DOK-10/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-421/64/04/GG Warszawa, 2005-01-26 DECYZJA Nr DOK – 10/2005 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Celanese Americas Corporation z siedzib ą w Bedminster (USA), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji , polegaj ą cej na przej ę ciu przez Celanese Americas Corporation kontroli nad: a) Vinamul Limited z siedzib ą w Warrington (Wielka Brytania), b) Vinamul B.V. z siedzib ą w Geleen (Holandia) oraz c) aktywami Ergon Investments UK Limited z siedzib ą w Londynie (Wielka Brytania), zwi ą zanymi z dzia ł alno ś ci ą w zakresie polimerów emulsyjnych. U Z A S A D N I E N I E W dniu 24 listopada 2004 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o od Celanese Americas Corporation z siedzib ą w Bedminster (USA), zg ł oszenie zamiaru koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez tego przedsi ę biorc ę kontroli nad spó ł kami: Vinamul Limited z siedzib ą w Warrington (Wielka Brytania) i Vinamul B.V. z siedzib ą w Geleen (Holandia), zwanych dalej Spó ł kami Vinamul, a tak ż e nad aktywami Ergon Investments UK Limited z siedzib ą w Londynie (Wielka Brytania), zwi ą zanymi z dzia ł alno ś ci ą w zakresie polimerów emulsyjnych. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie niniejszej koncentracji, bowiem łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. wielko ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli nad innym przedsi ę biorc ą jest jedn ą z form koncentracji, okre ś lon ą w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej równie ż organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 9 grudnia 2004 r. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Opis i przyczyny transakcji. W dniu 23 listopada 2004 r. pomi ę dzy Celanese Americas Corporation i Ergon Investments UK Limited (zwan ą dalej Ergon) zosta ł a podpisana „G ł ówna Umowa Sprzeda ż y”, zgodnie z któr ą Celanese Americas Corporation przejmie europejsk ą i pó ł nocno-ameryka ń sk ą dzia ł alno ść w zakresie polimerów emulsyjnych (lub inaczej emulsji), kontrolowan ą dotychczas przez Ergon. Transakcja polega ć b ę dzie na sprzeda ż y na rzecz Celanese Americas Corporation wszystkich udzia ł ów Spó ł ek Vinamul wraz z dwoma zak ł adami produkcyjnymi tych Spó ł ek w Wielkiej Brytanii i Holandii. Ponadto, transakcja obejmowa ć b ę dzie sprzeda ż na rzecz Celanese Americas Corporation aktywów zwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą w zakresie emulsji podmiotów kontrolowanych przez Ergon zlokalizowanych w USA i Kanadzie. Przedmiotowa transakcja u ł atwi Grupie Celanese wej ś cie na rynek emulsji w Ameryce Pó ł nocnej, gdzie dotychczas nie by ł a obecna. W Europie natomiast b ę dzie 2 mog ł a oferowa ć swoim klientom szerszy wachlarz preparatów emulsyjnych, tak aby lepiej zaspakaja ć ich okre ś lone potrzeby i zwi ę kszy ć swoj ą konkurencyjno ść . Grupa Celanese przewiduje na przyk ł ad, i ż planowana transakcja umo ż liwi produkcj ę bardziej przyjaznych dla ś rodowiska preparatów do farb, pow ł ok i rozpuszczalników (nie zawieraj ą cych cz ęś ci lotnych). Ponadto, Grupa Celanese pragnie skorzysta ć z efektów synergii, maj ą c ą umo ż liwi ć jej bardziej efektywne konkurowanie na poziomie kosztów z innymi producentami emulsji. Uczestnicy koncentracji. I. Celanese Americas Corporation prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji i sprzeda ż y, g ł ównie klientom przemys ł owym, zró ż nicowanej linii produktów, w tym chemikaliów prostych, w ł ókien octanowych, a tak ż e w ł óknin octanowych u ż ywanych w filtrach papierosów oraz dzia ł alno ść w zakresie produkcji i sprzeda ż y tworzyw konstrukcyjnych. Celanese Americas Corporation wchodzi w sk ł ad Grupy Celanese, która na pocz ą tku 2004 r. zosta ł a nabyta w drodze oferty publicznej przez The Blackstone Group z siedzib ą w Nowym Jorku (USA) 1 . Grupa Celanese, za po ś rednictwem spó ł ek zale ż nych, prowadzi dzia ł alno ść w nast ę puj ą cych segmentach bran ż y chemicznej: – Celanese Chemicals - Produkty Acetylowe - jest to najwi ę kszy segment, którego sprzeda ż stanowi 43% ca ł kowitej sprzeda ż y Grupy. Korzysta on z zastrze ż onej technologii do przetwarzania gazu ziemnego i etylenu w zró ż nicowane proste i wysokowarto ś ciowe chemikalia, wykorzystywane w niemal wszystkich ga łę ziach przemys ł u wytwórczego, – Celanese Emulsions - Emulsje - w tym segmencie produkowane s ą technologi ą polimeryzacji polimery emulsyjne i emulsje proszkowe, wykorzystywane nast ę pnie w farbach i spoiwach stosowanych w budownictwie, pow ł okach przemys ł owych i przemy ś le papierniczym oraz do produkcji tekstyliów nietkaninowych, 3 1 Zgoda na t ę koncentracj ę zosta ł a wyra ż ona przez Prezesa UOKiK w decyzji Nr DOK-11/2004 z dnia 4 marca 2004 r. – Celanese Chemicals - Pó ł produkty Chemiczne - oferta tego segmentu obejmuje produkty oxo i wysokowarto ś ciowe chemikalia, tj. kwas karboksylowy, alkohole, aminy, estry i bezwodniki, – Celanese Acetate - Produkty Octanowe - ten segment zajmuje si ę produkcj ą w ł ókien acetylocelulozowych i w ł óknin, u ż ywanych g ł ównie w filtrach papierosów oraz jako artyku ł y odzie ż owe i podszewki, – Ticona - Polimery Techniczne - w ramach tego segmentu oferowane s ą wysokowydajne polimery oraz rozwi ą zania techniczne wykonywane na zamówienie klientów z sektora elektronicznego, telekomunikacyjnego, motoryzacyjnego i medycznego, – Nutrinova - Produkty Wydajno ś ciowe - to w szczególno ś ci wysokowydajne s ł odziki, sorbaty oraz zdrowotne dodatki do ż ywno ś ci, – Produkty Okso - wytwarzane w ramach spó ł ki Celanese/Degussa Oxo Joint Venture (wspólny przedsi ę biorca Celanese AG i Degussa AG, w którym spó ł ki te maj ą po 50% udzia ł ów) - do których zalicza si ę : aldehyd mas ł owy, butanol, 2-ethyloxexanol, ftalan dioktylu, octan butylu i kwas karboksylowy. Grupa Celanese nie posiada ż adnych spó ł ek zale ż nych w Polsce, jednak ż e cz ł onkowie Grupy prowadz ą na rynku polskim sprzeda ż ró ż nych produktów chemicznych, za po ś rednictwem niezale ż nych dystrybutorów, jak równie ż w ramach funkcjonuj ą cego w Warszawie biura handlowego spó ł ki Ticona GmbH. W 2003 r. Grupa Celanese sprzeda ł a polskim klientom produkty chemiczne na kwot ę ok. 23 mln euro. Najwi ę kszy udzia ł w tej sprzeda ż y mia ł y emulsje (p ł ynne i proszkowe) – na kwot ę ok. 9,2 mln euro. Grupa Celanese szacowa ł a w 2003 r. swój udzia ł w polskim rynku emulsji na ok. (tajemnica przedsi ę biorstwa). The Blackstone Group , sprawuj ą ca obecnie kontrol ę nad Grup ą Celanese, to wiod ą ca w skali globalnej firma inwestycyjna i doradcza, prowadz ą ca – za po ś rednictwem 18 spó ł ek portfelowych – zdywersyfikowan ą dzia ł alno ść na wielu rynkach produktowych w USA, Kanadzie, Meksyku oraz Europie. W Polsce The Blackstone Group, za po ś rednictwem poni ż ej wymienionych podmiotów, zaanga ż owana jest w nast ę puj ą c ą dzia ł alno ść : 4 - TRW Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Cz ę stochowie - produkcja i monta ż systemów i komponentów pasów bezpiecze ń stwa, systemów poduszek powietrznych i cz ęś ci niezb ę dnych do ich produkcji, - TRW Safety Systems Sp. z o.o. z siedzib ą w Cz ę stochowie - produkcja poduszek powietrznych i komponentów, - TRW Steering Systems Sp. z o.o. z siedzib ą w Czechowicach-Dziedzicach - produkcja mechanizmów i systemów uk ł adów kierowniczych do pojazdów mechanicznych, - TRW Braking Systems Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Gliwicach - produkcja systemów hamulcowych, - TRW Automotive Electronics Sp. z o.o. z siedzib ą w Pruszkowie - produkcja zamków samochodowych, kluczyków i stacyjek, - Masko Graham Packaging Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - produkcja opakowa ń plastikowych, butelek i pojemników, - Altvater SULO Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie - gospodarowanie odpadami, - Altvater Pi ł a Sp. z o.o. z siedzib ą w Pile - usuwanie odpadów sta ł ych i ciek ł ych, przetwarzanie i sprzeda ż przetworzonych odpadów, zarz ą dzanie zbiornikiem odpadów w K ł odzie, oczyszczanie ulic (spó ł ka dzia ł a w Pile i w 18 s ą siaduj ą cych gminach). II. Spó ł ki Vinamul prowadz ą na terenie Europy dzia ł alno ść wy łą cznie w zakresie produkcji i sprzeda ż y emulsji. Ergon Investments UK Limited jest spó ł k ą holdingow ą , zarz ą dzaj ą c ą pó ł nocno-ameryka ń skimi aktywami, stanowi ą cymi przedmiot niniejszej transakcji, a tak ż e po ś rednio jest w ł a ś cicielem Spó ł ek Vinamul. Powy ż sze podmioty s ą ostatecznie kontrolowane przez ICI Plc – spó ł k ę publiczn ą prawa Wielkiej Brytanii. ICI Plc rozwija, produkuje i sprzedaje dodatki do ż ywno ś ci i produktów higieny osobistej, spoiwa, wyspecjalizowane polimery, materia ł y elektroniczne, kompozycje zapachowe i smakowe oraz prowadzi dzia ł alno ść w zakresie farb. 5 W Polsce ICI Plc posiada dwie spó ł ki zale ż ne prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie farb dekoracyjnych, tj. ICI Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie i Polifarb Pilawa S.A. z siedzib ą w Pilawie. Ca ł kowity obrót ICI Plc w Polsce w 2003 r. wyniós ł ok. 79 mln euro, wliczaj ą c w to obrót zrealizowany przez Spó ł ki Vinamul w zakresie sprzeda ż y emulsji (ok. 2,4 mln euro). Udzia ł Spó ł ek Vinamul w polskim rynku emulsji szacowany by ł w 2003 r. na ok. (tajemnica przedsi ę biorstwa). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Maj ą c na uwadze powy ż sz ą definicj ę oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), organ antymonopolowy uzna ł , i ż : a/. W przedmiotowej sprawie nie ma rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . Wprawdzie przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w niniejszej koncentracji wytwarzaj ą i sprzedaj ą ten sam asortyment produktów, tj. emulsje, lecz ich łą czny udzia ł nie przekracza poziomu 20% w rynku geograficznym w ł a ś ciwym dla powy ż szego rynku produktowego. W dotychczasowych decyzjach Komisji Europejskiej odnosz ą cych si ę do rynku emulsji (np. w sprawach: IV/M.1097 - Wacker/Air Products; COMP/M.3001 - Celanese/Clariant) , prezentowane by ł o nast ę puj ą ce stanowisko: 6 1) ze wzgl ę du na wysoki stopie ń substytutywno ś ci zarówno od strony poda ż y, jak i popytu, rynek emulsji nie powinien podlega ć dalszej segmentacji w oparciu o ró ż ne surowce u ż ywane do produkcji emulsji (tj. monomery proste), ró ż ne stopnie st ęż enia, czy te ż przeznaczenie emulsji, 2) w ł a ś ciwy rynek geograficzny dla emulsji obejmuje co najmniej Europejski Obszar Gospodarczy (rynek europejski), bowiem dostawcy emulsji zaopatruj ą swoich klientów na ca ł ym tym obszarze z ograniczonej ilo ś ci zak ł adów produkcyjnych, a produkty przewo ż one s ą w samochodach-cysternach na znaczne odleg ł o ś ci. Na tak okre ś lonym rynku, tj. na europejskim rynku emulsji, udzia ł y Grupy Celanese i Spó ł ek Vinamul wynosz ą odpowiednio: (tajemnica przedsi ę biorstwa). Z uwagi zatem na nieprzekraczanie przez podmioty bior ą ce udzia ł w niniejszej koncentracji 20% udzia ł u rynku w ł a ś ciwym, nale ż a ł o uzna ć , i ż brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. b/. Przedmiotowa koncentracja nie wywiera tak ż e wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie wertykalnym , pomimo istnienia mi ę dzy uczestnikami koncentracji powi ą za ń typu dostawca-odbiorca, bowiem Grupa Celanese wytwarza dwa produkty wykorzystywane przez Spó ł ki Vinamul w produkcji emulsji, tzn. monomer octanu winylu („VAM”) i polialkohol winylowy („PVOH”), b ę d ą ce pochodnymi kwasu octowego. W ł a ś ciwym rynkiem geograficznym dla kwasu octowego, zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej (sprawa COMP/M.3435 - Lyondell/Millennium), jest co najmniej rynek europejski, a najprawdopodobniej obszar ca ł ego ś wiata (rynek globalny), bowiem ani koszty transportu, ani c ł a importowe nie stanowi ą istotnej bariery wej ś cia na rynek, a dostawcy zaspakajaj ą zapotrzebowanie na ten produkt poprzez scentralizowane zak ł ady produkcyjne. Jednak ż e ze wzgl ę du na nieprzekraczanie przez Grup ę Celanese 30-procentowego udzia ł u ani w rynku VAM, ani w rynku PVOH, w obr ę bie zarówno rynku europejskiego, jak i globalnego (udzia ł y te wynosz ą odpowiednio: (tajemnica przedsi ę biorstwa) , nale ż y uzna ć , i ż brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które niniejsza koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. 7 c/. W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym , jest europejski rynek produktów Okso, obejmuj ą cy aldehyd mas ł owy, butanol, 2-ethyloxexanol oraz octan butylu, w produkcji których Grupa Celanese, poprzez sprawowanie wspó ł kontroli nad joint venture Celanese/Degussa, posiada udzia ł y na poziomie (tajemnica przedsi ę biorstwa) . W przypadku spó ł ek kontrolowanych przez ICI Plc, nie zidentyfikowano ż adnych rynków produktowych, na których spó ł ki z tej grupy dysponuj ą udzia ł em rynkowym przekraczaj ą cym próg 40%. *** Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Organ antymonopolowy dokonuj ą c oceny zasadno ś ci wyra ż enia zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, w tym m.in. analizuj ą c skutki, jakie koncentracja mo ż e wywrze ć na rynek polski (ze wzgl ę du na „zasad ę skutku” wyra ż on ą w art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej), stwierdzi ł , co nast ę puje: - zamierzona transakcja nie doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji na ż adnym rynku, na którym prowadz ą dzia ł alno ść przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji, bowiem nie wyst ę puje ani horyzontalna, ani wertykalna styczno ść dzia ł alno ś ci tych przedsi ę biorców, - planowana koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym na europejski rynek produktów Okso. Brak jest jednak ż e przes ł anek do stwierdzenia, aby si ł a rynkowa posiadana przez Grup ę Celanese na tym rynku mog ł a zosta ć wykorzystana do umocnienia pozycji na rynku emulsji, tj. na wspólnym rynku produktowym, na którym prowadz ą dzia ł alno ść uczestnicy koncentracji, - po koncentracji Grupa Celanese b ę dzie posiada ł a w polskim rynku emulsji udzia ł wynosz ą cy ok. (tajemnica przedsi ę biorstwa) , b ę dzie to wi ę c poziom daleki od tego, z którym ustawa antymonopolowa łą czy osi ą gni ę cie pozycji dominuj ą cej. 8 Nie mo ż na zatem przypuszcza ć , aby konkurencja na tym rynku zosta ł a istotnie ograniczona. Ponadto, Grupa Celanese b ę dzie nadal konkurowa ć z wieloma producentami zagranicznymi obecnymi na polskim rynku emulsji, m.in. z najwi ę kszym europejskim producentem - firm ą BASF, a tak ż e najwi ę kszym polskim producentem - Firm ą Chemiczn ą Dwory S.A. Reasumuj ą c, nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück Otrzymuje: Pani Anna Maria Pukszto Pe ł nomocnik: Celanese Americas Corporation SALANS D. Oleszczuk Kancelaria Prawnicza Sp. k. ul. Emilii Plater 53 00-113 Warszawa 9