RKT-30/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 01.08.2003r. RKT-61-s-56/03/AW DECYZJA Nr RKT- 30/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Gliwickiej Agencji Turystycznej SA, ul. Jasna 31 w Gliwicach, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Warunkami Uczestnictwa, postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych w (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578), w ten sposób ż e: 1. punkt 4 Warunków Uczestnictwa zdanie 2 o brzmieniu - "W przypadku gdy Klient odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie na swoje miejsce i przeka ż e jej swoje uprawnienia, a osoba ta przejmie obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy, GAT S.A. zwróci Klientowi dotychczasowe poniesione przez Niego wp ł aty." narusza art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych, 2. punkt 6 Warunków Uczestnictwa o brzmieniu - "Wzrost ceny o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia Klienta do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie GAT S.A. osobi ś cie lub pisemnie nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania informacji o dop ł acie. W tym przypadku Klient otrzyma ca ł kowity zwrot wp ł aty." narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych, 3. punkt 7 Warunków Uczestnictwa o brzmieniu - "GAT S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany warunków umowy z przyczyn od niego niezale ż nych. Wówczas GAT S.A. ma obowi ą zek niezw ł ocznie powiadomi ć Uczestnika o ewentualnej zmianie. Uczestnik zobowi ą zany jest powiadomi ć GAT S.A. o akceptacji nowych warunków lub rezygnacji z imprezy w terminie do 3 dni od daty 2 III. IV. powiadomienia. Brak odpowiedzi w tym terminie b ę dzie traktowany jako akceptacja nowych warunków umowy." narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych, 4. w Warunkach Uczestnictwa nie zosta ł y okre ś lone podstawy prawne i konsekwencje prawne wynikaj ą ce z umowy poniewa ż brak w nich odes ł ania w sprawach nieuregulowanych do Kodeksu cywilnego i do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych, co narusza art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Gliwickiej Agencji Turystycznej SA, ul. Jasna 31 w Gliwicach , ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu, polegaj ą ce na zaniechaniu stosowania we wzorcach umów w/w przedsi ę biorcy dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug turystycznych, zwanych Warunkami Uczestnictwa, postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych w (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) w umowach niewykonanych w dacie uprawomocnienia si ę decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie. Na podstawie art. 100 e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I i II rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 i art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Gliwick ą Agencj ę Turystyczn ą SA, ul. Jasna 31 w Gliwicach, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 30 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci). 3 Uzasadnienie W dniu 15.04.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym), w zwi ą zku z podj ę tymi przez Organ Antymonopolowy dzia ł aniami maj ą cymi na celu zbadanie, czy organizatorzy turystyki w ramach ś wiadczonych us ł ug przestrzegaj ą obowi ą zuj ą cych przepisów, postanowieniem zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie zbadania, czy dzia ł ania Gliwickiej Agencji Turystycznej SA, ul. Jasna 31 w Gliwicach (zwanej dalej GAT) naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, ż e GAT prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie organizowania imprez turystycznych na podstawie zezwolenia nr 280 wydanego przez Wojewod ę Ś l ą skiego w dniu 26.06.2000r. (karta nr 6). GAT ś wiadczy us ł ugi dla klientów przede wszystkim z terenu województwa ś l ą skiego i mazowieckiego (karta nr 5). Sprzeda ż imprez turystycznych prowadzona jest przez biuro sprzeda ż y oraz o ś rodki wchodz ą ce w sk ł ad GAT, a tak ż e poprzez sie ć biur agencyjnych (karty nr 19-23). Baza agentów liczy (…) biura podró ż y. W/w przedsi ę biorca opracowa ł wzór umowy - zg ł oszenia udzia ł u w imprezie, którego integraln ą cz ęś ci ą s ą Warunki Uczestnictwa (zwane dalej WU). Umowy z klientami zawierane s ą z zastosowaniem w/w wzoru umowy – zg ł oszenia udzia ł u w imprezie i stanowi ą cych jego cz ęść WU (karty nr 11-18, 29-35). Organ Antymonopolowy analizuj ą c WU stwierdzi ł , ż e niektóre z postanowie ń w nich zawartych mog ą narusza ć przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w imieniu Organu Antymonopolowego w dniu 13.06.2003r. postanowieniem wszcz ę to z urz ę du przeciwko GAT post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcach umów postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych w nast ę puj ą cym zakresie: 1. punkt 4 WU zdanie 2 o brzmieniu - "W przypadku gdy Klient odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie na swoje miejsce i przeka ż e jej swoje uprawnienia, a osoba ta przejmie obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy, GAT S.A. zwróci Klientowi dotychczasowe poniesione przez Niego wp ł aty." Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7b ustawy o us ł ugach turystycznych. 2. punkt 6 WU o brzmieniu - "Wzrost ceny o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia Klienta do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie GAT S.A. osobi ś cie lub pisemnie nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania informacji o dop ł acie. W tym przypadku Klient otrzyma ca ł kowity zwrot wp ł aty." Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 3. punkt 7 WU o brzmieniu - "GAT S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany warunków umowy z przyczyn od niego niezale ż nych. Wówczas GAT S.A. ma obowi ą zek niezw ł ocznie powiadomi ć Uczestnika o ewentualnej zmianie. Uczestnik zobowi ą zany jest powiadomi ć GAT S.A. o akceptacji nowych warunków lub rezygnacji z imprezy w terminie do 3 dni od daty powiadomienia. Brak odpowiedzi w tym terminie b ę dzie traktowany jako akceptacja nowych warunków umowy." Stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. 4. Ponadto stwierdzono mo ż liwo ść naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych, WU nie zawiera ł y bowiem informacji, jakie przepisy znajduj ą 4 zastosowanie w sprawach nieuregulowanych we wzorcu umowy i w WU, nie znalaz ł o si ę w nich odes ł anie ani do Kodeksu cywilnego, ani do ustawy o us ł ugach turystycznych. GAT w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w pi ś mie z dnia 30.06.2003r. (karta nr 36) poinformowa ł a, ż e wprowadzi ł a zmiany do WU maj ą ce na celu dostosowanie WU do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, za łą czaj ą c na t ą okoliczno ść WU z naniesionymi zmianami (karta nr 37) i informuj ą c, ż e zosta ł y one wprowadzone w ż ycie z dniem 27.06.2003r. GAT zosta ł a zawiadomiona o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z nim w siedzibie Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach (karta nr 245), z mo ż liwo ś ci tej jednak nie skorzysta ł a. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Organ Antymonopolowy w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy wydaj ą c decyzj ę , o jakiej mowa w art. 23 c w/w ustawy, musi zatem zastosowa ć inne ustawy i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Przes ł ankami zastosowania art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). Wspomniana ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentom przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto w/w ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Okre ś la obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na 5 organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki by ł o zapewnienie klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Problematyce ochrony klienta po ś wi ę cony jest rozdzia ł 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Przeprowadzaj ą c analiz ę Warunków Uczestnictwa stosowanych przez GAT Organ Antymonopolowy opar ł si ę zatem na ustawie o us ł ugach turystycznych i dokona ł nast ę puj ą cych ustale ń . Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych klient mo ż e bez zgody organizatora turystyki przenie ść na osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie turystycznej wszystkie przys ł uguj ą ce mu z tytu ł u umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych uprawnienia, je ż eli jednocze ś nie osoba ta przejmuje wszystkie wynikaj ą ce z tej umowy obowi ą zki. W my ś l art. 16 ust. 2 tej ustawy przeniesienie uprawnie ń i przej ę cie obowi ą zków jest skuteczne wobec organizatora turystyki, je ż eli klient zawiadomi go o tym przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej w terminie okre ś lonym w umowie. By konsument móg ł skorzysta ć z tego uprawnienia konieczne jest zatem okre ś lenie w umowie terminu, w którym mo ż e dokona ć odpowiedniego zg ł oszenia. Art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych wprost stanowi, i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć termin zawiadomienia o przeniesieniu uprawnie ń i przej ę ciu obowi ą zków, o których mowa w art. 16 ust. 2 w/w ustawy. Punkt 4 WU zdanie 2 stanowi: "W przypadku gdy Klient odst ę puj ą c od umowy wska ż e osob ę spe ł niaj ą c ą warunki udzia ł u w imprezie na swoje miejsce i przeka ż e jej swoje uprawnienia, a osoba ta przejmie obowi ą zki wynikaj ą ce z umowy, GAT S.A. zwróci Klientowi dotychczasowe poniesione przez Niego wp ł aty." W przytoczonym powy ż ej punkcie WU GAT uwzgl ę dni ł a prawo klienta do rezygnacji z udzia ł u w imprezie turystycznej bez ponoszenia zwi ą zanych z tym kosztów, gdy wska ż e inn ą osob ę na swoje miejsce. Brak w nim jednak zapisu o terminie, w którym klient mo ż e przenie ść przys ł uguj ą ce mu z tytu ł u umowy uprawnienia i ci ążą ce na nim obowi ą zki. By przeniesienie uprawnie ń i obowi ą zków by ł o skuteczne GAT powinna zosta ć powiadomiona o nim, zgodnie z art. 16 ust. 2 w/w ustawy, w terminie okre ś lonym w umowie. Poniewa ż w WU termin ten nie zosta ł ustalony, to wy łą cznie od uznania GAT b ę dzie zale ż e ć , czy przedmiotowe zg ł oszenie dokonane przez klienta zosta ł o z ł o ż one w odpowiednim terminie, a co za tym idzie – czy b ę dzie ono skuteczne, czy te ż nie. Podkre ś li ć zatem nale ż y, i ż zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych skorzystanie przez klienta z uprawnienia do wskazania innej osoby na swoje miejsce, przy spe ł nieniu przes ł anek okre ś lonych w w/w ustawie, nie jest uzale ż nione od zgody organizatora turystyki. Jak wskazano powy ż ej art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych zalicza okre ś lenie terminu zawiadomienia organizatora imprezy przez klienta o przeniesieniu uprawnie ń i przej ę ciu obowi ą zków przys ł uguj ą cych mu z umowy na inn ą osob ę do istotnych postanowie ń umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, tymczasem w WU stosowanych przez GAT nie znalaz ł si ę zapis okre ś laj ą cy ten termin. Art. 14 ust. 2 pkt 7 b ustawy o us ł ugach turystycznych zosta ł wi ę c naruszony. Zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych Organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem, z zastrze ż eniem art. 17 ustawy, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy: 1) przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy albo 2) odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Cena imprezy turystycznej jest istotnym elementem umowy zawieranej przez biuro podró ż y z klientem. Poza wyj ą tkami przewidzianymi w art. 17 ust. 1 ustawy cena nie mo ż e by ć podwy ż szona. Zmiana ceny w ka ż dym przypadku, w ś wietle 6 art. 14 ust. 5 w/w ustawy uprawnia klienta do dokonania wyboru pomi ę dzy przyj ę ciem proponowanej zmiany a odst ą pieniem od umowy. Punkt 6 WU stanowi: "Wzrost ceny o wi ę cej ni ż 10% upowa ż nia Klienta do rezygnacji z imprezy pod warunkiem powiadomienia o tym fakcie GAT S.A. osobi ś cie lub pisemnie nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania informacji o dop ł acie". Punkt 6 WU przyznaje klientowi prawo rezygnacji z imprezy w przypadku podwy ż szenia jej ceny, jednak ż e pod warunkiem, i ż cena imprezy wzro ś nie o wi ę cej ni ż 10%. Je ż eli cena wzro ś nie o mniej ni ż 10% klient GAT nie mo ż e odst ą pi ć od umowy bez poniesienia kosztów rezygnacji. Jak to podnoszono powy ż ej, zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych klient ma prawo do odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany istotnych warunków umowy. Jednym z takich warunków jest cena imprezy. Nale ż y podkre ś li ć , ż e przedmiotowa ustawa nie okre ś la ż adnego procentowego progu wzrostu ceny, którego przekroczenie mia ł oby warunkowa ć skorzystanie przez klienta z w/w prawa. A zatem klient w ka ż dym przypadku zmiany ceny mo ż e przyj ąć proponowan ą podwy ż k ę albo odst ą pi ć od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Brak wi ę c jakichkolwiek podstaw do tego, by prawo klienta do odst ą pienia od umowy w razie wzrostu ceny imprezy uzale ż nia ć od wysoko ś ci podwy ż ki. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż punkt 6 WU narusza art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych. Jak to ju ż wskazano w uzasadnieniu niniejszej decyzji, w my ś l art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem z zastrze ż eniem art. 17, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy, czy te ż odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Ustawa o us ł ugach turystycznych nak ł ada na klienta obowi ą zek niezw ł ocznego poinformowania organizatora imprezy turystycznej o swoim stanowisku odno ś nie zmiany warunków umowy. Przyj ę cie rozwi ą zania, w ś wietle którego konieczne jest z ł o ż enie stosownego o ś wiadczenia przez klienta pozwala na unikni ę cie sytuacji, w której organizator stwierdziwszy brak reakcji klienta na zmian ę warunków umowy uzna, ż e zaakceptowa ł on nowe warunki, gdy tymczasem przyczyn ą braku odpowiedzi klienta mo ż e by ć fakt, i ż powiadomienie o zmianie warunków umowy nie dotar ł o do niego. W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do przyj ę cia rozwi ą zania, i ż nie zg ł oszenie rezygnacji przez klienta oznacza akceptacj ę nowych warunków umowy. Punkt 7 WU stanowi: "GAT S.A. zastrzega sobie prawo do zmiany warunków umowy z przyczyn od niego niezale ż nych. Wówczas GAT S.A. ma obowi ą zek niezw ł ocznie powiadomi ć Uczestnika o ewentualnej zmianie. Uczestnik zobowi ą zany jest powiadomi ć GAT S.A. o akceptacji nowych warunków lub rezygnacji z imprezy w terminie do 3 dni od daty powiadomienia. Brak odpowiedzi w tym terminie b ę dzie traktowany jako akceptacja nowych warunków umowy." We wskazanym powy ż ej punkcie WU GAT przyj ęł a domniemanie, i ż brak akceptacji nowych warunków lub rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie, w razie powiadomienia go o zmianach warunków umowy, równoznaczny jest z zaakceptowaniem przez niego zaistnia ł ych zmian. Jak wykazano powy ż ej art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych reguluj ą cy obowi ą zki stron w razie zmiany warunków umowy nie daje podstaw do przyj ę cia takiego domniemania. W ka ż dym przypadku klient ma prawo i zarazem obowi ą zek opowiedzie ć si ę , czy przyjmuje nowe warunki, czy te ż rezygnuje z imprezy. Powo ł any przepis nie wymaga przy tym, by klient sk ł ada ł stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie. Punkt 7 WU narusza zatem art. 14 ust. 5 w/w ustawy. 7 Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych umowa powinna okre ś la ć podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikaj ą ce z umowy. W przypadku umów zawieranych przez organizatora imprezy turystycznej z klientem s ą one zawarte w kodeksie cywilnym i w ustawie o us ł ugach turystycznych. Zamieszczenie w WU odniesienia do Kodeksu cywilnego i ustawy o us ł ugach turystycznych jest niezwykle istotne dla klienta, który w ten sposób zyskuje informacj ę , jakie akty prawne reguluj ą jego prawa i obowi ą zku w sprawach nieuregulowanych w WU. Za umieszczeniem w WU informacji o ustawie o us ł ugach turystycznych przemawia równie ż fakt, ż e zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami mniej korzystne dla klientów ni ż postanowienia ustawy s ą niewa ż ne, a w miejsce postanowie ń mniej korzystnych dla klienta obowi ą zuj ą przepisy ustawy. Tymczasem w tre ś ci WU stosowanych przez GAT brak jest informacji, jakie przepisy znajduj ą zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w przedmiotowym wzorcu umownym, nie znalaz ł o si ę w nich odes ł anie ani do Kodeksu cywilnego, ani do ustawy o us ł ugach turystycznych. Brak informacji w umowie o w/w aktach prawnych, a w szczególno ś ci o istnieniu ustawy o us ł ugach turystycznych, mo ż e powodowa ć niedoinformowanie konsumentów w zakresie korzystania z przyznanych im uprawnie ń . W ś wietle powy ż szego uzasadnione jest twierdzenie, i ż WU naruszaj ą art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. W my ś l art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej GAT naruszy ł a art. 14 ust. 2 pkt 7b, art. 14 ust. 5 oraz art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy u us ł ugach turystycznych. Tym samym nie wywi ą zywa ł a si ę z obowi ą zków na ł o ż onych na ni ą ustaw ą o us ł ugach turystycznych i stosowa ł a wzorzec umowny niedostosowany do wynikaj ą cych z niej wymogów, ł ami ą c w/w przepisy narusza ł a zarazem okre ś lone w ustawie o us ł ugach turystycznych prawa konsumenta. Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż organizator imprezy turystycznej dzia ł a na rynku jako profesjonalista, a ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej, zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego, zobowi ą zany jest do zachowania nale ż ytej staranno ś ci. GAT nie powinna zatem formu ł owa ć umowy łą cz ą cej j ą z klientem – s ł absz ą stron ą stosunku zobowi ą zaniowego - w sposób naruszaj ą cy jego prawa wynikaj ą ce z ustawy o us ł ugach turystycznych. Wprowadzenie przez GAT do WU postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych jest zatem równoznaczne z naruszeniem przepisów prawa materialnego, st ą d dzia ł anie tego przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania GAT za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Zdaniem Organu Antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie 8 przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym zapisów naruszaj ą cych regulacje ustawy o us ł ugach turystycznych - godzi w interes konsumentów, nie mog ą oni bowiem korzysta ć z pe ł ni praw przyznanych im w tej ustawie. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowej praktyki niezb ę dne jest wykazanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów, dotyczy tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . S ą to zarówno konsumenci, z którymi zawarto umowy, jak i potencjalni klienci GAT. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla odpowiedniej ochrony konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem druga przes ł anka konieczna do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu zaniechania jej stosowania. GAT w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł a, ż e wprowadzi ł a zmiany do WU maj ą ce na celu dostosowanie WU do wymaga ń wynikaj ą cych ze wskazanych przez Organ Antymonopolowy przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych i, ż e zmienione WU zosta ł y wprowadzone do stosowania z dniu 27.06.2003r. (karta nr 36). W zwi ą zku z powy ż szym, by usun ąć trwaj ą ce skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów GAT powinna nie tylko wprowadzi ć zmiany do WU maj ą ce na celu dostosowanie wzorca umownego do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych i stosowa ć zmienione WU przy zawieraniu nowych umów ale tak ż e odpowiednio zmieni ć tre ść umów ju ż zawartych, które nie zosta ł y jeszcze wykonane w dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 100e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy mo ż e nada ć decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygor natychmiastowej wykonalno ś ci je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy wa ż ny interes konsumentów – uczestników imprez turystycznych organizowanych przez GAT wymaga, by WU stosowane przez tego przedsi ę biorc ę zawieraj ą ce postanowienia naruszaj ą ce przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych zosta ł y jak najszybciej zmienione i dostosowane do wymogów wynikaj ą cych z ustawy o us ł ugach turystycznych. W tym miejscu wskaza ć nale ż y, i ż przedsi ę biorca w toku przedmiotowego post ę powania poinformowa ł Organ Antymonopolowy o wprowadzeniu zmian do WU pod k ą tem dostosowania ich do przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych. Dzia ł ania GAT podj ę te po wszcz ę ciu post ę powania majce na celu wyeliminowanie narusze ń przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych, w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie stanowi ą jednak przeszkody dla wydania przedmiotowej decyzji, czy te ż dla nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, poniewa ż zaistnia ł y łą cznie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Jakkolwiek GAT w toku post ę powania przedstawi ł a zmieniony wzorzec 9 umowy, to nie przedstawi ł a dowodów, i ż wzorzec ten zosta ł wprowadzony do stosowania. Zadaniem Organu Antymonopolowego jest ochrona zbiorowego interesu konsumentów, któr ą realizuje wydaj ą c na podstawie art. 23 c ustawy stosowne decyzje. Obowi ą zki przedsi ę biorcy wynikaj ą ce z tre ś ci decyzji musz ą by ć realizowane w przysz ł o ś ci, od dnia uprawomocnienia si ę decyzji. Wydana decyzja jest bowiem gwarancj ą dla konsumentów, ż e przedsi ę biorca b ę dzie zwi ą zany jej ustaleniami. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dla ochrony zbiorowego interesu konsumentów niezwykle istotne jest szybkie wyeliminowanie z obrotu WU zawieraj ą cych zakwestionowane w punkcie I sentencji niniejszej decyzji postanowienia, gdy ż pozwoli to na obj ę cie ochron ą wi ę kszej liczby konsumentów, w szczególno ś ci równie ż tych którzy zawarli ju ż umowy a umów tych jeszcze nie wykonano, i na ograniczenie trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze GAT niezw ł ocznie po otrzymaniu niniejszej decyzji powinna zastosowa ć ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów okre ś lone w punkcie II sentencji niniejszej decyzji, tj. wprowadzi ć zmiany do WU i dostosowa ć je do przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez GAT praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 30 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć GAT kosztami post ę powania w wysoko ś ci 30 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci). St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral