RKT-26/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 20. 07. 2007r. RKT – 61 – 63/06/AD DECYZJA Nr RKT - 26 /2007 Zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó źń . zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm.), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Ma ł gorzacie D., prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą jako SEMAX – Przedsi ę biorstwo Produkcyjno – Us ł ugowo – Handlowe w B ę dzinie, ul. (...): I. Na podstawie art. 23 e ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów stosowan ą przez Ma ł gorzat ę D. praktyk ę polegaj ą c ą na zwalnianiu si ę przez przedsi ę biorc ę od odpowiedzialno ś ci za szkod ę powsta łą w mieniu konsumenta w wyniku nienale ż ytego wykonania us ł ugi pralniczej, je ś li ta przekracza kwot ę 200 z ł i przekazywaniu swoich obowi ą zków zwi ą zanych z umowami o dzie ł o zawieranymi z konsumentami towarzystwu ubezpieczeniowemu, co jest sprzeczne z art. 519 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15. 12. 2005r. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Ma ł gorzat ę D., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą jako SEMAX – Przedsi ę biorstwo Produkcyjno – Us ł ugowo – Handlowe w B ę dzinie, kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 93 z ł (s ł ownie: dziewi ęć dziesi ę ciu trzech z ł otych). Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzi ł w sprawie dzia ł alno ś ci Ma ł gorzaty D. (zwanej dalej tak ż e przedsi ę biorc ą ) post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. akt RKT-61-19/06/AD), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e wy ż ej opisane zachowanie przedsi ę biorcy mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z tym, postanowieniem nr 1 z dnia 05. 07. 2006r. (dowód: karta nr 1) wszcz ę to niniejsze post ę powanie pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na zwolnieniu si ę przez 1 przedsi ę biorc ę od odpowiedzialno ś ci za szkod ę powsta łą w mieniu konsumenta w wyniku nienale ż ytego wykonania us ł ugi pralniczej, je ś li ta przekracza 200 z ł i przekazywaniu swoich obowi ą zków zwi ą zanych z umowami o dzie ł o towarzystwu ubezpieczeniowemu. W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przes ł a ł dokumenty reklamacyjne dotycz ą ce szkody przewy ż szaj ą cej równowarto ść 200 z ł (dowód: karty nr 40 – 54). W pi ś mie z dnia 03. 01. 2007r. (dowód: karta nr 61) o ś wiadczy ł on, ż e umowa z Towarzystwem Ubezpieczeniowym HDI Asekuracja przesta ł a obowi ą zywa ć z dniem 14. 12. 2005r. (dowód: karta nr 61). Pismem z dnia 10. 04. 2007r. (dowód: karta nr 70) zawiadomiono przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z nim, jednak ż e w wyznaczonym terminie przedsi ę biorca nie skorzysta ł a z przedmiotowego uprawnienia. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Ma ł gorzata D. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta B ę dzina pod numerem (...) jako SEMAX – Przedsi ę biorstwo Produkcyjno – Us ł ugowo – Handlowe (dowód: karta nr 30). W ramach tej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorca prowadzi pralni ę chemiczn ą , w zwi ą zku z czym zawiera z konsumentami umowy dotycz ą ce czyszczenia odzie ż y oraz dywanów. Ma ł gorzata D. zawar ł a umow ę ubezpieczenia z Tryg Polska Towarzystwem Ubezpiecze ń S.A. (zwan ą dalej tak ż e towarzystwem ubezpieczeniowym lub ubezpieczycielem). Spó ł ka ta zmieni ł a nast ę pnie nazw ę na HDI Asekuracja Towarzystwo Ubezpiecze ń S.A. Zawarcie przedmiotowej umowy potwierdza polisa ubezpieczenia o numerach Seria FI nr A 0018768 (dowód: karta nr 33), do której do łą czono „Ogólne warunki ubezpieczenia FIRMA – Dzia ł aj bezpiecznie” (dowód: karty nr 16 – 24). W okresie obowi ą zywania ww. umowy przedsi ę biorca zorganizowa ł swoj ą dzia ł alno ść w ten sposób, ż e w przypadku wyst ą pienia szkód w mieniu konsumentów, których wysoko ść nie przekracza ł a równowarto ś ci 200 z ł , reklamacje przedsi ę biorca rozpatrywa ł samodzielnie. W przypadku, gdy warto ść szkody przewy ż sza ł a ww. kwot ę , konsument móg ł dochodzi ć roszcze ń od towarzystwa ubezpieczeniowego (dowód: karty nr 9 – 10, 15 - 24). Jak wynika z wyja ś nie ń z ł o ż onych przez przedsi ę biorc ę wysoko ść szkody w pocz ą tkowej fazie podawa ł klient, natomiast wysoko ść odszkodowania by ł a ustalana przez ubezpieczyciela na podstawie opinii oraz wyceny rzeczoznawcy (dowód: karta nr 26). Przedsi ę biorca przekazywa ł dokumenty zwi ą zane z reklamacj ą towarzystwu ubezpieczeniowemu i to ono prowadzi ł o spraw ę , w tym kontaktowa ł o si ę z konsumentem, a ż do jej zako ń czenia. Ubezpieczyciel informowa ł przedsi ę biorc ę o stanie sprawy. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , ż e w przypadku szkody o warto ś ci nieprzekraczaj ą cej 200 z ł zasady wyp ł aty odszkodowania s ą ustalane indywidualnie z klientami w drodze polubownej. W przypadku braku porozumienia sprawa jest rozpatrywana na drodze s ą dowej. Zakres praw i obowi ą zków przedsi ę biorcy oraz konsumentów zawieraj ą cych z nim umowy unormowano w „Regulaminie Pralni Chemicznej” (dowód: karty nr 15 i 68). W czasie, gdy przedsi ę biorca by ł obj ę ty ochron ą wynikaj ą c ą z umowy ubezpieczenia, stosowa ł on w ww. wzorcu postanowienie, z którego wynika ł o, ż e ewentualne roszczenia klientów przekraczaj ą ce kwot ę 200 z ł b ę d ą rozpatrywane przez towarzystwo ubezpieczeniowe (dowód: karta nr 15). W toku niniejszego post ę powania Ma ł gorzata D. o ś wiadczy ł a, ż e ww. umowa ubezpieczenia przesta ł a obowi ą zywa ć dnia 14. 12. 2005r. (dowód: karta nr 61). Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł te ż aktualnie obowi ą zuj ą cy „Regulamin Pralni Chemicznej SEMAX” (karta nr 68), w którym wskazano jedynie, ż e wszelkie reklamacje b ę d ą za ł atwiane w biurze przedsi ę biorcy. 2 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Dnia 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). Zgodnie z art. 131 ust. 1 tej ustawy do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r. i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie nowej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe, w zwi ą zku z czym niniejsza decyzja zostaje wydana w oparciu o przepisy w ł a ś ciwej ustawy z 2000r. Ze wzgl ę du na to w dalszej cz ęś ci decyzji ilekro ć jest mowa o ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y przez to rozumie ć ustaw ę z 2000r. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów w interesie publicznym. Ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowano w art. 23 a ww. ustawy. Z przepisu tego wynika, ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia naruszenia art. 23 a ust.1 ww. ustawy niezb ę dne jest wi ę c wykazanie, ż e łą cznie zosta ł y spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - dzia ł anie przedsi ę biorcy jest bezprawne, - dzia ł anie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów mo ż e by ć prowadzone przeciwko przedsi ę biorcy. W tym miejscu nale ż y wyra ź nie wskaza ć , ż e stronie niniejszego post ę powania przys ł uguje status przedsi ę biorcy zarówno w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), jak i w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy ż zgodnie z tymi przepisami za przedsi ę biorc ę uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W toku czynno ś ci prowadzonych przez Prezesa Urz ę du ocenie podlegaj ą praktyki przedsi ę biorcy podejmowane przez niego wobec konsumentów. W przypadku poj ę cia „konsument” art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odwo ł uje si ę do ustawy Kodeks cywilny (zwanej dalej tak ż e Kc), która w art. 22 1 stanowi, ż e konsumentem jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z prowadzon ą przez ni ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Z istoty umów zawieranych w pralni chemicznej, jak i ze zgromadzonych dokumentów wynika, ż e Ma ł gorzata D. zawiera umowy z konsumentami. Jak wskazano powy ż ej, aby Prezes Urz ę du móg ł stwierdzi ć naruszenie przez przedsi ę biorc ę art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, musi zastosowa ć inne ustawy, w których unormowano prawa i obowi ą zki przedsi ę biorców zawieraj ą cych umowy z konsumentami i na podstawie ich przepisów oceni ć , czy dzia ł anie przedsi ę biorcy jest niezgodne z prawem. Umowa z pralni ą chemiczn ą o czyszczenie odzie ż y ma charakter umowy o dzie ł o, co potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 20 maja 1986 r. (III CRN 82/86). Wobec tego do umów rozwa ż anych w niniejszym przypadku zastosowanie maj ą przepisy art. 636 Kc, jak i przepisy ogólne o zobowi ą zaniach zawarte w tej ustawie. Zgodnie z art. 637 § 1 Kc, je ż eli dzie ł o ma wady, zamawiaj ą cy mo ż e kierowa ć odpowiednie żą dania do przyjmuj ą cego zamówienie, który jest w rozwa ż anej sytuacji d ł u ż nikiem. Zasady zmiany d ł u ż nika okre ś lono natomiast w art. 519 Kc, który w § 1 stanowi, ż e osoba trzecia mo ż e wst ą pi ć w miejsce d ł u ż nika, który zostaje z d ł ugu zwolniony. Przej ę cie d ł ugu, o jakim mowa powy ż ej mo ż e jednak nast ą pi ć zgodnie z art. 519 § 2 Kc przez umow ę mi ę dzy wierzycielem a osob ą trzeci ą za zgod ą d ł u ż nika albo przez umow ę mi ę dzy d ł u ż nikiem a 3 osob ą trzeci ą za zgod ą wierzyciela. Zawsze konieczne jest zawarcie umowy przenosz ą cej d ł ug i zgoda b ą d ź to wierzyciela b ą d ź d ł u ż nika. Dodatkowo zwa ż y ć nale ż y, ż e umowa o przej ę cie d ł ugu pod rygorem niewa ż no ś ci powinna by ć zawarta na pi ś mie. Analogiczny wymóg dotyczy wyra ż enia zgody przez wierzyciela. W niniejszej sprawie przedsi ę biorca, a wi ę c d ł u ż nik zawar ł umow ę z towarzystwem ubezpieczeniowym, czyli z osob ą trzeci ą . W ś wietle przytoczonych przepisów prawa na przej ę cie d ł ugu i wype ł nianie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z nienale ż ytego wykonania umowy o dzie ł o pralnia chemiczna powinna ka ż dorazowo uzyska ć zgod ę konsumenta. W pkt. 15 „Regulaminu Pralni Chemicznej” zawarto zastrze ż enie, zgodnie z którym ewentualne roszczenia ze strony klienta przekraczaj ą ce kwot ę 200 z ł mia ł y by ć rozpatrywane przez ubezpieczyciela (dowód: karta nr 15). Nawet, gdyby uznano, ż e taka klauzula zawarta w umowie stanowi wyra ż enie zgody na przej ę cie d ł ugu, wobec niezachowania formy pisemnej, nale ż a ł oby uzna ć zastrze ż enie to za niewa ż ne. Pomocniczo mo ż na odwo ł a ć si ę do art. 385 3 pkt 5 Kc, z którego wynika, ż e za niedozwolone postanowienia umowne uwa ż a si ę te, które zezwalaj ą kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy bez zgody konsumenta. Przepis ten potwierdza s ł uszno ść dokonanej przez Prezesa Urz ę du oceny, zgodnie z któr ą przeniesienie praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy na osob ę trzeci ą bez zgody konsumenta jest zakazane. W niniejszym przypadku nie kwestionuje si ę postanowienia umownego, lecz praktyk ę przedsi ę biorcy, ustalony przez niego sposób zachowania. W tym miejscu nale ż y stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy przys ł uguje prawo zawarcia umowy ubezpieczenia, lecz konsekwencj ą tego nie mo ż e by ć sytuacja, w której roszczenia o odszkodowanie w zwi ą zku z powstaniem szkody na rzeczy b ę d ą kierowane do towarzystwa ubezpieczeniowego, a na konsumentów zostanie na ł o ż ony obowi ą zek ich dochodzenia u podmiotu innego, ni ż ten, z którym zawarli oni umowy. Konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw bezpo ś rednio u przedsi ę biorcy, z którym zawarli umowy. Ten, je ś li ubezpieczy ł swoj ą dzia ł alno ść , mo ż e w dalszej kolejno ś ci, w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci, dochodzi ć roszcze ń od towarzystwa ubezpieczeniowego. Opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy nale ż y uzna ć za niezgodne nakazem wyra ż onym w art. 519 § 2 Kc. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e zachowanie przedsi ę biorcy by ł o bezprawne. Godzi ł o ono te ż w interesy konsumentów w ten sposób, ż e musieli oni dochodzi ć ewentualnych roszcze ń od podmiotu trzeciego, innego ni ż ten, z którym zawarli umow ę . Sytuacja taka nara ż a ł a ich na dodatkowe koszty, gdy ż byli zmuszeni prowadzi ć korespondencj ę z przedsi ę biorc ą , którego biuro jest zlokalizowane w innym mie ś cie ni ż siedziba pralni. Kolejna przes ł anka, jaka musi zosta ć spe ł niona, aby okre ś lone zachowanie uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, to naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Jak wskazano powy ż ej przedsi ę biorca prowadzi pralni ę chemiczn ą , a w zwi ą zku z prowadzon ą przez niego dzia ł alno ś ci ą zawiera z konsumentami umowy o dzie ł o w postaci umów o czyszczenie odzie ż y i dywanów. Z charakteru niniejszej dzia ł alno ś ci wynika, ż e umowy te s ą zawierane z szerokim gronem konsumentów, potencjalnie ka ż dy mo ż e zawrze ć umow ę z przedsi ę biorc ą w tym zakresie. To uzasadnia twierdzenie, ż e konsekwencje czynów podejmowanych przez przedsi ę biorc ę s ą odczuwalne dla szerokiego i nieoznaczonego grona konsumentów. W tym stanie rzeczy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z tym, ż e zosta ł y spe ł nione obie przes ł anki wymienione w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy oceniane w ramach niniejszego post ę powania stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W toku prowadzonych czynno ś ci przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e umowa z ubezpieczycielem wygas ł a dnia 14. 12. 2005r. (dowód: karta nr 61). W zwi ą zku z tym zmianie uleg ł te ż zawarty 4 w regulaminie zapis normuj ą cy kwestie rozpatrywania reklamacji (dowód: karta nr 68). Obecnie przedsi ę biorca nie przenosi ci ążą cych na nim obowi ą zków na osoby trzecie, np. na ubezpieczyciela. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o uzna ć , ż e z dniem wyga ś ni ę cia umowy ubezpieczenia zachowanie przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć art. 519 § 2 Kc, w zwi ą zku z czym dosz ł o do zaniechania stosowania kwestionowanej w tej decyzji praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Wobec tego, stosownie do art. 23 e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów orzeczono, jak w pkt. I sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 tej ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku stwierdzono naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez Ma ł gorzat ę D. praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Prezesa Urz ę du, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć Ma ł gorzat ę D. kosztami post ę powania w wysoko ś ci 93 z ł (s ł ownie: dziewi ęć dziesi ę ciu trzech z ł otych). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 5