RKR-41/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61- 19/07/BR- /07 Kraków, dn. 2 maja 2007 r. DECYZJA Nr RKR - 41 / 2007 Na podstawie art. art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 ze zm.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: dzia ł aj ą c stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , wskazan ą w art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie przedsi ę biorcy CONTI Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie prowadz ą cego us ł ugi hotelarskie w obiekcie pod nazw ą „Pensjonat Carlton” w Zakopanem przy ul. Grunwaldzkiej 11 polegaj ą ce na stosowaniu wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co do rodzaju obiektu u ż ywaj ą c w materia ł ach reklamowych prawnie chronionej nazwy PENSJONAT , bez uzyskania decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 i 2 i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.) oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 223, poz. 2268 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urz ę du w Krakowie, zwany dalej „organem antymonopolowym” w ramach zakresu dzia ł ania okre ś lonego w art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 ze zm.) – zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów” przeprowadzi ł w okresie od 26 pa ź dziernika 2006 r. do 18 stycznia 2007 r. badanie lokalnych rynków us ł ug hotelarskich i zachowa ń na nich przedsi ę biorców. Na podstawie wyja ś nie ń udzielonych w toku ww. post ę powania wyja ś niaj ą cego przez jednego z obj ę tych badaniem ankietowym przedsi ę biorców – CONTI Sp. z o.o. (zwanego dalej „Przedsi ę biorc ą ” lub „Spó ł k ą ”) organ antymonopolowy ustali ł , i ż pomimo braku decyzji odpowiednich organów o zaszeregowaniu obiektu do w ł a ś ciwego rodzaju i kategorii Przedsi ę biorca u ż ywa ł nazwy PENSJONAT na stronach internetowych i w reklamach prowadzonych w prasie - pisma z dnia 11 grudnia 2006 r. i 16 stycznia 2007 r. 2 W zwi ą zku z dokonaniem powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy p ostanowieniem z dnia 7 lutego 2007 r. Nr RKR-106/2007 na podstawie art. 44 ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie stosowania - przez przedsi ę biorc ę CONTI Sp. z o.o. prowadz ą cego us ł ugi hotelarskie w obiekcie pod nazw ą „Pensjonat Carlton” w Zakopanem przy ul. Grunwaldzkiej 11 - praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co do rodzaju obiektu u ż ywaj ą c w materia ł ach reklamowych prawnie chronionej nazwy PENSJONAT , bez uzyskania decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii. Dopiero w dniu 26 kwietnia 2007 r. Przedsi ę biorca – po kilkukrotnych wezwaniach organu antymonopolowego – odpowiedzia ł na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania z dnia 7 lutego 2007 r. Poinformowa ł , ż e prowadzi dzia ł ania maj ą ce na celu dostosowanie obiektu, aby spe ł nia ł on wymagania jakie przepisy nak ł adaj ą na obiekt hotelarski – pensjonat i dotychczas nie uzyska ł decyzji Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii W toku post ę powania organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Przedsi ę biorca wpisany zosta ł do Rejestru Przedsi ę biorców - Krajowego Rejestru S ą dowego w dniu 18 marca 2002 r. pod numerem 0000099651. Jako przedmiot dzia ł alno ś ci wpisana zosta ł a do ww. Rejestru mi ę dzy innymi dzia ł alno ść zwi ą zana z turystyk ą (PKD 63.30). Spó ł ka zosta ł a w ł a ś cicielem obiektu hotelarskiego Pensjonat Carlton w po ł owie maja 2006 r. Przedsi ę biorca nie posiada decyzji w sprawie zaszeregowania obiektu do rodzaju oraz nadania mu kategorii, jest – zgodnie z o ś wiadczeniem - w trakcie za ł atwiania zwi ą zanych z tym formalno ś ci. Reklama obiektu prowadzona jest na stronie internetowej www.carlton.pl oraz w innych portalach internetowych i w prasie – Gazeta Wyborcza – dodatek „Turystyka”. Na wskazanej przez przedsi ę biorc ę stronie internetowej obiekt nazwany zosta ł pensjonat. S ł owo PENSJONAT znajduje si ę równie ż w tek ś cie . Organ antymonopolowy ustali ł , i ż informacje o obiekcie mo ż na znale źć ponadto na innych stronach internetowych dla przyk ł adu www.ezakopane.com , www.sezonnazakopane.pl. Na wszystkich stronach internetowych obiekt przedstawiany jest jako pensjonat. Do dnia zako ń czenia przedmiotowego post ę powania Przedsi ę biorca nie posiada ł decyzji Marszalka Województwa Ma ł opolskiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Stosownie do art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331) poniewa ż przedmiotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i 3 konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) i nie zosta ł o zako ń czone do dnia wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r., tj. do dnia 21 kwietnia 2007 r. - zastosowane zosta ł y w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Ponadto w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż rozpatrywana sprawa ma charakter publiczno – prawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy byli klientami Przedsi ę biorcy, jak i potencjalnie mogli podj ąć decyzj ę o skorzystaniu z us ł ug hotelarskich w tym obiekcie po zapoznaniu si ę z reklam ą . Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy „Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów” . Zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego, za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą i zawodow ą . Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie prawnej przed godz ą cymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. W art. 23a ustawy nie ma 4 odwo ł ania do konkretnych ustaw z tego wzgl ę du, i ż ogranicza ł oby to Prezesa UOKiK w jego decyzjach w sprawie niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych interesy konsumentów. Zgodnie z dyspozycj ą art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, aby dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów musz ą zosta ć kumulatywnie spe ł nione dwie przes ł anki tj.: 1) bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, 2) godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 1 lit. a i b ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod poj ę ciem „przedsi ę biorca” - rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 i z 2000 r. ze zm.), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej, osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. W badanej sprawie przedmiotem oceny s ą dzia ł ania przedsi ę biorcy wpisanego do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego, pod k ą tem naruszenia przepisów art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jako „bezprawne” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” (tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118) Aby tak zdefiniowane, bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy wype ł nia ł y przes ł anki z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów winny by ć one skierowane przeciwko interesom konsumentów. Musi zatem wyst ą pi ć zwi ą zek mi ę dzy czynem sprzecznym z prawem, a interesami konsumentów pojmowanymi nie tylko jako ich interesy ekonomiczne, ale równie ż szeroko rozumiane prawo do informacji. Co wi ę cej bezprawnym czynem, a wi ę c dzia ł aniem lub zaniechaniem, naruszone musz ą zosta ć zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c nie konkretnego dokonuj ą cego transakcji z przedsi ę biorc ą kontrahenta, a szerszej, bli ż ej nieokre ś lonej grupy potencjalnych kontrahentów traktowanych in abstracto. Aktami prawnymi, do których nale ż y odwo ł a ć si ę w niniejszej sprawie s ą : - ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 223, poz. 2268 ze zm.); - rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których s ą ś wiadczone us ł ugi hotelarskie (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 22, poz. 169); 5 - ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Podstawowym aktem prawnym normuj ą cym dzia ł alno ść na rynku us ł ug hotelarskich jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 223, poz. 2268 ze zm.). Zgodnie z art. 35 tej ustawy us ł ugi hotelarskie mog ą by ć ś wiadczone w obiektach hotelarskich, które spe ł niaj ą okre ś lone wymogi co do wielko ś ci i wyposa ż enia obiektu oraz zakresu ś wiadczonych us ł ug. W art. 36 ww. ustawy zdefiniowanych zosta ł o 7 rodzajów obiektów hotelarskich, w tym mi ę dzy innymi pensjonaty. Pensjonaty zgodnie z tym przepisem to obiekty posiadaj ą ce co najmniej 7 pokoi, ś wiadcz ą ce dla swoich klientów ca ł odzienne wy ż ywienie. Art. 37 ustawy o us ł ugach turystycznych okre ś la kategorie obiektów hotelarskich, przy czym dla hoteli, moteli i pensjonatów przewiduje si ę pi ęć kategorii oznaczonych gwiazdkami. Nazwy rodzajów i oznaczenia kategorii obiektów hotelarskich – stosownie do art. 43 ust. 1 tej ustawy - podlegaj ą ochronie prawnej i mog ą by ć stosowane wy łą cznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich w rozumieniu tego aktu prawnego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych zaszeregowania obiektów hotelarskich do poszczególnych rodzajów i kategorii dokonuje od dnia 1 stycznia 2006 r. marsza ł ek województwa - w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na miejsce po ł o ż enia obiektu hotelarskiego. Wymogi jakie winien spe ł nia ć obiekt hotelarski zaszeregowany do rodzaju obiektu - pensjonat zosta ł y szczegó ł owo okre ś lone w rozporz ą dzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których s ą ś wiadczone us ł ugi hotelarskie (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 22, poz. 169). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2 tego rozporz ą dzenia, wymagania co do wyposa ż enia, zakresu ś wiadczonych us ł ug w tym us ł ug gastronomicznych dla pensjonatów ustalone zosta ł y w za łą czniku nr 2. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w art. 3 ust. 1 wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest dzia ł anie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, je ż eli zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy lub klienta. Natomiast art. 3 ust. 2 precyzuje, ż e czynem tym jest mi ę dzy innymi wprowadzaj ą ce w b łą d oznaczenie us ł ug oraz nieuczciwa reklama. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Stosownie do art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowania si ę klienta. Zgodnie z doktryn ą (tak: ”Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą prof. Dr hab. J. Szwaji, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 690 i nast.) 6 wyliczenie w art. 16 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ma charakter przyk ł adowy na co wskazuje s ł owo „zw ł aszcza” oraz odes ł anie przy ocenie reklamy do wszystkich jej elementów dotycz ą cych reklamowanych towarów. W przedmiotowej sprawie, w przypadku obiektu „Pensjonat Carlton” , organem w ł a ś ciwym do dokonania zaszeregowania do rodzaju i kategorii by ł w maju 2006 r., tj. w dacie kiedy Przedsi ę biorca naby ł ten obiekt - Marsza ł ek Województwa Ma ł opolskiego. Jak wynika z materia ł u zgromadzonego w sprawie, przedsi ę biorca nie posiada od dnia rozpocz ę cia ś wiadczenia us ł ug hotelarskich w „Pensjonacie Carlton ”, tj. od maja 2006 r. do chwili obecnej stosownej decyzji, uprawniaj ą cej go do u ż ywania prawnie chronionej nazwy PENSJONAT. Mimo braku stosownego dokumentu Przedsi ę biorca u ż ywa ł nazwy PENSJONAT w materia ł ach reklamowych zamieszczonych na stronach internetowych www.carlton.pl www.ezakopane.com , www.sezonnazakopane.pl. oraz w innych portalach internetowych i w prasie – Gazeta Wyborcza – dodatek „Turystyka”. Przedsi ę biorca u ż ywaj ą c nazwy PENSJONAT dzia ł a ł bezprawnie naruszaj ą c przepis art. 43 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z cytowanym przepisem nazwa PENSJONAT podlega prawnej ochronie i mo ż e by ć stosowana wy łą cznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich w rozumieniu niniejszej ustawy. Analizuj ą c dzia ł ania Przedsi ę biorcy pod k ą tem bezprawno ś ci w zakresie stosowanej reklamy nale ż y stwierdzi ć , ż e dosz ł o do rozpowszechnienia nieuczciwej reklamy wprowadzaj ą cej klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia us ł ugi. Jak wcze ś niej wskazano, mo ż liwo ść oznaczenia obiektu nazw ą rodzajow ą jest prawem przedsi ę biorcy, przys ł uguj ą cym mu jednak po uprzednim wype ł nieniu przez niego okre ś lonych przepisami warunków. Prawo to nie ma nieograniczonego charakteru, bowiem decyduj ą c si ę na korzystanie z niego przedsi ę biorca – jednocze ś nie - przyjmuje na siebie pewnego rodzaju samoograniczenia polegaj ą ce na rezygnacji z cz ęś ci w ł asnej suwerenno ś ci i na poddaniu si ę kontroli w ł a ś ciwego marsza ł ka województwa, który z chwil ą uprawomocnienia si ę decyzji o zaszeregowaniu obiektu uzyskuje wobec tego przedsi ę biorcy okre ś lone uprawnienia w ł adcze. Mo ż e bowiem dokonywa ć czynno ś ci kontrolnych w zakresie przestrzegania wymaga ń okre ś lonych w art. 35 ustawy o us ł ugach turystycznych, a w razie niedope ł nienia tych wymaga ń zmienia ć , z urz ę du, rodzaj lub kategori ę obiektu lub nawet nakaza ć wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug hotelarskich (art. 41). Obowi ą zuj ą ca w tym kszta ł cie regulacja prawna chroni wi ę c w sposób bezpo ś redni interesy konsumentów – go ś ci pensjonatu przed zani ż aniem standardów i jako ś ci ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug. Konsumenci decyduj ą c si ę na pobyt w pensjonacie i p ł ac ą c za to niejednokrotnie wy ż sze ceny, ni ż w innych obiektach, dzia ł aj ą w prze ś wiadczeniu, ż e na stra ż y ich praw stoi w ł a ś ciwy organ administracji, który - niejako w ich imieniu – b ę dzie móg ł skorzysta ć z przys ł uguj ą cych mu kompetencji. Bezprawne oznaczenie obiektu nazw ą PENSJONAT, który w rzeczywisto ś ci nim nie by ł , nie tylko stanowi ł o przejaw nadu ż ycia zaufania klientów, by ł o to równie ż zatajenie ryzyka jakie wi ążę si ę z korzystaniem z us ł ug obiektu nie b ę d ą cego pensjonatem (ni ż szy standard), 7 ponadto ogranicza ł o uprawnienia konsumentów w analizowanym zakresie, naruszaj ą c w ten sposób ich interesy. Przedsi ę biorca stwarza ł u odbiorców us ł ug hotelarskich fa ł szywy obraz rzeczywisto ś ci. W przedmiotowej sprawie organ antymonopolowy zarzuci ł Przedsi ę biorcy niezgodnie z prawd ą informowanie konsumentów na stronach internetowych i w prasie, gdzie prowadzona by ł a reklama obiektu, i ż obiekt hotelarski zosta ł zakwalifikowany do rodzaju PENSJONAT. Reklama taka wprowadza ł a potencjalnych klientów w b łą d, co do rodzaju obiektu hotelarskiego i standardu jaki obiekt ten prezentuje. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż informacje zawarte na ww. stronach internetowych i reklamach prasowych mo ż na nazwa ć reklam ą , poniewa ż celem zamieszczania tych informacji jest wspieranie zbytu us ł ugi tam wymienionej. Oceniaj ą c potencjaln ą mo ż liwo ść wprowadzenia w b łą d odbiorców reklamy, w tym równie ż przekazu z jakim mamy do czynienia w omawianym stanie faktycznym nale ż y uwzgl ę dni ć , i ż konsument jest s ł abszym uczestnikiem rynku posiadaj ą cym mniejsz ą wiedz ę i do ś wiadczenie ni ż dzia ł aj ą cy profesjonalnie przedsi ę biorca. W tym kontek ś cie nie sposób nie odnie ść si ę do proponowanych przez literatur ę i orzecznictwo tzw. modeli (wzorców) konsumenta. Oceniaj ą c model konsumenta organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. Akt: XVII AmA 118/04) w którym czytamy, ż e „(…) oceniaj ą c model krajowego konsumenta nale ż y pami ę ta ć o specyfice stosunków i zwyczajów panuj ą cych na rynkach wewn ę trznych ka ż dego kraju i takie argumenty mo ż na przytoczy ć dla ochrony interesów rodzimego konsumenta na arenie mi ę dzynarodowej. Zdaniem S ą du „... konsumenci krajowi, którzy przez kilkadziesi ą t lat nie byli poddawani rozwijaj ą cym si ę w tym okresie w krajach zachodnich technikom reklamowym nie s ą wyrobieni w dostatecznym stopniu. Dlatego kryteria oceny dzia ł a ń promocyjnych na krajowym rynku musz ą by ć dla nich bardziej restrykcyjne. W konsekwencji równie ż przepisy wewn ę trzne reguluj ą ce zasady ochrony interesów konsumentów i zwalczania nieuczciwej konkurencji obowi ą zuj ą ce w kraju s ą ostrzejsze, a ich wyk ł adnia dostosowana do rynku na jakim obowi ą zuj ą .” W ś wietle powy ż szego nale ż y przyj ąć , ż e analizy przedmiotowej sprawy nale ż y dokona ć przez pryzmat konsumenta nie ś wiadomego i nieostro ż nego, a tym samym uzna ć , ż e omawiany tekst reklamowy móg ł wprowadzi ć go w b łą d w zakresie standardu obiektu hotelarskiego i wp ł yn ąć na jego decyzj ę nabycia us ł ugi. Konsument na podstawie reklamy by ł przekonany, ż e mo ż e skorzysta ć z us ł ugi hotelarskiej w obiekcie zakwalifikowanym do rodzaju PENSJONAT, tj. obiekcie o ś ci ś le okre ś lonym w stosownych przepisach standardzie (§ 2 ust. 2 pkt 2 ww. rozporz ą dzenia w sprawie obiektów hotelarskich) i stale nadzorowanym przez w ł a ś ciwy organ administracji. W przypadku przedmiotowej reklamy elementami wprowadzaj ą cymi w b łą d by ł o bezprawne nazwanie obiektu hotelarskiego prawnie chronion ą nazw ą PENSJONAT. Opisanie obiektu hotelarskiego jako PENSJONAT mog ł o wywrze ć na konsumentach mylne przekonanie, i ż maj ą do czynienia z obiektem o wy ż szej kategorii, ni ż mia ł o to miejsce w rzeczywisto ś ci, co oznacza, ż e wprowadzi ł o konsumentów w b łą d co do istotnej cechy us ł ugi. 8 Stanowisko organu antymonopolowego odno ś nie faktu, co mo ż e stanowi ć wprowadzenie w b łą d konsumenta znajduje potwierdzenie w doktrynie „ ź ród ł em wprowadzenia w b łą d jest przede wszystkim informacja reklamowa, zawieraj ą ca dane obiektywnie nieprawdziwe” (tak: ”Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą prof. dr hab. J. Szwaji, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 693) . Nale ż y ponadto wskaza ć , ż e oprócz powo ł anych powy ż ej przepisów równie ż Dyrektywa Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. (Dz. Urz. WE z 1984 r. L 250) okre ś la, kiedy reklama winna by ć uznana za wprowadzaj ą c ą w b łą d: 1. dany przekaz rynkowy musi mie ć charakter reklamy; 2. reklama musi co najmniej wywo ł ywa ć niebezpiecze ń stwo wprowadzenia w b łą d; 3. b łą d wywo ł any reklam ą musi mie ć charakter istotny, tj. reklama musi mie ć zdolno ść kierowania zachowaniami rynkowymi konsumentów lub szkodzenia interesom konsumentów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. Dyrektywy reklam ą jest ka ż da wypowied ź zwi ą zana z wykonywaniem handlu lub rzemios ł a, prowadzeniem przedsi ę biorstwa albo wykonywaniem wolnego zawodu, która ma na celu wspieranie zbytu towarów lub ś wiadczenia us ł ug. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż analizowana reklama wywo ł a ł a niebezpiecze ń stwo wprowadzenia konsumentów w b łą d, co do rodzaju i standardu obiektu hotelarskiego. B łą d ni ą wytworzony z punktu widzenia konsumenta mia ł charakter istotny poniewa ż w rzeczywisto ś ci kupowa ł on us ł ug ę o ni ż szym standardzie, ni ż opisana w reklamie. Reklama ta wywo ł ywa ł a ponadto okre ś lone potrzeby u potencjalnych klientów, którzy mieli z ni ą kontakt. Organ antymonopolowy uzna ł zatem, i ż prowadzona przez Przedsi ę biorc ę reklama na stronach internetowych oraz w prasie jest reklam ą wprowadzaj ą c ą klienta w b łą d i mog ą c ą przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia us ł ugi. Powy ż sze stanowisko organu antymonopolowego znajduje potwierdzenie w doktrynie, i tak: - E.Nowi ń ska, M. du Vall „Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2001 a) str. 142 „za reklam ę nale ż y uzna ć ś wiadome dzia ł anie przedsi ę biorcy zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug przez wskazanie na ich cechy w taki sposób , aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów (konsumentów)”. b) str.157 „ prowadzenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. Zarówno w praktyce, jak i w literaturze europejskiej od lat panuje zgodne przekonanie co do szkodliwo ś ci tych dzia ł a ń . Zak ł ócaj ą one nie tylko w ł a ś ciwe relacje pomi ę dzy przedsi ę biorcami, lecz równocze ś nie skutecznie uniemo ż liwiaj ą podj ę cie rzeczowej decyzji przez klientów. Ze wzgl ę du na te w ł a ś nie okoliczno ś ci, wprowadzenie w b łą d stanowi jedno z najbardziej konsekwentnie ś ciganych narusze ń uczciwych stosunków rynkowych. Narusza si ę w ten sposób tak ż e konsumenckie prawo do informacji.” c) str 158 „ aby dany przekaz reklamowy przez swoj ą wprowadzaj ą c ą w b łą d tre ść móg ł podlega ć negatywnej ocenie z punktu widzenia art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy musi posiada ć zdolno ść kierowania wyborem dokonywanym przez klienta….Nie jest przy tym konieczne rzeczywiste nabycie towaru lub us ł ugi, omawiany przepis 9 zakazuje bowiem prowadzenia reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w przypadku kiedy mo ż e ona wp ł yn ąć na decyzje klienta. Dokonuj ą c stosownych ocen, organ orzekaj ą cy nie ma wi ę c obowi ą zku ustalania faktycznych skutków rynkowych tej reklamy”. - P.Bia ł ecki, H.Tucho ł ka „Nieuczciwa lub zakazana reklama” Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2002 str. 40 „ Nale ż y przyj ąć , ż e z wprowadzeniem w b łą d przez reklam ę mamy do czynienia wówczas, gdy powsta ł e na podstawie reklamy wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem rzeczywistym. Decyduj ą ce znaczenie maj ą przy tym wyobra ż enia adresatów reklamy, a nie opinie reklamuj ą cych, czy agencji reklamowych”. Przedsi ę biorca poprzez stosowan ą reklam ę wprowadzi ł konsumentów w b łą d, naruszaj ą c tym samym art. 3 ust. 1 i 2 i art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 43. ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka z art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Dokonuj ą c analizy drugiej przes ł anki zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y udowodni ć , i ż opisane powy ż ej dzia ł ania Przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów i rodz ą po ich stronie niekorzystne skutki. Z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów, mamy do czynienia, gdy skutkami bezprawnych dzia ł a ń przedsi ę biorców dotkni ę ty jest szeroki kr ą g odbiorców – konsumentów, gdy dzia ł ania godz ą w interesy ka ż dego, bli ż ej nieokre ś lonego, traktowanego in abstracto konsumenta. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest, by dzia ł anie przedsi ę biorcy zosta ł o skierowane nie do konkretnego adresata, lecz do adresata, którego nie da si ę z góry oznaczy ć indywidualnie. Wobec tego dzia ł anie to jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa w odniesieniu do ka ż dego z konsumentów (a nie jedynie wobec okre ś lonego konsumenta) i zagra ż a ono, przynajmniej potencjalnie, interesom ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci konsumentów. Przyj ąć zatem nale ż y, ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta przedsi ę biorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zosta ł o w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie 10 ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . Równie ż w literaturze podkre ś la si ę , ż e w przypadku zbiorowych interesów konsumentów, nie chodzi o naruszenie interesu konkretnego konsumenta, dokonuj ą cego transakcji z przedsi ę biorc ą , lecz szersz ą kategori ę (tak: J. Jankowski „Prawo dost ę pu do efektywnego systemu za ł atwiania reklamacji i skarg”, w opracowaniu „Model prawnej ochrony konsumenta”, pod redakcj ą G. Rokickiej, Warszawa 1996, str.119 i nast ę pne). W ś wietle powy ż szego, nale ż y przyj ąć , ż e w niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z godzeniem w zbiorowe interesy tych wszystkich konsumentów, którzy zapoznali si ę z reklam ą obiektu na stronach internetowych i w prasie. Bior ą c pod uwag ę okres ś wiadczenia przez tego Przedsi ę biorc ę us ł ug hotelarskich bez posiadania stosownej decyzji kategoryzacyjnej obiektu hotelarskiego, tj. maja 2006 r. nale ż y uzna ć , i ż liczba tych osób jest znaczna. Widoczne jest wi ę c, ż e bezprawne zachowanie Przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów Przedsi ę biorcy. Zrozumia ł e jest, ż e us ł ugodawca zach ę ca do nabywania danej us ł ugi, nale ż y jednak wskaza ć , i ż rol ą przekazu informacyjnego jest nie tylko promowanie tej us ł ugi i namawianie konsumentów do jej zakupu, ale równie ż rzetelne i zgodne z prawd ą informowanie i reklamowanie. Zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Przedsi ę biorcy jest dzia ł aniem godz ą cym w interesy konsumentów. Jak stwierdzi ł S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2005 r. (sygn. Akt VI ACa 177/2005), „ pojecie interesów konsumenta nale ż y interpretowa ć szeroko, nie zaw ęż aj ą c ich tylko do kwestii interesu ekonomicznego, lecz rozwa ż aj ą c to pojecie równie ż w aspekcie utrudnie ń i komplikacji, jak i dezorganizacji ż ycia oraz konieczno ś ci podj ę cia odr ę bnego post ę powania dla dochodzenia roszcze ń ”. Zatem wype ł niona zosta ł a dyspozycja drugiej przes ł anki niezb ę dnej do stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, zakazanej art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. godzenia przez przedsi ę biorc ę swoimi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów. Wobec łą cznego spe ł nienia obu przes ł anek organ antymonopolowy zakwalifikowa ł dzia ł anie przedsi ę biorcy jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W przypadku uznania praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów organ antymonopolowy – zgodnie z art. 23 c ust. 1 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów – wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechania jej stosowania. 11 Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie 31 - 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : 1. CONTI Sp. z o.o. ul. Garbarska 12 31-132 Kraków 2. RKR a/a