RKR-77/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61- 40/07/BR- /07 Kraków, dn. 3 grudnia 2007 r. DECYZJA Nr RKR - 77 / 2007 Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) dzia ł aj ą c stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 134 poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , wskazan ą w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie przedsi ę biorcy Holding Liwa Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie prowadz ą cego us ł ugi hotelarskie w obiekcie pod nazw ą „Hotel Stary” w Krakowie przy ul. Szczepa ń skiej 5 polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co do rodzaju obiektu poprzez oznaczenie obiektu hotelarskiego na ś cianie budynku, papierze firmowych, wizytówkach, piecz ą tce firmowej, w folderze, na stronach internetowych, na których prowadzona jest rezerwacja on line prawnie chronion ą nazw ą HOTEL, bez uzyskania decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii obiektów hotelarskich, co stanowi naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania UZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury UOKiK w Krakowie (zwanym dalej „organem antymonopolowym”) wp ł yn ęł o w dniu 25 czerwca 2007 r. pismo Prokuratora Okr ę gowego w Krakowie informuj ą ce, i ż przedsi ę biorca ś wiadcz ą cy us ł ugi hotelarskie w obiekcie pod nazw ą „Hotel Stary” w Krakowie u ż ywa prawnie chronionej nazwy hotel nie posiadaj ą c decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii (k.1-5). W zwi ą zku z powy ż szym w okresie od 27 czerwca do 3 pa ź dziernika 2007 r. przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie stosowanych przez przedsi ę biorc ę ś wiadcz ą cego us ł ugi hotelarskie w obiekcie pod nazw ą „Hotel Stary” w Krakowie przy ul. Szczepa ń skiej 5 zasad oznaczania oraz reklamy ww. obiektu hotelarskiego. Na podstawie wyja ś nie ń udzielonych w toku ww. post ę powania wyja ś niaj ą cego przez przedsi ę biorc ę Holding Liwa Sp. z o.o. (zwanym dalej Holding Liwa Sp. z o.o. lub 2 „przedsi ę biorc ą ”) ś wiadcz ą cego us ł ugi hotelarskie w obiekcie „Hotel Stary” – organ antymonopolowy ustali ł , i ż pomimo braku decyzji odpowiednich organów o zaszeregowaniu obiektu do w ł a ś ciwego rodzaju i kategorii Przedsi ę biorca u ż ywa ł nazwy HOTEL do oznaczenia obiektu na ś cianie budynku, papierze firmowym, wizytówkach, piecz ą tce firmowej, folderze, stronach internetowych, na których prowadzona jest rezerwacja on line. W zwi ą zku z dokonaniem powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy p ostanowieniem z dnia 3 pa ź dziernika 2007 r. Nr RKR-277/2007 (k. 100-103) wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania - przez przedsi ę biorc ę Holding Liwa Sp. z o.o. ś wiadcz ą cego us ł ugi hotelarskie w obiekcie pod nazw ą „Hotel Stary” w Krakowie (zwanym w dalszej cz ęś ci „obiektem”)- praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co do rodzaju obiektu poprzez oznaczenie go nazw ą HOTEL bez posiadania decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii obiektów hotelarskich. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Przedsi ę biorca stwierdzi ł , i ż w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 24 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów poniewa ż dzia ł anie Holdingu Liwa Sp. z o. nie narusza interesów konsumentów. Przedsi ę biorca równocze ś nie wskaza ł , i ż w jego ocenie oznaczanie obiektu wobec braku decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego wydanej w trybie art. 39 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych wprawdzie nie jest zgodne z tre ś ci ą art. 43 ust. 1 tej ustawy , ale nie mo ż e by ć uznane za bezprawne. W ocenie Holdingu Liwa sp. z o.o. bezprawno ść dzia ł ania wymaga zaistnienia dwóch przes ł anek – przes ł anki obiektywnej sprzeczno ś ci z prawem i subiektywnej zawinienia przez podmiot, któremu ma zosta ć przypisane bezprawne dzia ł anie. Brak decyzji kategoryzacyjnej wynika natomiast z niewydania przez organy nadzoru budowlanego decyzji o pozwoleniu na u ż ytkowanie. W dniu 19 czerwca 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wyda ł postanowienie nakazuj ą ce wstrzymanie robót budowlanych w zwi ą zku ze stwierdzeniem ich prowadzenia z istotnymi odst ę pstwami od projektu budowlanego, tj. budowy tarasu nad budynkiem frontowym i odst ę pstwa wewn ą trz budynku (k. 112-191). Niemo ż liwe by ł o zatem z ł o ż enie kompletu dokumentów wymaganych jako za łą czniki do wniosku o zaszeregowanie obiektu hotelarskiego do danego rodzaju i kategorii. Przedsi ę biorca wskaza ł ponadto, i ż problem uzyskania niezb ę dnych zezwole ń dla obiektu Stary ma w jego ocenie charakter polityczny. Dla uzasadnienia tego stanowiska przed ł o ż y ł artyku ł y prasowe z „Gazety Wyborczej, i tygodnika „WPROST” (k.118-119, k.189-191). W toku post ę powania organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Holding Liwa Sp. z o.o. wpisana zosta ł do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr KRS 0000118360 (k. 19-26). Jako przedmiot prowadzonej dzia ł alno ś ci do rejestru zosta ł o zg ł oszone mi ę dzy innymi – hotele i motele z restauracjami (k.22). Uroczyste otwarcie „Hotelu Stary” nast ą pi ł o w dniu 2 czerwca 2006 r. (k.4) jednak ż e hotel do chwili obecnej nie posiada dopuszczenia do u ż ytkowania. 3 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (zwany dalej „PINB”) postanowieniem z dnia 19 czerwca 2007 r. nakaza ł natychmiastowe wstrzymanie robót budowlanych i zabezpieczenie obiektu przed dost ę pem osób trzecich (k. 139-141). Równocze ś nie na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obowi ą zek przed ł o ż enia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej sporz ą dzonej w sposób umo ż liwiaj ą cy jednoznaczne ustalenie zakresu dokonanych odst ę pstw od zatwierdzonego projektu. W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 5 czerwca 2006 r. PINB stwierdzi ł odst ę pstwo polegaj ą ce na (k. 140): - wykonaniu w obr ę bie piwnic dwóch basenów oraz groty solnej; - zmianie usytuowania klatki schodowej i wind; - zmiany w stosunku do projektu funkcji na poszczególnych kondygnacjach; - wykonaniu w miejscu dachu od strony ul. Szczepa ń skiej tarasu widokowego wraz z pomieszczeniem o ś cianach szklanych; - wykonaniu od strony ul. Szczepa ń skiej w drzwiach ś ciany ostatniej kondygnacji zamiast „portfenetr” wysuni ę te balkony. W dniu 19 grudnia 2006 r. PINB decyzj ą 590/06 odmówi ł Holdingowi Liwa Sp. z o.o. udzielenia pozwolenia na u ż ytkowanie obiektu budowlanego - budynku hotelowego po ł o ż onego w Krakowie przy ul. Szczepa ń skiej 5 (k. 187). Marsza ł ek Województwa Ma ł opolskiego w dniu 30 maja 2006 r. powzi ął informacj ę , i ż na dzie ń 2 czerwca 2006 r. planowane jest otwarcie obiektu Stary. Poniewa ż ustali ł , ż e do tej daty nie wp ł yn ął wniosek o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie podstaw stosowania przez przedsi ę biorc ę prawnie chronionej nazwy HOTEL (k.4). W tym celu Marsza ł ek Województwa Ma ł opolskiego kilkakrotnie wzywa ł Przedsi ę biorc ę do wyja ś nienia dlaczego, mimo niez ł o ż enia wniosku o zaszeregowanie obiektu do rodzaju i kategorii, a co za tym idzie braku decyzji w tej sprawie u ż ywa prawnie chronionej nazwy HOTEL. Przedsi ę biorca nie z ł o ż y ł w tej kwestii stosownych wyja ś nie ń (k.4-5, k. 137-138). Dopiero w dniu 3 pa ź dziernika 2006 r. Holding Liwa Sp. z o.o. wyst ą pi ł a z wnioskiem o zaszeregowanie obiektu Stary do rodzaju HOTEL i nadaniu mu kategorii 5* oraz wydanie promesy do dnia 31 grudnia 2006 r. Poniewa ż wnioski by ł y niekompletne i nie zosta ł y przez Przedsi ę biorc ę uzupe ł nione w wyznaczonym terminie sprawy zosta ł y pozostawione bez rozpoznania (k. 4-5, k. 122-138). Do chwili obecnej budynek, w którym mie ś ci si ę obiekt, nie zosta ł odebrany przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków – trwa post ę powanie apelacyjne w tej sprawie (k. 11-13). Co za tym idzie budynek nie posiada decyzji PINB pozwalaj ą cej na jego u ż ytkowanie. Brak decyzji dotycz ą cych pozwolenia na u ż ytkowanie obiektu uniemo ż liwia uzyskanie przez Holding Liwa Sp. z o.o. decyzji Marsza ł ka Województwa o zaszeregowaniu obiektu Stary do rodzaju HOTEL i nadaniu kategorii 5*. Tak wi ę c przedsi ę biorca nie posiada decyzji w sprawie zaszeregowania obiektu do rodzaju oraz nadania mu kategorii (k.1, k. 13). Obiekt spe ł nia wszelkie wymogi HOTELU o kategorii 5* okre ś lone w rozporz ą dzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których s ą ś wiadczone us ł ugi hotelarskie (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 22, 4 poz. 169) (k.11, k.28, k.113), co zosta ł o potwierdzone przez Pa ń stwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie (k.71-77). Przedsi ę biorca mimo braku decyzji o zaszeregowaniu obiektu do rodzaju HOTEL i nadaniu mu kategorii pos ł uguje si ę papierem firmowym, piecz ą tk ą , wizytówk ą , folderem o tre ś ci „Hotel Stary” bez oznaczenia kategorii (k.28-30). Obiekt Stary pod nazw ą HOTEL zg ł oszony zosta ł do centralnego systemu rezerwacji on line (k.83-94). O braku mo ż liwo ś ci u ż ywania nazwy HOTEL oraz oznaczania go kategoria 5* w stosunku do obiektu Przedsi ę biorca zosta ł po raz kolejny poinformowany przez Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego w dniu 2 listopada 2006 r. (k.129). Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Ponadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie ww. przes ł anka sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Rozpatrywana sprawa ma charakter publiczno – prawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy byli klientami Przedsi ę biorcy, jak i potencjalnie mogli podj ąć decyzj ę o skorzystaniu z us ł ug hotelarskich w tym obiekcie po zapoznaniu si ę z ogólnie dost ę pn ą informacj ą o nim. Stosownie do art. 22 1 Kodeksu cywilnego, za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą i zawodow ą . 5 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest zakazane. Jak stanowi art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy”. Zgodnie za ś z art. 24 ust. 2 pkt 2 powo ł anej ustawy „Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji” . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie prawnej przed godz ą cymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, dzia ł aniach przedsi ę biorców. Zgodnie z dyspozycj ą art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, aby dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów musz ą zosta ć kumulatywnie spe ł nione dwie przes ł anki tj.: 1) bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, 2) godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Jak stanowi art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod poj ę ciem „przedsi ę biorca” - rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. W badanej sprawie przedmiotem oceny s ą dzia ł ania przedsi ę biorcy wpisanego do Rejestru Przedsi ę biorców KRS (k.19-26). Mog ą by ć one zatem analizowane pod k ą tem naruszenia przepisów art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jako „bezprawne” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” (tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118) Aby tak zdefiniowane, bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy wype ł nia ł y przes ł anki z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów winny by ć one skierowane przeciwko interesom konsumentów. Musi zatem wyst ą pi ć zwi ą zek mi ę dzy czynem sprzecznym z prawem, a interesami konsumentów pojmowanymi nie tylko jako ich interesy ekonomiczne, ale równie ż szeroko rozumiane prawo do informacji. Co wi ę cej bezprawnym czynem, a wi ę c dzia ł aniem lub zaniechaniem, naruszone musz ą zosta ć zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c nie konkretnego dokonuj ą cego transakcji z przedsi ę biorc ą kontrahenta, a szerszej, bli ż ej nieokre ś lonej grupy potencjalnych kontrahentów traktowanych in abstracto. 6 Aktami prawnymi, do których nale ż y odwo ł a ć si ę w niniejszej sprawie s ą : - ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 223, poz. 2268 ze zm.); - rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których s ą ś wiadczone us ł ugi hotelarskie (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 22, poz. 169); Podstawowym aktem prawnym normuj ą cym dzia ł alno ść na rynku us ł ug hotelarskich jest ww. ustawa o us ł ugach turystycznych . Zgodnie z art. 35 tej ustawy us ł ugi hotelarskie mog ą by ć ś wiadczone w obiektach hotelarskich, które spe ł niaj ą okre ś lone wymogi, co do wielko ś ci i wyposa ż enia obiektu oraz zakresu ś wiadczonych us ł ug. Stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy o us ł ugach turystycznych - u s ł ugi hotelarskie mog ą by ć ś wiadczone w obiektach hotelarskich, które spe ł niaj ą wymagania sanitarne, przeciwpo ż arowe oraz inne okre ś lone odr ę bnymi przepisami. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie obiektów hotelarskich uznaje si ę , ż e zosta ł y spe ł nione w obiektach hotelarskich wymagania okre ś lone w art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy o us ł ugach turystycznych gdy przedsi ę biorca posiada: 1. decyzj ę o pozwoleniu na budow ę wraz z potwierdzonym zawiadomieniem w ł a ś ciwego organu o przyst ą pieniu do u ż ytkowania obiektu lub decyzj ę o pozwoleniu na u ż ytkowanie obiektu, lub decyzj ę o pozwoleniu na zmian ę sposobu u ż ytkowania obiektu, a w przypadku obiektów wzniesionych przed dniem 1 kwietnia 1995 r., które utraci ł y wymienione dokumenty - opini ą rzeczoznawcy budowlanego stwierdzaj ą c ą bezpiecze ń stwo u ż ytkowania obiektu oraz 2. dla wszystkich obiektów - ksi ąż k ę obiektu z wpisami potwierdzaj ą cymi przeprowadzenie okresowych kontroli wymaganych ustaw ą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z pó ź n. zm.), przedstawion ą do wgl ą du organowi dokonuj ą cemu kontroli lub oceny obiektu; 3. opini ę w ł a ś ciwej miejscowo komendy powiatowej (miejskiej) Pa ń stwowej Stra ż y Po ż arnej, a w przypadku kontroli obiektu za równorz ę dny opinii uznaje si ę protokó ł okresowej kontroli Pa ń stwowej Stra ż y Po ż arnej; 4. opini ę w ł a ś ciwego miejscowo pa ń stwowego powiatowego inspektora sanitarnego, a w przypadku kontroli obiektu za równorz ę dny opinii uznaje si ę protokó ł okresowej kontroli Pa ń stwowej Inspekcji Sanitarnej Ostateczn ą decyzj ę o pozwoleniu na u ż ytkowanie obiektu budowlanego zaszeregowanego do XIV kategorii obiektów, tj. HOTELU – stosownie do art. 55 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) - nale ż y uzyska ć p rzed przyst ą pieniem do u ż ytkowania. W przypadku stwierdzenia przyst ą pienia do u ż ytkowania obiektu budowlanego lub jego cz ęś ci bez ww. decyzji w ł a ś ciwy organ wymierza kar ę z tytu ł u nielegalnego u ż ytkowania obiektu budowlanego (art. 57 ust. 7 prawa budowlanego). W art. 36 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych zdefiniowanych zosta ł o 7 rodzajów obiektów hotelarskich, w tym mi ę dzy innymi hotele. 7 Hotele zgodnie z tym przepisem to obiekty posiadaj ą ce co najmniej 10 pokoi, w tym wi ę kszo ść miejsc w pokojach jedno- i dwuosobowych, ś wiadcz ą ce szeroki zakres us ł ug zwi ą zanych z pobytem klientów. Art. 37 ustawy o us ł ugach turystycznych okre ś la kategorie obiektów hotelarskich, przy czym dla hoteli, moteli i pensjonatów przewiduje si ę pi ęć kategorii oznaczonych gwiazdkami. Nazwy rodzajów i oznaczenia kategorii obiektów hotelarskich – stosownie do art. 43 ust. 1 tej ustawy - podlegaj ą ochronie prawnej i mog ą by ć stosowane wy łą cznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich w rozumieniu tego aktu prawnego . Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych zaszeregowania obiektów hotelarskich do poszczególnych rodzajów i kategorii dokonuje marsza ł ek województwa - w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na miejsce po ł o ż enia obiektu hotelarskiego. Wymogi jakie winien spe ł nia ć obiekt hotelarski zaszeregowany do rodzaju obiektu - hotel zosta ł y szczegó ł owo okre ś lone w rozporz ą dzeniu w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 tego rozporz ą dzenia, wymagania co do wyposa ż enia, zakresu ś wiadczonych us ł ug w tym us ł ug gastronomicznych dla hoteli ustalone zosta ł y w za łą czniku nr 1. W przedmiotowej sprawie, w przypadku obiektu, organem w ł a ś ciwym do dokonania zaszeregowania do rodzaju i kategorii obiektów hotelarskich by ł Marsza ł ek Województwa Ma ł opolskiego. Jak wynika z materia ł u zgromadzonego w sprawie, przedsi ę biorca od chwili rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug w obiekcie, tj. od dnia 2 czerwca 2006 r. do chwili obecnej nie posiada stosowanej decyzji, uprawniaj ą cej go do u ż ywania prawnie chronionej nazwy HOTEL (k.1, k. 13). Decyzja takowa nie mo ż e zosta ć wydana poniewa ż przedsi ę biorca nie spe ł ni ł jednego z wymogów formalnych, tj. jako za łą cznika do wniosku o zaszeregowanie obiektu do rodzaju i kategorii nie przed ł o ż y ł decyzji o pozwoleniu na u ż ytkowanie obiektu. Mimo braku stosownej decyzji Marsza ł ka Województwa przedsi ę biorca u ż ywa ł nazwy HOTEL do oznaczania obiektu: - na ś cianie budynku, - papierze firmowych, - wizytówkach, - piecz ą tce firmowej, - folderze, - stronach internetowych, na których prowadzona jest rezerwacja on line. W informacjach tych Przedsi ę biorca nie podawa ł kategorii obiektu. 8 Przedsi ę biorca u ż ywaj ą c nazwy HOTEL dzia ł a ł bezprawnie naruszaj ą c przepis art. 43 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z cytowanym przepisem nazwa HOTEL podlega prawnej ochronie i mo ż e by ć stosowana wy łą cznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich w rozumieniu niniejszej ustawy. Pos ł ugiwanie si ę w obrocie gospodarczym prawnie chronion ą nazw ą HOTEL bez posiadania uprawnie ń do tego, stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Oznaczenie us ł ugi hotelarskiej w ogólnodost ę pnych ź ród ł ach informacji, tj. na ś cianie budynku, papierze firmowych, wizytówkach, piecz ą tce firmowej, folderze, stronach internetowych, na których prowadzona jest rezerwacja on line, prawnie chronion ą nazw ą HOTEL wprowadza ł o klientów w b łą d, co do istotnych cech us ł ugi, a co za tym idzie zataja ł o ryzyko, jakie wi ąż e si ę z korzystaniem z niej. Obiekt Stary do chwili obecnej nie posiada bowiem decyzji o pozwoleniu na u ż ytkowanie obiektu, a co za tym idzie – zgodnie z przepisami Prawa budowlanego - jest u ż ytkowany nielegalnie (k.11-12). Z uwagi na fakt, i ż oferta handlowa Przedsi ę biorcy kierowana by ł a do bli ż ej nieokre ś lonej liczby us ł ugobiorców, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych, w ocenie organu antymonopolowego zachowanie Przedsi ę biorcy wype ł nia wszystkie dyspozycje analizowanych powy ż ej przepisów. Nie ma znaczenia dla oceny bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy fakt, ż e obiekt” spe ł nia wymogi okre ś lone dla hoteli w § 2 ust. 2 pkt 1 ww. rozporz ą dzenia w sprawie obiektów hotelarskich, co do wyposa ż enia, zakresu ś wiadczonych us ł ug w tym us ł ug gastronomicznych. Stosownie do a rt. 39. 1. ustawy o us ł ugach turystycznych to p rzed rozpocz ę ciem ś wiadczenia us ł ug hotelarskich w obiekcie hotelarskim, przedsi ę biorca jest obowi ą zany uzyska ć zaszeregowanie tego obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii. Jak wcze ś niej wskazano, mo ż liwo ść oznaczenia obiektu nazw ą rodzajow ą jest prawem przedsi ę biorcy, przys ł uguj ą cym mu jednak po uprzednim wype ł nieniu przez niego okre ś lonych przepisami warunków. Prawo to nie ma nieograniczonego charakteru, bowiem decyduj ą c si ę na korzystanie z niego przedsi ę biorca – jednocze ś nie - przyjmuje na siebie pewnego rodzaju samoograniczenia polegaj ą ce na rezygnacji z cz ęś ci w ł asnej suwerenno ś ci i na poddaniu si ę kontroli w ł a ś ciwego marsza ł ka województwa, który z chwil ą uprawomocnienia si ę decyzji o zaszeregowaniu obiektu uzyskuje wobec tego przedsi ę biorcy okre ś lone uprawnienia w ł adcze. Mo ż e bowiem dokonywa ć czynno ś ci kontrolnych w zakresie przestrzegania wymaga ń okre ś lonych w art. 35 ustawy o us ł ugach turystycznych, a w razie niedope ł nienia tych wymaga ń zmienia ć , z urz ę du, rodzaj lub kategori ę obiektu lub nawet nakaza ć wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug hotelarskich (art. 41 ustawy o us ł ugach turystycznych). Obowi ą zuj ą ca w tym kszta ł cie regulacja prawna chroni wi ę c w sposób bezpo ś redni interesy konsumentów – go ś ci przed zani ż aniem standardów i jako ś ci ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug. Bezprawne oznaczenie obiektu nazw ą HOTEL, który w rzeczywisto ś ci nim nie by ł , poniewa ż nie posiada ł stosownej decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego w zwi ą zku z brakiem decyzji PINB pozwalaj ą cej na u ż ytkowanie obiektu, nie tylko stanowi ł o przejaw nadu ż ycia 9 zaufania klientów, by ł o to równie ż zatajenie ryzyka jakie wi ążę si ę z korzystaniem z us ł ug obiektu nieb ę d ą cego dopuszczonym do u ż ytkowania. Dzia ł ania takie - w ocenie organu antymonopolowego – narusza przepis art. 43 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych i posiada znamiona praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, gdy ż konsumentom udzielana jest nierzetelna, nieprawdziwa i niepe ł na informacja o rodzaju obiektu hotelarskiego. Nazwa HOTEL mo ż e by ć bowiem stosowana – zgodnie z art. 43 ust. 1. ustawy o us ł ugach turystycznych - wy łą cznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich posiadaj ą cych decyzje Marsza ł ka Województwa o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii obiektów hotelarskich. Bez wzgl ę du na fakt, czy obiekt spe ł nia wymogi okre ś lone dla hoteli w § 2 ust. 2 pkt 1 ww. rozporz ą dzenia w sprawie obiektów hotelarskich, w ś wietle art. 43 ust. 1. ustawy o us ł ugach turystycznych stosowanie nazwy HOTEL w stosunku do obiektu nie posiadaj ą cego decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu Stary do odpowiedniego rodzaju i kategorii jest dzia ł aniem bezprawnym . Opisanymi powy ż ej dzia ł aniami Przedsi ę biorca udzieli ł zatem konsumentom nierzetelnej, nieprawdziwej i niepe ł nej informacji naruszaj ą c tym samym art. 43. ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Nie mo ż na zgodzi ć si ę ze stanowiskiem zaprezentowanym przez przedsi ę biorc ę , i ż oznaczanie obiektu wobec braku decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego wydanej w trybie art. 39 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych nie jest zgodne z tre ś ci ą art. 43 ust. 1 tej ustawy nie mo ż e by ć uznane za bezprawne, poniewa ż bezprawno ść dzia ł ania wymaga zaistnienia dwóch przes ł anek, tj. przes ł anki obiektywnej - sprzeczno ś ci z prawem i subiektywnej - zawinienia przez podmiot któremu ma zosta ć przypisane bezprawne dzia ł anie. Przedsi ę biorca zawini ł i jego zawinienie by ł o w pe ł ni ś wiadome. Ju ż bowiem w dniu 23 czerwca 2006 r. (k. 137-138) Marsza ł ek Województw Ma ł opolskiego wystosowa ł do Przedsi ę biorcy wezwanie do z ł o ż enia wyja ś nie ń w przedmiocie bezprawnego u ż ywania nazwy HOTEL (k. 137-138). Nie ma dla oceny zawinienia przez Przedsi ę biorc ę znaczenia fakt, i ż istnia ł y problemy z przewlek ł o ś ci ą procedur administracyjnych. Zgodnie z a rt. 39 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych przedsi ę biorca jest obowi ą zany uzyska ć zaszeregowanie obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii p rzed rozpocz ę ciem ś wiadczenia us ł ug hotelarskich w obiekcie hotelarskim. Zawinienie przedsi ę biorcy polega na u ż ywaniu prawnie chronionej nazwy bez posiadania stosownej decyzji. 10 Tylko 7 rodzajów obiektów hotelarskich podlega ochronie prawnej, a co za tym idzie stosowanie innej nazwy dla obiektu hotelarskiego ni ż nazwa prawnie chroniona nie stanowi ł oby praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Maj ą c na uwadze tre ść odpowiedzi Przedsi ę biorcy na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nale ż y dodatkowo podnie ść , ż e do zada ń organu antymonopolowego – okre ś lonych w art. 31 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – nie nale ż y rozstrzyganie kwestii bezprawnego u ż ytkowania obiektu, czy te ż przyczyn nieuzyskania przez Przedsi ę biorc ę decyzji w sprawie pozwolenia na u ż ytkowanie. Dokonuj ą c analizy drugiej przes ł anki zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y udowodni ć , i ż opisane powy ż ej dzia ł ania Przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów i rodz ą po ich stronie niekorzystne skutki. Z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów, mamy do czynienia, gdy skutkami bezprawnych dzia ł a ń przedsi ę biorców dotkni ę ty jest szeroki kr ą g odbiorców – konsumentów, gdy dzia ł ania godz ą w interesy ka ż dego, bli ż ej nieokre ś lonego, traktowanego in abstracto konsumenta. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. Przyj ąć zatem nale ż y, ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta przedsi ę biorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zosta ł o w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . Równie ż w literaturze podkre ś la si ę , ż e w przypadku zbiorowych interesów konsumentów, nie chodzi o naruszenie interesu konkretnego konsumenta, dokonuj ą cego transakcji z przedsi ę biorc ą , lecz szersz ą kategori ę (tak: J. Jankowski „Prawo dost ę pu do efektywnego systemu za ł atwiania reklamacji i skarg”, w opracowaniu „Model prawnej ochrony konsumenta”, pod redakcj ą G. Rokickiej, Warszawa 1996, str.119 i nast ę pne). W ś wietle powy ż szego, nale ż y przyj ąć , ż e w niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z godzeniem w zbiorowe interesy tych wszystkich konsumentów, którzy zetkn ę li si ę 11 z ogólnodost ę pnymi informacjami o Przedsi ę biorcy, tj. z oznaczeniem obiektu hotelarskiego na ś cianie budynku, papierze firmowych, wizytówkach, piecz ą tce firmowej, w folderze, na stronach internetowych, na których prowadzona jest rezerwacja on line. Bior ą c pod uwag ę okres ś wiadczenia przez tego Przedsi ę biorc ę us ł ug hotelarskich bez posiadania stosownej decyzji kategoryzacyjnej, tj. od czerwca 2006 r. do chwili obecnej - nale ż y uzna ć , i ż liczba tych osób jest znaczna. Widoczne jest wi ę c, ż e bezprawne zachowanie Przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów Przedsi ę biorcy. Zrozumia ł e jest, ż e us ł ugodawca zach ę ca do nabywania danej us ł ugi, nale ż y jednak wskaza ć , i ż rol ą przekazu informacyjnego jest nie tylko promowanie tej us ł ugi i namawianie konsumentów do jej zakupu, ale równie ż rzetelne i zgodne z prawd ą informowanie. Konsument nabywaj ą c us ł ug ę hotelarsk ą ma prawo wiedzie ć , ż e obiekt – ze wzgl ę du na brak decyzji o pozwoleniu na u ż ytkowanie obiektu – nie zosta ł zaszeregowany do rodzaju HOTEL. Winien równie ż wiedzie ć , ż e obiekt Stary jest u ż ytkowany – w ś wietle art. 55 i 57 ust. 7 Prawa budowlanego – nielegalnie. Dopiero maj ą c pe ł n ą wiedz ę Konsument mo ż e ś wiadomie podj ąć decyzj ę , czy z us ł ug takiego obiektu hotelarskiego chce skorzysta ć . Zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Przedsi ę biorcy jest zatem dzia ł aniem godz ą cym w interesy konsumentów w zakresie ich prawa do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji . Jak stwierdzi ł S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2005 r. (sygn. Akt VI ACa 177/2005), „ pojecie interesów konsumenta nale ż y interpretowa ć szeroko, nie zaw ęż aj ą c ich tylko do kwestii interesu ekonomicznego”. Zatem wype ł niona zosta ł a dyspozycja drugiej przes ł anki niezb ę dnej do stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, zakazanej art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. godzenia przez przedsi ę biorc ę swoimi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Wobec łą cznego spe ł nienia obu przes ł anek organ antymonopolowy zakwalifikowa ł dzia ł anie przedsi ę biorcy jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania je ż eli stwierdza naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy. Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. 12 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie 31 - 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : 1.Holding Liwa Sp. z o.o. reprezentowana przez: adwokata Bogdana Chudob ę adwokata Paw ł a Lewi ń skiego apl. adw. Marcina Wolskiego apl. adw. Lidi ę M ł ynarczyk Chudoba Lewi ń ski Capi ń ski Adwokaci s.c. ul. Mogilska 11/16 31-542 Kraków 2.RKR a/a