RGD-4/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL . (058) 346-29-32, (058) 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD. 61-62/08/09/JM Gdańsk, dnia 27 lutego 2009r. DECYZJA RGD 4/2009 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) i § 7 roz- porządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejsco- wej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu, przeciwko przedsiębiorcy: „D....” spółce z o.o. z siedzibą w S..., w sprawie stosowania we wzorcu umownym „umowa Nr ZW/.../07” następujących postanowień: 1. § 3 ust 9, o treści: – Sprzedający zastrzega sobie prawo do ewentualnej korekty projek- tu technicznego budynku oraz do realizacji tych zmian, o ile okażą się one konieczne lub celowe ze względów technicznych lub ekonomicznych, przy czym zmiany te nie będą powodować obniżenia oferowanego standardu określonego w „Opisie technicz- nym budynku i lokalu mieszkalnego” 2. § 6 ust 6, o treści: -„ W przypadku zmiany stawki podatku VAT cena brutto lokalu ule- gnie odpowiedniej zmianie.” 3. § 7 ust 2, o treści: „Terminy, o których mowa w ust. 1 oraz w § 10 ust.1 mogą ulec przedłużeniu w przypadku zaistnienia okoliczności uniemożliwiających rozpoczęcie, realizację lub zakończenie inwestycji w szczególności takich jak: a. decyzje i postanowienia władz, orzeczenia sądów, organów administracji pań- stwowej i innych właściwych organów zakazujące prowadzenia inwestycji, na- kazujące jej wstrzymanie, lub brak decyzji i postanowień umożliwiających jej zakończenie lub wykonanie zobowiązań Sprzedającego opisanych w § 2 ust. 1 b. katastrofy, klęski żywiołowe, pożary zalania itp. c. warunki atmosferyczne uniemożliwiające prowadzenie inwestycji, d. wojna, strajki, niepokoje i zaburzenia publiczne. 4. § 8 ust 3, o treści: „W odbiorze uczestniczy Kupujący oraz upoważniony przedstawiciel Sprzedającego. W przypadku nie stawienia się na odbiór Kupującego, pomimo sku- tecznego wyznaczenia daty odbioru, Sprzedający ma prawo dokonać odbioru jednostronnego, sporządzając na te okoliczność protokół i podpisując go jednostronnie.” 5. § 14 ust 2, o treści: „Strony zobowiązane są powiadamiać się o zmianie swego adresu. W przypadku braku takiego powiadomienia, pisma kierowane są przez Strony na adre- sy wskazane w niniejszej umowie. W przypadku nie podjęcia przez Kupującego kore- spondencji pod adresem ostatnio wskazanym Sprzedającemu, pismo uznaje się za dorę- czone niezależnie od przyczyny , dla którego nie zostało podjęte.” 2 6. § 14 ust 5, o treści: „(...)Wyłącznie właściwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest Sąd powszechny właściwy dla siedziby Sprzedającego.”, które stanowią niedozwolone postanowienia umowne wpisane do rejestru postano- wień wzorców umownych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów w wyniku którego uprawdopodobniono, iż ww. przedsiębiorca stosuje praktykę o ja- kiej mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 i w związku ze zobowiązaniem się przedsiębiorcy do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez eliminację kwestionowanych postanowień umownych, nakłada się na przedsiębiorcę obowią- zek wykonania tego zobowiązania, w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się niniej- szej decyzji, poprzez zmianę umów istniejących już w obrocie prawnym i będących w trakcie wykonywania w drodze przedstawienia stronom - konsumentom propozycji zawarcia aneksów do umów, oraz zawierania nowych umów w oparciu o nowo opracowany wzorzec umowny, nie zawierający zakwestionowanych zapisów. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianą) i § 7 rozpo- rządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązuje przedsiębiorcę do złożenia sprawozdania o wykonaniu zobowiązania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji, w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE W roku 2008 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Pre- zesem UOKiK) przeprowadził badanie rynku usług deweloperskich. W ramach prowadzonych badań Delegatura UOKiK w Gdańsku poddała analizie wzorce umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez przedsiębiorców działających na terenie jej właściwości miejscowej. W toku badania Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, iż przedsiębiorca – D...” spółka z o.o. z siedzibą w S.., (zwany dalej zamiennie spółką) we wzor- cu umowy pod nazwą: „umowa nr ZW/ .../07” stosuje postanowienia, których treści można uznać za tożsame z postanowieniami wzorców umownych, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 kodek- su postępowania cywilnego (zwanego dalej Rejestrem). W związku z powyższym, postanowieniem nr 385/2008 z dnia 24 lipca 2008 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez D..” Spółka z o.o. z siedzibą w S. , praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zw. dalej także ustawą o ochronie (… )] polegającej na umieszczeniu we wzorcu umownym pn. „umowa nr ZW/.../07” (zw. dalej także Umową) postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego . dowód : Postanowienie nr 385/2008 - k. 1 W trakcie postępowania, Spółka ustosunkowała się do zarzutów zawartych w zawia- domieniu o wszczęciu postępowania, oświadczając, że wzór umowy przedwstępnej dotyczącej sprzedaży mieszkań w realizowanych przez spółkę inwestycjach będzie zmieniony i nie będzie 3 zawierał wskazanych w zawiadomieniu zapisów, a następnie wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie (…)zobowiązując się do zmiany treści zakwestio- nowanych postanowień umownych poprzez „ wprowadzenie zmian do umów przedwstępnych, obejmującą usunięcie zakwestionowanych postanowień z ich treści.” Ponadto w piśmie z dnia 18 sierpnia 2008 r. oświadczono, iż kwestionowane przez Prezesa UOKiK klauzule abuzywne „ co do zasady ” wpisane zostały do rejestru po dacie opracowania projektu wzoru umowy. dowód: pismo przedsiębiorcy z dnia 18.08.2008 r. – k. 22-25 pismo przedsiębiorcy z dnia 28.10.2008 r. – k.. 28 -30 pismo przedsiębiorcy z dnia 05.02.2009 r. – k. 43 Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: „D...” spółka z o.o. z siedzibą w S. jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Reje- stru Sądowego pod nr .... Prowadzi ona działalność polegającą na budowie i sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych. W kontaktach z klientami posługuje się projektami umów, które następnie konsumenci podpisują chcąc skorzystać z usług /oferty/ pozwanego przedsiębiorcy. dowód : kopie wzorca stosowanego przez spółkę” k. 10-21 odpis z KRS – k.6-9 Projekty umów przedstawiane konsumentom, przygotowane z góry przed zawarciem umowy, zawierają gotowe jednolite postanowienia, wpisywane następnie do konkretnych umów podpisywanych z klientami, stanowiąc tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Stosowany przez przedsiębiorcę, projekt wzorca umowy pod nazwą „ umowa nr ZW/ .../07” zawiera miedzy innymi następujące postanowienia: 1. § 3 ust 9, o treści: – Sprzedający zastrzega sobie prawo do ewentualnej korekty projek- tu technicznego budynku oraz do realizacji tych zmian, o ile okażą się one konieczne lub celowe ze względów technicznych lub ekonomicznych, przy czym zmiany te nie będą powodować obniżenia oferowanego standardu określonego w „Opisie technicz- nym budynku i lokalu mieszkalnego” 2. § 6 ust 6, o treści: -„ W przypadku zmiany stawki podatku VAT cena brutto lokalu ule- gnie odpowiedniej zmianie.” 3. § 7 ust 2, o treści: „Terminy, o których mowa w ust. 1 oraz w § 10 ust.1 mogą ulec przedłużeniu w przypadku zaistnienia okoliczności uniemożliwiających rozpoczęcie, realizację lub zakończenie inwestycji w szczególności takich jak: a. decyzje i postanowienia władz, orzeczenia sądów, organów administracji pań- stwowej i innych właściwych organów zakazujące prowadzenia inwestycji, na- kazujące jej wstrzymanie, lub brak decyzji i postanowień umożliwiających jej zakończenie lub wykonanie zobowiązań Sprzedającego opisanych w § 2 ust. 1 b. katastrofy, klęski żywiołowe, pożary zalania itp. c. warunki atmosferyczne uniemożliwiające prowadzenie inwestycji, d. wojna, strajki, niepokoje i zaburzenia publiczne. 4. § 8 ust 3, o treści: „W odbiorze uczestniczy Kupujący oraz upoważniony przedstawi- ciel Sprzedającego. W przypadku nie stawienia się na odbiór Kupującego, pomimo sku- tecznego wyznaczenia daty odbioru, Sprzedający ma prawo dokonać odbioru jedno- stronnego, sporządzając na te okoliczność protokół i podpisując go jednostronnie.” 5. § 14 ust 2, o treści: „Strony zobowiązane są powiadamiać się o zmianie swego adresu. W przypadku braku takiego powiadomienia, pisma kierowane są przez Strony na adre- 4 sy wskazane w niniejszej umowie. W przypadku nie podjęcia przez Kupującego kore- spondencji pod adresem ostatnio wskazanym Sprzedającemu, pismo uznaje się za dorę- czone niezależnie od przyczyny , dla którego nie zostało podjęte.” 6. § 14 ust 5, o treści: „(...)Wyłącznie właściwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest Sąd powszechny właściwy dla siedziby Sprzedającego.” Prezes Urzędu otrzymał następnie od strony postępowania informację, iż przedsię- biorca, po wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, zobowiązał się do uwzględnienia uwag Prezesa Urzędu, poprzez usu- nięcie z umów przedwstępnych wszystkich zakwestionowanych i wymienionych we wszczęciu postępowania zapisów. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co nastę- puje: Aby rozstrzygnąć sprawę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezbędnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczności, upoważnia dopiero Prezesa UOKiK do realiza- cji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, al- bowiem wiąże się i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być klientami spółki „D...” Skarżonemu przedsiębiorcy przedstawiono zarzuty naruszenia art. 24 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów....., który stanowi iż, „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu „Przez prak- tykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne dzia- łanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zosta- ły wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mo- wa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. (…).” Aby działania przedsiębiorcy - w tym przypadku D.” spółki z o.o. z siedzibą w S. - mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyżej przepisem art. 24 ustawy antymonopo- lowej, winny więc spełniać łącznie następujące przesłanki: ujawniać się w obrocie konsu- menckim, stanowić działanie bezprawne, naruszając jednocześnie zbiorowy interes konsumen- tów Zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpo- średnio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Niekwestionowana przez uczestnika postępowania okoliczność zawierania umów sprzedaży lokalu mieszkalnego z osobami fizycz- nymi, na potrzeby zaspokojenia ich potrzeb bytowych i mieszkaniowych, jednoznacznie po- twierdza fakt spełnienia pierwszej z przesłanek powołanego wyżej przepisu ustawy antymonopolowej. Odnośnie drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działania sprzecznego z przepisami prawa podnieść należy, iż przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (...), polegający na stosowaniu w umowach zawieranych z kon- sumentami postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzor- ców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do rejestru dotyczy nie tylko tego przed- siębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. 5 Art. 479 43 k.p.c . rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia posta- nowienia umownego w w.w. rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wpro- wadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego mo- mentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomoc- nym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uza- sadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe inte- resy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów in- nymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipo- tezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpi- sana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest, zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do reje- stru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd niedozwolone będą także postanowienia umów, mieszczące się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w opar- ciu o dokonaną jej wykładnię. W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane w niniejszym postępowaniu, sześć zapisów wzorca umowy o nazwie „ umowa nr WZ/.../07” stosowane przez D.” spółkę z o.o. z siedzibą w S., są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego , pod pozycjami: 234,364,691,772,852,882,885,921,922,1200,1203, 1207. I tak po pierwsze , zapis § 3 ust 9, o treści: – „Sprzedający zastrzega sobie prawo do ewentualnej korekty projektu technicznego budynku oraz do realizacji tych zmian, o ile okażą się one konieczne lub celowe ze względów technicznych lub ekonomicznych, przy czym zmia- ny te nie będą powodować obniżenia oferowanego standardu określonego w „Opisie technicz- nym budynku i lokalu mieszkalnego” ” , należy uznać za tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami 234,852 , uznanymi uprzednio wyrokami Sądu Okręgowego w War- szawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umow- ne. Wyrokiem zapadłym w dniu 10 października 2004 r., (sygn. akt XVII AmC 47/03 Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „ Sprzedający zastrzega sobie możliwość dokonania zmian w projekcie Budynku dotyczących projektowanych technologii i rozwiązań” . Także wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 73/05) Sąd uznał za niedozwolone podobne w skutkach postanowienie umowne o treści „ Spółdzielnia zastrzega, że ostateczne rozwiązania projektowe mogą odbiegać od wstępnej dokumentacji architekto- niczno - funkcjonalnej ”. 6 Porównywane, do zakwestionowanych w niniejszej sprawie postanowień umownych, sformułowania nie zachowują wprawdzie identycznego brzmienia, jednakże analiza ich treści prowadzi do wniosku, że wywołują one identyczne, tożsame konsekwencje dla konsumenta. Wszystkie wymienione zastrzeżenia umowne skutkują bowiem nadaniem przedsiębiorcy uprawnienia do jednostronnej zmiany przedmiotu umowy w zakresie określającym przedmiot i zakres robót wykończeniowych, rozwiązań projektowych, wcześniej uzgodnionych przez stro- ny. Na podstawie tak sformułowanego zapisu wzorca umowy kontrahent konsumenta może, w sposób w zasadzie niczym nie ograniczony, zmienić jednostronnie istotną część swo- jego świadczenia, wprowadzając zmiany w projekcie budowlanym budynku, których może nie akceptować kupujący. W ocenie Prezesa UOKiK, tak sformułowany warunek umowy pozosta- je w sprzeczności z art. 385 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt. 19 i 10 k.c. Tym samym, zapis ten rażąco narusza interes konsumenta, który po podpisaniu umo- wy pozbawiony zostaje prawa odmowy akceptacji dokonywanych zmian projektu budowlane- go. Ponadto, w takim przypadku, konsumentowi nie przyznano prawa do odstąpienia od umo- wy bez negatywnych dlań konsekwencji, w postaci obowiązku zapłaty kary umownej, co sta- wia go tym samym w nierównoprawnej pozycji wobec Inwestora. Przeprowadzona analiza kwestionowanych warunków wzorca umowy stosowanych przez spółkę, z wymienionymi wyżej postanowieniami uznanymi wcześniej przez Sąd Ochro- ny Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, jednoznacznie wskazuje na identyczność skutków porównywanych klau- zul, a różnica w zakresie użytych sformułowań i wyrazów pozostaje bez wpływu na ich ocenę. Z powyższych względów porównywane zapisy należy uznać za tożsame. Po drugie, postanowienie § 6 ust 6, o treści: -„ W przypadku zmiany stawki podatku VAT cena brutto lokalu ulegnie odpowiedniej zmianie . ” także należy uznać za tożsame z tre- ścią klauzuli wpisanej do Rejestru pod pozycją 885 wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wyrokiem wydanym w dniu 18 maja 2005 r., (sygn. akt XVII AmC 86/03 Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „ Do ceny zostanie doliczony podatek VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na dzień podpisa- nia umowy stawka podatku VAT na lokal mieszkalny wynosi 7%, a na garaż i miejsce parkin- gowe 22%. W przypadku zmiany stawki podatku VAT nastąpi odpowiednia zmiana ceny . ” W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził iż, w jego ocenie, ta „klauzula narusza art.385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 kpt. 20 k.c., gdyż przewidując możliwość podniesienia ceny pozwany nie prze- widział możliwości odstąpienia od umowy przez konsumenta. Zdaniem Sądu wzrost stawki podatku stanowi wprawdzie zdarzenie niezależne od stron, jednak podatek VAT stanowi element ceny. Wzrost stawki podatku jest, zatem wzrostem ceny i konsument musi mieć bezwzględnie zapewnione, stosownie do art. 385 3 pkt 20 k.c., prawo do odstąpienia od umowy.” Treść § 6 ust 6 stosowanego przez „D.” spółkę z o.o. wzorca umowy przewidującego możliwość dokonania zmiany ceny w zależności od wysokości podatku VAT, również nie ustanawia po stronie konsumenta, nabywcy nieruchomości, prawa do odstąpienia od umowy w przypadku, gdy finalna cena ulegnie wzrostowi wskutek zmiany stawki podatku VAT. Zatem skutek stosowania tego postanowienia jest identyczny do tego, które zostało wpisane pod poz. 885 do rejestru tzn. pozbawia konsumenta możliwości odstąpienia od umowy w przypadku zmiany ceny. Tym samym, mimo różnic w sformułowaniu treści, należy stwierdzić tożsamość porównywanych powyżej zapisów. Po trzecie, postanowienie w § 7 ust 2, o treści: „Terminy, o których mowa w ust. 1 oraz w § 10 ust.1 mogą ulec przedłużeniu w przypadku zaistnienia okoliczności uniemożliwia- jących rozpoczęcie, realizację lub zakończenie inwestycji w szczególności takich jak: 7 a. decyzje i postanowienia władz, orzeczenia sądów, organów administracji pań- stwowej i innych właściwych organów zakazujące prowadzenia inwestycji, nakazujące jej wstrzymanie, lub brak decyzji i postanowień umożliwiających jej zakończenie lub wykonanie zobowiązań Sprzedającego opisanych w § 2 ust. 1 b. katastrofy, klęski żywiołowe, pożary zalania itp. c. warunki atmosferyczne uniemożliwiające prowadzenie inwestycji, d. wojna, strajki, niepokoje i zaburzenia publiczne. uznać należy za tożsame z treścią klauzul wpisanych do Rejestru pod pozycjami 1203,1200,921,882 uznanych wyrokami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 17 sierpnia 2006 r., (sygn. akt XVII AmC 100/05 Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „ Fronton zastrzega sobie prawo do zmiany terminu zakończenia inwestycji, wynikających z przyczyn od niego niezależnych w tym w szczególności siły wyższej, przy czym zobowiązany jest o takiej zmianie poinformować pi- semnie nabywcę z odpowiednim wyjaśnieniem i wskazaniem nowego terminu. Fronton zastrze- ga sobie prawo do zmiany terminu zakończenia inwestycji wynikających z przyczyn od niego niezależnych w tym w szczególności: a. siły wyższej, b. działań organów administracyjnych, c. działań nabywcy, przy czym zobowiązany jest o takiej zmianie poinformować pisemnie nabyw- cę z odpowiednim wyjaśnieniem i wskazaniem nowego terminu” . Także wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt XVII Amc 86/03) Sąd uznał za niedozwolone podobne w skutkach po- stanowienie umowne o treści „ Opóźnienia wywołane decyzjami administracyjnymi lub ich bra- kiem, w wyniku zmiany przepisów oraz innych niezależnych od sprzedającego przeszkód spo- wodują odpowiednie przesunięcie terminów rozpoczęcia budowy i oddania przedmiotu budowy kupującemu ”. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż tak sformułowane zapisy stanowią „sprzeczną z dobrymi obyczajami, próbę przeniesienia ryzyka gospodarczego na konsumenta.” W kolejnym wyroku z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt XVII Amc 43/06 za niedozwolone uznane zostało postanowienie o treści „ Nieprzewidziane przez Sprzedającego okoliczności, za które Sprzedający nie ponosi odpowiedzialności, w szczególności spowodowane przedłużającą się procedurą administracyjną zmierzającą do uzyskania decyzji administracyjnych oraz wy- maganych na tych decyzjach klauzul będą skutkowały przesunięciem terminu wybudowania budynku i lokalu oraz wydania lokalu Kupującemu o okres niezbędny do zakończenia budowy nie krótszy o czas trwania budowy ”. W wyroku z dnia z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt XVII Amc 43/06) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne o treści „ Nie zachowa- nie przez Sprzedającego terminu zawarcia umowy sprzedaży w/w lokalu spowodowane przez przedłużającą się procedurę administracyjną zmierzającą do uzyskania pozwolenia na użytko- wanie budynku strony uznają za niezawinione działanie przez Sprzedającego i ustalą nowy termin zawarcia umowy sprzedaży. ” Porównywane, do zakwestionowanego w niniejszej sprawie postanowienia umowne- go, zapisy także nie zachowują wprawdzie identycznego brzmienia, jednakże analiza ich treści prowadzi do wniosku, iż wywołują one identyczne, tożsame konsekwencje dla konsumenta. Wszystkie wymienione zastrzeżenia umowne skutkują bowiem ograniczeniem, bądź wyłącze- niem odpowiedzialności dewelopera za niewykonanie zobowiązania w określonym w umowie terminie. Dodatkowo wskazać należy, iż przesłanki wyłączenia tej odpowiedzialności w kwe- stionowanym przez Prezesa Urzędu zapisie wzorca umowy, podobnie jak te w wymienionych powyżej postanowieniach umownych, uznanych za niedozwolone są jednakowo nieprecyzyjne i niedookreślone, umożliwiając uchylenie się przedsiębiorcy od odpowiedzialności wobec swo- jego kontrahenta także wówczas, gdy spóźnienie w wykonaniu umowy jest przez niego zawi- nione. Podkreślić należy, iż porównywane zapisy mówią jedynie bardzo ogólnie o przyczynach niezależnych od sprzedającego, a wskazane w zapisach wyliczenie takich okoliczności jest otwarte i ma jedynie przykładowy charakter, o czym świadczy użyty zwrot „w szczególności”. 8 Ponadto kwestionowane zapisy w istocie wyłączają odpowiedzialność pozwanego względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Dotyczy to sytuacji, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy następuje wprawdzie z przyczyn nieza- leżnych, ale zawinionych przez pozwanego (np. wstrzymanie realizacji inwestycji przez organ nadzoru budowlanego na skutek uchybień wykonawcy, opóźnienie wydania zezwolenia na budowę z przyczyn zawinionych przez wnioskodawcę, błędów projektu sporządzonego przez osoby trzecie, konieczność przerwania robót na skutek mrozów z powodu nieosiągnięcia pla- nowanego stadium realizacji itp.). Tak więc, przeprowadzone porównanie zapisu wzorca umowy stosowanego przez „D...” spółkę z o.o., z wymienionymi wyżej postanowieniami uznanymi wcześniej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do rejestru niedozwolo- nych klauzul umownych, jednoznacznie wskazuje na tożsamość treści porównywanych klau- zul, której nie naruszają różnice w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Po czwarte zapis zawarty w § 8 ust 3, o treści: „W odbiorze uczestniczy Kupujący oraz upoważniony przedstawiciel Sprzedającego. W przypadku nie stawienia się na odbiór Kupującego, pomimo skutecznego wyznaczenia daty odbioru, Sprzedający ma prawo dokonać odbioru jednostronnego, sporządzając na te okoliczność protokół i podpisując go jednostron- nie.” uznać należy za tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją: 364 , uznaną uprzednio wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII AmC 55/03), za niedozwolone postano- wienia umowne. W wyroku tym SOKiK uznał za niedozwolone, postanowienia umowne o treści: „W razie niestawiennictwa Kupującego w wyznaczonym terminie przekazania, sprzeda- jący dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i będzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedającego umowy w tym zakresie. Strony zgodnie ustalają, że w takim przypadku Sprzedający upoważniony jest do wystawienia odpowiedniej faktury”. W uzasadnieniu do wy- roku Sąd stwierdził, iż „Zapis postanowienia umownego (...) wzorca jest niedozwolony, gdyż umożliwia pozwanemu bez obecności konsumenta dokonać odbioru lokalu i zwolnić się z od- powiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy wobec konsumenta, co w świetle art. 385 3 pkt 9 k.c. stanowi niedozwoloną klauzulę, gdyż postanowienie to rażąco naru- sza interes konsumenta.” Sąd wskazał jednocześnie, iż postanowienie umożliwiające, kosztem interesu konsumenta, uznanie sporządzonego pod jego nieobecność jednostronnego protokołu odbioru lokalu za równoważny z tym podpisanym przez obie strony umowy jest sprzeczne z treścią przepisu art. 385 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 9 k.c., gdyż przyznaje kontrahentowi konsumen- ta prawo do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. Również treść postanowienia stosowanego przez D. przewiduje, iż przedsiębiorca może dokonać jednostronnego odbioru lokalu i sporządzić stosowny protokół. Istotą zakwe- stionowanej klauzuli (§ 8 ust. 3 umowy) jest jej generalna zasada, że mimo niestawienia się kupującego w wyznaczonym terminie to przedsiębiorca sporządzi na tę okoliczność protokół i go podpisze, co narusza wskazane przez Sąd w uzasadnieniu do ww. wyroku prawa konsumen- ta. Z tych też względów Prezes UOKiK uznał wymienione zapisy za tożsame, czego nie naruszają odmienności wynikające z różnic w sformułowaniu i użytych zwrotach porównywa- nych klauzul. Reasumując za wykazane i udowodnione uznać należy, iż kwestionowane postano- wienia, zawarte we wzorcu umownym, stosowanym przez przedsiębiorcę, mieszczą się w hi- potezie wymienionej klauzuli, wpisanej do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. 9 Po piąte , warunek określony w § 14 ust 2, o treści: „Strony zobowiązane są powia- damiać się o zmianie swego adresu. W przypadku braku takiego powiadomienia, pisma kiero- wane są przez Strony na adresy wskazane w niniejszej umowie. W przypadku nie podjęcia przez Kupującego korespondencji pod adresem ostatnio wskazanym Sprzedającemu, pismo uznaje się za doręczone niezależnie od przyczyny , dla którego nie zostało podjęte.” uznać należy za zbieżny z treścią klauzuli wpisanej do Rejestru pod pozycją 1207 wyrokiem wydanym w dniu 11 lipca 2007 r., (sygn. akt XVII AmC 43/06., w którym to uznane zostało za niedozwolone postanowienie umowne o treści: „ W przypadku zmiany adresu, każda ze stron zobowiązana jest niezwłocznie powiadomić drugą stronę. W przypadku nie powiado- mienia o zmianie adresu, korespondencja kierowana na ostatni znany adres będzie uznawana za skutecznie doręczoną. ” Postanowienie zawarte w § 14 ust. 2. umowy wprowadza identyczną do cytowanej powyżej zakazanej klauzuli instytucję domniemania złożenia skutecznego oświadczenia woli uzależnionego jedynie od jego wysłania pod ostatnio znany adres. Tym samym skutek i konse- kwencje stosowania kwestionowanego zapisu jest taki sam jak tego, który został umieszczony pod pozycją 1207 w rejestrze postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co w konsekwencji przesądza o tożsamości obu zapisów. Bez znaczenia pozostają zatem drobne odmienności wynikające z użytych sformułowań, wyrazów i szyku zdania, które pozostają bez wpływu na stwierdzenie tożsamości klauzuli. Porównanie ww. postanowień dowodzi, że ich treść jest podobna i w taki sam sposób kształtuje prawa i obowiązki konsumenta, iż można przyjąć, iż oceniane postanowienie umowy mieści się w hipotezie zakazanego postanowienia umowy. Podnieść również należy, iż podobnie sformułowane postanowienie, kwestionowane było również przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w wyroku z dnia 17 sierpnia 2006 roku (sygn akt XVII Amc 100/05) odnoszącym się do klauzuli o podobnej treści, do wy- żej powołanej. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd stwierdził, iż: „ Instytucja doręczenia zastęp- czego należy do prawa procesowego i negatywnie należy ocenić próbę jej adoptowania do obrotu gospodarczego, zwłaszcza gdy jedną ze stron umowy jest konsument oraz mając na uwadze art. 61 kc, zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone drugiej osobie jest złożone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jej treścią. Podkreślić należy, że instytucja doręczenia zastępczego nie jest gwarantem dojścia do konsu- menta oświadczenia woli pozwanego w w/w sposób. ” Po szóste , warunek określony w § 14 ust 5, o treści: „(...) Wyłącznie właściwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest Sąd powszechny właściwy dla siedziby Sprze- dającego” należy uznać za tożsamy z treścią klauzul wpisanych do Rejestru pod pozycjami 772, 691 uznanych wyrokami Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 27 mar- ca 2006 r. sygn. akt XVII Amc 39/04) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „ Do rozstrzygania sporów wynikających z tej umowy właściwe będą sądy powszechne w Łodzi ”. Także wyrokiem z dnia z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt XVII Amc 51/03) Sąd uznał za niedozwolone podobne w skutkach postanowienie umowne o treści: „ Ewentualne spory wyni- kłe z niniejszej umowy rozstrzygane będą przez właściwy sąd w Poznaniu ” Każde z tych postanowień narzuca konsumentowi rozpoznanie sprawy przez sąd wskazany przez przedsiębiorcę, który zgodnie z ustawą niekoniecznie będzie sądem właści- wym miejscowo, jak np. w sprawach dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od konsumen- ta czy ustalenia treści umowy. W przypadku tych spraw, zgodnie z właściwością ogólną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca zamieszkania konsumenta, jako miejsca spełnienia świad- czenia odszkodowawczego. Stanowią one niedozwolone postanowienia umowy wskazane w art. 385 3 pkt 23 k.c. Porównanie ww. postanowień dowodzi, że ich treść jest podobna i w taki 10 sam sposób kształtuje prawa i obowiązki konsumenta, iż można przyjąć, iż oceniana klauzula mieści się w hipotezie zakazanego postanowienia umowy. Należy nadmienić, że Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie i konsekwentnie dawał wyraz stanowisku, iż analo- giczne postanowienia wypełniają hipotezę przepisu art. 385 3 pkt 23 k.c. o czym świadczą także inne postanowienia umowne wpisane do rejestru pod pozycjami nr: 77, 169, 210, 276, 309, 340, 349, 353, 361, 371, 385, 388, 409, 418, 445, 486, 488, 501, 527, 552, 660, 979 i 1034. Reasumując, za wykazane i udowodnione uznać należy, iż kwestionowane paragrafy „ umowy nr WZ/.../07 ” mieszczą się w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Reje- stru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone – treść § 3 ust. 9 umowy w klauzulach z poz. 234,852, treść § 6 ust. 6 umowy w klauzuli z poz. 885, treść § 7 ust. 2 umo- wy w klauzulach z poz. 1203,1200,921,882, treść § 8 ust. 3 umowy w klauzuli z poz. 364, treść § 14 ust 2 umowy w klauzuli z poz. 1207, treść § 14 ust. 5 umowy w klauzuli z poz.772,691. Także trzecią przesłankę, uznać należało za spełnioną. Naruszenie zbiorowych intere- sów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsu- mentów jako zbiorowości, to jest, w sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wyżej wymie- nione warunki zostały spełnione. Oferta usług developerskich zawierająca niedozwolone klau- zule adresowana jest bowiem przez „D...”, nie do ściśle zindywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby kontrahen- tów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. W tym stanie rzeczy uznać należy, że wszystkie, wymienione wyżej, ustawowe prze- słanki art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie (...) zostały uprawdopodobnione. Skarżony przedsiębiorca stosował wzorce umowne, treść których zawierała postanowienia uznane za bezprawne i wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie (...), jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych we wniosku lub będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zo- bowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Równocześnie, w decyzji, o której mowa wyżej, Prezes Urzędu nakłada na przedsię- biorcę lub związek przedsiębiorców, obowiązek składania w wyznaczonym terminie informa- cji o stopniu realizacji przyjętych zobowiązań (art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […]). Jak wykazano wcześniej, w okolicznościach przedmiotowej sprawy zostało uprawdo- podobnione, że „D...” spółka z o.o. stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumen- tów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Jednocześnie przedsiębiorca zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, poprzez przedstawienie stronom umów będących konsumentami propozycji zawarcia aneksów do umów oraz zawieranie umów z nowymi klientami w oparciu o nowoopracowany wzorzec umowny, nie zawierający zakwestionowanych zapisów. W ocenie Prezesa Urzędu podjęte zobowiązanie w sposób wystarczający zabezpiecza i chroni interesy konsumentów. 11 Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności orzeczono, jak w pkt I sentencji. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007r. o ochronie (…) wyznaczył dwumiesięczny termin na przekazanie informacji o wy- konaniu zobowiązania, liczony od daty uprawomocnienia się decyzji. Mając to na uwadze orzeczono, jak w pkt II sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c ., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygo- dniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Otrzymuje: ....