RKT-2/2005

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice dnia 28.01.2005r. RKT-421-01/05/MK Decyzja nr RKT-02/2005 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmian.), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmian. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Fabryki Maszyn „FAMUR” S.A. w Katowicach, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: wyra ż a si ę zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez Fabryk ę Maszyn „FAMUR” S.A. w Katowicach bezpo ś redniej kontroli nad Fabryk ą Zmechanizowanych Obudów Ś cianowych „FAZOS” S.A. w Tarnowskich Górach, poprzez nabycie przez Fabryk ę Maszyn „FAMUR” S.A. w Katowicach, akcji Fabryki Zmechanizowanych Obudów Ś cianowych „FAZOS” S.A. w Tarnowskich Górach, daj ą cych 51% g ł osów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy tego przedsi ę biorcy. Uzasadnienie W dniu 22.12.2004r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej organem antymonopolowym) wp ł yn ął op ł acony wniosek Fabryki Maszyn „FAMUR” SA w Katowicach (zwana dalej FAMUR S.A.) dotycz ą cy zamiaru koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez tego przedsi ę biorc ę bezpo ś redniej kontroli nad Fabryk ą Zmechanizowanych Obudów Ś cianowych „FAZOS” S.A. w Tarnowskich Górach (zwana dalej FAZOS S.A.), co w ś wietle przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmian. - zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ), jest koncentracj ą o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Postanowieniem z dnia 04.01.2005r. FAMUR S.A. zosta ł powiadomiony o wszcz ę ciu z dniem 22.12.2004r. post ę powania w sprawie powy ż ej opisanej koncentracji. Zamierzona koncentracja polega na nabyciu na podstawie umowy sprzeda ż y akcji z dnia 15 grudnia 2004r., przez FAMUR S.A., 51% akcji FAZOS S.A. Jak wynika ze zg ł oszenia tej koncentracji, FAMUR S.A. nie wcze ś niej jednak ni ż w 2006r. b ę dzie uprawniony do nabycia dodatkowego 35% pakietu akcji FAZOS S.A. Przyczyn ą koncentracji jest zamiar uzupe ł nienia oferty maszyn produkowanych przez FAMUR S.A. oraz jej spó ł ki zale ż ne, o wytwarzane przez FAZOS S.A. zmechanizowane obudowy ś cianowe, które to urz ą dzenia nie by ł y dot ą d produkowane przez podmiot przejmuj ą cy ani jego spó ł ki zale ż ne. Dokonanie koncentracji pozwoli uzupe ł ni ć FAMUR S.A. swoj ą ofert ę oraz umo ż liwi konkurowanie z innymi podmiotami. Aby zamiar koncentracji o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy, podlega ł obowi ą zkowi zg ł oszenia Prezesowi Urz ę du, zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy, łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru musi przekroczy ć równowarto ść 50 mln euro z uwzgl ę dnieniem przepisów art. 15 ustawy 1 antymonopolowej oraz rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz.U. z 2001r. Nr 60, poz. 611). Ponadto zamiar koncentracji nie mo ż e podlega ć wy łą czeniu z obowi ą zku zg ł oszenia na podstawie art. 13 w/w ustawy. Jak wynika z informacji i dokumentów przekazanych w trakcie post ę powania przez „FAMUR” S.A. obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, ustalony zgodnie w/w przepisami, w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji tj. w 2003r. wyniós ł równowarto ść : -dla grupy kapita ł owej, do której nale ż y „FAMUR” S.A. - oko ł o (…) euro -dla grupy kapita ł owej, do której nale ż y „FAZOS” S.A. - oko ł o (…) euro Powy ż sze oznacza, i ż zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy antymonopolowej łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia czyli w 2003r. wynosi ł oko ł o 116 mln euro i tym samym przekroczy ł równowarto ść 50 mln euro. W niniejszej sprawie nie zasz ł y równie ż przes ł anki egzoneracyjne, wymienione w art. 13 w/w ustawy, wy łą czaj ą ce zamiar tej koncentracji z obowi ą zku jej zg ł oszenia. Bezpo ś rednimi uczestnikami tej koncentracji jest „FAMUR” S.A. oraz „FAZOS” S.A. Przedsi ę biorc ą dominuj ą cym nad FAMUR S.A. jest Polaris Sp. z o.o., która to spó ł ka po ś rednio poprzez Chemia Wroc ł aw S.A. oraz Lodus Sp. z o.o., sprawuje kontrol ę nad tym przedsi ę biorc ą . Ponadto do grupy kapita ł owej, do której nale ż y FAMUR S.A. nale ż y wielu innych przedsi ę biorców. Zgodnie ze zg ł oszeniem zamiaru tej koncentracji, przedmiotem dzia ł alno ś ci FAMUR S.A. jest produkcja maszyn dla górnictwa, kopalnictwa i budownictwa z wyj ą tkiem dzia ł alno ś ci us ł ugowej (PKD 29.52). W szczególno ś ci FAMUR S.A. zajmuje si ę produkcj ą i sprzeda żą kombajnów górniczych ś cianowych i organów urabiaj ą cych. Kombajny górnicze ś cianowe s ą to urz ą dzenia elektryczne s ł u żą ce do fizycznego urabiania (kruszenia) pok ł adów w ę gla zalegaj ą cych na ś cianach, natomiast organy urabiaj ą ce to cz ęś ci kombajnów ś cianowych w kszta ł cie g ł owicy, która bezpo ś rednio wg łę bia si ę w górotwór. Jedynym substytutem kombajnów jest r ę czne wydobycie w ę gla. Na rynku krajowym produkcji i dzier ż awy kombajnów górniczych ś cianowych oraz organów urabiaj ą cych FAMUR S.A. posiada ok. (…)% udzia ł u w rynku. FAMUR S.A. zajmuje si ę równie ż ś wiadczeniem us ł ug instalowania, naprawy i konserwacji kombajnów górniczych przez siebie wyprodukowanych. Ponadto FAMUR S.A. zajmuje si ę produkcj ą takich urz ą dze ń jak: pompy t ł okowe i nurnikowe pozosta ł e, silniki hydrauliczne, przek ł adnie oraz cz ęś ci pomp, maszyn i maszyn do urabiania. G ł ównymi odbiorcami FAMUR S.A. s ą przedsi ę biorcy, których przedmiotem dzia ł alno ś ci jest wydobycie w ę gla. Natomiast przedmiotem dzia ł alno ś ci pozosta ł ych przedsi ę biorców nale żą cych do grupy kapita ł owej do której nale ż y FAMUR S.A. jest m.in.: -produkcja konserw mi ę snych i podrobowych, -przetwory spo ż ywcze, -warzywa i mieszanki z warzyw, -us ł ugi magazynowania w szerokim zakresie temperaturowym, wynajem powierzchni magazynowych i biurowych, -produkcja i sprzeda ż mro ż onych produktów spo ż ywczych, -produkcja wyrobów no ż owniczych, -handel artyku ł ami spo ż ywczymi a w szczególno ś ci przetworami warzywnymi i owocowymi, -us ł ugi po ś rednictwa sprzeda ż y okre ś lonego towaru lub okre ś lonej grupy towarów gdzie indziej niesklasyfikowane, -cz ęś ci maszyn górniczych, maszyn do urabiania, -wyci ą gi i przeno ś niki o pracy ci ą g ł ej do pracy pod ziemi ą , -wyroby i odlewy z ż eliwa ci ą gliwego i nieci ą gliwego lub stali gdzie indziej nie wymienione, -wyroby z miedzi, odlewane, formowane, t ł oczone lub kute, -produkcja maszyn i cz ęś ci do maszyn. Przedsi ę biorc ą dominuj ą cym nad drugim bezpo ś rednim uczestnikiem tej koncentracji tj. FAZOS S.A. s ą Zak ł ady Metalowe Polmetal Sp. z o.o. w Zawierciu, które posiadaj ą ok. 85,14% akcji tego przedsi ę biorcy. Jak wynika ze zg ł oszenia zamiaru koncentracji, przedmiotem dzia ł alno ś ci FAZOS 2 S.A. jest równie ż produkcja maszyn dla górnictwa, kopalnictwa i budownictwa z wyj ą tkiem dzia ł alno ś ci us ł ugowej (PKD 29.52). W szczególno ś ci FAZOS S.A. prowadzi dzia ł alno ść na rynku produkcji zmechanizowanych obudów ś cianowych krocz ą cych oraz ś wiadczenia us ł ug napraw i konserwacji obudów ś cianowych przez siebie wyprodukowanych. Zmechanizowane obudowy ś cianowe to stalowe stropy zabezpieczaj ą ce urz ą dzenia i ludzi pracuj ą cych na ś cianie wydobywczej, przed zasypaniem lub zawaleniem si ę stropu. Jedynym subsytutem zmechanizowanej obudowy ś cianowej jest wykonanie obudowy stropu metod ą tradycyjn ą tj. przy pomocy drewnianych stempli i szalunków. G ł ównymi odbiorcami FAZOS SA s ą przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cy w bran ż y górniczej, których przedmiotem dzia ł alno ś ci jest np. wydobycie w ę gla. Na rynku krajowym zmechanizowanych obudów ś cianowych FAZOS S.A. posiada oko ł o (…)%-(…)% udzia ł u w rynku i spotyka si ę na tym rynku z istotn ą konkurencj ą . Konkurentami FAZOS S.A. na tym rynku jest przede wszystkim Zak ł ad Maszyn Górniczych GLINIK Sp. z o.o. w Gorlicach posiadaj ą cy oko ł o (..)%-(…)% udzia ł u w rynku krajowym, TAGOR S.A. w Tarnowskich Górach posiadaj ą cy oko ł o (…)% udzia ł u w rynku krajowym, oraz czterech innych mniejszych konkurentów. Przedsi ę biorca dominuj ą cy nad FAZOS SA tj. Zak ł ady Metalowe „Polmetal” Sp. z o.o. prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku produkcji wyrobów metalowych pozosta ł ych oraz us ł ug napraw i konserwacji pozosta ł ych maszyn i urz ą dze ń specjalnego przeznaczenia. Oprócz FAZOS S.A. do grupy kapita ł owej Zak ł adów Metalowych Polmetal Sp. z o.o. w Zawierciu, nale żą przedsi ę biorcy, których przedmiotem dzia ł alno ś ci jest dzia ł alno ść poligraficzna i us ł ugi introligatorskie oraz odlewnictwo metali lekkich. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej przez rynek w ł a ś ciwy, rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: rynek produktowy i geograficzny. Szczegó ł ow ą definicj ę co nale ż y rozumie ć jako w ł a ś ciwy rynek produktowy i geograficzny zawiera pkt 7.1.2 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz.U. Nr 37 poz. 334). Z informacji przekazanych przez zg ł aszaj ą cego wynika, i ż zarówno FAMUR SA jak i FAZOS SA prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku produkcji maszyn dla górnictwa, kopalnictwa i budownictwa (PKD 29.52). Jednak ż e jak wynika z opisu rynków produktowych, na których dzia ł aj ą bezpo ś redni uczestnicy tej koncentracji, zarówno FAMUR SA jak i FAZOS SA prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą na ró ż nych rynkach produktowych, w bran ż y produkcji maszyn dla górnictwa, kopalnictwa i budownictwa. Kombajny górnicze ś cianowe i organy urabiaj ą ce produkowane przez FAMUR SA oraz zmechanizowane obudowy ś cianowe krocz ą ce produkowane przez FAZOS SA nie s ą dla siebie produktami subsytucyjnymi, ze wzgl ę du na ró ż ne przeznaczenie tych maszyn i urz ą dze ń oraz ze wzgl ę du na zaspokajanie przez te produkty ró ż nych potrzeb odbiorców. Nie s ą dla siebie równie ż substytutami, pozosta ł e produkty i us ł ugi, sprzedawane i ś wiadczone zarówno przez bezpo ś rednich jak i po ś rednich uczestników tej koncentracji. Jak wynika z wyja ś nie ń FAMUR SA ze wzgl ę du na to, i ż zarówno kombajny ś cianowe i organy urabiaj ą ce jak i zmechanizowane obudowy ś cianowe s ą produktami wysokospecjalistycznymi oraz do wykonywania us ł ug instalacji, naprawy i remontów w/w produktów, niezb ę dna jest wiedza fachowa z zakresu konstrukcji i funkcjonowania tych urz ą dze ń , ś wiadczenie w/w us ł ug przez FAMUR SA oraz FAZOS SA dla wyprodukowanych przez siebie urz ą dze ń , nie jest us ł ug ą substytucyjn ą . Dlatego te ż m.in. z uwagi na wskazane powy ż ej powody, ś wiadczenie przez FAMUR SA us ł ug w zakresie instalowania, naprawy i konserwacji kombajnów ś cianowych i organów urabiaj ą cych, oraz przez FAZOS SA us ł ug napraw i konserwacji zmechanizowanych obudów ś cianowych, nale ż y uzna ć jako us ł ugi niesubstytucyjne wzgl ę dem siebie. Bior ą c pod uwag ę art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej oraz pkt 7.1.2 w/w rozporz ą dzenia ustalono, i ż uczestnicy tej koncentracji dzia ł aj ą na ró ż nych w ł a ś ciwych rynkach produktowych. Ponadto bior ą c pod uwag ę kryteria wyznaczenia w ł a ś ciwego rynku geograficznego w tej sprawie o jakich mowa w pkt 7.1.2 rozporz ą dzenia, organ antymonopolowy ustali ł , i ż w ł a ś ciwym rynkiem 3 geograficznym w tej sprawie jest rynek krajowy. Wprawdzie brak jest istotnych barier wej ś cia oraz wyj ś cia z tak okre ś lonego rynku krajowego, jednak ż e za definiowaniem w ł a ś ciwego rynku geograficznego w ten sposób przemawia fakt, i ż dzia ł alno ść obu bezpo ś rednich uczestników tej koncentracji, koncentruje si ę przede wszystkim na rynku krajowym. Najwi ę kszymi odbiorcami obu bezpo ś rednich uczestników tej koncentracji s ą przedsi ę biorcy, których przedmiotem dzia ł alno ś ci jest wydobycie w ę gla. Ponadto za zdefiniowaniem w ł a ś ciwego rynku geograficznego jako rynku krajowego przemawia fakt, i ż najwi ę kszymi konkurentami bezpo ś rednich uczestników tej koncentracji s ą przedsi ę biorcy krajowi, przedsi ę biorcy zagraniczni posiadaj ą w kraju marginalny udzia ł procentowy na rynkach produktowych, na których dzia ł a FAMUR S.A. Dlatego te ż organ antymonopolowy uzna ł , i ż w ł a ś ciwym rynkiem geograficznym, na którym panuj ą zbli ż one warunki konkurencji, jest rynek krajowy. Dlatego te ż bior ą c pod uwag ę w ł a ś ciwe rynki geograficzne i produktowe uczestników tej koncentracji, ustalono, i ż w niniejszej sprawie brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które zamierzona koncentracja mo ż e wywrze ć wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, w rozumieniu pkt 7.2.1 w/w rozporz ą dzenia. Ponadto bior ą c pod uwag ę wskazane w pkt 7.2.2. kryteria wyznaczania rynku w ł a ś ciwego, na który zamierzona koncentracja mo ż e wywrze ć wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, organ antymonopolowy ustali ł , i ż w niniejszej sprawie brak jest takich rynków. Bior ą c natomiast pod uwag ę przedmiot dzia ł alno ś ci uczestników tej koncentracji, oraz informacje przekazane w trakcie niniejszego post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , i ż w rozumieniu pkt 10.1 w/w rozporz ą dzenia, w niniejszej sprawie istnieje rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja mo ż e wywrze ć wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym. Rynkiem w ł a ś ciwym, na który zamierzona koncentracja mo ż e wywrze ć wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest rynek krajowy produkcji i dzier ż awy kombajnów ś cianowych oraz organów urabiaj ą cych, na którym to rynku FAMUR S.A. posiada oko ł o (…)% udzia ł w rynku. Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż organ antymonopolowy wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji w wyniku, której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Przepisy ustawy antymonopolowej nie definiuj ą co nale ż y rozumie ć jako istotne ograniczenie konkurencji. W art. 17 ustawa ta, wskazuje jedynie dwie mo ż liwe przes ł anki, które mog ą przyk ł adowo powodowa ć istotne ograniczenie konkurencji. Mo ż e to mie ć miejsce np. w przypadku uzyskania w wyniku dokonania koncentracji, przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, lub jej umocnienia w przypadku przedsi ę biorcy posiadaj ą cego ju ż tak ą pozycj ę . Wobec powy ż szego ogólna ocena czy dokonanie zamierzonej koncentracji nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji, dokonywana jest na podstawie oceny posiadanej obecnie pozycji rynkowej uczestników koncentracji, zmiany tej pozycji, któr ą mo ż e spowodowa ć dokonanie tej koncentracji oraz w oparciu o ocen ę skutków jakie spowoduje zamierzona koncentracja na stan konkurencji na rynku. Oznacza to, i ż warunkiem koniecznym do wydania przez organ antymonopolowy zgody na dokonanie koncentracji jest wykazanie, i ż nie ograniczy ona w sposób istotny konkurencji, w szczególno ś ci poprzez np. uzyskanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej, przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Wobec powy ż szego warunkiem koniecznym do stwierdzenia czy dana koncentracja nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji poprzez np. uzyskanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku, jest wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie. Jak wykazano powy ż ej, w niniejszej koncentracji istnieje w ł a ś ciwy rynek, na który zamierzona mo ż e mie ć wp ł yw w uj ę ciu konglomeratowym. Rynkiem tym jest rynek krajowy produkcji i 4 dzier ż awy kombajnów ś cianowych oraz organów urabiaj ą cych, na którym to rynku FAMUR S.A. posiada ok. (…)% udzia ł u w rynku. Najwi ę kszym konkurentem FAMUR S.A. na tym rynku s ą Zabrza ń skie Zak ł ady Mechaniczne S.A. w Zabrzu, posiadaj ą ce na tym rynku oko ł o (…)% udzia ł u. Ponadto niewielki udzia ł w tym rynku posiadaj ą tacy przedsi ę biorcy jak JOY (USA), DBT (Niemcy) oraz EYCKOF (Niemcy). Oceniaj ą c skutki zamierzonej koncentracji, organ antymonopolowy ustali ł , i ż zamierzona koncentracja nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym oraz umocnienia pozycji FAMUR S.A. na rynku kombajnów ś cianowych i organów urabiaj ą cych. W opinii organu antymonopolowego nie istnieje równie ż zagro ż enie wykorzystania ewentualnej kolektywnej pozycji dominuj ą cej FAMUR S.A. dla zdobycia pozycji dominuj ą cej na rynku obudów ś cianowych. Tym samym brak jest przeciwwskaza ń do wydania przez organ antymonopolowy, zgody na dokonanie niniejszej koncentracji. Wobec powy ż szego zdaniem organu antymonopolowego wydanie zgody na dokonanie powy ż szej koncentracji jest uzasadnione. St ą d organ antymonopolowy orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach ALICJA KRAL 5