RKR-54/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61-51/05/BR- /05 Kraków, dn. 12 sierpnia 2005r. DECYZJA Nr RKR - 54 /2005 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172, ze zm.), po przeprowadzeniu – z urz ę du – post ę powania w sprawie stosowania przez przedsi ę biorców Piotra Surm ę i Macieja Tomasiaka dzia ł aj ą cych wspólnie pod firm ą : Firma Budowlano – Us ł ugowo - Handlowa „UNIVERSAL – BUD” z siedzib ą w Gorlicach przy ul. Bieckiej 11- praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – I. Uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu przez przedsi ę biorców Piotra Surm ę i Macieja Tomasiaka dzia ł aj ą cych wspólnie pod firm ą : Firma Budowlano – Us ł ugowo - Handlowa „UNIVERSAL – BUD” w obrocie z konsumentami umów zawieraj ą cych wy łą cznie zapis: „ Wykonawca udziela …miesi ę cznej gwarancji na wykonane us ł ugi”, a nie zawieraj ą cych równocze ś nie informacji, o których mowa w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.), tj. ż e „gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ”- co stanowi naruszenie art. 23a powo ł anej na wst ę pie ustawy, poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. II. Stwierdza si ę zaniechanie stosowania praktyki opisanej w punkcie I od dnia 27 lipca 2005 r., tj. z chwil ą wprowadzenia przez przedsi ę biorców w § 21 formularzy umów zawieranych z konsumentami zapisu „ gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ” . UZASADNIENIE W dniu 13 lipca 2005 r. postanowieniem nr RKR-237/2005 organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania - przez przedsi ę biorców Piotra Surm ę i Macieja Tomasiaka dzia ł aj ą cych wspólnie pod firm ą : Firma Budowlano – Us ł ugowo - Handlowa „UNIVERSAL – BUD” z siedzib ą w Gorlicach (zwanych dalej „UNIVERSAL-BUD”) - praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku 2 udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez stosowanie w obrocie z konsumentami umów zawieraj ą cych wy łą cznie zapis: „ Wykonawca udziela …miesi ę cznej gwarancji na wykonane us ł ugi”, a nie zawieraj ą cych równocze ś nie informacji, o których mowa w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 ze zm.), tj. ż e „gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ” . Post ę powanie to zosta ł o poprzedzone post ę powaniem wyja ś niaj ą cym (sygn. akt RKR- 6-10/05/BR) maj ą cym na celu ustalenie, czy zapisy zawarte w Regulaminach oraz we wzorcach umów stosowanych w obrocie z konsumentami przez „UNIVERSAL-BUD” , nie naruszaj ą przepisów: - art. 385 i nast. Kodeksu cywilnego; - ustawy z dnia 7 pa ź dziernika 1999 r. o j ę zyku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.); - ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 153 poz. 1503 ze zm.); - ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.); - ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.). Informacje i dokumenty uzyskane przez organ antymonopolowy w ww. post ę powaniu wyja ś niaj ą cym zaliczone zosta ł y w dniu 13 lipca 2005 r. postanowieniem nr RKR-238/2005 w poczet dowodów w przedmiotowym post ę powaniu. Jak ustalono „UNIVERSAL-BUD”, zawiera z konsumentami - w formie pisemnej - umowy na wykonanie us ł ug budowlanych. Przeprowadzona przez organ antymonopolowy analiza zapisów formularza umowy pozwoli ł a na stwierdzenie, i ż „UNIVERSAL-BUD” stosuje w umowach zapis: „ Wykonawca udziela ….miesi ę cznej gwarancji na wykonane us ł ugi ”. Jak o ś wiadczy ł „UNIVERSAL-BUD” w pi ś mie z dnia 9 maja 2005 r. „gwarancja na us ł ugi budowlane jest dobrowolna , udzielana indywidualnie dla ka ż dego Inwestora i wynosi ona od 12 do 36 miesi ę cy”. Znalaz ł o to potwierdzenie w przed ł o ż onych kopiach umów. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze ustalenia, organ antymonopolowy – w ramach post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – postawi ł „UNIVERSAL- BUD” zarzut, przywo ł any w sentencji niniejszej decyzji. Odpowiadaj ą c na postawiony zarzut „UNIVERSAL-BUD” w pi ś mie z dnia 8 sierpnia 2005 r. wyja ś ni ł , i ż z dniem 27 lipca 2005 r. w formularzach umów wprowadzi ł zapis „.gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ”. Poinformowa ł ponadto, i ż w okresie od 27 lipca do 8 sierpnia 2005 r. nie podpisa ł ż adnej nowej umowy z konsumentami. Jako dowód przedstawi ł formularz umowy - zawieraj ą cy powy ż szy zapis. 3 Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Stosownie do art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie /…/ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów - zgodnie z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie /…/ - wymagane jest spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 1. bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy; 2. godzenia tych dzia ł a ń w interes konsumentów; 3. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów – okre ś lon ą w art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie /…/ - uwa ż a si ę w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wspólnicy „UNIVERSAL-BUD” s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie /…/ i przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm) i ś wiadcz ą us ł ugi na rzecz konsumentów. W ocenie organu antymonopolowego bezprawno ść post ę powania „UNIVERSAL- BUD” przejawia ł a si ę naruszeniem przepisu art. 23a ust 2 ustawy o ochronie /…/, poprzez niedope ł nienie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Stosowanie w umowach zawieranych z konsumentami wy łą cznie zapisu „ Wykonawca udziela ….miesi ę cznej gwarancji na wykonane us ł ugi ” by ł o niezgodne z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/. Ustaw ę powy ż sz ą - od dnia 1 stycznia 2003 r. - stosuje si ę do dokonywanej w zakresie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa sprzeda ż y rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa t ę rzecz w celu niezwi ą zanym z dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą . Zgodnie z art.627 1 k.c. w zwi ą zku z art. 14 pkt 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/ przepisy o sprzeda ż y konsumenckiej stosuje si ę odpowiednio do umowy zawartej, w zakresie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa przyjmuj ą cego zamówienie, z osob ą fizyczn ą , która zamawia dzie ł o, b ę d ą ce rzecz ą ruchom ą , w celu niezwi ą zanym z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . W ś wietle powy ż szego do umów o dzie ł o w zakresie wykonania us ł ug budowlanych przepisy tej ustawy maj ą zastosowanie. Od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/ udzielanie gwarancji nie jest obowi ą zkowe. Je ż eli jednak ma miejsce, gwarant - stosownie do art. 13 ust. 4 tej ustawy - w dokumencie gwarancyjnym jest zobowi ą zany zawrze ć stwierdzenie, i ż „gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ”. 4 Art. 10 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/ okre ś la odpowiedzialno ść sprzedawcy wobec kupuj ą cego, je ż eli towar jest niezgodny z umow ą . W ś wietle powy ż szego przepisu sprzedawca odpowiada za niezgodno ść towaru konsumpcyjnego z umow ą w przypadku jej stwierdzenia przed up ł ywem dwóch lat od dnia wydania tego towaru kupuj ą cemu. Zatem stosowanie w umowach zawieranych z konsumentami wy łą cznie zapisu „ Wykonawca udziela ( od 12 do 36 miesi ę cznej gwarancji – przypis UOKiK) …miesi ę cznej gwarancji na wykonane us ł ugi ”, jest dzia ł aniem bezprawnym. „UNIVERSAL-BUD” ogranicza konsumentowi mo ż liwo ść korzystania przez okres dwóch lat od daty wykonania us ł ugi z jego uprawnie ń okre ś lonych w art. 10 w zwi ą zku z art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/. Brak w umowach zapisu, i ż „gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ” wprowadza zatem konsumenta w b łą d, co do przys ł uguj ą cych mu uprawnie ń w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci towaru z umow ą i stanowi niedope ł nienie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Zdaniem organu antymonopolowego - bezprawne dzia ł ania „UNIVERSAL-BUD” polegaj ą ce na stosowaniu w obrocie z konsumentami umów zawieraj ą cych wy łą cznie zapis: „ Wykonawca udziela …miesi ę cznej gwarancji na wykonane us ł ugi”, a nie zawieraj ą cych równocze ś nie informacji, o których mowa w art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/, tj. ż e „gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ” godz ą w interes konsumenta, gdy ż ograniczaj ą jego prawa do rzetelnej i pe ł nej informacji o przys ł uguj ą cych mu uprawnieniach w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci towaru z umow ą . Najbardziej opisane dzia ł ania „UNIVERSAL-BUD” godz ą w interes takiego konsumenta, który otrzyma ł krótsz ą ni ż 24 miesi ę czn ą gwarancj ę , a niezgodno ść towaru z umow ą zosta ł a przez niego stwierdzona przed up ł ywem dwóch lat od daty wydania towaru. Móg ł by on bowiem skorzysta ć wówczas z uprawnie ń wynikaj ą cych z przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż w przedmiotowej sprawie spe ł niona zosta ł a pierwsza i druga z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Rozpatrywana sprawa, w ocenie organu antymonopolowego, dotyczy interesu publicznego – zbiorowego interesu konsumentów – albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesów potencjalnie wszystkich tych konsumentów, którzy zlecili po dniu 1 stycznia 2003 r., tj. dacie wej ś cia w ż ycie ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej /…/ lub mieliby zleci ć w przysz ł o ś ci, wykonanie us ł ug budowlanych firmie „UNIVERSAL- BUD”. Spe ł niona zosta ł a zatem trzecia z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e w przedmiotowej sprawie spe ł nione zosta ł y wszystkie przes ł anki warunkuj ą ce stwierdzenie stosowania przez 5 „UNIVERSAL-BUD” praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie /…/ i orzek ł , jak w pkt I sentencji decyzji. Po dokonaniu analizy zmienionego przez „UNIVERSAL-BUD” z dniem 27 lipca 2005 r. formularza umowy zawieranej z konsumentami - organ antymonopolowy uzna ł , i ż jest on zgodny z obowi ą zuj ą cymi w tym zakresie przepisami. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ł , i ż przedsi ę biorcy Piotr Surma i Maciej Tomasiak dzia ł aj ą cy wspólnie pod firm ą : Firma Budowlano – Us ł ugowo - Handlowa „UNIVERSAL – BUD” zaprzestali stosowania praktyki okre ś lonej w art. 23 a ww. ustawy o ochronie /…/, tj. naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Przepis art. 23e ust. 1 ustawy o ochronie /.../ stanowi, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w pkt II sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie /.../, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Krakowie, 30-011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury Barbara du Vall Otrzymuj ą : 1. Piotr Surma, Maciej Tomasiak Firma Budowlano- Us ł ugowo- Handlowa „UNIVERSAL –BUD” ul. Biecka 11 38-300 Gorlice 6 2. RKR a/a