RKT-27/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 20. 07. 2007r. RKT – 61 – 07/07/AD DECYZJA Nr RKT - 27/2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Gabrieli M. S., prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Rego – Bis” w Katowicach, (...): I. Na podstawie art. 26 ust. 1 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą ce na: 1/ naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nieinformowanie konsumentów o imieniu i nazwisku organizatora turystyki, a tak ż e o numerze jego wpisu do ewidencji organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych prowadzonej przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 2/ naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nieinformowanie konsumentów o zakresie ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków oraz o nazwie i adresie ubezpieczyciela, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3/ naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nieinformowanie konsumentów o trybie dochodzenia roszcze ń wynikaj ą cych z gwarancji ubezpieczeniowej w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 14 ust. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. 1 Nr 223, poz. 2268 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 4/ stosowaniu w pkt. II 5 „Ogólnych warunków uczestnictwa” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „ Organizator w wyj ą tkowych przypadkach, zastrzega sobie prawo zmiany hotelu na hotel o takim samym lub wy ż szym standardzie” , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 5/ stosowaniu w pkt. III 5 „Ogólnych warunków uczestnictwa” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Brak wymagalnych wp ł at w oznaczonych terminach powoduje automatyczne wyga ś ni ę cie umowy. Wyga ś ni ę cie umowy nie wi ąż e si ę z obowi ą zkiem zawiadamiania o tym fakcie Klienta, a wp ł acone zaliczki podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu kwot zgodnie z pkt. IV pp.3”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 6/ stosowaniu w pkt. IV 3 „Ogólnych warunków uczestnictwa” postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Je ż eli Uczestnik rezygnuje z imprezy z innych przyczyn, Organizator ma prawo tytu ł em pokrycia kosztów przez niego poniesionych do potr ą cenia z wp ł aconych zaliczek lub żą da ć zap ł aty kwot: • Przy rezygnacji w terminie nie krótszym ni ż do 30 dni w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy – 70,00 z ł /os. • Przy rezygnacji pomi ę dzy 29 a 15 dniem w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy 40% warto ś ci imprezy, • Przy rezygnacji pomi ę dzy 14 a 8 dniem w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy 70 % warto ś ci imprezy, • Przy rezygnacji na 7 dni i mniej przed rozpocz ę ciem imprezy 90% warto ś ci imprezy”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 7/ sprzecznym z art. 11 a w zw. z art. 11 b ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) wy łą czeniu w pkt. II 6 „Ogólnych warunków uczestnictwa” odpowiedzialno ś ci za zmiany powsta ł e na skutek opó ź nie ń w przewozach, spowodowane dzia ł aniem lub zaniechaniem osoby trzeciej i wy łą czeniu prawa konsumentów do odst ą pienia od umowy w przypadku zaistnienia opó ź nie ń , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 8/ sprzecznym z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (t. j. Dz. U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.) na ł o ż eniu w pkt. IV 4 „Ogólnych warunków uczestnictwa” na konsumentów solidarnej odpowiedzialno ś ci za nieuiszczon ą cz ęść ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy w przypadku dokonania powtórnej sprzeda ż y oferty po odst ą pieniu uczestnika, innemu klientowi przez Organizatora, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. 2 II Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Gabriel ę M. S. prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Rego – Bis” w Katowicach, (...), kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 800 z ł (s ł ownie: o ś miuset z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I 1 – 8 sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Gabriel ę M. S., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Rego – Bis” w Katowicach, (...), kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 53 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ę ciu trzech z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (RKT-402-21/07/AD) w sprawie dzia ł alno ś ci Gabrieli M. S. (zwanej dalej tak ż e przedsi ę biorc ą lub organizatorem), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e mo ż e ona stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z tym, postanowieniem nr 1 z dnia 09. 05. 2007r. (dowód: karty nr 1 i 2) wszcz ę to przedmiotowe post ę powanie pod zarzutami opisanymi w sentencji niniejszej decyzji. W ramach prowadzonych czynno ś ci przedsi ę biorca ustosunkowa ł si ę do postawionych mu zarzutów w pismach z dnia 17. 05. 2007r. (dowód: karty nr 45 i 47), przed ł o ż y ł zmodyfikowane „Ogólne warunki uczestnictwa” (dowód: karty nr 50 – 51) oraz umowy faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 52 – 54). W kierowanym do Urz ę du pi ś mie (karta nr 45) przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e wykre ś li ł z „Ogólnych warunków uczestnictwa” zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienia zawarte w pkt. II 5, III 5 oraz IV 3 tego wzorca umownego. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę równie ż do zamieszczania w nowo zawieranych umowach swojego imienia i nazwiska. Dodatkowo wyja ś niono, ż e konsumenci uzyskuj ą pe ł n ą informacje na temat organizatora turystyki i ubezpieczenia imprezy w ofercie organizatora, tj. w katalogu, który konsumenci otrzymuj ą wraz z umow ą i „Ogólnymi warunkami uczestnictwa” przy zawarciu umowy. W za łą czeniu do pisma z dnia 06. 06. 2007r. (dowód: karta nr 62) przedsi ę biorca przes ł a ł aktualnie stosowany przez niego wzór umowy (dowód: karta nr 63) oraz zeznanie podatkowe za 2006r. (karty nr 68 – 73). Pismem z dnia 12. 06. 2007r. zawiadomiono przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego (dowód: karta nr 75). W wyznaczonym terminie przedsi ę biorca nie skorzysta ł z przys ł uguj ą cego mu prawa. W tych okoliczno ś ciach sprawy mo ż liwe sta ł o si ę zako ń czenie prowadzonego post ę powania i wydanie decyzji w tej sprawie. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Gabriela M. S. dzia ł a pod nazw ą „Rego - Bis” na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta Katowice pod numerem (...) (dowód: karta nr 10). W ramach tego prowadzi ona dzia ł alno ść organizatora turystyki, w zwi ą zku z któr ą s ą zawierane z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Przy zawieraniu z konsumentami umów tego rodzaju s ą wykorzystywane dwa wzorce umowne, tj. wzór „Umowy zg ł oszenia uczestnictwa w imprezie turystycznej” (zwany dalej tak ż e wzorem 3 umowy, dowód: karta nr 13) oraz „Ogólne warunki uczestnictwa” (dowód: karty nr 14 i 50 – 51). Oferty organizowanych przez przedsi ę biorc ę imprez turystycznych s ą zamieszczane w katalogach, przy czym obecnie aktualny jest katalog „Lato 2007” (dowód: karty nr 18 – 44). W toku prowadzonych czynno ś ci poddano analizie ww. wzorce umowne, katalog ofert oraz umowy faktycznie zawarte z konsumentami. Na podstawie niniejszego badania ustalono, ż e w ż adnym z ww. dokumentów nie wskazano imienia i nazwiska przedsi ę biorcy, ani numeru jego wpisu do ewidencji organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych prowadzonej przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. W „Ogólnych warunkach uczestnictwa” informuje si ę , ż e przedsi ę biorca posiada za ś wiadczenie organizatora turystyki i po ś redników turystycznych nr 84 wydane przez Wojewod ę Ś l ą skiego oraz ż e zosta ł wpisany do Rejestru Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych Wojewody Ś l ą skiego pod ww. numerem (dowód: karty nr 14 i 51). W katalogu zawieraj ą cym oferty organizatora wskazuje si ę , ż e posiada on wydane przez Wojewod ę Ś l ą skiego zezwolenie nr 84 (dowód: karta nr 19). W pi ś mie z dnia 17. 05. 2007r. przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e konsumenci otrzymuj ą pe ł n ą informacj ę o nim i o ubezpieczycielu w katalogu (dowód: karta nr 45). Jednocze ś nie organizator zobowi ą za ł si ę do umieszczania w umowach z konsumentami swojego imienia i nazwiska (dowód: karta nr 45), co uczyniono wprowadzaj ą c do wzoru umowy – zg ł oszenia stosownej informacji na ten temat (dowód: karta nr 63). Okoliczno ść t ę potwierdzono przekazuj ą c Prezesowi Urz ę du umow ę faktycznie zawart ą z konsumentem dnia 24. 05. 2007r., w której podano, ż e jest ona zawierana pomi ę dzy konsumentem, a Gabriel ą M. S. (dowód: karta nr 58). W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca wskaza ł na to, ż e konsumenci uzyskuj ą pe ł n ą informacj ę odno ś nie ubezpieczenia imprezy w ofercie tj. w katalogu, który otrzymuj ą wraz z umow ą i „Ogólnymi warunkami uczestnictwa” przy zawarciu umowy (dowód: karta nr 45). Wbrew temu ustalono, ż e w ww. dokumentach nie zamieszczono precyzyjnej informacji o zakresie ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków oraz o nazwie i adresie ubezpieczyciela. Jedyne niepe ł ne informacje dotycz ą ce ubezpieczenia mo ż na znale źć w katalogu ofert, gdzie przy opisach poszczególnych imprez wskazuje si ę , ż e cena obejmuje „ubezpieczenie NNW i KL – polisa generalna (Sugnal Iduna – 10.000 E)” (dowód: karty nr 20 – 43). Dodatkowo w „Ogólnych warunkach uczestnictwa” wskazuje si ę , ż e „Uczestnik imprezy ubezpieczony jest przez Organizatora w Towarzystwie Ubezpieczeniowym. Wszyscy klienci obj ę ci s ą ochron ą ubezpieczeniow ą KL i NNW” (dowód: karty nr 14, 50 i 65). Informacje w tym zakresie nie zosta ł y przez przedsi ę biorc ę rozszerzone. Umowy z konsumentami nie obejmuj ą informacji na temat sposobu ubiegania si ę o ś rodki z gwarancji ubezpieczeniowej posiadanej przez organizatora w zakresie pokrycia kosztów powrotu klientów do kraju oraz pokrycia zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów, w przypadku gdy organizator lub po ś rednik nie wywi ą zuje si ę z ci ążą cego na nim zobowi ą zania. W „Ogólnych warunkach uczestnictwa” zamieszcza si ę jedynie o ś wiadczenie organizatora, ż e posiada on gwarancje ubezpieczeniow ą firmy „SIGNAL IDUNA” Polskiego Towarzystwa Ubezpiecze ń S.A. ze wskazaniem numeru tej gwarancji (dowód: karty nr 14, 51 i 66). W katalogu ofert zawarto zapis, z którego wynika, ż e organizator posiada polis ę gwarancyjn ą Signal Iduna o numerze M98851 (dowód: karta nr 19). W toku prowadzonych czynno ś ci ustalono równie ż , ż e przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę w „Ogólnych warunkach uczestnictwa” (dowód: karta nr 14) nast ę puj ą cymi klauzulami: - Pkt II 5: „ Organizator w wyj ą tkowych przypadkach, zastrzega sobie prawo zmiany hotelu na hotel o takim samym lub wy ż szym standardzie ”, - Pkt II 6: „ Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zmiany powsta ł e na skutek opó ź nie ń w przewozach, spowodowane z ł ymi warunkami atmosferycznymi, si łą wy ż sz ą , dzia ł aniem 4 lub zaniechaniem klienta lub osoby trzeciej. Powy ż sze nie stanowi podstawy do odst ą pienia Uczestnika od umowy ”, - Pkt III 5: „ Brak wymagalnych wp ł at w oznaczonych terminach powoduje automatyczne wyga ś ni ę cie umowy. Wyga ś ni ę cie umowy nie wi ąż e si ę z obowi ą zkiem zawiadamiania o tym fakcie Klienta, a wp ł acone zaliczki podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu kwot zgodnie z pkt. IV pp.3 ”, - Pkt IV 3: „ Je ż eli Uczestnik rezygnuje z imprezy z innych przyczyn, Organizator ma prawo tytu ł em pokrycia kosztów przez niego poniesionych do potr ą cenia z wp ł aconych zaliczek lub żą da ć zap ł aty kwot: • Przy rezygnacji w terminie nie krótszym ni ż do 30 dni w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy – 70,00 z ł /os. • Przy rezygnacji pomi ę dzy 29 a 15 dniem w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy 40% warto ś ci imprezy, • Przy rezygnacji pomi ę dzy 14 a 8 dniem w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy 70 % warto ś ci imprezy, • Przy rezygnacji na 7 dni i mniej przed rozpocz ę ciem imprezy 90% warto ś ci imprezy”, - Pkt IV 4: „W przypadku odst ą pienia uczestnika od Umowy, z jednoczesnym wskazaniem osób spe ł niaj ą cych wszelkie warunki udzia ł u w imprezie i wyra ż aj ą cych na to zgod ę , jednak ż e nie pó ź niej ni ż 5 dni przed terminem wyjazdu, jak równie ż w przypadku dokonani powtórnej sprzeda ż y oferty po odst ą pieniu uczestnika, innemu klientowi przez Organizatora, Organizator zrezygnuje z dochodzenia kwot nale ż nych mu z tytu ł u rezygnacji z umowy poza zap ł at ą kosztów okre ś lonych w art. 16.3 ustawy o us ł ugach turystycznych” . W pi ś mie z dnia 17. 05. 2007r. (dowód: karta nr 45) przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e wykre ś li ł z „Ogólnych warunków uczestnictwa” ww. postanowienia zawarte w punktach II 5, III 5 i IV 3, co potwierdzi ł a analiza przes ł anych przez przedsi ę biorc ę zmienionych „Ogólnych warunków uczestnictwa” (dowód: karty nr 50 – 51 i 64 - 66). Jednocze ś nie ustalono, ż e modyfikacji nie uleg ł y ww. postanowienia zawarte w pkt II 6 „Ogólnych warunków uczestnictwa”, które zgodnie z now ą numeracj ą figuruje w pkt II 5 oraz klauzula umieszczona w pkt. IV 4 tego wzorca (dowód: karty nr 50 i 64 - 65). Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e zmodyfikowane „Ogólne warunki uczestnictwa” obowi ą zuj ą od 16. 05. 2007r., natomiast zmieniony wzór Umowy – zg ł oszenia wprowadzono faktycznie do stosowania dnia 24. 05. 2007r. (dowód: karta nr 57). W toku niniejszego post ę powania uzyskano zeznanie o wysoko ś ci osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę w roku 2006r. dochodu (dowód: karty nr 68 – 73). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. Do umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych stosuje si ę przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych. Ustawa ta w art. 14 ust. 2 zawiera katalog informacji dotycz ą cych przedsi ę biorcy, imprezy turystycznej, jak równie ż wykonywania uprawnie ń wynikaj ą cych z zawieranej umowy, które powinny zosta ć zamieszczone w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Przedmiotowa ustawa przewiduje na mocy art. 14 ust. 2 m. in., ż e umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna okre ś la ć przedsi ę biorc ę , numer jego wpisu do rejestru organizatorów turystyki, jak i informacje dotycz ą ce ubezpieczenia. Niniejsza ustawa normuje tak ż e zagadnienia zwi ą zane z odpowiedzialno ś ci ą organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umów, zasadami wst ę powania osób trzecich do umowy, jak i kwestie zabezpieczenia roszcze ń konsumentów w przypadku, gdy przedsi ę biorca nie jest w stanie sam ich zaspokoi ć . Badaj ą c zachowanie przedsi ę biorcy pod k ą tem zgodno ś ci z ww. ustaw ą mo ż na stwierdzi ć , ż e stosuje on praktyk ę wprost bezprawn ą , do czego mo ż e doj ść np. w sytuacji, gdy 5 odmiennie ureguluje on zakres swej odpowiedzialno ś ci i w sposób mniej korzystny ni ż przewiduje to ustawa, jak i praktyk ę polegaj ą c ą na niedope ł nieniu obowi ą zków informacyjnych w wyniku niezamieszczania w umowach stosownych danych. Poza szczególn ą regulacj ą wynikaj ą c ą z ustawy o us ł ugach turystycznych do umów dotycz ą cych us ł ug tego rodzaju zawieranych przez przedsi ę biorców z konsumentami stosuje si ę równie ż przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej tak ż e Kc). Przy dokonywaniu oceny zapisów umownych stosowanych przez organizatora w umowach z konsumentami nale ż y jednocze ś nie uwzgl ę dni ć tre ść klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem). Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami uznanymi przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK) za abuzywne jest bowiem zakazane prawem. Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 02. 12. 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29. 09. 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść wy ż ej opisanego stanowiska potwierdzi ł równie ż S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13. 07. 2006r. (sygn. akt III SZP 03/06). Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w aktualnym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż na kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. Aby dosz ł o do naruszenia ww. przepisu prawa musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione dwie przes ł anki: - okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci oraz - dzia ł anie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. 6 Zarówno odmienne unormowanie kwestii regulowanych ustaw ą o us ł ugach turystycznych, jak i niedope ł nienie obowi ą zków informacyjnych oraz stosowanie w obrocie konsumenckim klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów pod warunkiem, ż e zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą lub, gdy niedope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Dzia ł ania oparte na przepisach ww. ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. W okoliczno ś ciach badanej sprawy nale ż y uzna ć za spe ł nion ą tak ż e przes ł ank ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Badane praktyki przedsi ę biorcy, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nim umowy. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę klientami przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Jego zachowania oddzia ł uj ą wi ę c na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega szybkim zmianom. Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć z biurem podró ż y umow ę o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonych przeciwko nim praktyk. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w pkt. I 1 – 8 przedmiotowej decyzji, gdy ż we wszystkich przypadkach kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. I. 1. Stosownie do art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych pisemna umowa o ś wiadczenie us ł ug tego rodzaju powinna okre ś la ć organizatora, a tak ż e numer jego wpisu do ewidencji organizatorów turystyki. Z powy ż szego wynika obowi ą zek podania imienia i nazwiska organizatora, je ś li ten jest osob ą fizyczn ą , a tak ż e dodatkowego oznaczenia, pod jakim prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , je ś li takim si ę pos ł uguje, jak i numeru, pod jakim figuruje on w rejestrze organizatorów prowadzonym przez marsza ł ka województwa. Niniejsze post ę powanie wszcz ę to pod zarzutami niedope ł nienia ww. obowi ą zku. Jak wynika z poczynionych ustale ń , ani w umowach, ani w „Ogólnych warunkach uczestnictwa” przedsi ę biorca nie wskazywa ł swojego imienia i nazwiska (dowód: karty nr 13 – 17). Dane te 7 nie by ł y zamieszczane tak ż e w katalogu ofert (dowód: karty nr 18 – 44). Dzia ł anie takie godzi w interesy konsumentów w ten sposób, ż e nie otrzymuj ą oni pisemnego potwierdzenia tego, kto jest ich kontrahentem, drug ą stron ą umowy, która ma na ich rzecz spe ł ni ć w przysz ł o ś ci okre ś lone ś wiadczenia. W przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez organizatora, w sytuacji gdy zajdzie potrzeba wyst ą pienia na drog ę s ą dow ą , brak stosownej wiedzy na temat kontrahenta mo ż e uniemo ż liwi ć konsumentom skuteczne dochodzenie roszcze ń . Wobec tego brak pe ł nej, rzetelnej informacji obejmuj ą cej oznaczenie organizatora nale ż y uzna ć za niekorzystny dla konsumentów. Negatywne skutki ww. zachowania pot ę guje fakt, ż e mo ż liwo ść weryfikacji danych przedsi ę biorcy ograniczono tak ż e w ten sposób, ż e nie podaje si ę nale ż ytej informacji o wpisie do ewidencji organizatorów turystyki. W przed ł o ż onych przez przedsi ę biorc ę dokumentach widniej ą informacje o tym, ż e posiada on za ś wiadczenie organizatora turystyki wydane przez Wojewod ę Ś l ą skiego (dowód – karty nr 14, 51), zezwolenie Wojewody Ś l ą skiego (dowód - karty nr 19, 44 i 66) oraz, ż e wpisano go do rejestru prowadzonego przez Wojewod ę Ś l ą skiego (dowód: karta nr 14). Brak rzetelnej wskazówki na temat tego, gdzie konsumenci mog ą poszukiwa ć informacji na temat przedsi ę biorcy powoduje utrudnienie w weryfikacji aktualnych danych organizatora. Wskazywanie numeru, pod jakim organizator figuruje w okre ś lonym rejestrze s ł u ż y poinformowaniu konsumentów, gdzie mog ą uzyska ć informacje na temat interesuj ą cego ich podmiotu. Powy ż sze umo ż liwia ustalenie pe ł nych danych okre ś laj ą cych przedsi ę biorc ę , ustalenie, czy jest on uprawniony do prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora turystyki oraz, czy posiada wymagan ą prawem gwarancj ę bankow ą lub umow ę ubezpieczenia w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Jak podniesiono powy ż ej konieczno ść taka mo ż e zaj ść np. w sytuacji powstania sporu pomi ę dzy stronami umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Niemo ż no ść sprawdzenia ww. danych niekorzystnie wp ł ywa na sytuacj ę konsumentów, dla których w konsekwencji braku niezb ę dnych informacji dochodzenie roszcze ń mo ż e sta ć si ę utrudnione, czy wr ę cz uci ąż liwe. W tym miejscu nale ż y podkre ś li ć , ż e obecnie nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie dzia ł alno ś ci organizatora turystyki. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych aby rozpocz ąć prowadzenie dzia ł alno ś ci z zakresu organizowania imprez turystycznych konieczne jest jedynie uzyskanie wpisu we w ł a ś ciwym rejestrze. Podkre ś li ć równie ż trzeba, ż e to nie Wojewoda Ś l ą ski jest obecnie organem rejestrowym prowadz ą cym ww. ewidencj ę i dokonuj ą cym wpisów organizatorów turystyki, lecz Marsza ł ek Województwa Ś l ą skiego. Wobec tego w umowach z konsumentami powinna by ć zamieszczana wyra ź na informacja na temat tego, pod którym numerem przedsi ę biorc ę wpisano do rejestru Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego. Maj ą c na wzgl ę dzie opisany stan faktyczny rozwa ż ane w tym punkcie decyzji zachowanie przedsi ę biorcy nale ż a ł o oceni ć jako niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Stosuj ą c ww. praktyk ę przedsi ę biorca nie dope ł ni ł ci ążą cego na nim z mocy art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wobec czego zachowaniem swym naruszy ł art. 24 ust. 1 tej ustawy. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przes ł a ł zmienione wzorce umowne stosowane przy zawieraniu z konsumentami. We wzorze umowy zg ł oszenia uczestnictwa w imprezie turystycznej, który po raz pierwszy zastosowano dnia 24. 05. 2007r. (dowód: karty nr 58 i 63) zamieszczono imi ę i nazwisko organizatora oraz nazw ę pod jak ą prowadzi on dzia ł alno ść . Ani w tym wzorze, ani w zmodyfikowanych „Ogólnych warunkach uczestnictwa” nie wprowadzono jednak stosownego zapisu mówi ą cego numerze, pod jakim przedsi ę biorc ę zarejestrowano w ewidencji organizatorów turystyki prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego (dowód: karty nr 50 – 51, 58, 63 – 66). Okoliczno ść ta 8 wskazuje na to, ż e zakres dokonanych zmian jest niewystarczaj ą cy do tego, aby uzna ć , ż e zarzucana praktyka w ca ł o ś ci zosta ł a zaniechana. Dodatkowo podkre ś lenia wymaga fakt, ż e przedsi ę biorca wprowadzaj ą c do obrotu zmodyfikowany wzorzec umowy nie uzupe ł ni ł o ww. informacje umów zawartych przed rozpocz ę ciem jego stosowania, a jeszcze nie wykonanych. Z tego wzgl ę du nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca nadal stosuje bezprawn ą praktyk ę , o jakiej mowa w niniejszym punkcie decyzji. W przypadku, gdy dochodzi do naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du na mocy art. 26 ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy i nakazuje zaniechanie jej stosowania. St ą d orzeczono, jak w punkcie I 1 sentencji niniejszej decyzji. 2. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych pisemna umowa o ś wiadczenie us ł ug turystycznych powinna obejmowa ć informacje na temat zakresu ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela. Analiza zgromadzonych dokumentów wykaza ł a, ż e ani w „Ogólnych warunkach uczestnictwa”, ani w umowach stosowne informacje na ten temat nie by ł y zamieszczane. Jedynie w katalogu ofert (dowód: karty nr 20 – 43) przy opisach poszczególnych imprez wskazuje si ę , ż e cena obejmuje „ ubezpieczenie NNW i KL – polis ę generaln ą – SIGNAL IDUNA na kwot ę 10 000 E ”. Zwa ż y ć trzeba, ż e po pierwsze nie okre ś lono, czy kwota ta dotyczy łą cznie ubezpieczenia od kosztów leczenia i nast ę pstw nieszcz ęś liwych wypadków, czy ka ż dego z rodzajów ubezpieczenia oddzielnie. Po drugie zapis o przytoczonej tre ś ci nie obejmuje równie ż pe ł nej nazwy przedsi ę biorcy, co w rozwa ż anym przypadku jest szczególnie istotne, gdy ż jak wynika z posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji na polskim rynku dzia ł aj ą dwa towarzystwa ubezpieczeniowe wchodz ą ce w sk ł ad grupy SIGNAL IDUNA. Ani umowy, ani „Ogólne warunki uczestnictwa” i ostatecznie katalog ofert nie obejmuj ą informacji na temat adresu ubezpieczyciela (dowód: karty nr 13 – 44). Celem regulacji zawartej w art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych jest zapewnienie konsumentom pe ł nej informacji na temat przedsi ę biorcy, do którego b ę d ą oni kierowali ewentualne roszczenia wynikaj ą ce z umowy ubezpieczenia. Aby konsumenci mogli w pe ł ni skorzysta ć z przys ł uguj ą cych im praw musz ą posiada ć nale ż yt ą wiedz ę na temat nazwy podmiotu, który jest zobowi ą zany do spe ł nienia na ich rzecz okre ś lonych ś wiadcze ń , a tak ż e adresu jego siedziby oraz w reszcie na temat zakresu obowi ą zków towarzystwa. Wbrew twierdzeniu przedsi ę biorcy konsumenci nie otrzymuj ą wszystkich ww. informacji, a braki te nie zosta ł y uzupe ł nione w ramach dokonywanych modyfikacji (dowód: karty nr 50 – 54, 58, 63 – 66). W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w konsekwencji niedope ł nienia obowi ą zku informacyjnego, którego zakres okre ś lono powy ż ej. Orzekaj ą c, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nale ż a ł o jednocze ś nie na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakaza ć zaniechanie jej stosowania. St ą d orzeczono, jak w pkt. I 2 sentencji niniejszej decyzji. 3. W my ś l art. 14 ust. 4 pkt. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych na organizatorach turystyki ci ąż y obowi ą zek informowania konsumentów o trybie dochodzenia roszcze ń wynikaj ą cych z gwarancji ubezpieczeniowej w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki lub po ś rednik turystyczny wbrew obowi ą zkowi nie zapewnia tego powrotu, a tak ż e na pokrycie zwrotu wp ł at wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowi ą za ń umownych. Informacje na ten temat powinny by ć potwierdzane w pisemnej formie wraz z potwierdzeniem zawarcia wymaganej umowy ubezpieczenia lub gwarancji, do czego powinno doj ść najpó ź niej wtedy, gdy klient wp ł aci kwot ę lub zaliczk ę 9 w wysoko ś ci minimum 10 % ceny imprezy. Z poczynionych ustale ń wynika, ż e w katalogu ofert przedsi ę biorca zamieszcza informacj ę z której wynika, ż e posiada on gwarancj ę ubezpieczeniow ą firmy „SIGNAL IDUNA” o okre ś lonym numerze (dowód: karta nr 19). W „Ogólnych warunkach uczestnictwa” zakres informacji jest szerszy, gdy ż obejmuje on dodatkowo pe ł n ą nazw ę towarzystwa, tj. „SIGNAL IDUNA” Polskie Towarzystwo Ubezpiecze ń S.A. (dowód: karta nr 19, 51 i 66). W ż adnym z badanych dokumentów nie okre ś lono sposobu, w jaki konsumenci mog ą ubiega ć si ę o wyp ł at ę ś rodków z przedmiotowej gwarancji, tj. trybu, w jakim mo ż e to nast ą pi ć oraz do kogo nale ż y kierowa ć roszczenia, tj. kto jest beneficjentem. Zachowanie takie godzi w interesy konsumentów, gdy ż zostaj ą oni pozbawieni wymaganej prawem informacji na temat mo ż liwo ś ci dochodzenia przys ł uguj ą cych im roszcze ń . Nie wiedz ą oni te ż jakie czynno ś ci powinni podj ąć , aby móc zrealizowa ć swoje prawa. W zwi ą zku z tym, ż e wy ż ej opisane zachowanie jest sprzeczne z art. 14 ust. 4 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e jest ono bezprawne. Z uwagi na to, ż e przedsi ę biorca nie dope ł ni ł spoczywaj ą cego na nim obowi ą zku informacyjnego, czym naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów, nale ż a ł o orzec, ż e dopu ś ci ł si ę on stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, co jest zakazane na gruncie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca nie uzupe ł ni ł wy ż ej wykazanych braków, wobec czego nale ż a ł o uzna ć , ż e stosowana przez niego praktyka nadal trwa. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze orzeczono, jak w punkcie I 3 niniejszej decyzji. 4. W pkt. II 5 „Ogólnych warunków uczestnictwa” przedsi ę biorca zawar ł postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Organizator w wyj ą tkowych przypadkach, zastrzega sobie prawo zmiany hotelu na hotel o takim samym lub wy ż szym standardzie ” (dowód: karta nr 14). Na mocy zacytowanego postanowienia przedsi ę biorca mo ż e dokona ć zmiany istotnej cz ęś ci ś wiadczenia, jak ą jest miejsce zakwaterowania. W prawdzie zaproponowany przez organizatora hotel powinien odpowiada ć standardem temu, który okre ś lono w umowie, lub powinien przynale ż e ć do kategorii wy ż szej, to zastrze ż enie takie nale ż y uzna ć za niedopuszczalne. O wyborze konkretnego obiektu, w którym nast ą pi zakwaterowanie decyduje nie tylko jego standard, ale i np. lokalizacja. Nie zawsze nowa propozycja organizatora musi odpowiada ć konsumentowi, na którego decyzj ę mia ł o wp ł yw wiele czynników, a nie tylko standard hotelu. Zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Powy ż sze nie dotyczy postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ż eli zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Zwa ż y ć te ż trzeba, ż e na mocy art. 385 3 pkt 10 Kc zakazane s ą postanowienia, które uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie, a na mocy art. 385 3 pkt 19 Kc te, które przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Trzeba te ż zwróci ć uwag ę , ż e podobne do ocenianego zapisy by ł y ju ż rozwa ż ane przez SOKiK. W wyniku tego odpowiednio pod numerami 179 i 272 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone wpisano nast ę puj ą ce klauzule: - „ Almatur ma prawo dokonywania zmian w imprezie (...) niezw ł ocznie poinformuje o nich klientów (...). Nie dotyczy to jednak dokonywania zmian obiektywnie uznanych za ma ł o istotne, jak na przyk ł ad zmiana zakwaterowania bez obni ż enia standardu w obr ę bie tej samej miejscowo ś ci, zmiana kolejno ś ci ś wiadcze ń itp ” (wyrok SOKiK z dnia 20 pa ź dziernika 2004 r., sygn. akt XVII Amc 91/03), 10 - „ W wyj ą tkowych przypadkach biuro rezerwuje sobie mo ż liwo ść i prawo do zmiany programu lub zakwaterowania w innych obiektach o tym samym standardzie ” (wyrok SOKiK z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 97/03). We wszystkich przytoczonych postanowieniach przewidziano na rzecz organizatorów uprawnienie do zmiany hotelu, w jakim uczestnik imprezy ma zosta ć zakwaterowany, z zastrze ż eniem, ż e standard nie mo ż e by ć ni ż szy. Klauzule te mo ż na uzna ć za to ż same, gdy ż wyst ę puj ą ce ró ż nice nie dotycz ą istoty porównywanych regulacji, a jedynie warstwy j ę zykowej i kwestii pobocznych, nieistotnych w kontek ś cie rozwa ż anego w tym miejscu problemu. Pos ł ugiwanie si ę klauzulami to ż samymi z tymi, które wpisano do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z tym, ż e przedsi ę biorca stosuje w obrocie konsumenckim postanowienie odpowiadaj ą ce zapisom figuruj ą cym w rejestrze, które dopuszczaj ą c jednostronn ą zmian ę miejsca zakwaterowania godzi w interesy konsumentów, przy czym godzi w interesy zbiorowe, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, czym naruszy ł art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonych czynno ś ci przedsi ę biorca poinformowa ł o dokonanych przez niego zmianach (dowód: karta nr 45), w zwi ą zku z czym z „Ogólnych warunków uczestnictwa” w wersji obowi ą zuj ą cej od dnia 16. 05. 2007r. wyeliminowano sporn ą klauzul ę (dowód: karty nr 50 – 51, 64 – 67). Fakt wprowadzenia w ż ycie zmodyfikowanego wzorca nie spowodowa ł jednak ca ł kowitego wyeliminowania z obrotu spornego zapisu. W prawdzie nowozawierane umowy nie obejmuj ą ju ż krzywdz ą cej konsumentów klauzuli, to ta funkcjonuje nada w umowach zawartych przed terminem wej ś cia w ż ycie zmienionych „Ogólnych warunków uczestnictwa”. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 4 sentencji niniejszej decyzji. 5. W pkt. III 5 „Ogólnych warunków uczestnictwa” przedsi ę biorca zamieszcza ł postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Brak wymagalnych wp ł at w oznaczonych terminach powoduje automatyczne wyga ś ni ę cie umowy. Wyga ś ni ę cie umowy nie wi ąż e si ę z obowi ą zkiem zawiadamiania o tym fakcie Klienta, a wp ł acone zaliczki podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu kwot zgodnie z pkt. IV pp.3 ” (dowód: karta nr 14). Klauzul ę t ę nale ż y rozwa ż a ć łą cznie z postanowieniem pkt. IV 3 „Ogólnych warunków uczestnictwa”, w którym okre ś lono procentowo wyra ż one kwoty, które s ą pobierane od konsumentów odst ę puj ą cych od umów. W niniejszym przypadku zw ł oka w zap ł acie wymaganych kwot powoduje wyga ś ni ę cie umowy, przy czym przedsi ę biorca pobiera takie op ł aty, jakie naliczy ł by rezygnuj ą cemu konsumentowi. Przedsi ę biorca ucieka si ę do radykalnego ś rodka, jakim jest od razu unicestwienie umowy, nie poprzedzone np. monitem, wezwaniem do zap ł aty. Jednocze ś nie mo ż e on pobra ć okre ś lony rycza ł t, bez wzgl ę du na to, jaki jest zakres wykonanych czynno ś ci zmierzaj ą cych do wykonania tej konkretnej umowy, jakie koszty faktycznie poniós ł . Dodatkowo konsumenci maj ą ograniczon ą mo ż liwo ść przeciwdzia ł aniu temu zachowaniu przedsi ę biorcy, gdy ż wymienione kwoty s ą przez organizatora potr ą cane przed zwrotem nale ż no ś ci. Na mocy ww. postanowienia wy łą czono obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie niespe ł nione w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnowa ł z wykonania umowy. Kwoty, które s ą pobierane od konsumentów mo ż na uzna ć za nadmiernie wygórowane kary umowne, które nie znajduj ą odzwierciedlenia w faktycznie ponoszonych przez przedsi ę biorc ę kosztach. Kwestionowana klauzula jest zatem sprzeczna z art. 385 1 § 1 Kc. Postanowienie to narusza tak ż e art. 385 3 pkt 17 Kc, w my ś l którego niedozwolonymi postanowieniami s ą te klauzule, które nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. Jednocze ś nie nale ż y stwierdzi ć , ż e oceniana klauzula jest to ż sama z postanowieniem wpisanym do rejestru pod numerem 684, a uznanym za abuzywne przez 11 SOKiK na mocy wyroku z dnia 19 pa ź dziernika 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 76/03). Tre ść tego zapisu jest nast ę puj ą ca: „W przypadkach rezygnacji nast ę puj ą cej z przyczyn nie le żą cych po stronie biura jak np. odmowa wydania paszportu lub wizy, brak dokumentów uprawniaj ą cych do przekroczenia granicy, niedotrzymanie przez Uczestnika okre ś lonych w umowie terminów , nieprzybycie na zbiórk ę , nie zg ł oszenie si ę do pilota rezydenta biura, kontrahenta lub miejsca realizacji ś wiadcze ń (choroba lub inne przypadki losowe, uniemo ż liwienie przekroczenia granicy przez s ł u ż by graniczne itp.) Biuro dokonuje nast ę puj ą cych potr ą ce ń (niezale ż nie od terminu podpisania umowy) b) w terminie 34-21 dni przed dat ą imprezy potr ą ca si ę 40% ceny imprezy c) w terminie 20-8 dni przed dat ą wyjazdu potr ą ca si ę 80% ceny imprezy d) w terminie krótszym ni ż 7 dni 100% ceny wyjazdu”. Na mocy obu porównywanych postanowie ń zastrze ż ono, ż e w przypadku braku wp ł at okre ś lonych kwot pieni ęż nych przez uczestnika w wyznaczonym terminie umowa ulega rozwi ą zaniu, a organizator mo ż e potr ą ci ć procentowo okre ś lone sumy. Zapisy te godz ą w ekonomiczne interesy konsumentów, a jak wykazano powy ż ej w rozwa ż anej sprawie naruszone zosta ł y interesy ogó ł u konsumentów. Wobec tego, maj ą c na na wzgl ę dzie fakt, ż e porównywane ze sob ą klauzule s ą to ż same, nale ż a ł o stwierdzi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podczas trwania niniejszego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e z dniem 16. 05. 2007r. wyeliminowa ł z obrotu ww. postanowienie (dowód: karty nr 45 i 57). Na dowód tego przed ł o ż y ł on zmienione „Ogólne warunki uczestnictwa” (dowód: karty nr 50 – 51, 64 – 66), które nie zawiera ł y ww. klauzuli. Z uwagi jednak na fakt, ż e wy ż ej opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy ma skutek jedynie na przysz ł o ść i nie prowadzi do ca ł kowitego wyeliminowania z obrotu kwestionowanego postanowienia, do czego dosz ł oby w przypadku zmiany umów zawartych przed wej ś ciem w ż ycie nowego wzorca umownego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca nadal stosuje zarzucan ą praktyk ę . W tych okoliczno ś ciach sprawy, stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakazuje si ę przedsi ę biorcy zaniechanie stosowania praktyki opisanej w tym punkcie decyzji. 6. Analiza „Ogólnych warunków uczestnictwa” stosowanych przez przedsi ę biorc ę wykaza ł a, ż e w pkt. IV 3 zawiera ł y one postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Je ż eli Uczestnik rezygnuje z imprezy z innych przyczyn, Organizator ma prawo tytu ł em pokrycia kosztów przez niego poniesionych do potr ą cenia z wp ł aconych zaliczek lub żą da ć zap ł aty kwot: • Przy rezygnacji w terminie nie krótszym ni ż do 30 dni w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy – 70,00 z ł /os. • Przy rezygnacji pomi ę dzy 29 a 15 dniem w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy 40% warto ś ci imprezy, • Przy rezygnacji pomi ę dzy 14 a 8 dniem w łą cznie przed rozpocz ę ciem imprezy 70 % warto ś ci imprezy, • Przy rezygnacji na 7 dni i mniej przed rozpocz ę ciem imprezy 90% warto ś ci imprezy ” (dowód: karta nr 14). Na mocy niniejszego postanowienia organizator jest uprawniony do potr ą cenia ze wp ł aconych przez konsumenta zaliczek procentowo okre ś lonych kwot, a w razie, gdyby wysoko ść zaliczek by ł a ni ż sza ni ż wy ż ej okre ś lona nale ż no ść , przedsi ę biorca ma prawo żą dania od konsumenta dop ł aty. W postanowieniu tym wskazuje si ę , ż e potr ą ce ń dokonuje si ę w celu pokrycia poniesionych przez organizatora kosztów. Jednocze ś nie nawet z ww. regulacji nie wynika, ż e okre ś lone w „Ogólnych warunkach uczestnictwa” wielko ś ci odpowiadaj ą wysoko ś ci faktycznie ponoszonych przez organizatora ci ęż arów. Zakwestionowane w tym miejscu postanowienie jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 Kc. Zapis ten narusza te ż art. 385 3 pkt 17 Kc, który stanowi, ż e za niedozwolone uwa ż a si ę postanowienia, które nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, 12 obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. W sprawie postanowie ń , na mocy których organizatorzy turystyki zostali uprawnieni do pobrania od konsumentów rezygnuj ą cych z umowy rycza ł towo okre ś lone kwoty wielokrotnie wypowiada ł si ę SOKiK wskazuj ą c, ż e postanowienia tego typu s ą zakazane. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 21 czerwca 2006r. (sygn. akt XVII AmC 76/05) SOKiK orzek ł , ż e pos ł ugiwanie si ę postanowieniem uprawniaj ą cym przedsi ę biorc ę do potr ą cenia w przypadku odst ą pienia konsumenta od umowy sztywno okre ś lonej kwoty jest sprzeczne z prawem. S ą d zaj ął stanowisko, zgodnie z którym konieczne jest przeprowadzanie indywidualnych rozlicze ń z ka ż dym z konsumentów. Wskaza ł on równie ż , ż e postanowienie tego typu umo ż liwia organizatorowi turystyki przerzucenie na konsumentów ryzyka prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej. Umo ż liwia ono bowiem przedsi ę biorcy w przypadku rezygnacji konsumenta z udzia ł u w imprezie zatrzymanie okre ś lonej cz ęś ci wp ł aconej przez niego kwoty z tytu ł u rekompensaty poniesionych nak ł adów, przy czym im bli ż ej terminu wyjazdu, tym wy ż sza jest kwota nie podlegaj ą ca zwrotowi. Zwa ż y ć trzeba, ż e w przypadku odst ą pienia od umowy przez konsumenta organizatorowi s ł u ż y prawo do zwrotu równowarto ś ci poniesionych nak ł adów bez dodatkowego wynagrodzenia, wobec czego pobierane od konsumentów kwoty powinny odpowiada ć poczynionym przez przedsi ę biorc ę nak ł adom. Podobne do kwestionowanego w tym post ę powaniu postanowienia zosta ł y wielokrotnie uznane za abuzywne przez SOKiK, w konsekwencji czego wpisano je do rejestru pod numerami: 89, 130, 216, 274, 359, 437, 684, 687, 767, 843, 897, 909, 981, 989, 998, 1008, 1015, 1041, 1046, 1050, 1055, 1056, 1068 i 1078. Jak ju ż wskazywano w niniejszej decyzji pos ł ugiwanie si ę w umowach z konsumentami klauzulami wpisanymi do rejestru, w wyniku czego dochodzi do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anym przypadku przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ze wzgl ę dów identycznych do tych, które wskazano w uzasadnieniu do poprzednich punktów, tak ż e i w tym przypadku nie mo ż na by ł o stwierdzi ć zaniechania stosowania wskazanej praktyki. St ą d orzeczono, jak w punkcie I 6 sentencji niniejszej decyzji. 7. W art. 11 a ustawy o us ł ugach turystycznych uregulowano zakres odpowiedzialno ś ci organizatorów turystyki wobec konsumentów, którzy zgodnie z ust. 1 tego przepisu odpowiadaj ą za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych poza przypadkami, gdy nieprawid ł owo ś ci wynikaj ą wy łą cznie z si ł y wy ż szej, dzia ł ania lub zaniechania konsumenta, dzia ł ania lub zaniechania osób trzecich nieuczestnicz ą cych w wykonaniu umowy, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć . W pozosta ł ych okoliczno ś ciach organizator ponosi odpowiedzialno ść za zaistnia ł e niezgodno ś ci, przy czym odpowiedzialno ść t ę mo ż na zasadniczo ograniczy ć do wysoko ś ci dwukrotno ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego uczestnika. Stosownie do art. 11 b ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych odpowiedzialno ś ci nie mo ż na ograniczy ć poprzez wybór prawa obcego. Z tego wynika, ż e ustawa o us ł ugach turystycznych wyznacza minimalny zakres odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorców, a sytuacja konsumentów nie mo ż e ulec pogorszeniu w stosunku do tego, co gwarantuje prawo. W badanej sprawie ustalono, ż e w pkt. II 6 „Ogólnych warunków uczestnictwa” zawarto nast ę puj ą c ą klauzul ę : „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zmiany powsta ł e na skutek opó ź nie ń w przewozach, spowodowane (...) dzia ł aniem lub zaniechaniem (...) osoby trzeciej. Powy ż sze nie stanowi podstawy do odst ą pienia Uczestnika od umowy” (dowód: karta nr 14). Na mocy przytoczonego postanowienia przedsi ę biorca wy łą czy ł odpowiedzialno ść za skutkuj ą ce odst ę pstwami od umowy nienale ż yte jej wykonanie wynikaj ą ce z opó ź nie ń w przewozach, które by ł y spowodowane dzia ł aniami lub zaniechaniami wszelkich osób 13 trzecich. Zapis ten zbyt szeroko ogranicza odpowiedzialno ść organizatora, gdy ż zgodnie ze spornym zapisem nie ponosi on konsekwencji dzia ł a ń osób uczestnicz ą cych w wykonaniu umowy. Zwa ż y ć trzeba, ż e taka redakcja ww. postanowienia nie znajduje uzasadnienia w konieczno ś ci zabezpieczenia interesów przedsi ę biorcy np. na wypadek zaistnienia w trakcie przewozu okoliczno ś ci, na które przewo ź nik nie ma wp ł ywu. Wszystkie okoliczno ś ci kwalifikowane jako si ł a wy ż sza b ę d ą bowiem podpada ł y pod wy łą czenie wynikaj ą ce z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ograniczenie odpowiedzialno ś ci organizatora bezsprzecznie godzi w interesy konsumentów, gdy ż w przypadku zaistnienia okre ś lonych w umowie zdarze ń , nie b ę d ą oni mieli mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń , które by im przys ł ugiwa ł y, gdyby przedsi ę biorca stosowa ł regulacj ę zgodn ą z ustaw ą o us ł ugach turystycznych. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e ww. zachowanie przedsi ę biorcy jest niezgodne z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy ż jest bezprawne oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z naruszeniem zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 ww. ustawy. Postanowienie o to ż samej tre ś ci jest przez przedsi ę biorc ę nadal stosowane w aktualnie obowi ą zuj ą cych „Ogólnych warunkach uczestnictwa” (dowód: karty nr 50 i 64), przy czym obecnie jest ono zamieszczone w punkcie II 5. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 7 sentencji niniejszej decyzji. 8. Zgodnie z art. 16 ustawy o us ł ugach turystycznych konsument mo ż e przenie ść na inn ą osob ę wynikaj ą ce z umowy prawa i obowi ą zki, je ś li osoba ta spe ł nia warunki uczestnictwa w danej imprezie turystycznej. W takiej sytuacji, stosownie do art. 16 ust. 3 tej ustawy klient, jak i osoba przejmuj ą ca jej obowi ą zki, odpowiadaj ą solidarnie za nieuiszczon ą cz ęść ceny imprezy oraz koszty poniesione przez organizatora w zwi ą zku ze zmian ą uczestnika. Z powy ż szego wynika, ż e z solidarn ą odpowiedzialno ś ci ą po stronie klienta i osoby wst ę puj ą cej do umowy mamy do czynienia wówczas, gdy to konsument sam dokona cesji swoich praw i obowi ą zków, w czym nie uczestniczy organizator, którego nale ż y jedynie poinformowa ć . W takich okoliczno ś ciach konsument b ę d ą cy pierwotnie stron ą umowy i osoba wst ę puj ą ca na jego miejsce s ą ze sob ą zwi ą zani stosunkiem umownym. W rozwa ż anej sprawie przedsi ę biorca w nieuzasadniony sposób rozszerzy ł katalog okoliczno ś ci, w których konsument i osoba, która ostatecznie zajmuje jego miejsce ponosz ą solidarn ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem organizatora. W pkt. IV 4 „Ogólnych warunków uczestnictwa” zamieszczono nast ę puj ą c ą klauzul ę : „W przypadku odst ą pienia Uczestnika od umowy, z jednoczesnym wskazaniem osób spe ł niaj ą cych wszelkie warunki udzia ł u w imprezie i wyra ż aj ą cych na to zgod ę , jednak ż e nie pó ź niej ni ż 5 dni przed terminem wyjazdu, jak równie ż w przypadku dokonania powtórnej sprzeda ż y oferty po odst ą pieniu uczestnika, innemu klientowi przez Organizatora, Organizator zrezygnuje z dochodzenia kwot nale ż nych mu z tytu ł u rezygnacji z umowy poza zap ł at ą kosztów okre ś lonych w art. 16. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych” (dowód: karta nr 14). Z regulacji stosowanej przez przedsi ę biorc ę wynika, ż e mo ż e on dochodzi ć nieuiszczonej cz ęś ci ceny imprezy, jak i kosztów zmiany uczestnika równie ż od osoby rezygnuj ą cej z udzia ł u w imprezie w sytuacji gdy ten nie przekazywa ł swoich praw i obowi ą zków innej osobie, a jedynie odst ą pi ł od umowy. W zwi ą zku z tym, cho ć osoba rezygnuj ą ca i pó ź niej zwi ą zana umow ą o ś wiadczenie us ł ug turystycznych z organizatorem nie s ą ze sob ą powi ą zane w ę z ł em obligacyjnym, ponosz ą solidarn ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem przedsi ę biorcy. Zwa ż y ć trzeba, ż e mo ż liwo ś ci takiej nie przewiduje ustawa o us ł ugach turystycznych, w zwi ą zku z czym nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż zachowanie przedsi ę biorcy jest bezprawne. Godzi ono równie ż w interesy konsumentów, gdy ż konsekwencj ą wprowadzenia ww. regulacji jest rozszerzenie zakresu ich obowi ą zków finansowych, z uwagi na co stwierdzono, ż e opisana konstrukcja jest mniej korzystna ni ż 14 regulacja wynikaj ą ca z ustawy. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przed ł o ż y ł zmodyfikowane „Ogólne warunki uczestnictwa”. Analiza ich tre ś ci wykaza ł a, ż e brzmienie pkt. IV 4 pozosta ł o bez zmian (dowód: karty nr 50 i 65). St ą d nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 8 sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt. I 1 – 8 niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę o ś miu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniami wzorców umowy uznanymi przez SOKiK za niedozwolone, stosowaniu regulacji niezgodnych z zapisami ustawy o us ł ugach turystycznych, a tak ż e na niedope ł nianiu obowi ą zków informacyjnych ci ążą cych na przedsi ę biorcach zawieraj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Fakt, ż e kwestionowane regulacje funkcjonuj ą w umowach rzeczywi ś cie zawieranych z konsumentami stwarza zagro ż enie, ż e przedsi ę biorca mo ż e albo nadmiernie ograniczy ć zakres swojej odpowiedzialno ś ci, albo na ł o ż y ć na konsumentów dodatkowe obowi ą zki i domaga ć si ę ich spe ł nienia. Fakt, ż e wy ż ej opisane praktyki s ą zwi ą zane ze stosowaniem wzorców umownych, którymi przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy zawieraniu umów, a w jego imieniu tak ż e jego agenci, wskazuje na ustalony i d ł ugotrwa ł y charakter ocenianych zachowa ń . Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2006r. ustalono na podstawie z ł o ż onego przez niego zeznania podatkowego (dowód: karty nr 68 – 73). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne przyj ę cie za podstaw ę oblicze ń kwoty odpowiadaj ą cej wysoko ś ci ą wysoko ś ci przychodu osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę z tytu ł u prowadzenia biura podró ż y, a wi ę c w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą , z któr ą s ą zwi ą zane praktyki oceniane w ramach niniejszego post ę powania. Przy ustalaniu kary wzi ę to te ż pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Uwzgl ę dniono równie ż fakt, ż e w czasie trwania niniejszego post ę powania dokonano cz ęś ciowych zmian, które cho ć nie doprowadzi ł y do wyeliminowania z obrotu negatywnie ocenionych praktyk, to stanowi ą przejaw dobrej woli przedsi ę biorcy. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść 15 dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Za zastosowaniem kary w wysoko ś ci oznaczonej w tej decyzji przemawia te ż fakt, ż e mo ż liwo ść nak ł adania kar pieni ęż nych na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Prezes Urz ę du posiada dopiero od niedawna, gdy ż od 21. 04. 2007r. W zwi ą zku z tym ponownie nale ż y zwróci ć uwag ę na wymiar edukacyjny stosowanej sankcji. Niniejsza kara powinna te ż stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Funkcja edukacyjna jest w niniejszym przypadku tak ż e w wymiarze ogólnym szczególnie istotna, gdy ż jak wskazano powy ż ej kary za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nak ł adane w tym trybie stanowi ą nowo ść w polskim porz ą dku prawnym. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 800 z ł z ł (s ł ownie: osiemset z ł otych). W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punktach I 1 - 8 sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du ze stron ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 53 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ę ciu trzech z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 16 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 17