprez turystycznych wskaza ć równie ż nale ż y na art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, który mówi, i ż w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena imprezy ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona. Rozdzia ł III WU Cena imprezy zdanie 2 stanowi: „Ceny walutowe przeliczane po kursie NBP sprzeda ż w dniu ostatniej wp ł aty.” Powy ż ej przytoczony zapis WU wskazuje, i ż Biuro TRANS-GLOB ustala ceny organizowanych przez siebie imprez turystycznych w walucie obcej. Jak wskazano powy ż ej zgodnie z art. 12 ustawy o us ł ugach turystycznych cena imprezy turystycznej wskazywana przez organizatora w broszurach, folderach i katalogach winna by ć podawana w sposób dok ł adny i zrozumia ł y. Je ś li ustawa stawia taki wymóg odno ś nie cen okre ś lonych w pisemnych materia ł ach dotycz ą cych imprez turystycznych, to nale ż y uzna ć , i ż jest on równie ż aktualny odno ś nie cen podawanych w umowach o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Bior ą c po uwag ę wahania kursowe, podanie ceny w walucie obcej niew ą tpliwie nie jest dok ł adnym sposobem jej ustalenia i mo ż e wprowadza ć klienta w b łą d co do jej rzeczywistej wysoko ś ci. Niesie ze sob ą równie ż ten skutek, ż e cena tej samej imprezy dla ró ż nych klientów b ę dzie si ę zmienia ć w zale ż no ś ci od terminu wp ł aty nale ż no ś ci przez danego klienta i obowi ą zuj ą cego w tym dniu kursu danej waluty obcej. W ś wietle art. 358 §1 K.c. Biuro TRANS-GLOB ma obowi ą zek okre ś lania cen w umowach zawieranych z klientami w z ł otych polskich. Zapis zdania 2 rozdzia ł u III WU dowodzi jednak, ż e Biuro nie realizuje tego obowi ą zku. W tym miejscu nale ż y równie ż przytoczy ć art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych, który mówi, ż e w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szana. Przy podawaniu cen w walucie obcej mo ż e doj ść do naruszenia w/w przepisu. Je ż eli bowiem klient zap ł aci za imprez ę turystyczn ą w terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą wyjazdu i w tym czasie podwy ż szony zostanie kurs waluty, tym samym wzro ś nie i cena. Podawanie cen imprez turystycznych w walucie obcej nale ż y wi ę c uzna ć za bezprawne dzia ł anie Biura TRANS-GLOB prowadz ą ce do naruszenia art. 12 ust. 1 i art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 § 1 K.c. 7 Art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych wprost stanowi, i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów oraz nazw ę i adres ubezpieczyciela. A zatem umowa zawarta przez organizatora imprezy z konsumentem powinna zawiera ć podstawowe informacje dotycz ą ce ubezpieczenia, nie tylko rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów, ale i nazw ę oraz adres ubezpieczyciela. Rozdzia ł V Warunków Uczestnictwa Ubezpieczenie pkt 2 stanowi: „B.P. „TRANS-GLOB” gwarantuje klientowi imprezy grupowej poza granicami kraju ubezpieczenie kosztów leczenia za granic ą do sumy 50 tys. PLN, nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków 10 tys. PLN i baga ż u (w niektórych przypadkach) towarzystwa Ubezpiecze ń „HESTIA ERGO – EUROPEJSKIE UBEZPIECZENIA PODRÓ Ż Y”. Klient otrzymuje warunki umowy ubezpieczenia przed podpisaniem umowy.” Cytowany zapis WU zawiera informacje o nazwie i zakresie ubezpieczenia, nie zawiera jednak wymaganych informacji o adresie ubezpieczyciela. Zgodnie za ś z art. 14 ust. 2 pkt 7 w/w ustawy dane te nale żą do podstawowych elementów umowy. Punkt 2 rozdzia ł u 5 WU Ubezpieczenie narusza zatem wskazany przepis. Zgodnie z art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug turystycznych przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Z przytoczonego przepisu wynika, ż e organizator imprezy mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy zawartej z klientem tylko w razie spe ł nienia okre ś lonych w nim przes ł anek. Rozdzia ł VII Warunków Uczestnictwa Odpowiedzialno ść Organizatora B.P. „TRANS- GLOB”, Reklamacje punkt 2 stanowi: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie wynik ł e z przyczyn od niego nie zale ż nych, np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł ania si ł y wy ż szej lub inne oraz zawinione przez uczestnika.” Cytowane postanowienie WU stanowi, i ż Biuro TRANS-GLOB nie ponosi odpowiedzialno ś ci za naruszenie umowy polegaj ą ce na niewykonaniu lub nienale ż ytym wykonaniu umowy, je ż eli wynik ł o ono z przyczyn od niego niezale ż nych, przyczyny te podaj ą c jedynie przyk ł adowo, o czym ś wiadczy u ż ycie sformu ł owania „np.” oraz „lub inne”, Daje to Biuru TRANS-GLOB dowolno ść w okre ś laniu okoliczno ś ci zwalniaj ą cych je z odpowiedzialno ś ci. Jak wskazano powy ż ej art. 11a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych dopuszcza zwolnienie organizatora z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy w ś ci ś le okre ś lonych sytuacjach. Art. 11b ust. 1 ustawy stanowi, i ż nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć odpowiedzialno ś ci okre ś lonej w art. 11a, tak ż e w razie wyboru prawa obcego, z zastrze ż eniem ust. 2 i 3. Tymczasem cytowane postanowienie WU zwalnia Biuro TRANS-GLOB z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych w bli ż ej nieokre ś lonych sytuacjach. Punkt 2 rozdzia ł u VII WU o przytoczonym powy ż ej brzmieniu daje zatem Biuru TRANS-GLOB mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy w szerszym zakresie od tego, który dopuszcza art. 11a ustawy, co równoznaczne jest z naruszeniem przepisu art. 11 b ustawy. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki, który w czasie trwania danej imprezy turystycznej nie wykonuje przewidzianych w umowie us ł ug, stanowi ą cych istotn ą cz ęść programu tej imprezy, jest obowi ą zany, bez obci ąż ania klienta dodatkowymi kosztami, wykona ć w ramach tej imprezy odpowiednie ś wiadczenia zast ę pcze. Je ż eli jako ść ś wiadczenia zast ę pczego jest ni ż sza od jako ś ci us ł ugi odkre ś lonej w programie imprezy turystycznej, klient mo ż e żą da ć odpowiedniego obni ż enia ceny imprezy. Zgodnie za ś 8 z powo ł ywanym ju ż art. 11 a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonywanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie: 1) dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, 2) dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo 3) si łą wy ż sz ą . Jak to podnoszono powy ż ej przepis ten dok ł adnie wskazuje, w jakich okoliczno ś ciach organizator imprezy jest zwolniony z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonywanie umowy. Rozdzia ł VII Warunków Uczestnictwa Odpowiedzialno ść Organizatora B.P. „TRANS- GLOB”, Reklamacje punkt 3 o brzmieniu: „B.P. „TRANS-GLOB” nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika lub je ż eli w czasie trwania imprezy nast ę puje zmiana programu z przyczyn niezale ż nych od Organizatora. Zorganizowanie ś wiadcze ń zast ę pczych o tym samym standardzie nie stanowi wady us ł ugi.” Brzmienie punktu 3 rozdzia ł u VII wskazuje, i ż Biuro TRANS-GLOB nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane przez klienta z przyczyn niezale ż nych od organizatora, przy czym nie definiuje przyczyn, które uwa ż a za niezale ż ne od organizatora. Organizator imprezy mo ż e zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy tylko w sytuacjach wymienionych w art. 11a ust. 1 ustawy. Tymczasem w cytowanym punkcie 3 Biuro TRANS-GLOB poprzez niedoprecyzowanie sformu ł owania „z przyczyn niezale ż nych od Organizatora” stworzy ł o sobie mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub niewykonanie umowy w zakresie szerszym od dopuszczonego w art. 11a. Tym samym naruszony zosta ł art. 11 b ustawy mówi ą cy, i ż w drodze umowy nie mo ż na wy łą czy ć lub ograniczy ć odpowiedzialno ś ci okre ś lonej w art. 11a w/w ustawy. W my ś l art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej Biuro TRANS-GLOB naruszy ł o art. 12 ust. 1, art. 17 ust. 2, art. 11 b i art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy u us ł ugach turystycznych oraz art. 358 § 1 K.c. Tym samym nie wywi ą zywa ł o si ę z obowi ą zków na ł o ż onych na nie ustaw ą o us ł ugach turystycznych i stosowa ł o wzorzec umowny niedostosowany do wynikaj ą cych z niej wymogów, ł ami ą c w/w przepisy narusza ł o zarazem okre ś lone w ustawie o us ł ugach turystycznych prawa konsumenta. Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż organizator imprezy turystycznej dzia ł a na rynku jako profesjonalista, a ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej, zgodnie z art. 355 § 2 K.c., zobowi ą zany jest do zachowania nale ż ytej staranno ś ci. Biuro TRANS-GLOB nie powinno zatem formu ł owa ć umowy łą cz ą cej je z klientem – s ł absz ą stron ą stosunku zobowi ą zaniowego - w sposób naruszaj ą cy jego prawa wynikaj ą ce z ustawy o us ł ugach turystycznych. Wprowadzenie przez Biuro TRANS-GLOB do WU postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych i art. 358 § 1 K.c. jest zatem równoznaczne z naruszeniem przepisów prawa materialnego, st ą d dzia ł anie tego przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania Biura TRANS-GLOB za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej 9 ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym zapisów naruszaj ą cych regulacje ustawy o us ł ugach turystycznych i art. 358 §1 K.c.- godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem korzysta ć z pe ł ni praw przyznanych im w w/w aktach prawnych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to zarówno konsumenci, z którymi zawarto umowy, jak i potencjalni klienci Biura TRANS-GLOB. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Organ Antymonopolowy wszczynaj ą c niniejsze post ę powanie zarzuci ł Biuru TRANS-GLOB stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu w rozdziale IV WU Prawa i obowi ą zki Klientów punkt 3 postanowienia o brzmieniu - „Klient zostanie obj ę ty szczególn ą opiek ą we wszystkich przypadkach nag ł ych zdarze ń i nie zawinionych przez Organizatora (np. zwi ą zanych z awari ą autobusu, przed ł u ż eniem odpraw celnych, postojami na granicach.” stwierdzaj ą c, i ż mo ż e ono narusza ć art. 11 a ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. A zatem dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Art. 11a ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych mówi, i ż wy łą czenie odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, w przypadkach wymienionych w ust. 1 (zalicza si ę do nich si łę wy ż sz ą , dzia ł anie lub zaniechanie osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonaniu us ł ug przewidzianych w umowie, dzia ł anie lub zaniechanie klienta), nie zwalnia organizatora turystyki od obowi ą zku udzielenia w czasie trwania imprezy turystycznej pomocy poszkodowanemu. Organizator imprezy turystycznej ma zatem obowi ą zek ka ż dorazowo w razie niewykonania i nienale ż ytego wykonania umowy udzieli ć poszkodowanemu pomocy. Obowi ą zek ten powstaje niezale ż nie od tego, czy organizator ponosi odpowiedzialno ść za niezrealizowanie umowy, czy te ż jest z niej zwolniony na mocy art. 11 a ust. 1 w/w ustawy. 10 Wyk ł adnia literalna cytowanego powy ż ej zapisu WU mog ł aby wskazywa ć , i ż Biuro TRANS- GLOB obejmie klienta szczególn ą opiek ą we wszystkich przypadkach nag ł ych zdarze ń , jednak ż e pod warunkiem, ż e nie b ę d ą one zawinione przez organizatora imprezy. Interpretacja punktu 3 rozdzia ł u IV WU powinna by ć jednak dokonywana z uwagi na cel zamieszczenia powy ż szego zapisu w WU. Je ż eli bowiem Biuro TRANS-GLOB zobowi ą zuje si ę do roztoczenia opieki nad klientem „we wszystkich przypadkach nag ł ych zdarze ń i nie zawinionych przez Organizatora”, to tym bardziej udzieli pomocy klientowi poszkodowanemu w nast ę pstwie zdarze ń zawinionych przez Biuro. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie, i ż przytoczony powy ż ej zapis wyznacza granice realizacji obowi ą zku udzielenia pomocy poszkodowanemu klientowi w czasie trwania imprezy turystycznej i tym samym, ż e narusza art. 11 a ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Nie mo ż na wi ę c uzna ć by przedmiotowe postanowienie WU by ł o bezprawne. Zobowi ą zanie si ę przez Biuro TRANS-GLOB w WU do udzielenia pomocy poszkodowanemu klientowi w ka ż dym przypadku, niezale ż nie od tego czy Biuro ponosi odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, czy te ż jest z tej odpowiedzialno ś ci zwolnione, s ł u ż y ochronie zbiorowych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a, Organ Antymonopolowy wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. Poniewa ż w zwi ą zku z omawianym zarzutem, jak wykazano powy ż ej, nie zosta ł y spe ł nione przes ł anki wymienione w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Przedmiotem drugiego z zarzutów postawionych Biuru TRANS-GLOB jest stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na nie podawaniu ceny imprez turystycznych, w ramach oferty przedstawianej na stronach internetowych, co mo ż e narusza ć art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993r. (Dz.U. z 1993r. Nr 47, poz. 211 z pó ź n. zm.). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - kwestionowane dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - powy ż sze dzia ł anie musi narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi, i ż organizator lub po ś rednik turystyczny, który proponuje klientom imprezy turystyczne lub us ł ugi turystyczne, udost ę pniaj ą c im odpowiednie informacje pisemne, a w szczególno ś ci broszury, foldery, katalogi, jest obowi ą zany wskaza ć w tych materia ł ach w sposób dok ł adny i zrozumia ł y m.in. cen ę imprezy turystycznej lub us ł ugi turystycznej albo sposób jej ustalenia. Te same wymogi nale ż y odnie ść do informacji przedstawianych klientom w formie elektronicznej - za po ś rednictwem internetu. Art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z dnia 16 kwietnia 1993r. (Dz.U. z 1993r. Nr 47, poz. 211 z pó ź n. zm.) mówi, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie towarów lub us ł ug lub jego brak, które mo ż e wprowadzi ć klientów w b łą d co do pochodzenia, ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech towarów lub us ł ug, a tak ż e zatajenie ryzyka, jakie wi ąż e si ę z korzystaniem z nich. Wskazane powy ż ej przepisy wi ążą si ę ze sob ą , chroni ą bowiem prawo konsumenta do informacji o oferowanej mu us ł udze, w szczególno ś ci prawo klienta organizatora imprez turystycznych do informacji o cenie danej imprezy. 11 W toku post ę powania ustalono, ż e prezentowane na stronach internetowych Biura TRANS- GLOB oferty imprez turystycznych, np. wycieczek objazdowych, nie zawieraj ą informacji o cenie (fakt ten potwierdzi ł o samo Biuro w pi ś mie z dnia 24.06.2003r. – karta nr 16). Klient zapoznaj ą c si ę z propozycjami organizatora turystyki przedstawianymi czy to w formie pisemnej czy to w formie elektronicznej na stronach internetowych biura podró ż y porównuj ą c oferty i wybieraj ą c spo ś ród nich t ą najbardziej interesuj ą c ą bierze pod uwag ę ró ż ne kryteria. Niew ą tpliwie jednym z najistotniejszych kryteriów decyduj ą cych o wyborze biura podró ż y, z którego us ł ug klient skorzysta jest cena imprezy turystycznej, dlatego te ż art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych obliguje organizatorów turystyki, by w materia ł ach zawieraj ą cych propozycje imprez w sposób dok ł adny i zrozumia ł y wskazywali cen ę ka ż dej imprezy. Brak informacji o cenie, jako jednej z istotnych cech us ł ugi, mo ż e równie ż prowadzi ć do wprowadzenia klienta w b łą d i spe ł nia ć tym samym przes ł anki z art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Nale ż y podkre ś li ć , ż e zarówno w ś wietle art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych, jaki i art. 10 ust. 1 ustawy o zwalczaniu czynów nieuczciwej konkurencji, klient organizatora turystyki ma prawo do uzyskania wszystkich informacji o istotnych cechach proponowanej mu imprezy turystycznej, zw ł aszcza informacji o cenie imprezy, tak by móg ł porównywa ć oferty ró ż nych biur podró ż y i dokona ć w pe ł ni ś wiadomego wyboru. Skoro zatem Biuro TRANS-GLOB na swoich stronach internetowych przedstawia szczegó ł owy program organizowanych przez siebie imprez turystycznych, to tym bardziej powinno przedstawi ć swoim potencjalnym klientom informacj ę o cenie. W braku oznaczenia ceny klient korzystaj ą cy z internetu, by uzyska ć komplet informacji o interesuj ą cej go imprezie b ę dzie zmuszony dowiedzie ć si ę o niej w inny sposób, co mo ż e stanowi ć dla niego dodatkow ą uci ąż liwo ść . Prezentowanie przez Biuro TRANS-GLOB informacji o oferowanych imprezach turystycznych bez podawania ich cen nale ż y zatem oceni ć jako naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych i art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Spe ł niona zatem zosta ł a pierwsza z przes ł anek wymienionych w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest konieczne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. W sprawie naruszenia przez Biuro TRANS-GLOB zbiorowego interesu konsumentów Organ Antymonopolowy wypowiedzia ł si ę ju ż w uzasadnieniu punktu I sentencji niniejszej decyzji. Przedstawiony tam wywód dotycz ą cy poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów pozostaje aktualny równie ż w odniesieniu do oceny dzia ł a ń Biura TRANS-GLOB zakwestionowanych w ramach drugiego z zarzutów postawionych temu przedsi ę biorcy. Zdaniem Organu Antymonopolowego dzia ł anie Biura TRANS-GLOB polegaj ą ce na nie podawaniu cen imprez turystycznych w ramach informacji o ofercie przedstawianej na stronach internetowych Biura godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem na etapie zaznajamiania si ę za po ś rednictwem internetu z propozycjami w/w przedsi ę biorcy korzysta ć w pe ł ni z prawa do kompleksowej informacji o imprezach organizowanych przez Biuro TRANS-GLOB przyznanego im w ustawie o us ł ugach turystycznych i ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów – u ż ytkowników internetu, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to potencjalni klienci Biura TRANS-GLOB. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania 12 zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu zaniechania jej stosowania. Biuro TRANS-GLOB w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł o, ż e wprowadzi ł o zmiany do WU maj ą ce na celu dostosowanie WU do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz o wprowadzeniu zmian na swoich stronach internetowych polegaj ą cych na uzupe ł nieniu przedstawionych tam propozycji o informacj ę o cenie danej imprezy (karty nr 14-17, 28). W zwi ą zku z powy ż szym, by usun ąć trwaj ą ce skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zwi ą zane ze stosowaniem praktyki stwierdzonej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji Biuro TRANS-GLOB powinno nie tylko wprowadzi ć zmiany do WU maj ą ce na celu dostosowanie wzorca umownego do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych oraz art. 358 § 1 K.c. i stosowa ć zmienione WU przy zawieraniu nowych umów, ale tak ż e odpowiednio zmieni ć tre ść umów ju ż zawartych, które nie zosta ł y jeszcze wykonane w dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. W celu usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów b ę d ą cych efektem praktyki stwierdzonej w punkcie III sentencji niniejszej decyzji Biuro TRANS-GLOB nie powinno ogranicza ć si ę do ju ż wprowadzonych zmian na swojej stronie internetowej, ale równie ż podawa ć informacje o cenie ka ż dej nowej imprezy, która zostanie zaprezentowana klientom na stronie internetowej. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji decyzji. Zgodnie z art. 100e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy mo ż e nada ć decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygor natychmiastowej wykonalno ś ci je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy wa ż ny interes konsumentów – uczestników imprez turystycznych organizowanych przez Biuro TRANS-GLOB wymaga, by WU stosowane przez tego przedsi ę biorc ę zawieraj ą ce postanowienia naruszaj ą ce przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych zosta ł y jak najszybciej zmienione i dostosowane do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych i z art. 358 § 1 K.c., a tak ż e by informacje o imprezach organizowanych przez Biuro TRANS-GLOB przedstawiane na stronach internetowych zawiera ł y cen ę danej imprezy. W tym miejscu wskaza ć nale ż y, i ż przedsi ę biorca w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł Organ Antymonopolowy o wprowadzeniu zmian do WU i uzupe ł nieniu propozycji imprez turystycznych prezentowanych na stronach internetowych o wskazanie ceny danej imprezy. Dzia ł ania Biura TRANS-GLOB podj ę te po wszcz ę ciu post ę powania majce na celu wyeliminowanie narusze ń przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie stanowi ą jednak przeszkody dla wydania przedmiotowej decyzji, czy te ż dla nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, poniewa ż zaistnia ł y łą cznie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jakkolwiek Biuro TRANS-GLOB w toku post ę powania poinformowa ł o o dokonaniu zmian w WU, to zmieniony wzorzec umowy nie zosta ł jeszcze wykorzystany do zawierania umów z klientami. Zadaniem Organu Antymonopolowego jest ochrona zbiorowego interesu konsumentów, któr ą realizuje wydaj ą c na podstawie art. 23 c ustawy stosowne decyzje. Obowi ą zki przedsi ę biorcy wynikaj ą ce z tre ś ci decyzji musz ą by ć realizowane w przysz ł o ś ci, od dnia uprawomocnienia 13 si ę decyzji. Wydana decyzja jest bowiem gwarancj ą dla konsumentów, ż e przedsi ę biorca b ę dzie zwi ą zany jej ustaleniami. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dla ochrony zbiorowego interesu konsumentów niezwykle istotne jest szybkie wyeliminowanie z obrotu WU zawieraj ą cych zakwestionowane w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia oraz zapewnienie konsumentom, którzy przy wyborze spo ś ród ofert organizatorów imprez turystycznych korzystaj ą z internetu, pe ł nej, obejmuj ą cej cen ę , informacji o imprezach organizowanych prze Biuro TRANS- GLOB, gdy ż pozwoli to na obj ę cie ochron ą wi ę kszej liczby konsumentów, w szczególno ś ci równie ż tych którzy zawarli ju ż umowy a umowy te nie zosta ł y jeszcze wykonane, i na ograniczenie trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze Biuro TRANS-GLOB niezw ł ocznie po otrzymaniu niniejszej decyzji powinno zastosowa ć ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów okre ś lone w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji, tj. wprowadzi ć zmiany do WU i dostosowa ć je do przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i art. 358 § 1 K.c. oraz w ramach informacji o organizowanych przez siebie imprezach turystycznych dost ę pnej w internecie poda ć równie ż cen ę ka ż dej z proponowanych imprez. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie V sentencji decyzji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Biuro TRANS-GLOB praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I i III sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 30 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Biuro TRANS-GLOB kosztami post ę powania w wysoko ś ci 30 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci). St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie VI sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie VI niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. 14 Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral