RKT-28/2009

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 07. 10. 2009r. RKT – 61 – 76/08/AD DECYZJA Nr RKT – 28 / 2009 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza się wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w związku z podejrzeniem podejmowania przez Andrzeja U. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Kierowców „U.” w Opolu, bezprawnych działań noszących znamiona praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na stosowaniu w zawieranych z konsumentami umowach o świadczenie usług edukacyjnych następujących postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.): 1 . „Należność za kurs można uregulować w całości lub w 3 ratach - pierwsza rata przy zapisie / zaliczka/ która nie podlega zwrotowi! (...)”; 2. „(...) Po upływie tego okresu, szkoła nie jest zobowiązana do (...) zwrotu opłat za niewykorzystane szkolenie” , co może być niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako bezprzedmiotowe . Uzasadnienie W związku z ogólnopolskim badaniem wzorców umów stosowanych przez przedsiębiorców prowadzących ośrodki szkolenia kandydatów na kierowców, w ramach postępowania wyjaśniającego (RKT-405-11/08/AD) przeprowadzono kontrolę działalności Andrzeja U. (zwanego dalej także przedsiębiorcą) zawierającego z konsumentami umowy o świadczenie usług edukacyjnych. W toku podjętych działań przedsiębiorca przedstawił regulamin obejmujący przytoczone w sentencji postanowienia, co do których zachodziło podejrzenie, że są one tożsame z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej także rejestrem), co dało 2 podstawy do powzięcia podejrzenia, że przedsiębiorca stosował w obrocie konsumenckim klauzule tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru. W tych okolicznościach wszczęcie niniejszego postępowania administracyjnego stało się konieczne. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Andrzej U. prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Prezydenta Miasta Opola pod numerem (...) (dowód: karta nr 11), w ramach której świadczy usługi edukacyjne na rzecz konsumentów uczestniczących w kursach nauki jazdy. Okoliczność zawarcia przez przedsiębiorcę umów z konsumentami jest potwierdzana wystawianymi po dokonaniu przez konsumentów wpłat rachunkami (dowód: karty nr 19, 22, 28, 50, 62, 69, 74, 80 – 81, 85, 87). Przedsiębiorca wezwany do określenia wzorców umów stosowanych przez niego przy zawieraniu z konsumentami umów o świadczenie usług edukacyjnych przedstawił Regulamin SK „U.” (zwany dalej także regulaminem, dowód: karty nr 12 - 13). W piśmie z dnia 24. 04. 2008r. przedsiębiorca oświadczył, że w prowadzonym przez niego ośrodku szkoleniowym zastosowanie miał regulamin szkoły kierowców, który zgodnie ze złożonym oświadczeniem był przekazywany kursantowi po dokonaniu przez niego wpłaty, a oprócz tego był wywieszony w widocznym miejscu w sekretariacie szkoły. Przedsiębiorca dodał, że „ Podstawą do uczestnictwa w szkoleniu w wyżej opisanej szkole nauki jazdy jest wpłata pierwszej raty za to uczestnictwo, i jednocześnie jest to potwierdzeniem tegoż, iż przyszły adept zapoznał się z regulaminem i niniejszym zawiera umowę o szkolenie ” (dowód: karta nr 8). Warunki uczestnictwa w organizowanych przez przedsiębiorcę szkoleniach są podawane na stronie internetowej szkoły (dowód: karta nr 8). Uzupełniając wyjaśniania w niniejszym zakresie przedsiębiorca dodał, że na stronie internetowej szkoły nigdy nie był zamieszczony regulamin (dowód: karta nr 115). W załączeniu do pisma z dnia 24. 04. 2008r. przedsiębiorca przesłał kserokopię regulaminu (dowód: karty nr 8 verte i 12) oraz aktualną ulotkę dotyczącą naboru na kurs, jaki miał się rozpocząć dnia 05. 05. 2008r. (dowód: karty nr 8 verte i 13). Analiza treści przedłożonego regulaminu wykazała, że zawierał on następujące postanowienia: 1 . „Należność za kurs można uregulować w całości lub w 3 ratach - pierwsza rata przy zapisie / zaliczka/ która nie podlega zwrotowi! (...)”; 2. „(...) Po upływie tego okresu, szkoła nie jest zobowiązana do (...) zwrotu opłat za niewykorzystane szkolenie”. W nagłówku zawarto zastrzeżenie, zgodnie z którym przestrzeganie zawartych w regulaminie postanowień pozwoli na sprawną obsługę kursantów (dowód: karta nr 12). Analogiczne postanowienia do wyżej przytoczonych widniały w dokumencie zwanym ulotką (dowód: karta nr 13). Ustosunkowując się do zarzutów określonych w Postanowieniu nr 1 o wszczęciu niniejszego postępowania pismem z dnia 04. 07. 2008r. (dowód: karty nr 31 – 34), działając przez swego pełnomocnika, strona oświadczyła, że nieprawdą jest, iż przy zawieraniu z konsumentami umów o świadczenie usług edukacyjnych wykorzystuje regulamin. Strona wskazała, że przesłany Prezesowi Urzędu regulamin opracowała na własne potrzeby, jednakże nigdy nie 3 był on wprowadzony w życie i wykorzystywany przy zawieraniu umów z konsumentami jako wzorzec umowy, o jakim mowa w art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., zwanej dalej także Kc). W przedstawionej przez stronę opinii zastrzeżono, że nie można stwierdzić, iż rozważany regulamin znalazł zastosowanie, gdyż nie był on prawnie skutecznie doręczany, do czego niezbędne jest wręczenie całego regulaminu, co powinno nastąpić przy zawarciu umowy, a to z kolei należy rozumieć jako moment poprzedzający zawarcie umowy. Konsekwencją niedopełnienia powyższych wymagań jest to, że nie dochodzi do zawarcia umowy z wykorzystaniem wzorca. Podsumowując przedsiębiorca wskazał, że w rozważanym przypadku mamy do czynienia właśnie z sytuacją, w której regulamin nie był konsumentom doręczany przy zawarciu umowy (przed jej zawarciem). Przedsiębiorca przyznał, że miał zamiar wprowadzić do obrotu zaprojektowany regulamin, czego jednak nie uczynił, a mając świadomość, że przedstawiony przez niego dokument wzbudził zastrzeżenia, całkowicie odstąpił od wprowadzenia regulaminu w życie (dowód: karta nr 34). Regulamin z dnia 31. 10. 2005r. został wywieszony w sekretariacie szkoły po tym, jak strona otrzymała wezwanie Urzędu z dnia 18. 04. 2008r, tj. dnia 24. 04. 2008r. Choć do opracowania regulaminu doszło znacznie wcześniej, to został on wywieszony w sekretariacie w kwietniu 2008r., natomiast usunięty został dnia 01. 07. 2008r. (dowód: karta nr 47). W piśmie z dnia 06. 08. 2008r. przedsiębiorca oświadczył, że „ Konsumenci, jak już wcześniej wspomniano, nigdy nie otrzymywali przedmiotowego regulaminu ”. W piśmie z 08. 10. 2008r. przedsiębiorca stwierdził, że niniejszy regulamin był skierowany do pracowników szkoły (dowód: karta nr 98). Jako przyczynę rozbieżności pomiędzy odpowiedzią zawartą w piśmie z dnia 24. 04. 2008r., a odpowiedzią zawartą w piśmie z dnia 04. 07. 2008r. podano fakt, że pierwsze z nich zostało sporządzone przez samego przedsiębiorcę, a drugie zostało sporządzone przez jego pełnomocnika, który to w sposób prawidłowy przeanalizował i ocenił stan faktyczny sprawy. Jednocześnie w piśmie tym zastrzeżono, że powyższe nie może budzić wątpliwości dotyczącej tego, że strona składając wyjaśnienia samodzielnie nie podała informacji prawdziwych. Jej stanowisko wynikało bowiem z braku dostatecznej wiedzy i doświadczenia, było dyktowane dobrą wiarą i chęcią wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jednocześnie w piśmie tym dodano, że istota rozbieżności nie dotyczy okoliczności faktycznych, a jedynie ich oceny. Zastrzeżono też, że dopiero po konsultacji z prawnikami strona uświadomiła sobie, że zakwestionowany regulamin nigdy nie został skutecznie wprowadzony w życie z powodu niewypełnienia dyspozycji normy art. 384 § 1 Kc. Z uwagi na fakt, że w piśmie z dnia 24. 04. 2008r. przedsiębiorca oświadczył, że każdy potencjalny kursant zapoznaje się z regulaminem, następnie otrzymuje go oraz dokument ten jest wywieszony w sekretariacie, zwrócono się do przedsiębiorcy o wyjaśnienie, dlaczego w jego opinii regulamin nie został skutecznie wprowadzony w życie. W odpowiedzi na to przedsiębiorca oświadczył, że uzasadnieniem dla takiego stanowiska są ww. okoliczności, w jakich treść regulaminu była upubliczniana, których to jednak nie można uznać za doręczanie wzorca przy zawieraniu umowy (dowód: karta nr 42). W piśmie z 06. 08. 2008r. przedsiębiorca oświadczył, że obecnie w lokalu szkoły jest wywieszony nowy regulamin, który nie zawiera postanowień, które zostały zakwestionowane w toku niniejszego postępowania, przy czym dokument ten nie jest wręczany konsumentom ani przy zawieraniu z nimi umów edukacyjnych, ani też w żadnym innym momencie (dowód: karty nr 46 i 47). Przedmiotowy regulamin został przesłany w załączeniu (dowód: karta nr 48). 4 W piśmie z dnia 04. 07. 2008r. przedsiębiorca oświadczył, że przedstawiony Prezesowi Urzędu w toku postępowania wyjaśniającego dokument w postaci ulotki reklamowej był wykorzystywany w celach marketingowych, a ulotki te antycypowały postanowienia planowanego regulaminu, który nigdy nie znalazł zastosowania, gdyż nie był wręczany przy zawieraniu umów. Ulotki służyły „ wyłącznie do zainteresowania konsumentów ofertą strony i były np. wrzucane do skrzynek pocztowych ” (dowód: karta nr 33). W piśmie z dnia 02. 02. 2009r. (dowód: karta nr 113) strona oświadczyła, że „ nigdy nie wskazała, aby regulamin Szkoły Kierowców gdziekolwiek został przesłany w charakterze ulotek reklamowych. W szczególności takie stwierdzenie nie znalazło się w jej piśmie z 04.07.2008r ” (dowód: karta nr 113). W piśmie z 02. 02. 2009r. przedsiębiorca dodał też, że jego ulotki były kolportowane do czasu zawiadomienia strony o wszczęciu przeciwko niej niniejszego postępowania. Uściślając sposób ich kolportażu strona podała, że ulotki były wyłożone w siedzibie szkoły, nigdy nie były nigdzie rozsyłane, ani w inny sposób dystrybuowane. Strona nie zawarła też z żadnym innym podmiotem umowy o druk ulotek, czy też ich kolportaż. Niniejsza kwestia została poruszona również w piśmie strony z dnia 24. 02. 2009r. (karta nr 130), w którym to podała ona, że ulotki były wyłożone w siedzibie strony, a wrzucanie do skrzynek pocztowych odbywało się sporadycznie, incydentalnie, we własnym zakresie i zasadniczo w okolicach miejsca zamieszkania przedsiębiorcy. Ilość ulotek rozprowadzona w ww. sposób poza lokalem szkoły należy określić jako bardzo niewielką, przy czym strona nie była w stanie wskazać, jakiego rzędu była to wielkość. Strona oświadczyła, że nie jest w stanie podać daty dziennej rozpoczęcia ani też zakończenia korzystania z ulotek. Daty te nigdzie nie zostały odnotowane, a strona nie mogąc narazić się na nałożenie przez Prezesa UOKiK kary pieniężnej, nie poda informacji nieprawdziwych, wprowadzających w błąd, jak również nie będzie na ten temat spekulować. Z tych samych powodów strona nie może podać ilości rozprowadzonych ulotek (dowód: karta nr 131 verte). W celu zweryfikowania informacji, czy przedsiębiorca stosował rozważany regulamin w obrocie konsumenckim, w toku niniejszego postępowania wystąpiono do konsumentów będących uczestnikami kursów organizowanych przez przedsiębiorcę w terminie, gdy w sekretariacie był wywieszony regulamin (dowód: karty nr 94 – 97 i 134 – 136, 146 – 154). W ten sposób nie potwierdzono jednak okoliczności stosowania przez przedsiębiorcę przy zawieraniu umów regulaminu obejmującego kwestionowane postanowienia. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach niniejszej ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku 1 . 1 Konrad Kohutek w: „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2008r., strona 47 5 Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie przedmiotowa przesłanka została spełniona, gdyż ewentualne działanie przedsiębiorcy godziłoby w nieoznaczony krąg uczestników organizowanych przez niego kursów, istniała możliwość poddania zachowania przedsiębiorcy dalszej ocenie pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Aby można było stwierdzić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów muszą kumulatywnie zostać spełnione następujące przesłanki: - oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, - praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów, - praktyka jest bezprawna. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (poz. 173, Nr 1807 z późn. zm.). Z art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że przedsiębiorcą jest m. in. osoba fizyczna, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W rozważanym przypadku podmiot, którego dotyczy niniejsze postępowanie, bez wątpienia posiada status przedsiębiorcy. Jest to osoba fizyczna, która podlega wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej. Jej zachowania podlegają więc kontroli dokonywanej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Kolejną przesłanką, której spełnienie warunkuje możliwość stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest naruszenie określoną praktyką przedsiębiorcy zbiorowych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowych interesów konsumentów, stąd przy ustalaniu jego treści należy odwołać się do orzecznictwa sądowego. Pojęcie zbiorowych interesów konsumentów zostało szeroko omówione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10. 04. 2008r. (sygn. akt III SK 27/07). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podał, iż gramatyczna wykładnia tego pojęcia prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „ zbiorowego interesu konsumentów ” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka przedsiębiorcy skierowana jest do „ nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów ”. Wystarczające powinno być w jego ocenie ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów, za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy orzekł też, że „ praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy ”. 6 Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest konieczne, aby działanie przedsiębiorcy zostało skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do pewnego nieoznaczonego kręgu podmiotów, a więc że działanie to jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa w odniesieniu do każdego z konsumentów i zagraża ono przynajmniej potencjalnie każdemu z członków zbiorowości konsumentów 2 . Jak ustalono powyżej niniejsza sprawa może być rozważana w kontekście ochrony interesu publicznego. W związku z tym, że oceniane zachowanie przedsiębiorcy dotyczy nieoznaczonego kręgu najsłabszych uczestników rynku, jakimi są konsumenci, dotyczy ono wszystkich tych osób, które zawarły z przedsiębiorcą umowy o świadczenie usług edukacyjnych oraz wszystkich jego potencjalnych klientów, należało orzec, że w niniejszym przypadku została spełniona także druga ze wskazanych powyżej przesłanek. Bezprawność działań Ostatnia z przesłanek, jaką należy rozważyć w niniejszym przypadku, jest przesłanka bezprawności zachowania przedsiębiorcy. Dodać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli praktyki te wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, że dana praktyka jest niezgodna z art. 24 ww. ustawy wystarczające jest więc wykazanie, że potencjalnie istniało zagrożenie naruszenia interesów konsumentów wskutek zastosowania określonego postanowienia w umowach z konsumentami w przypadku zaistnienia określonych okoliczności i nie jest konieczne faktyczne wystąpienie negatywnego skutku w praktyce. Oznacza to, że wystarczy np. samo zawarcie we wzorcu umowy niezgodnej z prawem regulacji, nawet jeśli w praktyce nie zaistniały przesłanki do jej zastosowania i konsument lub ich większa ilość faktycznie nie została dotknięta negatywnymi skutkami danej regulacji, albo też, gdy przedsiębiorca zachował się odmiennie, niż wynikałoby to z niewłaściwej regulacji. W niniejszym przypadku zarzucono przedsiębiorcy naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na stosowaniu dwóch postanowień wzorca umowy, co do których zachodziło podejrzenie, że są tożsame z klauzulami wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Kluczową kwestią jest zatem w niniejszej sprawie to, czy przedsiębiorca stosował w obrocie z konsumentami wzór umowy, który obejmował zakwestionowane postanowienia, innymi słowy, czy badany dokument stanowił wzór umowy w rozumieniu art. 384 § 1 Kc, który był stosowany w obrocie konsumenckim. W toku postępowania wyjaśniającego przedsiębiorca poinformował, że w obrocie konsumenckim posługiwał się regulaminem oraz wyjaśnił, że regulamin ten był udostępniany poprzez jego wywieszenie w lokalu szkoły, jak też był wręczany konsumentom po zawarciu przez nich umów. W toku niniejszego postępowania administracyjnego przedsiębiorca sprecyzował, że opracowany przez niego regulamin był wywieszony w siedzibie szkoły jedynie w terminie od dnia 24. 04. 2008r. do dnia 01. 07. 2008r. i był on skierowany do pracowników szkoły, co miało zapewnić sprawną obsługę kursantów (dowód: karta nr 47 i 98). Choć ze złożonych przez przedsiębiorcę wyjaśnień wynikało, że regulamin był konsumentom wręczany, to następowało to już po zawarciu umowy i dokonaniu przez nich częściowych wpłat, przy czym proponowane warunki umów, jakie faktycznie obowiązywały, były udostępniane na stronie internetowej, gdzie regulamin nie był zamieszczony. Umowy natomiast były zawierane bez wykorzystania jakichkolwiek wzorców. 2 „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – Komentarz”, pod red. Cezarego Banasińskiego i Eugeniusza Piontka, Lexis Nexis Polska Sp. z o.o., Warszawa 2009r., Wydanie 1, str. 398 7 W czasie trwania niniejszego postępowania administracyjnego przedsiębiorca zmienił wykorzystywany przez siebie regulamin, jednakże także i ten nowy regulamin jest skierowany wyłącznie do jego pracowników, nie jest wzorcem umowy wykorzystywanym przy zawieraniu z konsumentami umów o świadczenie na ich rzecz usług edukacyjnych i nie jest konsumentom doręczany (dowód: karta nr 46 - 48). Badany dokument będący dokumentem wewnętrznym szkoły, nie może zostać uznany za wiążący wzór umowy w rozumieniu art. 384 § 1 Kc. Stosownie do niniejszego przepisu ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzory umów, regulaminy wiążą drugą stronę, jeżeli zostały jej doręczone przy zawarciu umowy. Warunek mówiący o doręczeniu regulaminu przy zawarciu umowy nie był w badanym przypadku spełniany, stąd przedstawiony przez przedsiębiorcę regulamin nie mógł być wiążący. Tym samym nie można mówić o stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowień niniejszego wzorca umowy, co powoduje, że ocena ich tożsamości z klauzulami wpisanymi do rejestru jest bezprzedmiotowa. Oprócz regulaminu, który był wywieszony w siedzibie szkoły i przez krótki czas był wręczany konsumentom po zawarciu przez nich umów, przedsiębiorca posługiwał się ulotkami, na których była wydrukowana treść niniejszego regulaminu. Jak jednak strona wskazała, regulamin nie był stosowany przy zawieraniu umów. Ulotki były natomiast dostępne w siedzibie szkoły, a jedynie w niewielkim zakresie i przez niedługi czas były rozprowadzane poza jej lokalem. W związku z tym, że posługiwanie się w rozważanych stosunkach prawnych ulotkami miało na celu zachęcenie konsumentów do skorzystania z oferty przedsiębiorcy i jednocześnie nie wpływało na treść zawieranych umów, należało uznać, że dokument, którym posługiwano się w ramach akcji marketingowej nie stanowił wzorca umowy w rozumieniu art. 384 § 1 Kc. W tych okolicznościach sprawy należy stwierdzić, że w sprawie tej nie występuje dokument, którego regulacje można byłoby porównać z klauzulami abuzywnymi wpisanymi do rejestru, konsekwencją czego jest brak możliwości stwierdzenia bezprawności zachowania przedsiębiorcy w kontekście art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do wskazanej regulacji zakazane jest bowiem stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wzorców umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Skoro przedsiębiorca nie stosuje wiążącego konsumentów wzorca, ani też jego zapisy w żaden sposób nie kształtują treści zawieranych z konsumentami umów, brak jest podstaw do podejmowania dalszej analizy treści postanowień przekazanego Prezesowi Urzędu regulaminu. W związku z tym, że brak jest w niniejszym przypadku możliwości stwierdzenia spełnienia przesłanki bezprawności zachowania przedsiębiorcy, postępowanie to należy uznać za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej także Kpa). W wyroku z dnia 13 sierpnia 2003r. (sygn. akt II SA/Kr 2361/2002) Naczelny Sąd Administracyjny – Wydział Zamiejscowy w Krakowie orzekł, że postępowanie administracyjne należy umorzyć, gdy zachodzi bezprzedmiotowość sprawy. Jednocześnie wskazał on, że przez bezprzedmiotowość należy rozumieć brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretne uprawnienie lub obowiązek indywidualnego podmiotu. W rozważanym przypadku nie występuje indywidualny obowiązek do niepodejmowania określonych działań, gdyż nie zachodzą okoliczności, w których zachowanie takie mogłoby się ujawnić, tj. nie można mówić o konkretnym obowiązku polegającym na niestosowaniu przez przedsiębiorcę klauzul tożsamych z postanowieniami wpisanymi do rejestru i naruszeniu tego obowiązku w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie posługuje się przy zawieraniu umów wzorcem umów. Na mocy art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny staje się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. 8 Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania lub może powstać w czasie jego trwania. Stanowisko takie zostało poparte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 04. 02. 2009r. (sygn. akt II SA/Gl 1038/08), który orzekł, że „ Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji ” (LEX nr 489456). Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. W niniejszym przypadku okoliczność, że przedsiębiorca nie stosuje regulaminu przy zawieraniu umów o świadczenie usług edukacyjnych istniała już przed wszczęciem niniejszego postępowania administracyjnego, jednakże dopiero w jego toku została ona wykazana, powodując konieczność umorzenia tego postępowania. W wyroku z dnia 28. 06. 1995r. (sygnatura akt XVII Amr 24/95) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Antymonopolowy orzekł, że uzasadnienie decyzji o umorzeniu postępowania wydawanej na podstawie art. 105 § 1 Kpa nie może zawierać treści dotyczących rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, czy też w inny sposób wyrażać stanowiska organu antymonopolowego w zakresie zasadności zarzutów sformułowanych we wszczęciu postępowania. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do rozważenia w przedmiotowej decyzji dalszych kwestii związanych z tą sprawą. Mając na względzie ww. okoliczności należało orzec, jak w sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn