RBG-3/2009

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. D ł uga 47, 85-034 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 24 lutego 2009 r. Znak: RBG 61-17/08/MB DECYZJA RBG-3/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.: Dz.U. z 2007r. Nr 99, poz. 660, Dz.U. z 2007r. Nr 171, poz. 1206, Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę , stosowan ą przez Marka Kozakiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Promyk” Us ł ugi Turystyczne w Elbl ą gu , polegaj ą c ą na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowie ń umownych o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w stosunku do Klienta ponad kwot ę rzeczywistej szkody i utraconych korzy ś ci pod warunkiem ich udokumentowania w sposób okre ś lony przepisami prawa cywilnego oraz ustawy o us ł ugach turystycznych. Organizator nie odpowiada za szkody moralne”; 2. „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy z Klientem strony stara ć si ę b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia, w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu jest S ą d w ł a ś ciwy dla miasta Olsztyna”; 3. „Wszelkie spory pomi ę dzy stronami b ę d ą rozwi ą zywane w pierwszej kolejno ś ci polubownie w ostateczno ś ci przez S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby ZLECENIOBIORCY”; 4. „W przypadku odst ą pienia ZLECENIODAWCY od umowy, ZLECENIOBIORCA ma prawo naliczy ć kar ę umown ą w wysoko ś ci 30% warto ś ci ca ł ej us ł ugi”; które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 281, 586, 57), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16 pa ź dziernika 2008r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) w zwi ą zku ze stwierdzeniem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w pkt I niniejszej decyzji - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Marka Kozakiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Promyk” Us ł ugi Turystyczne w Elbl ą g , kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 154,74 z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c sto pi ęć dziesi ą t cztery z ł ote 74/100) , p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du lub organ antymonopolowy) zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez organizatorów turystyki, Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy przeprowadzi ł a czynno ś ci kontrolne dotycz ą ce dzia ł alno ś ci Marka Kozakiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Promyk” Us ł ugi Turystyczne w Elbl ą g (dalej: Marek Kozakiewicz). Prezes Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym – Postanowieniem Nr 104/2008 z dnia 16 kwietnia 2008r. – Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Marka Kozakiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Promyk” Us ł ugi Turystyczne w Elbl ą gu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie(…)], polegaj ą cych na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowie ń umownych o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w stosunku do Klienta ponad kwot ę rzeczywistej szkody i utraconych korzy ś ci pod warunkiem ich udokumentowania w sposób okre ś lony przepisami prawa cywilnego oraz ustawy o us ł ugach turystycznych. Organizator nie odpowiada za szkody moralne”; 2. „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy z Klientem strony stara ć si ę b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia, w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu jest S ą d w ł a ś ciwy dla miasta Olsztyna”; 3. „Wszelkie spory pomi ę dzy stronami b ę d ą rozwi ą zywane w pierwszej kolejno ś ci polubownie w ostateczno ś ci przez S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby ZLECENIOBIORCY”; 4. „W przypadku odst ą pienia ZLECENIODAWCY od umowy, ZLECENIOBIORCA ma prawo naliczy ć kar ę umown ą w wysoko ś ci 30% warto ś ci ca ł ej us ł ugi”; które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 281, 586, 57). W toku post ę powania skar ż ony przedsi ę biorca ustosunkowa ł si ę do przedstawionych zarzutów i przedstawi ł projekt zmian wzorca umownego. Wraz z pismem z dnia 26 wrze ś nia 2008r. Marek Kozakiewicz przedstawi ł za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej wed ł ug stanu na dzie ń 25 wrze ś nia 2008r., po zmianie zg ł oszonej w tym samym dniu. Zmiana dotyczy ł a m.in. wykre ś lenia punktu dotycz ą cego przedmiotu dzia ł alno ś ci gospodarczej zwi ą zanej z turystyk ą . Ponadto we wspomnianym pi ś mie przedsi ę biorca poinformowa ł o wyst ą pieniu do Marsza ł ka Województwa Warmi ń sko-Mazurskiego o wykre ś lenie z Rejestru Organizatorów Turystyki i Po ś redników Turystycznych. Na potwierdzenie powy ż szego przedsi ę biorca przedstawi ł w dniu 27 listopada 2008r. decyzj ę Marsza ł ka Województwa Warmi ń sko-Mazurskiego z dnia 16 pa ź dziernika 2008r. stwierdzaj ą c ą wykre ś lenie na wniosek przedsi ę biorcy z Rejestru Organizatorów i Po ś redników Turystycznych Województwa Warmi ń sko-Mazurskiego. 2 Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Strona post ę powania: – Marek Kozakiewicz jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Elbl ą ga pod nr 22564 (dzia ł alno ść rozpocz ę to 30 grudnia 1998r.). Przedmiotem dzia ł alno ś ci do dnia 16 pa ź dziernika 2008r. by ł a m.in. dzia ł alno ść zwi ą zana z turystyk ą . (dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, karta 12 i 44, decyzja Marsza ł ka Województwa Warmi ń sko Mazurskiego, karta 65 ) 2. W zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą , Marek Kozakiewicz wprowadzi ł do obrotu i stosowa ł wzorce umowne, które m.in. zawiera ł y postanowienia umowne o tre ś ci: 1. „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w stosunku do Klienta ponad kwot ę rzeczywistej szkody i utraconych korzy ś ci pod warunkiem ich udokumentowania w sposób okre ś lony przepisami prawa cywilnego oraz ustawy o us ł ugach turystycznych. Organizator nie odpowiada za szkody moralne”; 2. „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy z Klientem strony stara ć si ę b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia, w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu jest S ą d w ł a ś ciwy dla miasta Olsztyna”; 3. „Wszelkie spory pomi ę dzy stronami b ę d ą rozwi ą zywane w pierwszej kolejno ś ci polubownie w ostateczno ś ci przez S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby ZLECENIOBIORCY”; 4. „W przypadku odst ą pienia ZLECENIODAWCY od umowy, ZLECENIOBIORCA ma prawo naliczy ć kar ę umown ą w wysoko ś ci 30% warto ś ci ca ł ej us ł ugi”; które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 281, 586, 57). (dowód: karta 7 - 11, 17 - 19) 3. Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Marek Kozakiewicz zaniecha ł stosowania niedozwolonej praktyki z dniem 16 pa ź dziernika 2008r. tj. w dacie zaprzestania prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora imprez turystycznych. (dowód: za ś wiadczenie z ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej karta 44, decyzja Marsza ł ka Województwa Warmi ń sko – Mazurskiego karta 65) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o, pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsi ę biorców i konsument ó w. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Marka Kozakiewicza. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (…). Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. ” , natomiast art. 24 ust. 2 pkt 1 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do 3 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego. (…).” Do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wy ż ej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „ (…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Nie jest zatem konieczna dok ł adna literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e wy ż ej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy wzorca umownego stosowanego przez Marka Kozakiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą ”Promyk” Us ł ugi Turystyczne przy zawieraniu umów o zorganizowanie imprezy turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego mi ę dzy innymi pod pozycjami: 281, 586, 57. 4 Ad I W wyroku z dnia 22 grudnia 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 115/03) S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod pozycj ą 281 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w stosunku do Klienta ponad kwot ę rzeczywistej szkody i utraconych korzy ś ci pod warunkiem ich udokumentowania w sposób okre ś lony przepisami prawa cywilnego oraz ustawy o us ł ugach turystycznych. Organizator nie odpowiada za szkody moralne”. Postanowienie wzorca umownego odpowiada dok ł adnie brzmieniu przytoczonej wy ż ej klauzuli. Wskazane zapisy stanowi ą niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 3 pkt 1 i pkt 21, albowiem przewiduj ą wy łą czenie lub ograniczenie odpowiedzialno ś ci wzgl ę dem konsumenta za szkody na osobie oraz uzale ż niaj ą odpowiedzialno ść kontrahenta konsumenta od spe ł nienia przez konsumenta nadmiernie uci ąż liwych formalno ś ci. Przedsi ę biorca zastrzega wy łą czenie odpowiedzialno ś ci za szkody moralne, co w odniesieniu do szkody na osobie unormowanej w art. 444 i nast. k.c. jest zakazane, a tak ż e stawia konsumentowi bezwzgl ę dny warunek udokumentowania okre ś lonych zdarze ń . Kwestie dotycz ą ce szkód na osobie reguluje równie ż przepis art. 11b ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych, który stanowi, i ż do szkód na osobie nie stosuje si ę ograniczenia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem klienta. Ze szkod ą na osobie wi ąż e si ę równie ż uszczerbek okre ś lony jako krzywda lub szkoda moralna. D ąż enie do wy łą czenia odpowiedzialno ś ci za ten rodzaj szkody jest sprzecznym z przepisami kodeksu cywilnego i zmierza do pozbawienia konsumenta przys ł uguj ą cych mu z mocy ustawy uprawnie ń . Jednocze ś nie narusza zakaz art. 11b ust 4 ustawy o us ł ugach turystycznych. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż zarówno przytoczone postanowienie z rejestru jak i kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis s ą to ż same. W wyroku z dnia 12 pa ź dziernika 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 65/04) S ą d Ochrony Konkurencjii Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 586 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: „ Wszelkie spory z realizacji umowy Organizator i Uczestnik b ę d ą starali si ę rozwi ą zywa ć polubownie, a w razie niemo ż no ś ci takiego rozwi ą zania wszelkie spory rozstrzyga s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora”. Zarówno postanowienia wzorca o tre ś ci: „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy z Klientem strony stara ć si ę b ę d ą rozstrzyga ć polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia, w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu jest S ą d w ł a ś ciwy dla miasta Olsztyna”, „Wszelkie spory pomi ę dzy stronami b ę d ą rozwi ą zywane w pierwszej kolejno ś ci polubownie w ostateczno ś ci przez S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby ZLECENIOBIORCY” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 586, stanowi ą niedozwolone postanowienia. Cytowane zapisy kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy i stanowi ą niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 3 pkt 23 k.c., albowiem narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d w ł a ś ciwy dla miasta Olsztyna lub dla siedziby Zleceniobiorcy. Przepis art. 27 k.p.c. wyra ż a zasad ę , i ż sprawa powinna by ć rozpatrywana przez s ą d w ł a ś ciwy dla pozwanego. Kwestionowane postanowienia umowne zmieniaj ą t ę zasad ę . Zmiana w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du, cho ć dopuszczalna, bo w sprawach konsumenckich przepisy kodeksu post ę powania cywilnego nie zastrzegaj ą w ł a ś ciwo ś ci wy łą cznej, mo ż e by ć klauzul ą zakazan ą z uwagi na konieczno ść prowadzenia procesu w odleg ł ej miejscowo ś ci. Powoduje to bowiem utrudnienia w prowadzeniu obrony, przeprowadzaniu dowodów oraz zwi ę ksza koszty post ę powania. Z tak ą sytuacj ą b ę dziemy mieli niew ą tpliwie do czynienia, kiedy konsument b ę dzie wyst ę powa ł w sporze po stronie pozwanej. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż zarówno przytoczone postanowienie z rejestru jak i kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis s ą to ż same. Bez znaczenia przy tym pozostaj ą ró ż nice w zapisach wynikaj ą ce z u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, które nie wp ł ywaj ą na wyk ł adni ę klauzuli. 5 W wyroku z dnia 11 marca 2002 r. (sygn. akt XVII Amc 22/01) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne, w brzmieniu: „W takim przypadku na kupuj ą cego na ł o ż ona zostanie kara umowna sk ł adaj ą ca si ę z dotychczas wniesionych op ł at, nie ni ż sza jednak ni ż 30% sumy okre ś lonej w „Umowie Sprzeda ż y Timeshare” w rubryce „Cena bez rabatu” 57. Zarówno postanowienie wzorca o tre ś ci: „W przypadku odst ą pienia ZLECENIODAWCY od umowy, ZLECENIOBIORCA ma prawo naliczy ć kar ę umown ą w wysoko ś ci 30% warto ś ci ca ł ej us ł ugi” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 57 kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy i stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 3 pkt 17, albowiem nak ł adaj ą na konsumenta, który odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanego odst ę pnego. Takie postanowienie umo ż liwia organizatorowi turystyki potr ą canie kwot (30% warto ś ci us ł ugi), które w wi ę kszo ś ci przypadków mog ą przewy ż szy ć faktycznie poniesione przez organizatora koszty imprezy turystycznej. Organizatorzy turystyki mog ą zatrzyma ć warto ść udokumentowanych, rzeczywi ś cie poniesionych kosztów zwi ą zanych z wykonaniem umowy. Jednak ż e nie budzi w ą tpliwo ś ci obowi ą zek zwrócenia konsumentowi to co organizator zaoszcz ę dzi ł wskutek niewykonania umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna zosta ć ustalona w oparciu o indywidualne rozliczenie z konsumentem, z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez przedsi ę biorc ę . W zwi ą zku z powy ż szym analiza porównawcza kwestionowanych zapisów umownych z klauzulami wpisanymi do rejestru wskazuje na jednoznaczno ść porównywanych tre ś ci, której nie naruszaj ą odmienno ś ci w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż kwestionowane postanowienia umów mieszcz ą si ę w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Reasumuj ą c, skoro wykazano powy ż ej, i ż kwestionowane zapisy umów s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Jednak ż e zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W zwi ą zku z wykre ś leniem skar ż onego przedsi ę biorcy ze stosownych rejestrów i zaprzestania dzia ł alno ś ci w przedmiocie organizowania imprez turystycznych, Prezes Urz ę du wyda ł decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzi ł zaniechanie jej stosowania z dniem 16 pa ź dziernika 2008r. (jest to zaprzestania prowadzenia dzia ł alno ś ci organizatora imprez turystycznych). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie I sentencji tej decyzji. Ad II Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie (…) przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt I niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. 6 Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Okoliczno ść , ż e sporne zapisy zamieszczono we wzorcach umownych powoduje, ż e zostaj ą one konsumentom narzucone. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie w niniejszym przypadku kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du przyj ął za podstaw ę oblicze ń kwot ę odpowiadaj ą c ą wysoko ś ci warto ś ci przychodu osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorc ę z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2008r. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2008r. – 1 154 743,16 z ł - ustalono na podstawie z ł o ż onych dokumentów (dowód: karta 75). Maksymalny wymiar kary jaki mo ż na na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę wynosi 115 474,31 z ł – 10% osi ą gni ę tego przychodu w roku 2008. Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku ustalania kar przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98 LexPolonica nr 390244 ). Przy obliczaniu kary uwzgl ę dniono fakt, i ż stwierdzono stosowanie czterech niedozwolonych postanowie ń umownych, w tym dwóch o charakterze szczególnie dotkliwym dla konsumentów i naruszaj ą cych ich interesy ekonomiczne (vide pkt I.1 i I.4 sentencji decyzji). Przedsi ę biorca, pomimo jawno ś ci rejestru, nie zachowa ł wymaganej od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego nale ż ytej staranno ś ci przy redagowaniu wzorca i zawar ł w nim postanowienia o charakterze abuzywnym. Prezes Urz ę du ustalaj ą c kar ę wzi ął pod uwag ę okoliczno ś ci sprawy wskazuj ą ce na nieumy ś lny charakter naruszenia przez Marka Kozakiewicza zakazu stosowania niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy po raz pierwszy, nie by ł dot ą d adresatem decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorca aktywnie wspó ł pracowa ł z Urz ę dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów w toku niniejszego post ę powania. Marek Kozakiewicz podj ął dzia ł ania maj ą ce na celu zaprzestanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez wprowadzenie we wzorcu zmian zgodnie z wytycznymi Prezesa Urz ę du, które dostosowa ł y wzorzec do aktualnie obowi ą zuj ą cych wymogów prawnych poprzez wyeliminowanie kwestionowanych zapisów. Okoliczno ś ci te nale ż y poczyta ć jako ł agodz ą ce. Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1 154,74 z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c sto pi ęć dziesi ą t cztery z ł ote 74/100), co stanowi 0,1% przychodów osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorc ę w 2008r. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkc j ę prewency j n ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego 7 w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Otrzymuj ą : 1. Marek Kozakiewicz Us ł ugi Turystyczne Promyk ul. Rybacka 26-27/4 82-300 Elbl ą g 2. a/a 8