RKT-12/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 07. 05. 2008r. RKT – 61 – 35/07/AD DECYZJA Nr RKT - 12 /2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Bartoszowi B. i Micha ł owi H., prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie zamekNet, ul. (...), 42 – 500 B ę dzin: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą c ą na: 1. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, do czego mog ł o doj ść w wyniku niezawierania w umowach z konsumentami o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu informacji na temat wysoko ś ci nale ż nych kar umownych w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z ar. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, do czego mog ł o doj ść w wyniku niezawierania w umowach z konsumentami o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu informacji na temat trybu post ę powania reklamacyjnego, wbrew obowi ą zkowi wynikaj ą cemu z art. 56 ust. 3 pkt. 7 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.), co jest niezgodne z ar. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. stosowaniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu zawieranych z konsumentami postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Spory nieuregulowane niniejsz ą umow ą b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla miejsca siedziby Us ł ugodawcy ”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. stosowaniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu zawieranych z konsumentami postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „Ograniczenie us ł ug z powodu zaleg ł ych p ł atno ś ci nie zwalnia u ż ytkownika z bie żą cych op ł at abonamentowych ”, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. 1 II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Bartosza B. i Micha ł a H., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie zamekNet, ul. (...), 42 – 500 B ę dzin, solidarnie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 500 z ł (s ł ownie: tysi ą ca pi ę ciuset z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I 1 – 4 sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Bartosza B. i Micha ł a H., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie zamekNet, ul. (...), 42 – 500 B ę dzin, solidarnie kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tych przedsi ę biorców solidarnie do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 72 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ę ciu dwóch z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. akt RKT-402- 22/07/AD) w sprawie dzia ł alno ś ci Bartosza B. i Micha ł a H. (zwanych dalej tak ż e przedsi ę biorcami), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e mog ą oni stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów wskazane w sentencji tej decyzji. W zwi ą zku z powy ż szym, Postanowieniem nr 1 z dnia 17. 08. 2007r. (dowód: karta nr 1) wszcz ę to z urz ę du niniejsze post ę powanie. W poczet dowodów zaliczono dokumenty rejestrowe zgromadzone w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego (dowód: karty nr 26 – 29), umow ę spó ł ki cywilnej (dowód: karta nr 30), wzór umowy wykonania instalacji i konserwacji sieci komputerowej (dowód: karty nr 49) oraz umowy o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu faktycznie zawarte z konsumentami z (dowód: karty nr 7 – 24, 31 - 48). W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorcy w pi ś mie z dnia 11. 09. 2007r. (dowód: karta nr 52), ustosunkowali si ę do postawionych im zarzutów a w za łą czeniu do pisma z dnia 27. 09. 2007r. (dowód: karta nr 54) przes ł ali umowy z konsumentami (dowód: karty nr 55 – 66). Dnia 31. 01. 2008r. dor ę czono do Urz ę du dokumenty po ś wiadczaj ą ce wysoko ść osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorców w 2007r. przychodów i dochodów (dowód: karty nr 88 – 94). Pismem z dnia 31. 01. 2008r. (dowód: karta nr 95) zawiadomiono strony niniejszego post ę powania o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego. W wyznaczonym terminie przedsi ę biorcy nie skorzystali z uprawnienia do zapoznania si ę z aktami sprawy. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Micha ł H. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta B ę dzina pod numerem 13866/2002 (dowód: karta nr 27). Bartosz B. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do tej samej ewidencji pod numerem 13864/2002 (dowód: karta nr 28). Obaj przedsi ę biorcy prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą wspólnie w ramach spó ł ki cywilnej zamekNet w B ę dzinie, na podstawie umowy spó ł ki cywilnej z dnia 14. 06. 2002r. (dowód: karta nr 30). Z informacji zamieszczonych na stronie internetowej przedsi ę biorców o adresie web.zameknet.pl wynika, ż e ś wiadcz ą oni us ł ugi na terenie B ę dzina i jego okolic (dowód: karta nr 50). 2 Przedsi ę biorcy zawieraj ą z konsumentami umowy na czas nieokre ś lony, na czas 12 miesi ę cy oraz na okres 24 miesi ę cy (dowód: karta nr 6). Umowy te s ą zawierane wedle jednego opracowanego wzorca (dowód: karta nr 49) i s ą generowane po wprowadzeniu danych klienta z systemu komputerowego (dowód: karta nr 6). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy zawieraj ą z konsumentami „Umowy wykonania instalacji i konserwacji sieci komputerowej” (dowód: karty nr 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 23, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, zwane dalej umowami). Do ka ż dej z umów za łą czany jest „Regulamin korzystania z sieci komputerowej zameknet” (dowód: karty nr 7 – 24, 31 – 48, zwany dalej tak ż e regulaminem). Analiza zgromadzonych umów zawartych z konsumentami wykaza ł a, ż e nie obejmuj ą one ani w samych dokumentach zwanych umowami, ani te ż w regulaminie informacji na temat kar umownych przewidzianych na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej przez przedsi ę biorców. Przeprowadzone bananie wykaza ł o równie ż , ż e ww. dokumenty nie obejmuj ą informacji na temat obowi ą zuj ą cego trybu reklamacyjnego. W § 16 umów przedsi ę biorcy stosuj ą nast ę puj ą ce postanowienie: „Ograniczenie us ł ug z powodu zaleg ł ych p ł atno ś ci nie zwalnia u ż ytkownika z bie żą cych op ł at abonamentowych”, natomiast w § 19 tych umów regulacj ę o tre ś ci: „Spory nieuregulowane niniejsz ą umow ą b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla miejsca siedziby Us ł ugodawcy”. W toku niniejszego post ę powania w pi ś mie z dnia 11. 09. 2007r. (dowód: karta nr 52) przedsi ę biorcy o ś wiadczyli, ż e umowy zawierane z u ż ytkownikami sieci komputerowej s ą dobrowolnie zaakceptowanymi przez obie strony, indywidualnie uzgadnianymi umowami cywilno – prawnymi, w zwi ą zku z czym nie mo ż na mówi ć o stosowaniu w rozwa ż anym przypadku praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W za łą czeniu do pisma z dnia 27. 09. 2007r. (dowód: karta nr 54) przedsi ę biorcy przes ł ali umowy o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 55 – 66), które sw ą tre ś ci ą odbiega ł y od umów wcze ś niej dor ę czonych Prezesowi Urz ę du. Najwcze ś niej zawarta umowa w nowym brzmieniu jest datowana na 24. 09. 2007r. Analiza tre ś ci tych dokumentów wykaza ł a, ż e nie obejmowa ł y one wy ż ej cytowanych postanowie ń § 16 oraz 19. Pierwsz ą z klauzul zast ą piono postanowieniem, z którego wyeliminowano zastrze ż enie o obowi ą zku wnoszenia przez konsumenta bie żą cych op ł at abonamentowych, w czasie, gdy zakres ś wiadczonych na jego rzecz us ł ug jest ograniczony, natomiast klauzul ę s ą dow ą zast ą piono nast ę puj ą cym postanowieniem: „Strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie s ą du powszechnego w ł a ś ciwego dla miejsca wykonania Umowy spory mog ą ce wynikn ąć z tej Umowy z zastrze ż eniem § 22”, przy czym w § 22, do którego odsy ł a si ę , podaje si ę informacj ę , ż e spory mog ą zosta ć rozstrzygni ę te polubownie w drodze post ę powania mediacyjnego prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Komunikacji Elektronicznej lub mog ą zosta ć poddane pod rozstrzygni ę cie sta ł ego polubownego s ą du konsumenckiego przy Prezesie ww. Urz ę du. W umowach tych w § 17 zamieszczono tak ż e nast ę puj ą ce informacje na temat trybu reklamacyjnego: „Zg ł oszenie awarii przez Us ł ugobiorc ę nast ę puje poprzez poinformowanie firmy zamekNet drog ą pisemn ą (pismo, fax), drog ą elektroniczn ą (zg ł oszenie w helpdesk – system zg ł osze ń dost ę pny na stronie www.zameknet.pl po zalogowaniu si ę do iBOK), telefonicznie (serwis – dost ę pny w godzinach pracy, elektroniczny system zg ł osze ń – dost ę pny 24h/dob ę ) lub osobi ś cie w siedzibie Us ł ugodawcy (w godzinach pracy serwisu) oraz otrzymanie numeru zg ł oszenia”. W § 19 umów zawarto nast ę puj ą c ą regulacj ę : „W przypadku niemo ż liwo ś ci usuni ę cia usterki w terminie 24 godzin od momentu jej zg ł oszenia oraz pod warunkiem umo ż liwienia dost ę pu do urz ą dzenia ko ń cowego b ę d ą cego w posiadaniu Us ł ugobiorcy, za ka ż dy dzie ń braku ś wiadczonej us ł ugi z winy Operatora firma zametNet zobowi ą zuje si ę zwróci ć Us ł ugobiorcy 1/30 op ł aty abonamentowej po z ł o ż eniu pisemnego wniosku, w postaci korekty do faktury 3 VAT. Kwota przys ł uguj ą ca Us ł ugobiorcy w zwi ą zku z uwzgl ę dnieniem reklamacji zostanie zgodnie z wnioskiem Us ł ugobiorcy zwrócona gotówkowo w siedzibie firmy lub przelewem na wskazany przez niego rachunek bankowy, albo zaksi ę gowana w formie bonifikaty na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci za Us ł ugi”. Jednocze ś nie zwa ż y ć trzeba, ż e przedsi ę biorcy nie poinformowali o ewentualnej zmianie w wy ż ej opisanym zakresie umów zawartych z konsumentami przed rozpocz ę ciem zawierania umów w nowym brzmieniu. Wysoko ść przychodu osi ą gni ę tego przez przedsi ę biorców w 2007r. ustalono na podstawie Podatkowej ksi ę gi przychodów i rozchodów (dowód: karty nr 88 – 94). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsi ę biorców i konsumentów podejmowana w ramach dzia ł a ń Prezesa Urz ę du jest prowadzona w interesie publicznym. Dzia ł ania oparte na przepisach niniejszej ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Badane praktyki przedsi ę biorców, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorców dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nimi umowy o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę kontrahentami przedsi ę biorców, przeciwko którym jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Ich zachowania oddzia ł uj ą lub mog ą oddzia ł ywa ć na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega zmianom. Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć umow ę dotycz ą c ą dost ę pu do internetu, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonych przeciwko nim praktyk. Doda ć nale ż y, ż e zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, ż e dana praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów wystarczaj ą ce jest wi ę c wykazanie, ż e potencjalnie istnia ł o zagro ż enie naruszenia interesów w skutek np. zastosowania okre ś lonego postanowienia w umowach z konsumentami w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci. Aby mo ż liwe by ł o stwierdzenie naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - okre ś lone zachowanie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - zachowanie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Zachowanie nale ż y oceni ć jako bezprawne, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z ustaw ą lub nie wykonuje obowi ą zków, które na nim ci ążą . Przyk ł ad takiego zachowania mo ż e stanowi ć pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim postanowieniami umownymi uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru 4 postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem), jak i niedope ł nianie obowi ą zków informacyjnych. Do umów zawieranych przez przedsi ę biorców telekomunikacyjnych stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustawy szczególnej, jak ą jest Prawo telekomunikacyjne. Przy ocenie ich regulacji uwzgl ę dnia si ę tak ż e postanowienia uznane za niedozwolone przez s ą dy, zasadniczo przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK), a nast ę pnie wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru. Zachowania przedsi ę biorców sprzeczne z regulacjami Kodeksu cywilnego, polegaj ą ce na stosowaniu klauzul abuzywnych figuruj ą cych w rejestrze oraz niezgodne z Prawem telekomunikacyjnym, a zatem bezprawne, je ś li godz ą w zbiorowe interesy konsumentów mog ą zosta ć uznane za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Jak wskazano powy ż ej zachowania strony niniejszego post ę powania dotycz ą interesów ca ł ej zbiorowo ś ci konsumentów, a zatem w niniejszym przypadku ta przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w punktach I 1 – 4 przedmiotowej decyzji, gdy ż w przypadku wszystkich praktyk kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. 1. Pierwszy z rozwa ż anych zarzutów dotyczy naruszenia obowi ą zku udzielenia konsumentom, z którymi s ą zawierane umowy o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do interenetu, informacji na temat kar umownych nale ż nych konsumentom w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi przez przedsi ę biorców. Obowi ą zek taki spoczywa na przedsi ę biorcach ś wiadcz ą cych us ł ugi z zakresu dost ę pu do internetu z mocy art. 56 ust. 3 pkt. 6 Prawa telekomunikacyjnego, który stanowi, ż e pisemna umowa o ś wiadczenie us ł ug powinna okre ś la ć wysoko ść nale ż nych konsumentom kar zastrze ż onych na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi. Analiza przed ł o ż onych przez przedsi ę biorców umów oraz stosowanego przez nich regulaminu (dowód: karty nr 7 – 24, 31 – 48) wykaza ł a, ż e ż adne z postanowie ń tych dokumentów nie normowa ł o rozwa ż anej kwestii. Wobec tego zachowanie przedsi ę biorców nale ż a ł o oceni ć jako bezprawne. Wskazanie w umowie wysoko ś ci kar umownych przyspiesza i u ł atwia konsumentom dochodzenie ewentualnych roszcze ń , gdy ż pomaga im sformu ł owa ć stawiane przedsi ę biorcy żą dania zwi ą zane z brakiem nale ż ytej realizacji umowy. Okre ś lenie kary powoduje, ż e nie jest konieczne szczegó ł owe badanie ka ż dej z indywidualnych spraw, co tak ż e sprzyja usprawnieniu wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy stronami umowy. W ś wietle przedstawionych faktów stwierdzono, ż e przedsi ę biorcy nie dope ł niaj ą c ci ążą cego na nich obowi ą zku informacyjnego godz ą w interesy konsumentów. Jak wykazano powy ż ej w rozwa ż anym przypadku dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o orzec, ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z dokumentów przekazanych przez przedsi ę biorców w toku niniejszego post ę powania wynika, ż e umowy zawierane od dnia 24. 09. 2007r. (dowód: karty 55 – 66) obejmuj ą informacj ę na temat wysoko ś ci nale ż nych konsumentom kwot pieni ęż nych na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi przez dostawców. Do nowozawieranych umów wprowadzaj ą oni bowiem regulacj ę , z której wynika, ż e za ka ż dy dzie ń braku 5 ś wiadczonej us ł ugi z winy operatora firma zametNet zobowi ą zuje si ę zwróci ć us ł ugobiorcy 1/30 op ł aty abonamentowej. Regulacja ta dotyczy sytuacji, gdy niewykonanie umowy wynika z okoliczno ś ci zawinionych przez przedsi ę biorców. Redakcja przed ł o ż onych umów wskazuje na to, ż e istnieje mo ż liwo ść dochodzenia odszkodowania przewy ż szaj ą cego wysoko ś ci ą wysoko ść kwot okre ś lonych w umowie, co ś wiadczy o uwzgl ę dnieniu wymogów wynikaj ą cych z art. 104 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego. Zakres tak ż e i tej regulacji nie jest wystarczaj ą cy, gdy ż okre ś la ona jedynie to, jaka cz ęść abonamentu zostanie konsumentowi zwrócona. Z regulacji tej nie wynika jednocze ś nie, jak ą kar ę umown ą przedsi ę biorcy s ą zobowi ą zani zap ł aci ć konsumentowi oprócz zwracanej, niewykorzystanej cz ęś ci abonamentu. Kara taka powinna zosta ć wyra ź nie okre ś lona. Oczywi ś cie dopuszczalne i jak najbardziej s ł uszne jest zastrze ż enie mo ż liwo ś ci dochodzenia odszkodowania w wysoko ś ci przewy ż szaj ą cej kar ę umown ą , jednak ż e ta powinna by ć okre ś lona precyzyjnie. Zakres przekazanych Prezesowi Urz ę du informacji nie pozwoli ł na uznanie, ż e rozwa ż anej praktyki zaniechano. Zakres wprowadzonych zmian jest zbyt ma ł y. Przedsi ę biorcy podnie ś li, ż e umowy przez nich zawierane s ą indywidualnie uzgadniane z konsumentami, w zwi ą zku z czym konsumenci maj ą wp ł yw na ich tre ść . W niniejszej sprawie istotne jest to, ż e pos ł uguj ą si ę oni opracowanym wzorem. Ponadto narzucanie okre ś lonych warunków umownych nie jest przes ł ank ą konieczn ą do tego, aby mo ż na by ł o stwierdzi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W kontek ś cie art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za niezgodne z prawem uznaje si ę ju ż samo zagro ż enie zastosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, a zatem np. stosowania klauzuli abuzywnej lub niedope ł niania obowi ą zku informacyjnego. W zwi ą zku z tym, ż e przedsi ę biorcy proponuj ą konsumentom okre ś lone warunki umów przyj ąć nale ż y, ż e stosuj ą oni postanowienia zawarte we wzorze, a przynajmniej istnieje zagro ż enie ich zastosowania. Ju ż samo zaproponowanie konsumentowi okre ś lonych warunków przez profesjonalist ę stawia go na s ł abszej pozycji, gdy ż nawet je ś li istnia ł aby mo ż liwo ść pewnych odst ę pstw, uzupe ł nienia lub zmiany tre ś ci umowy, to od jego szczególnych stara ń , si ł y zale ż y, czy dana regulacja zostanie zmieniona. Kwestia ta identycznie kszta ł tuje si ę tak ż e w przypadku kolejnych praktyk opisanych w niniejszej decyzji. W ś wietle zaistnia ł ych okoliczno ś ci nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 1 sentencji niniejszej decyzji. 2. Drugi z postawionych w ramach przedmiotowego post ę powania zarzutów dotyczy niedope ł niania obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji na temat trybu post ę powania reklamacyjnego obowi ą zuj ą cego u przedsi ę biorców na wypadek stwierdzenia przez konsumenta niew ł a ś ciwego wykonania umowy. Obowi ą zek taki wynika z art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego, który stanowi, ż e umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych powinna okre ś la ć tryb reklamacyjny. Na ł o ż enie na przedsi ę biorców obowi ą zku podawania w umowach pe ł nych i niewprowadzaj ą cych w b łą d informacji o trybie reklamacyjnym s ł u ż y zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy na temat przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć prawnie skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im obowi ą zków i praw dostawców us ł ug. Nie dostosowuj ą c si ę do nakazu p ł yn ą cego z art. 56 ust. 3 pkt. 7 Prawa telekomunikacyjnego przedsi ę biorcy pozbawiaj ą konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia si ę do pogorszenia, os ł abienia ich sytuacji, a tym samym godz ą w ich interesy. Na gruncie poczynionych ustale ń nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy nie dope ł niaj ą ww. obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 56 ust. 3 pkt. 7 Prawa telekomunikacyjnego, czym naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. W tych okoliczno ś ciach zasadne jest stwierdzenie, ż e stosuj ą oni praktyk ę zakazan ą na mocy art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji 6 i konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Umowy zawarte przez przedsi ę biorców z konsumentami nie obejmuj ą stosownych regulacji na temat trybu reklamacyjnego (dowód: karty nr 7 - 48). W toku post ę powania przedsi ę biorcy przes ł ali umowy o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dost ę pu do internetu, w których dodano informacje o obowi ą zuj ą cym trybie reklamacyjnym. Najwcze ś niejsza z nich pochodzi z dnia 24. 09. 2007r. (dowód: karty nr 55 – 66). W umowach tych zawarto regulacj ę , w której wskazano, ż e zg ł oszenie awarii przez Us ł ugobiorc ę nast ę puje poprzez poinformowanie firmy zamekNet drog ą pisemn ą (pismo, fax), drog ą elektroniczn ą (zg ł oszenie w helpdesk – system zg ł osze ń dost ę pny na stronie www.zameknet.pl po zalogowaniu si ę do iBOK), telefonicznie (serwis – dost ę pny w godzinach pracy, elektroniczny system zg ł osze ń – dost ę pny 24h/dob ę ) lub osobi ś cie w siedzibie us ł ugodawcy (w godzinach pracy serwisu). Regulacja ta jest zamieszczana jedynie w umowach nowozawieranych. Przedsi ę biorcy nie wykazali, aby o przedmiotowe unormowania uzupe ł niono umowy zawarte w terminie wcze ś niejszym. Z rozwa ż anego postanowienia wynika jedynie, w jaki sposób mo ż na zg ł osi ć reklamacj ę , gdy dosz ł o do awarii. Mo ż e to prowadzi ć do powstania mylnego prze ś wiadczenia, ż e w przypadku, gdy konsument ma zastrze ż enia do wysoko ś ci kwoty wskazanej w otrzymanej fakturze, reklamacja nie mo ż e by ć zg ł aszana. Nie wiadomo te ż , jakie elementy zg ł oszenie reklamacyjne powinno obejmowa ć , ani w jakim terminie mo ż na je zg ł asza ć . W tym miejscu nale ż y szczegó ł owo odnie ść si ę do regulacji wynikaj ą cej z rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 1 pa ź dziernika 2004r. w sprawie trybu post ę powania reklamacyjnego oraz warunków, jakim powinna odpowiada ć reklamacja us ł ugi telekomunikacyjnej (Dz. U. Nr 226. poz. 2291, zwanego dalej tak ż e rozporz ą dzeniem w sprawie sk ł adania reklamacji). Rozporz ą dzenie to w § 2 ust. 1 okre ś la elementy, jakie reklamacja telekomunikacyjna powinna obejmowa ć , a mianowicie: imi ę i nazwisko oraz adres zamieszkania u ż ytkownika, okre ś lenie przedmiotu reklamacji oraz reklamowanego okresu, przedstawienie okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych reklamacj ę , numer przydzielony reklamuj ą cemu, numer ewidencyjny lub adres miejsca zako ń czenia sieci, dat ę zawarcia umowy i okre ś lony w niej termin rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej, wysoko ść kwoty odszkodowania lub innej nale ż no ś ci – w przypadku gdy reklamuj ą cy żą da ich wyp ł aty, numer konta bankowego lub adres w ł a ś ciwy do wyp ł aty odszkodowania lub innej nale ż no ś ci albo wniosek o zaliczenie tych ś wiadcze ń na poczet przysz ł ych p ł atno ś ci, podpis reklamuj ą cego w przypadku reklamacji pisemnej. W § 5 ww. rozporz ą dzenia wymieniono formy, w jakich reklamacja mo ż e by ć z ł o ż ona, zastrzegaj ą c, ż e mo ż e to nast ą pi ć w formie pisemnej, telefonicznej, ustnej do protoko ł u, a tak ż e przy wykorzystaniu innych ś rodków porozumiewania si ę na odleg ł o ść , w tym drog ą elektroniczn ą , o ile nie stoj ą temu na przeszkodzie techniczne mo ż liwo ś ci. Nast ę pnie w § 6 okre ś lono 12-miesi ę czny termin do z ł o ż enia reklamacji, liczony od ostatniego dnia okresu rozliczeniowego, w którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu us ł ugi telekomunikacyjnej, lub od dnia, w którym us ł uga mia ł a by ć wykonana, lub od dnia dor ę czenia faktury zawieraj ą cej nieprawid ł owe obliczenie nale ż no ś ci z tytu ł u ś wiadczenia us ł ugi telekomunikacyjnej. Stosownie do § 7 przedmiotowego rozporz ą dzenia przedsi ę biorca powinien rozpatrzy ć w terminie 30 dni od dnia jej z ł o ż enia, a odpowiedzi powinien udzieli ć w formie pisemnej. Stosownie do art. 56 ust. 3 pkt. 7 Prawa telekomunikacyjnego umowa o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych powinna okre ś la ć tryb post ę powania reklamacyjnego. Powinna ona zatem normowa ć wszystkie ww. kwestie oczywi ś cie w sposób zgodny z przedmiotowym rozporz ą dzeniem. Brak nale ż ytej informacji w tym zakresie powoduje, ż e konsumenci nie wiedz ą w jakim terminie mog ą wyst ą pi ć z reklamacj ą . Nie wiedz ą oni te ż w jakiej formie mog ą interweniowa ć oraz jakie dane i okoliczno ś ci powinni w reklamacji swej zamie ś ci ć . To mo ż e narazi ć ich na konieczno ść uzupe ł nienia reklamacji, co wp ł ywa na wyd ł u ż enie ca ł ej 7 procedury i wymaga podj ę cia przez konsumentów dodatkowych stara ń . Brak wymaganej prawem informacji w rozwa ż anym zakresie wp ł ywa wi ę c niekorzystnie na pozycj ę konsumentów. Sytuacja taka powoduje, ż e konsumenci mog ą np. nie mie ć ś wiadomo ś ci, ż e ich uprawnienie do z ł o ż enia reklamacji nie wygas ł o, gdy nie zg ł osili nieprawid ł owo ś ci niezw ł ocznie po jej zaistnieniu. Mog ą oni bowiem podj ąć stosowne dzia ł ania w terminie wynikaj ą cym z rozporz ą dzenia. Mog ą oni te ż nie wiedzie ć , ż e niedope ł nienie przez nich okre ś lonych formalno ś ci np. nieuzupe ł nienie reklamacji w wyznaczonym przez przedsi ę biorców terminie mo ż e z mocy prawa spowodowa ć pozostawienie jej bez rozpatrzenia. Celem na ł o ż enia na przedsi ę biorców przez ustawodawc ę okre ś lonych obowi ą zków informacyjnych jest zapewnienie konsumentom b ę d ą cym ich kontrahentami dost ę pu do informacji niezb ę dnych do tego, aby prawid ł owo i w pe ł ni realizowa ć przys ł uguj ą ce im uprawnienia. Niedope ł nienie istniej ą cych obowi ą zków powoduje odwrotny skutek, prowadzi do niedoinformowania konsumentów oraz dodatkowo os ł abia pozycj ę ju ż i tak s ł abszych uczestników rynku. W badanych umowach przedsi ę biorcy nie normuj ą ww. elementów. Stosownych regulacji nie obejmuje tak ż e regulamin. Przedstawione Prezesowi Urz ę du umowy nie obejmuj ą wymaganych danych na temat obowi ą zuj ą cego trybu reklamacyjnego, a zatem nie jest spe ł niany obowi ą zek wynikaj ą cy z art. 56 ust. 3 pkt. 7 Prawa telekomunikacyjnego, co prowadzi do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 2 sentencji niniejszej decyzji. 3. Kolejna z rozwa ż anych praktyk polega na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniem o nast ę puj ą cym brzmieniu: „Spory nieuregulowane niniejsz ą umow ą b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla miejsca siedziby Us ł ugodawcy”. Niniejsze postanowienie jest niezgodne z art. 385 1 § 1 Kc, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Powy ż sze zastrze ż enie nie dotyczy postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ż eli zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Sporna klauzula narusza tak ż e art. 385 3 pkt 23 Kc, wedle którego za niedozwolone uwa ż a si ę postanowienia, które wy łą czaj ą jurysdykcj ę s ą dów polskich lub poddaj ą spraw ę pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a tak ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. W ł a ś ciwo ść miejscowa s ą du, który jest kompetentny do rozstrzygania sporów cywilnych, zosta ł a okre ś lona w przepisach Kodeks post ę powania cywilnego. Zasadniczo, zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy powództwo wytacza si ę przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania lub siedziby pozwanego. W rozwa ż anej sprawie, stosownie do tego przepisu, gdyby z powództwem wyst ę powali przeciwko konsumentowi przedsi ę biorcy, musieliby to zrobi ć przed s ą dem oznaczonym wedle miejsca zamieszkania konsumenta. Gdyby do s ą du wyst ą pi ł konsument, musia ł by uczyni ć to przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca prowadzenia dzia ł alno ś ci przez przedsi ę biorców. Stosownie do art. 34 Kodeksu post ę powania cywilnego w sprawach o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy mo ż na wytoczy ć tak ż e przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca wykonania umowy. Kwestionowany zapis umowny stanowi klauzul ę abuzywn ą ze wzgl ę du na to, ż e na jej mocy w ł a ś ciwy do rozstrzygania ewentualnych sporów jest wy łą cznie s ą d wyznaczony wed ł ug usytuowania adresu zak ł adu g ł ównego przedsi ę biorców. Z informacji zamieszczonych na stronie internetowej spó ł ki wynika, ż e dzia ł a ona na terenie powiatu B ę dzin i okolic (dowód: karta nr 50). W niniejszym przypadku trzeba mie ć na uwadze specyfik ę rozwa ż anych us ł ug, 8 które s ą ś wiadczone w lokalach zajmowanych przez konsumentów. Powy ż sze mo ż e powodowa ć , ż e za w ł a ś ciwy nale ż a ł oby uzna ć s ą d inny ni ż ten, który jest w ł a ś ciwy wed ł ug miejsca siedziby us ł ugodawcy. Rozwa ż ane postanowienie wy łą cza jednak w niniejszym przypadku tak ą mo ż liwo ść . Jak wskaza ł S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2006r. (sygn. akt VI ACa 1209/05) klauzula jest abuzywna, gdy ra żą co narusza interesy konsumenta. Przytaczaj ą c argumentacj ę tego S ą du zawart ą w ww. wyroku nale ż y stwierdzi ć , ż e zasadniczo mo ż na przyj ąć , i ż chodzi o takie sytuacje, w których w ra żą cy sposób zostaje naruszona równowaga interesów stron umowy i to przez to, ż e jedna z nich wykorzystuje swoj ą przewag ę uk ł adaj ą c konkretny wzorzec. Do „ra żą cego” naruszenia interesów konsumentów dochodzi wówczas, gdy ma miejsce znaczne odchylenie przyj ę tego uregulowania od zasady uczciwego wywa ż enia praw i obowi ą zków. Jak wskaza ł S ą d Apelacyjny, dokonuj ą c oceny niniejszych kwestii nale ż y kierowa ć si ę zasadami wyra ż onymi w dyrektywie Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, która w art. 3 przewiduje, ż e klauzula jest nieuczciwa, gdy naruszaj ą c zasad ę wzajemnego zaufania powoduje istotn ą i nieusprawiedliwion ą dysproporcj ę praw i obowi ą zków na niekorzy ść konsumenta. Poj ę cie ra żą cego naruszenia interesów konsumenta mo ż na uto ż samia ć z istotn ą i nieusprawiedliwion ą dysproporcj ę praw i obowi ą zków na jego niekorzy ść . W niniejszej sprawie, w wyniku zastosowania spornej regulacji dosz ł o do krzywdz ą cego dla konsumentów uprzywilejowania przedsi ę biorcy, co jest niezgodne z zasadami uczciwego obrotu gospodarczego. Powy ż sze wzgl ę dy zadecydowa ł y o uznaniu rozwa ż anej regulacji za niedozwolon ą . Podwa ż ona przez Prezesa Urz ę du klauzula jest podobna do postanowie ń uznanych przez SOKiK za niedozwolone, w których za w ł a ś ciwy uznano s ą d w konkretnym mie ś cie wybranym wedle miejsca siedziby przedsi ę biorcy. Postanowienia tej tre ś ci wpisano do rejestru odpowiednio pod numerami 604, 637, 1033, 1034, 1184, a ich tre ść jest nast ę puj ą ca: - „ Spory wynik ł e w trakcie obowi ą zywania niniejszej umowy podlegaj ą orzecznictwu S ą dów Gospodarczych w Krakowie ”, które zosta ł o uznane na mocy wyroku SOKiK z dnia 17 pa ź dziernika 2005r. (sygn. akt XVII AmC 75/04), - „ W razie wynikni ę cia sporu na tle wykonania niniejszej umowy s ą dem w ł a ś ciwym rzeczowo b ę dzie S ą d Rejonowy w Gorlicach ”, które zosta ł o uznane na mocy wyroku SOKiK z dnia 19 kwietnia 2005r. (sygn. akt XVII AmC 23/05), - „ W ł a ś ciwym do rozstrzygania sporów wynikaj ą cych z niniejszego Regulaminu jest S ą d Powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby operatora ”, które zosta ł o uznane na mocy wyroku SOKiK z dnia 21 listopada 2006r. (sygn. akt XVII AmC 138/05), - „ W przypadkach spornych z tytu ł u niniejszej umowy, rozstrzyga ć b ę d ą S ą dy w ł a ś ciwe dla siedziby Operatora ”, które zosta ł o uznane na mocy wyroku SOKiK z dnia 21 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 138/05), - „ Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z umowy pomi ę dzy klientem a NetArt, którym nie uda si ę zapobiec w drodze post ę powania reklamacyjnego, rozstrzygane b ę d ą przez s ą d powszechny, w ł a ś ciwy dla siedziby NetArt ", które zosta ł o uznane na mocy wyroku SOKiK z dnia 23 pa ź dziernika 2006r. (sygn. akt XVII AmC 141/05). We wszystkich przywo ł anych przypadkach przewidziano, ż e s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania ewentualnych sporów powsta ł ych na tle umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych b ę dzie s ą d wyznaczony wed ł ug miejsca siedziby przedsi ę biorcy. Wobec tego wskazane klauzule mo ż na by ł o uzna ć za to ż same. Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami wpisanymi do rejestru jest zakazane prawem. Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a 9 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny w Warszawie wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29 wrze ś nia 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19 grudnia 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego (zwanego dalej tak ż e Kpc), od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25 maja 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść wy ż ej opisanego stanowiska potwierdzi ł równie ż S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. III SZP 3/06). Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane orzeczenia zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w bie żą cym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż na kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. W tym miejscu warto dodatkowo zwróci ć uwag ę , ż e w wyroku z dnia 19 czerwca 2002r. (sygn. akt XVII AmC 34/01) SOKiK orzek ł , ż e przy ocenie abuzywno ś ci klauzuli nie ma znaczenia sposób organizacji lub specyfiki dzia ł alno ś ci prowadzonej przez przedsi ę biorc ę , którego wzorzec podlega abstrakcyjnej kontroli w trybie s ą dowym, na co zwróci ł uwag ę S ą d Najwy ż szy w ww. uchwale z dnia 13 lipca 2006r. S ą d ten podniós ł , ż e uwzgl ę dniaj ą c ratio legis ustawy oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci przepisów implementuj ą cych w ł a ś ciwe dyrektywy unijne nale ż y zaakceptowa ć stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów. Powy ż sze potwierdza to, ż e katalog niedozwolonych postanowie ń umownych zosta ł sformu ł owany w oderwaniu od rodzaju umowy lub ga łę zi gospodarki, w której umowa zosta ł a zawarta. Za takim rozwi ą zaniem zdaniem S ą du Najwy ż szego przemawiaj ą obok argumentów j ę zykowo – systemowych, wzgl ę dy celowo ś ciowe i funkcjonalne. Przyj ę cie takiego rozwi ą zania sprzyja unikni ę ciu sytuacji, w których zaistnia ł aby konieczno ść prowadzenia kilku post ę powa ń , z których ka ż de musia ł oby zako ń czy ć si ę identycznym rozstrzygni ę ciem. S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e je ż eli SOKiK uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą i zostanie ona wpisana do rejestru, ka ż dy z przedsi ę biorców, który stosuje t ę klauzul ę w swoim wzorcu, dopuszcza si ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł równie ż , ż e praktyki takiej dopuszcza si ę ka ż dy, kto stosuje klauzul ę w prawdzie nie identyczn ą pod wzgl ę dem j ę zykowym, ale wywo ł uj ą c ą to ż samy skutek. W niniejszym przypadku wykazano jednak dalej id ą c ą ostro ż no ść . Rozwa ż ono wi ę c okoliczno ść , z jakich umów pochodz ą porównywane klauzule. Wszystkie uwzgl ę dnione powy ż ej postanowienia pochodz ą z umów 10 zawieranych przez przedsi ę biorców telekomunikacyjnych. Na gruncie poczynionych ustale ń nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e rozwa ż ane postanowienia s ą to ż same. Z przekazanych przez przedsi ę biorców dokumentów wynika, ż e wyeliminowali oni sporn ą regulacj ę i zast ą pili postanowieniem, na mocy którego w ł a ś ciwym do rozstrzygania zaistnia ł ych sporów ma by ć s ą d zlokalizowany w miejscu dogodnym dla konsumenta. Zakres dokonanych zmian nie jest jednak wystarczaj ą cy, gdy ż kwestionowana regulacja nadal funkcjonuje w umowach zawartych przed dat ą rozpocz ę cia stosowania zmienionego postanowienia umownego dotycz ą cego w ł a ś ciwo ś ci s ą du. Jednocze ś nie zwa ż y ć trzeba, ż e zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ci ęż ar udowodnienia, ż e stosowania praktyki zaniechano spoczywa na przedsi ę biorcy. Z tego wzgl ę du nale ż a ł o orzec, ż e w niniejszym przypadku dosz ł o do naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz, ż e naruszenie to trwa nadal. 4. Ostatnia z ocenianych praktyk polega na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami nast ę puj ą cym postanowieniem umownym: „Ograniczenie us ł ug z powodu zaleg ł ych p ł atno ś ci nie zwalnia u ż ytkownika z bie żą cych op ł at abonamentowych”. Na mocy zacytowanej klauzuli przedsi ę biorcy zastrzegli, ż e w przypadku, gdy konsument zalega z nale ż nymi op ł atami, istnieje mo ż liwo ść ograniczenia zakresu ś wiadczonych na jego rzecz us ł ug. Pomimo niewykonywania us ł ug okre ś lonych w umowie w zakresie w niej ustalonym przedsi ę biorcy, stosownie do ww. postanowienia konsument jest zobowi ą zany do ponoszenia op ł at abonamentowych w pe ł nej wysoko ś ci. W zwi ą zku z tym niniejsze postanowienie nale ż y uzna ć za niezgodne z przytoczonym w poprzednim punkcie uzasadnienia art. 385 1 § 1 Kc. Klauzula tej tre ś ci jest równie ż niezgodna z art. 385 3 pkt 22 Kc, który stanowi, ż e za niedozwolone uznaje si ę postanowienia, które przewiduj ą obowi ą zek wykonania zobowi ą zania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania przez jego kontrahenta. Rozwa ż an ą klauzul ę mo ż na równie ż uzna ć za podobn ą do postanowienia uznanego za niedozwolone na mocy wyroku SOKiK z 16 lutego 2005r. (sygn. akt XVII AmC 40/04) i wpisanego do rejestru pod numerem 422, które ma nast ę puj ą ce brzmienie: „ W przypadku nie uregulowania nale ż no ś ci abonamentowych w terminie Operator zastrzega sobie prawo do od łą czenia us ł ugi DDI Abonentowi do czasu uregulowania zaleg ł ych nale ż no ś ci bez zaprzestania naliczania nale ż no ś ci bie żą cych ”. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z przed ł o ż onych w toku prowadzonych czynno ś ci dokumentów wynika, ż e przedsi ę biorcy wyeliminowali zastrze ż enie o obowi ą zku ponoszenia op ł at w pe ł nej wysoko ś ci w sytuacji, gdy ś wiadczenie us ł ug na rzecz danego konsumenta zostaje ograniczone. Rozwa ż ana regulacja nie uleg ł a jednak zmianie w umowach zawartych przed dat ą dokonania modyfikacji wykorzystywanego w obrocie wzorca. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 4 sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. 11 W punktach I 1 – 4 niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorców praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie konsumenckim klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz na niedope ł nianiu obowi ą zków informacyjnych. Fakt, ż e wy ż ej opisane zachowania s ą zwi ą zane ze stosowaniem wzorów umów wskazuje na powtarzalno ść zachowania przedsi ę biorców, jego d ł ugotrwa ł y charakter. Przywo ł ane okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorców kary pieni ęż nej. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Na wymiar kary wp ł yn ęł a te ż okoliczno ść , ż e przedsi ę biorcy dokonali wy ż ej opisanych zmian. W prawdzie nie pozwoli ł y one na stwierdzenie zaniechania stosowania zarzucanych praktyk, jednak ż e nale ż y je poczyta ć jako przejaw woli dostosowania si ę do bie żą cych wymogów prawnych. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianych praktyk. Przedsi ę biorcy, jako podmioty o wieloletnim do ś wiadczeniu powinni wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mog ą stosowa ć praktyk godz ą cych w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest konieczne poczynienie ustalenia, z którego wynika ł oby, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o celowe, zawinione. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorców. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1 500 z ł (s ł ownie: tysi ą ca pi ę ciuset z ł otych). W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorców praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du z przedsi ę biorcami. W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. przedsi ę biorców solidarnie kosztami post ę powania w wysoko ś ci 72 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ę ciu dwóch z ł otych). 12 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Maciej Fragsztajn 13