RKT-14/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 2008-05-08 RKT – 61-23/08/HS DECYZJA Nr RKT - 14/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. z 2007r. Nr 99 poz. 660 i Dz.U. Nr 171 poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Jerzemu K. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Telpol”- Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych Jerzy K. w Katowicach: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą ce na: 1. stosowaniu w umowie oraz w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych postanowie ń wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „(...) Brak faktury nie zwalnia Abonenta z obowi ą zku uiszczenia Op ł aty abonamentowej i innych nale ż nych Operatorowi op ł at okresowych w przewidzianym terminie”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. stosowaniu w umowie oraz w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych postanowie ń wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: w umowie: „ Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w emisji programów (...) oraz w innych przypadkach 1 niezale ż nych od Operatora” oraz w regulaminie: „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w emisji programów (...) oraz w innych przypadkach niezale ż nych od Operatora w szczególno ś ci zwi ą zanych z konserwacj ą nadajników radiowo-telewizyjnych, przerwy w pracy satelitów i innych podobnych przyczyn le żą cych po stronie nadawców programów”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. stosowaniu w umowie oraz w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych postanowie ń wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Nie stanowi ą naruszenia Umowy krótkotrwa ł e przerwy lub pogorszenie jako ś ci trwaj ą ce nie d ł u ż ej ni ż jednorazowo 24 godziny, a łą cznie w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym 72 godziny” , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. stosowaniu w umowie oraz w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych postanowie ń wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z niniejszej Umowy oraz Regulaminu, (...) jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Operatora” , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 5. stosowaniu w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych postanowie ń wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Ponowne pod łą czenie Abonenta do Sieci lub zawarcie z Abonentem kolejnej Umowy nast ą pi tylko po uprzednim uregulowaniu przez Abonenta zaleg ł o ś ci oraz wniesieniu op ł aty za ponowne pod łą czenie zgodnie z aktualnie obowi ą zuj ą cym Cennikiem” , co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 6. naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, do czego dosz ł o w wyniku niezawierania w umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z konsumentami oraz w regulaminie ś wiadczenia us ł ug nazwy dostawcy us ł ug, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 1 a tak ż e art. 60 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Jerzego K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Telpol”- Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych Jerzy K. w Katowicach, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 10 000 z ł (s ł ownie: dziesi ęć tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I 1 - 6 sentencji niniejszej decyzji. 2 III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Jerzego K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Telpol”- Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych Jerzy K. w Katowicach, kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 54 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ę ciu czterech z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (RKT-405-76/07/HS) w sprawie dzia ł alno ś ci Jerzego K. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Telpol”- Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych Jerzy K. w Katowicach (zwanego dalej tak ż e przedsi ę biorc ą ). W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego powzi ę to podejrzenie, ż e przedsi ę biorca mo ż e stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, wobec tego, postanowieniem nr 1 z dnia 03.01.2008r. (karta nr 1) wszcz ę to niniejsze post ę powanie pod zarzutami opisanymi w sentencji tej decyzji. W ramach prowadzonych czynno ś ci przedsi ę biorca nie uzna ł zarzutów i wyrazi ł swoje stanowisko w sprawie (karty nr 4-13). Przedsi ę biorca podniós ł , ż e jego dzia ł anie nie nosi cech dzia ł ania bezprawnego, nie mo ż e by ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, albowiem za bezprawne stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, nale ż y uzna ć zachowanie przedsi ę biorcy, któremu zakazano u ż ywania takiego wzorca, a nie stosowanie przez inne podmioty postanowie ń , które s ą analogiczne do klauzuli abuzywnej. W odpowiedzi na zarzut nr 1 przedsi ę biorca podniós ł , ż e analogiczne zapisy wielokrotnie pojawiaj ą si ę w rejestrze i tego faktu nie kwestionuje, a w jego opinii w chwili obecnej stosowanie takiego zapisu nie jest bezprawne (karta nr 8). Odno ś nie zarzutu nr 2 podniós ł , ż e podobny zapis pojawia si ę w rejestrze i przedsi ę biorca tego faktu nie kwestionuje, a w chwili obecnej stosowanie takiego zapisu nie jest bezprawne (karta nr 9). W zakresie zarzutu nr 3 przedsi ę biorca podniós ł , ż e nie znalaz ł w rejestrze klauzul ani podobnej, ani tym bardziej identycznej klauzuli abuzywnej i nie wie w jakim zakresie kwestionowane postanowienie mia ł oby narusza ć prawa i obowi ą zki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a sam nie mo ż e dopatrzy ć si ę takiego naruszenia (karta nr 10). Odno ś nie zarzutu nr 4 i nr 5 podniós ł , ż e podobne zapisy pojawiaj ą si ę w rejestrze i przedsi ę biorca tego faktu nie kwestionuje, a w chwili obecnej stosowanie takiego zapisu nie jest bezprawne (karty nr 10-11). W przypadku przekonuj ą cego uzasadnienia postawionych w punktach 1-5 zarzutów przedsi ę biorca gotowy jest podj ąć stosowne ś rodki zmierzaj ą ce do usuni ę cia lub zmiany zapisów w stosowanych wzorcach umów. W opinii przedsi ę biorcy zarzut nr 6 jest ca ł kowicie bezpodstawny, albowiem nazwa dostawcy us ł ug jest okre ś lona w sposób pe ł ny, prawdziwy i rzetelny (karta nr 12). Pismem z dnia 24.04.2008 (karta nr 123) zawiadomiono o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego (dowód: karta nr 124). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Jerzy K. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta Chorzów pod numerem 6083 (karta nr 57), a pod numerem 108 wpisany jest do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych (karta nr 60). 3 Z dokumentów zgromadzonych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wynika, ż e przedsi ę biorca pos ł uguje si ę nast ę puj ą cymi wzorcami umownymi: 1/ umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych – Telewizja kablowa (k. nr 64-65), 2/ cennik TVK TELPOL (karta nr 63), 3/ Regulamin Ś wiadczenia Dost ę pnych Us ł ug Telekomunikacyjnych Telewizja Kablowa (karty nr 66-68), które okre ś laj ą prawa i obowi ą zki konsumentów – abonentów telewizji kablowej. Okoliczno ść stosowania ww. wzorców umownych, a tym samym postanowie ń z nich wynikaj ą cych udokumentowano gromadz ą c umowy faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 69 – 111 i nr 14-52). W zwi ą zku z tym, ilekro ć w dalszej cz ęś ci decyzji b ę dzie mowa o zapisach przedmiotowych wzorców nale ż y przez to rozumie ć tak ż e postanowienia umów rzeczywi ś cie zawartych z konsumentami. Wed ł ug § 11 pkt 7 wzorca umowy oraz § 27 pkt 2 regulaminu – Operator b ę dzie przesy ł a ł Abonentowi faktury VAT. „Brak faktury nie zwalnia Abonenta z obowi ą zku uiszczenia Op ł aty abonamentowej i innych nale ż nych Operatorowi op ł at okresowych w przewidzianym terminie.” (dowód: karty nr 14, 21, 24, 34, 45, 72, 75, 80, 87, 93, 108). Wed ł ug § 18 pkt 2 wzorca umowy – „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w emisji programów (...) oraz w innych przypadkach niezale ż nych od Operatora” oraz § 36 regulaminu „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w emisji programów (...) oraz w innych przypadkach niezale ż nych od Operatora w szczególno ś ci zwi ą zanych z konserwacj ą nadajników radiowo-telewizyjnych, przerwy w pracy satelitów i innych podobnych przyczyn le żą cych po stronie nadawców programów.” (dowód: karty nr 15, 21, 25, 34, 46, 72, 75, 87, 93, 108). Wed ł ug § 26 pkt 2 wzorca umowy oraz § 32 pkt 2 regulaminu – „Nie stanowi ą naruszenia Umowy krótkotrwa ł e przerwy lub pogorszenie jako ś ci trwaj ą ce nie d ł u ż ej ni ż jednorazowo 24 godziny, a łą cznie w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym 72 godziny” (dowód karty nr 15, 21, 25, 34, 46, 72, 76, 87, 93, 108). Wed ł ug § 38 pkt 4 wzorca umowy oraz § 78 pkt 2 regulaminu – „W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z niniejszej Umowy oraz Regulaminu, (...) jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Operatora.” (dowód karty nr 16, 18, 27, 35, 47, 73, 77, 88, 96, 111). Wed ł ug § 61 regulaminu – „Ponowne pod łą czenie Abonenta do Sieci lub zawarcie z Abonentem kolejnej Umowy nast ą pi tylko po uprzednim uregulowaniu przez Abonenta zaleg ł o ś ci oraz wniesieniu op ł aty za ponowne pod łą czenie zgodnie z aktualnie obowi ą zuj ą cym Cennikiem.” (dowód karty nr 19, 73, 88, 95, 110) W umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zawieranych przez przedsi ę biorc ę z konsumentami brak pe ł nej nazwy dostawcy us ł ug. W umowie nazwa dostawcy us ł ug okre ś lona jest w nast ę puj ą cy sposób: Telpol Przedsi ę biorstwo Produkcyjno Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych. Wed ł ug za ś wiadczenia o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (karta nr 57) oznaczenie przedsi ę biorcy brzmi: Jerzy K. „Telpol” Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych. Wed ł ug za ś wiadczenia o wpisie do rejestru przedsi ę biorców telekomunikacyjnych (karta nr 60) nazwa podmiotu uprawnionego do prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej to: Przedsi ę biorstwo 4 Produkcyjno-Monta ż owe Urz ą dze ń Elektronicznych Telpol Jerzy K. Informacja zawieraj ą ca nazw ę dostawy us ł ug nie jest uzupe ł niona w regulaminie. (dowód karty nr 14, 24, 33, 45, 74, 78, 86, 91, 106). Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w roku podatkowym 2007 ustalono na podstawie przes ł anego dokumentu (dowód: karty nr 114-118). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. I. Do umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), jak i zapisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zwanej dalej tak ż e Kc). Postanowienia umów ww. rodzaju nie mog ą zawiera ć postanowie ń sprzecznych z przywo ł anymi aktami prawnymi oraz to ż samych z klauzulami uznanymi na mocy prawomocnych wyroków za niedozwolone przez w ł a ś ciwy s ą d, zasadniczo przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK) i wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem), a tak ż e musz ą zawiera ć nale ż yty zakres informacji, do przekazania których przedsi ę biorcy s ą zobowi ą zani. Zachowania przedsi ę biorców sprzeczne z regulacjami ww. aktów prawnych kwalifikowane s ą jako bezprawne i je ś li godz ą w zbiorowe interesy konsumentów mog ą zosta ć uznane za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia przywo ł anego powy ż ej przepisu prawa kumulatywnie musz ą zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - okre ś lone zachowanie przedsi ę biorców musi by ć bezprawne, - zachowanie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Dzia ł ania oparte na przepisach niniejszej ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Badane praktyki przedsi ę biorcy, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nimi umowy. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę kontrahentami przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Jego zachowania oddzia ł uj ą lub mog ą oddzia ł ywa ć na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega systematycznym zmianom. Potencjalnie ka ż dy konsument zamieszka ł y na obszarze dzia ł ania przedsi ę biorcy mo ż e bowiem zawrze ć umow ę dotycz ą c ą ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje 5 wymierzonych przeciwko nim praktyk. Doda ć nale ż y, ż e zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, ż e dana praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów wystarczaj ą ce jest wi ę c wykazanie, ż e potencjalnie istnia ł o zagro ż enie naruszenia interesów w skutek np. zastosowania okre ś lonego postanowienia w umowach z konsumentami w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w pkt. I 1 – 6 przedmiotowej decyzji, gdy ż w przypadku wszystkich praktyk kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. Wobec tego nale ż a ł o uzna ć , ż e Prezes Urz ę du posiada kompetencj ę do podj ę cia dzia ł a ń w niniejszej sprawie oraz do wydania przedmiotowej decyzji. 1. Pierwszy z postawionych przedsi ę biorcy zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę w § 11 pkt 7 wzorca umowy oraz § 27 pkt 2 regulaminu nast ę puj ą cym unormowaniem – „ Brak faktury nie zwalnia Abonenta z obowi ą zku uiszczenia Op ł aty abonamentowej i innych nale ż nych Operatorowi op ł at okresowych w przewidzianym terminie.” Klauzula taka jest bez w ą tpienia niezgodna z art. 385 1 § 1 Kc, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy, a klauzule takie s ą niedozwolonymi postanowieniami umownymi. W my ś l art. 385 1 § 3 Kc nieuzgodnione indywidualnie s ą te postanowienia, na których tre ść konsument nie mia ł rzeczywistego wp ł ywu. W szczególno ś ci z sytuacj ą tak ą mamy do czynienia, gdy przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy zawieraniu umowy z konsumentem wzorcem umowy, co ma miejsce w niniejszym przypadku. Jak wynika z zapisu § 11 pkt 7 wzorca umowy i § 27 pkt 1 regulaminu, a tak ż e § 20 regulaminu – przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do przesy ł ania abonentowi faktury vat listem zwyk ł ym lub dostarczania jej osobi ś cie na adres podany w umowie. Przedsi ę biorca w sytuacji nie wykonania tego zobowi ą zania, oczekuje, ż e konsumenci w ustalonym terminie, poza sta łą op ł at ą abonamentow ą , uiszcz ą inne nale ż ne operatorowi op ł aty okresowe. Zgodnie z zapisem § 19 regulaminu abonent zobowi ą zany jest do uiszczenia wszelkich op ł at aktywacyjnych, abonamentowych oraz pozosta ł ych, zgodnie z obowi ą zuj ą cym cennikiem. Przyj ę tym przez przedsi ę biorc ę okresem rozliczeniowym jest jeden miesi ą c (§ 23 regulaminu). Tak wi ę c przedsi ę biorca zobowi ą zany jest do wystawienia konsumentom faktury vat po zako ń czeniu okresu rozliczeniowego. Stosowany przez przedsi ę biorc ę zapis jest niezgodny z art. 385(1) § 1 K.c. oraz art. 385(3) pkt 22 K.c. W ś wietle tych przepisów niedozwolone jest postanowienie, które – nie b ę d ą c indywidualnie uzgodnione z konsumentem – kszta ł tuje jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy, w szczególno ś ci przewiduje obowi ą zek wykonania zobowi ą zania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez jego kontrahenta. Jednym z obowi ą zków, jakie ci ążą na operatorze z tytu ł u realizacji umowy ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych jest dostarczenie konsumentowi faktury za dany okres rozliczeniowy. Faktura ta stanowi bowiem dla konsumenta podstaw ę do dokonania zap ł aty, poniewa ż okre ś la kwot ę nale ż no ś ci do uiszczenia której zobowi ą zany jest konsument oraz termin, w którym powinna ona zosta ć dokonana. Pe ł ni jednocze ś nie funkcj ę wezwania do zap ł aty, co potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 19.05.1992 r. sygn. akt III CZP 56/92 (OSNCP 1992/12 poz. 219), uznaj ą c, i ż „dor ę czenie d ł u ż nikowi dokumentu rozliczeniowego (faktury) jest wezwaniem go do spe ł nienia ś wiadczenia pieni ęż nego wówczas, gdy zawarto z nim stosown ą wzmiank ę co do sposobu i czasu zap ł aty.” Przedsi ę biorca ustali ł termin i sposób 6 zap ł aty, a wprowadzony przez niego system, w którym konsumenci s ą zobowi ą zani do zap ł aty nale ż no ś ci niezale ż nie od faktu otrzymania faktury nale ż y uzna ć za naruszenie interesów konsumentów. S ą oni bowiem pozbawieni pewno ś ci co do wysoko ś ci kwoty swojego zobowi ą zania. Narzucenie takiego rozwi ą zania przez przedsi ę biorc ę jest ra żą co sprzeczne z dobrymi obyczajami i zasad ą pewno ś ci obrotu gospodarczego. Jak wynika z powy ż szego kwestionowane zapisy wzorca umowy i regulaminu naruszaj ą interesy konsumentów. W prowadzonym przez Prezesa Urz ę du rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 144 (wyrok SOKiK z dnia 8 maja 2004 sygn. akt XVII Amc 35/01) od dnia 11 pa ź dziernika 2004 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Nieotrzymanie formularza p ł atno ś ci na adres podany przez klienta nie zwalnia go z obowi ą zku terminowego wp ł acenia rat na konto bankowe podane przez Spó ł k ę ” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 597 (wyrok SOKiK z dnia 17 pa ź dziernika 2005 sygn. akt XVII Amc 75/04) od dnia 2 grudnia 2005 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Op ł ata za korzystanie z us ł ug jest pobierana z góry za dany okres rozliczeniowy i nale ż y j ą ui ś ci ć w terminie wskazanym w fakturze/ksi ąż eczce op ł at. Operator zastrzega, ż e nie dor ę czenie faktury lub ksi ąż eczki op ł at do Abonenta nie zwalnia Abonenta z obowi ą zku uiszczenia op ł aty abonamentowej.” Zakres kwestionowanego zapisu wzorca umowy i regulaminu mie ś ci si ę w zakresie wpisanej do rejestru klauzuli nr 144 i nr 597. Maj ą c na wzgl ę dzie cel regulacji oraz jej zakres mo ż na stwierdzi ć , ż e porównywane klauzule i stosowana przez przedsi ę biorc ę regulacja s ą to ż same. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych bez wzgl ę du na to, czy postanowienie uznane przez SOKiK za abuzywne by ł o stosowane przez przedsi ę biorc ę , przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, czy te ż przez inny podmiot. S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 02. 12. 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny orzek ł , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29. 09. 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 Kpc, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych postanowie ń . Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć 7 za to ż same. Trafno ść przedmiotowego rozstrzygni ę cia SOKiK potwierdzi ł S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26. 04. 2006r. (sygn. akt VI ACa 1220/05). Stanowisko, zgodnie z którym stosowanie postanowie ń wzorców umowy o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK i wpisanych do rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13. 07. 2006r. (sygn. III SZP 03/06). Pomimo, i ż ww. orzeczenia s ą dów by ł y wydane na gruncie ówcze ś nie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to nale ż y je uzna ć za aktualne tak ż e i pod rz ą dami nowej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która analogicznie reguluje rozwa ż an ą kwesti ę , z uwagi, na co brak jest podstaw do odmiennej oceny prawnej rozwa ż anej kwestii. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, ż e w wyniku stosowania w umowach z konsumentami niedozwolonego postanowienia wzorca umowy dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 2. Drugi z postawionych zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę w § 18 pkt 2 wzorca umowy nast ę puj ą cym unormowaniem – „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w emisji programów (...) oraz w innych przypadkach niezale ż nych od Operatora” oraz § 36 regulaminu nast ę puj ą cym unormowaniem „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia w emisji programów (...) oraz w innych przypadkach niezale ż nych od Operatora w szczególno ś ci zwi ą zanych z konserwacj ą nadajników radiowo-telewizyjnych, przerwy w pracy satelitów i innych podobnych przyczyn le żą cych po stronie nadawców programów.” Powy ż szy zapis wzorca umowy jest niedozwolony w ś wietle art. 385 (3) pkt 2 k.c. Na mocy ww. postanowienia przedsi ę biorca zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Przedsi ę biorca nie mo ż e wy łą czy ć swojej odpowiedzialno ś ci w zakresie, w jakim powinien wykaza ć si ę nale ż yt ą staranno ś ci ą , co do tego, aby umowa mog ł a by ć wykonana. Stosownie do art. 474 K.c. d ł u ż nik jest odpowiedzialny jak za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie, za dzia ł ania i zaniechania osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonywa, jak równie ż osób, którym wykonanie zobowi ą zania powierza. W takim wi ę c zakresie przedsi ę biorca nie mo ż e wy łą czy ć swojej odpowiedzialno ś ci za dzia ł ania osób trzecich, którymi pos ł uguje si ę przy wykonywaniu czynno ś ci zwi ą zanych z umowami zawartymi z konsumentami. Podobne zapisy stosowane przez innych przedsi ę biorców uznano za klauzule abuzywne. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 636 (wyrok SOKiK z dnia 19 kwietnia 2005 sygn. akt XVII AmC 23/05) od dnia 3 kwietnia 2006r. umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Us ł ugodawca nie bierze odpowiedzialno ś ci za dzia ł anie sieci swojego dostawcy.” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 680 (wyrok SOKiK z dnia 23 lutego 2005 sygn. akt XVII Amc 3/04) od dnia 5 kwietnia 2006 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PKT, a w szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą .” W uzasadnieniu tego wyroku SOKiK uzna ł , ż e „postanowienie to przyznaje operatorowi prawo do decydowania o tym gdzie le ż y przyczyna zak ł ócenia odbioru programów telewizyjnych i radiowych a co za tym idzie prawo do wy łą czenia swojej odpowiedzialno ś ci za z łą jako ść programów udost ę pnianych abonentom. Kontrahent obowi ą zany jest do ś wiadczenia us ł ugi odpowiedniej jako ś ci, przyznanie sobie prawa do okre ś lenia czy przyczyna le ż y po stronie operatora czy jest od niego niezale ż na, bez 8 mo ż liwo ś ci obiektywnego sprawdzenia przez abonenta tych okoliczno ś ci, narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta, wype ł niaj ą c tym samym przes ł anki art. 385(3) pkt 2 i pkt 9 K.c.” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 797 (wyrok SOKiK z dnia 14 marca 2005 sygn. akt XVII AmC 21/04) od dnia 4 lipca 2006r. umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug wynik ł e z faktu niew ł a ś ciwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 1163 (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007 sygn. akt XVII AmC 1/07) od dnia 16 maja 2007 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek zak ł ócenia dzia ł alno ś ci sieci, wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej, lub pracy nadajników w pobli ż u sieci Us ł ugodawcy oraz awarie łą cz Innych Operatorów” Zakres powy ż ej wymienionych stosowanych przez przedsi ę biorc ę zapisów wzorca umowy i regulaminu, wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy, mie ś ci si ę w zakresie wpisanych do rejestru klauzul nr: 636, 680, 797, 1163. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszym przypadku przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Trzeci z postawionych przedsi ę biorcy zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę w § 26 pkt 2 wzorca umowy oraz § 32 pkt 2 regulaminu nast ę puj ą cym unormowaniem – „Nie stanowi ą naruszenia Umowy krótkotrwa ł e przerwy lub pogorszenie jako ś ci trwaj ą ce nie d ł u ż ej ni ż jednorazowo 24 godziny, a łą cznie w miesi ę cznym okresie rozliczeniowym 72 godziny” Jak wynika z kwestionowanego zapisu wzorca umowy i regulaminu, przedsi ę biorca mo ż e pobiera ć lub pobiera od konsumentów wynagrodzenie za ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych w sytuacji gdy tych us ł ug faktycznie nie ś wiadczy. W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e stosownie do art. 104 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego do odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorców telekomunikacyjnych za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ugi telekomunikacyjnej stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego. Wobec tego przy rozwa ż aniu badanej kwestii trzeba przej ść na grunt regulacji kodeksowych, ze szczególnym uwzgl ę dnieniem art. 471 Kc, który stanowi, ż e d ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z powy ż szego wynika, ż e d ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia ca ł ej powsta ł ej szkody. Niedopuszczalne jest, zw ł aszcza w obrocie konsumenckim, aby odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy by ł a nadmiernie ograniczana. Niedopuszczalne jest te ż takie kszta ł towanie stosunku prawnego łą cz ą cego przedsi ę biorc ę z konsumentem, ż e konsument musi spe ł nia ć swoje ś wiadczenie, natomiast równocze ś nie przedsi ę biorca z obowi ą zku takiego zostaje zwolniony bez negatywnych dla niego konsekwencji finansowych, b ą d ź gdy konsekwencje te s ą niewspó ł mierne do poniesionej przez konsumenta szkody. Kwestionowany zapis jest niezgodny z art. 385 1 § 1, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ś li zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Postanowienie to nosi tak ż e znamiona klauzuli niezgodnej z art. 385 3 pkt 2 Kc, na mocy którego za niedozwolone uznaje si ę klauzule które 9 wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 502 (wyrok SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 sygn. akt XVII Amc 52/04) od dnia 25 sierpnia 2005 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Za okres braku sygna ł u wynikaj ą cego z awarii trwaj ą cej d ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń .” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 1210 (wyrok SOKiK z dnia 9 listopada 2005 sygn. akt XVII Amc 74/04) od dnia 22 sierpnia 2007 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Je ż eli przerwy w ś wiadczeniu Us ł ugi Radia i Telewizji Kablowej wyst ą pi ł y z wa ż nych przyczyn, a ich łą czny czas w okresie rozliczeniowym by ł krótszy od 48 godzin, rekompensata Abonentowi nie przys ł uguje.” Zakres kwestionowanego zapisu wzorca umowy i regulaminu mie ś ci si ę w zakresie wpisanej do rejestru klauzuli nr 502 i nr 1210. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszym przypadku przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4. Czwartym z postawionych zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę w § 38 pkt 4 wzorca umowy oraz § 78 pkt 2 regulaminu nast ę puj ą cym unormowaniem – „W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z niniejszej Umowy oraz Regulaminu, (...) jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Operatora.” Przedsi ę biorca us ł ugi telekomunikacyjne ś wiadczy konsumentom na obszarze miast: Chorzów, Ś wi ę toch ł owice, Sosnowiec, D ą browa Górnicza. Miejsce wykonywania dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy to Katowice. Niniejsze postanowienie jest niezgodne z art. 385 1 § 1 Kc i z art. 385 3 pkt 23 Kc. Tre ść przepisu art. 385 1 § 1 Kc przytoczono powy ż ej. Art. 385 3 pkt 23 Kc stanowi natomiast, ż e za niedozwolone uwa ż a si ę postanowienia, które wy łą czaj ą jurysdykcj ę s ą dów polskich lub poddaj ą spraw ę pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a tak ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. W ł a ś ciwo ść miejscowa s ą du, który jest kompetentny do rozstrzygania sporów cywilnych, zosta ł a okre ś lona w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., zwanej dalej tak ż e Kpc). Zasadniczo, zgodnie z art. 27 ust. 1 Kpc powództwo wytacza si ę przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania lub siedziby pozwanego. W rozwa ż anej sprawie, stosownie do tego przepisu, gdyby z powództwem wyst ę powali przeciwko konsumentowi przedsi ę biorcy, musieliby to zrobi ć przed s ą dem oznaczonym wedle miejsca zamieszkania konsumenta. Gdyby do s ą du wyst ą pi ł konsument, musia ł by uczyni ć to przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca prowadzenia dzia ł alno ś ci przez przedsi ę biorców. Stosownie do art. 34 Kpc w sprawach o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy mo ż na wytoczy ć tak ż e przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca wykonania umowy. Kwestionowany zapis umowny stanowi klauzul ę abuzywn ą ze wzgl ę du na to, ż e ogranicza mo ż liwo ść wyboru do s ą du, który zgodnie z przepisami Kodeksu post ę powania cywilnego nale ż a ł o uzna ć za w ł a ś ciwy do rozstrzygni ę cia sporu powsta ł ego na tle umowy. Dodatkowo podkre ś li ć trzeba, ż e za niezgodne z art. 385 3 pkt 23 Kc uznaje si ę postanowienia, które nie tylko wy łą czaj ą w ł a ś ciwo ść s ą du wyznaczonego wed ł ug przepisów Kodeksu post ę powania cywilnego w ogóle, ale te ż te, które ograniczaj ą zakres mo ż liwo ś ci przewidzianych w tej ustawie, w wyniku czego sytuacja konsumentów ulega pogorszeniu. W rozwa ż anej sprawie klauzula stosowana przez przedsi ę biorców godzi w konsumentów w szczególno ś ci w ten sposób, ż e zostaje wy łą czona mo ż liwo ść wytoczenia powództwa przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na 10 miejsce ich zamieszkania, a wi ę c w miejscu dla nich najbardziej dogodnym. Z uwagi na powy ż sze, zakwestionowane postanowienie jest niedozwolonym zapisem umownym. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone figuruje wiele klauzul, na mocy których uznano za w ł a ś ciwy s ą d w konkretnym mie ś cie albo wyznaczony wed ł ug jednego kryterium, w sposób w ęż szy ni ż uczyniono to w Kodeksie post ę powania cywilnego. Zgodnie z bogatym orzecznictwem SOKiK postanowienia, na mocy których s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d zlokalizowany w miejscu dogodnym wy łą cznie dla przedsi ę biorców, ograniczaj ą ce mo ż liwo ść wyboru s ą du innego ni ż wymieniony w umowie, s ą uznawane za niezgodne z prawem. Na potwierdzenie tego nale ż y wskaza ć szereg klauzul umownych tego typu, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone pod numerami 92, 276, 309, 310, 349, 361, 388, 397, 418, 445, 488, 494, 527, 561, 565, 586, 596, 612, 617, 637, 640, 691, 772, 784, 913, 922 i 1007. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 409 (wyrok SOKiK z dnia 31 stycznia 2005 sygn. akt XVII Amc 59/04) od dnia 5 maja 2005 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „S ą dem do rozstrzygania sporów jest s ą d w ł a ś ciwy dla miejsca siedziby dostawcy sygna ł u.” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 1034 (wyrok SOKiK z dnia 21 listopada 2006 sygn. akt XVII Amc 138/05) od dnia 20 lutego 2007 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadkach spornych z tytu ł u niniejszej umowy, rozstrzyga ć b ę d ą S ą dy w ł a ś ciwe dla siedziby Operatora.” W ś wietle powy ż ej opisanych okoliczno ś ci oraz maj ą c na uwadze fakt, ż e w rozwa ż anym przypadku dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nale ż a ł o orzec o naruszeniu art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 5. Pi ą ty z postawionych zarzutów dotyczy pos ł ugiwania si ę w § 61 regulaminu nast ę puj ą cym unormowaniem – „Ponowne pod łą czenie Abonenta do Sieci lub zawarcie z Abonentem kolejnej Umowy nast ą pi tylko po uprzednim uregulowaniu przez Abonenta zaleg ł o ś ci oraz wniesieniu op ł aty za ponowne pod łą czenie zgodnie z aktualnie obowi ą zuj ą cym Cennikiem.” Umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych jest umow ą wzajemn ą , do której stosuje si ę przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce zobowi ą za ń , w tym reguluj ą ce skutki niewykonania zobowi ą za ń . Zgodnie z art. 481 § 1 K.c. – je ż eli d ł u ż nik opó ź nia si ę ze spe ł nieniem ś wiadczenia pieni ęż nego wierzyciel mo ż e żą da ć odsetek za czas opó ź nienia, chocia ż by nie poniós ł ż adnej szkody. Ustalone odsetki pe ł ni ą funkcj ę kary umownej. Zgodnie z przedmiotowym unormowaniem przedsi ę biorca pobiera od konsumentów – d ł u ż ników, wcze ś niej przy łą czonych do sieci, ponownie op ł at ę za przy łą czenie. Przedsi ę biorca, w przypadku zw ł oki abonenta, podejmuje decyzje o dezaktywacji gniazda abonenckiego. Ponowne przy łą czenie jest mo ż liwe jedynie wówczas, gdy konsument (abonent) dokona wp ł aty zaleg ł ej kwoty oraz ponownej op ł aty przy łą czeniowej, która - w tym przypadku - pe ł ni de facto funkcj ę kary umownej za niespe ł nienie w terminie ś wiadczenia konsumenta. Kwestionowany zapis jest niezgodny z art. 385(1) § 1 K.c. oraz z art. 385(3) pkt 17 K.c. Ustalony sposób post ę powania narusza interesy konsumentów, którymi w niniejszej sprawie s ą abonenci, a zastrze ż ona w formie ponownej op ł aty za przy łą czenie do sieci kara umowna jest wygórowana. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 499 (wyrok SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 sygn. akt XVII Amc 52/04) od dnia 25 sierpnia 2005 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Ponowne ś wiadczenie przez Operatora us ł ugi konserwacji i rtv mo ż e nast ą pi ć po: 1/ uregulowaniu zaleg ł o ś ci z tytu ł u op ł at za wykonywane przez operatora us ł ugi wraz z ustawowymi odsetkami za zw ł ok ę , 2/ uregulowaniu op ł aty przy łą czeniowej w wysoko ś ci okre ś lonej w cenniku.” 11 W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 618 (wyrok SOKiK z dnia 5 stycznia 2005 sygn. akt XVII Amc 122/03) od dnia 13 marca 2006 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku nie uiszczenia op ł aty w terminie sygna ł zostanie od łą czony od gniazda. W przypadku wyra ż enia przez u ż ytkownika ch ę ci z dalszego korzystania z sygna ł u, wykonawca dokona przy łą czenia po zap ł aceniu zaleg ł o ś ci i dokonaniu jednorazowej op ł aty za ponowne przy łą czenie.” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 1084 (wyrok SOKiK z dnia 9 czerwca 2006 sygn. akt XVII Amc 90/05) od dnia 27 marca 2007 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku od łą czenia sygna ł u z lokalu z winy abonenta jego ponowne pod łą czenie nast ą pi po uregulowaniu zaleg ł o ś ci i wniesieniu op ł aty za ponown ą aktywacj ę (ponowna aktywacja – wznowienie dostarczania sygna ł u telewizji kablowej w istniej ą cym przy łą czu, podlegaj ą ce op ł acie zgodnie z cennikiem operatora.” W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, pod numerem 1166 (wyrok SOKiK z dnia 12 marca 2007 sygn. akt XVII Amc 1/07) od dnia 16 maja 2007 umieszczona jest klauzula abuzywna nast ę puj ą cej tre ś ci: „Ponowne pod łą czenie Abonenta nast ą pi wy łą cznie po uregulowaniu zaleg ł o ś ci wraz z dodatkow ą op ł at ą za ponowne w łą czenie okre ś lon ą w cenniku.” Zakres kwestionowanego zapisu regulaminu mie ś ci si ę w zakresie wpisanej do rejestru klauzuli nr 499, 618, 1084 i 1166. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszym przypadku przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 6. Szósty z postawionych przedsi ę biorcy w toku niniejszego post ę powania zarzutów dotyczy naruszania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie obejmuj ą cym nazw ę przedsi ę biorcy. Obowi ą zek podawania w umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych nazwy dostawcy tych us ł ug wynika z art. 56 ust. 3 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego. Obowi ą zek podania w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych nazwy dostawcy us ł ug wynika z art. 60 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego. Zwa ż y ć trzeba, ż e nazw ę , o której mowa w przywo ł anym przepisie nale ż y uto ż samia ć z firm ą , której regulacja prawna jest zawarta w art. 43 2 i n. ustawy Kodeks cywilny. Stosownie do obowi ą zuj ą cych w tym zakresie przepisów kodeksowych przedsi ę biorca dzia ł a pod firm ą , która powinna si ę odró ż nia ć od firm innych przedsi ę biorców i nie mo ż e wprowadza ć w b łą d, w szczególno ś ci co do osoby przedsi ę biorcy. Firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko, które dodatkowo mog ą by ć uzupe ł niane np. o pseudonim, okre ś lenia wskazuj ą ce na przedmiot dzia ł alno ś ci lub miejsce jej prowadzenia. Z powy ż szego wynika, ż e przedsi ę biorca b ę d ą cy osob ą fizyczn ą musi podawa ć swoje imi ę i nazwisko, a je ś li pos ł uguje si ę dodatkowymi oznaczeniami, tak ż e i te oznaczenia. W rozwa ż anym przypadku przedsi ę biorca ograniczy ł si ę jedynie do podawania w umowach dodatkowego oznaczenia, pod jakim prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , lecz nie wskazywa ł imienia i nazwiska. Praktyka taka mo ż e niekorzystnie wp ł ywa ć na pozycj ę konsumentów w ten sposób, ż e nie posiadaj ą oni wiedzy na temat tego, kto faktycznie jest drug ą stron ą umowy. Pe ł na identyfikacja kontrahenta jest niezb ę dna np. w sytuacji, gdy dochodzi do sporu i konsument kieruje spraw ę na drog ę s ą dow ą . W przypadku, gdy nie dysponuje on niezb ę dnym zakresem informacji, nie b ę dzie on móg ł np. prawid ł owo sporz ą dzi ć pozwu. Wszystkie przekazywane konsumentom informacje powinny by ć rzetelne, prawdzie i pe ł ne. Na gruncie przedstawionych ustale ń , jak i ustale ń w zakresie oddzia ł ywania przedsi ę biorcy jego zachowaniem na zbiorowe interesy konsumentów, za udowodnione uzna ć nale ż y, ż e w rozwa ż anej sprawie dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w tym punkcie decyzji. 12 Maj ą c na wzgl ę dzie przytoczone przepisy prawa, jak i wy ż ej opisany stan faktyczny przedmiotowej sprawy nale ż a ł o podj ąć rozstrzygni ę cie takie, jak opisane w sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt. I niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez niezawieranie w umowach o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z konsumentami oraz w regulaminie ś wiadczenia us ł ug nazwy dostawcy us ł ug, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt 1 a tak ż e art. 60 pkt 1 Prawa telekomunikacyjnego. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Okoliczno ść , ż e sporne zapisy zamieszczono we wzorcach umownych powoduje, ż e zostaj ą one konsumentom narzucone. Jednocze ś nie ich wprowadzenie do umów faktycznie zawartych z konsumentami prowadzi do tego, i ż przedsi ę biorca rzeczywi ś cie mo ż e m. in. ograniczy ć swoj ą odpowiedzialno ść . Fakt, ż e kwestionowane regulacje wynikaj ą ze wzorców umownych ś wiadczy o ustalonym charakterze podejmowanych praktyk. Sam przedsi ę biorca przyzna ł w pi ś mie z dnia 17.09.2007r, ż e opracowane przez niego wzorce umowne s ą stosowane od 10.05.2007 (dowód: karta nr 56). W tym miejscu nale ż y nadmieni ć , ż e stosowane przez przedsi ę biorc ę wzory umów w roku 2003 by ł y przedmiotem zainteresowania Prezesa Urz ę du. Sprawa o sygn. akt RKT-61- 24/03/HS zako ń czy ł a si ę wydaniem decyzji nr RKT 22/2003 gdzie okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy uznano za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazano zaniechanie jej stosowania. Decyzja ta zosta ł a wykonana przez przedsi ę biorc ę . W kolejnej sprawie o sygn. akt RKT-62/69/03/HS Prezes Urz ę du wezwaniem z dnia 15.04.2003r. wezwa ł przedsi ę biorc ę do zmiany § 32 regulaminu obowi ą zuj ą cego w tym okresie i mi ę dzy innymi kwestionowa ł zapis, ż e „w ł a ś ciwym dla rozstrzygania sporów wynikaj ą cych w regulaminu ś wiadczenia us ł ug jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby operatora” . Przedsi ę biorca uznaj ą c zarzuty Prezesa Urz ę du od dnia 27.05.2003r. wprowadzi ł zmiany we wzorcach umów. Zarzut zawarty w punkcie 4 niniejszej decyzji potwierdza, ż e przedsi ę biorca w maju 2007 r. ponownie wprowadzi ł do wzorców umów kwestionowane postanowienie. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie w niniejszym przypadku kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2007r. ustalono na podstawie z ł o ż onych dokumentów (dowód: karty 114-118). 13 Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du przyj ął za podstaw ę oblicze ń kwot ę odpowiadaj ą c ą wysoko ś ci ą wysoko ś ci przychodów osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorc ę z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2007r. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na podmioty, które dopu ś ci ł y si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianych zachowa ń . Przedsi ę biorca, jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mog ą stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Niniejsza kara powinna stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorcy na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Funkcja edukacyjna jest w niniejszym przypadku szczególnie istotna, gdy ż kary za stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nak ł adane w tym trybie stanowi ą nowo ść w polskim porz ą dku prawnym. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 10 000 z ł (s ł ownie: dziesi ę ciu tysi ę cy z ł otych). W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du ze stron ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono przedsi ę biorc ę obci ąż y ć kosztami post ę powania w wysoko ś ci 54 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ę ciu czterech z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 14 Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Macie j Fra g szta j n 15