RKR-18/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61-25/05/MS-3/05 Kraków, dn. 25 marca 2005r. DECYZJA Nr RKR - 18/2005 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów I. na podstawie art. 23e ust 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a w/w ustawy o ochronie (…) uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę , polegaj ą c ą na naruszeniu - przez przedsi ę biorc ę pod firm ą SAT KOL Dochniak, Kunysz, Michalik Sp. jawna z siedzib ą w Gryfowie Ś l ą skim przy ul. Lwowskiej 12 - obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: - nie wyodr ę bnienie w umowie – do oddzielnego podpisania - o ś wiadczenia konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, - brak w stosowanych wzorcach umowy postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń konsumenta na wypadek przerwy w dostawie sygna ł u telewizyjnego, - brak w stosowanych wzorcach umowy zapisów okre ś laj ą cych tryb post ę powania reklamacyjnego, - przerwanie dostawy sygna ł u telewizyjnego bez uprzedniego wezwania do zap ł aty w przypadku zw ł oki konsumenta w zap ł acie abonamentu, - zamieszczenie w stosowanych wzorcach umowy postanowienia, zgodnie z którym wy łą cznie w ł a ś ciwym do rozpatrywania sporów jest s ą d siedziby pozwanego, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 21.02.2005r. II. Na podstawie art. 23f ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a w/w ustawy o ochronie (…) nak ł ada si ę na SAT KOL Dochniak, Kunysz, Michalik Sp. jawna obowi ą zek wprowadzenia do obrotu z konsumentami: 1) zmienionych wzorców umowy, uwzgl ę dniaj ą cych zastrze ż enia organu antymonopolowego oraz 2) odr ę bnego o ś wiadczenia konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych III. Na podstawie art. 23f ust. 2 i 3 w/w ustawy o ochronie (…) zobowi ą zuje si ę SAT KOL Dochniak, Kunysz, Michalik Sp. jawna do wykonania nakazu okre ś lonego w pkt II w terminie 3 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji oraz do z ł o ż enia do Prezesa UOKIK Delegatura w Krakowie informacji o jego realizacji . UZASADNIENIE W dniu 28.09.2004r. postanowieniem Nr RKR-356/2004 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie – zwany dalej „organem antymonopolowym” - wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce , którego przedmiotem by ł o wst ę pne ustalenie, czy warunki „Regulaminu ś wiadczenia us ł ug” oraz umów o ś wiadczenie us ł ug satelitarnej telewizji kablowej stosowane w obrocie z konsumentami przez SAT KOL Dochniak, Kunysz, Michalik Sp. jawna z siedzib ą w Gryfowie Ś l ą skim przy ul. Lwowskiej 12 – zwan ą dalej „Spó ł k ą ” - stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 -385 3 k.c. lub naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie informacji uzyskanych w toku post ę powania ustalono, i ż 1. o ś wiadczenie konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych jest jednym z postanowie ń umowy. Zamieszczenie takiego o ś wiadczenia we wzorcu umowy stanowi – w ś wietle orzecznictwa organu antymonopolowego - praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (tak: decyzja nr RWR-35/2003 z dnia 7.11.2003r. Dz. U. UOKIK 2004r. Nr 2 poz. 286). Zgoda konsumenta na przetwarzanie jego danych osobowych powinna by ć bowiem jednoznacznie wyra ż ona, a nie domniemana lub dorozumiana z o ś wiadczenia o innej tre ś ci; 2. brak jest w stosowanych wzorcach umowy postanowie ń , dotycz ą cych uprawnie ń konsumenta na wypadek przerwy w dostawie sygna ł u telewizyjnego oraz sposobu zg ł aszania reklamacji. Nie zamieszczenie w/w postanowie ń narusza dyspozycj ę art. 56 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz. 1800), który okre ś la minimaln ą tre ść umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Przepis ten nak ł ada bowiem na operatorów sieci telekomunikacyjnych – w tym sieci telewizji kablowej – obowi ą zek zamieszczania w umowach stosowanych przez nich w obrocie konsumenckim, postanowie ń okre ś laj ą cych wysoko ść kar w przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi telekomunikacyjnej. Przepisami reguluj ą cymi odpowiedzialno ść operatora w tym zakresie s ą art. 104 – 108 Prawa telekomunikacyjnego; 3. brak jest w stosowanych wzorcach umowy zapisów, okre ś laj ą cych tryb post ę powania reklamacyjnego. Nie zamieszczenie takich postanowie ń w umowie jest sprzeczne z przepisem art. 56 ust. 3 pkt 7 Prawa telekomunikacyjnego, który nakazuje wprost operatorom sieci telekomunikacyjnych zamieszczenie w umowie postanowie ń okre ś laj ą cych sposób i tryb sk ł adania i za ł atwiania reklamacji abonentów; 4. przerwanie dostawy sygna ł u telewizyjnego bez uprzedniego wezwania do zap ł aty w przypadku zw ł oki konsumenta w zap ł acie abonamentu narusza przepis art. 491 § 1 k.c. W ś wietle bowiem tego przepisu, je ż eli jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu ci ążą cego na niej zobowi ą zania, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpowiedni termin do wykonania, z zagro ż eniem, i ż w razie bezskutecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Skutkiem nie wprowadzenia przez operatora powy ż szej procedury konsumenci s ą nara ż eni na przerwanie dostawy sygna ł u telewizyjnego oraz konieczno ść poniesienia kosztów ponownej aktywacji; 5. we wzorcach umowy stosowanych przez w/w przedsi ę biorc ę znajduje si ę postanowienie, w ś wietle którego wy łą cznie w ł a ś ciwym do rozpatrywania sporów jest s ą d siedziby pozwanego. Zapis ten narusza interesy konsumentów, poniewa ż operator ma siedzib ę w Gryfowie Ś l ą skim i abonenci – mieszka ń cy Gorlic i Andrychowa w przypadku dochodzenia roszcze ń od operatora musz ą wyst ę powa ć do s ą du w ł a ś ciwego dla jego 2 siedziby. Tre ść postanowienia jest wprawdzie zgodna z art. 30 k.p.c., lecz wy łą cza mo ż liwo ść zastosowania art. 34 k.p.c. i wytoczenia powództwa przed s ą d miejsca wykonania umowy, tj. przed s ą d w ł a ś ciwy dla w/w miejscowo ś ci. Skutkiem tego konsumenci s ą zmuszeni do poniesienia wysokich kosztów stawiennictwa w s ą dzie, co mo ż e skutkowa ć rezygnacj ą z dochodzenia swoich praw. W dniu 14.02.2005r. – po uzyskaniu upowa ż nienia Prezesa UOKIK - zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w sprawie stosowania przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, okre ś lonej w art. 23a ust. 2 w/w ustawy o ochronie (…), którego zakres zosta ł okre ś lony postanowieniem nr RKR–61/2005. Odpowiadaj ą c na postawiony zarzut, Spó ł ka wyja ś ni ł a pismem z dnia 22.02.2005r., ż e dokona ł a zmian w stosowanych wzorcach umowy, dostosowuj ą c ich tre ść do zastrze ż e ń organu antymonopolowego. Powy ż sze zmiany polegaj ą na wyodr ę bnieniu – do oddzielnego podpisania - o ś wiadczenia konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych oraz wprowadzeniu we wzorcach umowy postanowie ń okre ś laj ą cych: - uprawnienia konsumenta na wypadek przerwy w dostawie sygna ł u telewizyjnego, - tryb post ę powania reklamacyjnego, - sposób post ę powania Spó ł ki w przypadku zw ł oki konsumenta w zap ł acie abonamentu, poprzez przerwanie dostawy sygna ł u telewizyjnego po uprzednim bezskutecznym wezwaniu go do zap ł aty zaleg ł ej nale ż no ś ci, Ponadto Spó ł ka zmieni ł a tre ść postanowienia okre ś laj ą cego w ł a ś ciwo ść s ą du, który w ł adny by ł by rozpatrywa ć spory wynik ł e z realizacji umów zawieranych z konsumentami. Stosownie do zmienionego postanowienia w ł a ś ciwym jest s ą d siedziby pozwanego lub s ą d miejsca wykonania umowy. Spó ł ka przed ł o ż y ł a organowi antymonopolowemu nowe wzorce umowy oraz wzór odr ę bnego o ś wiadczenia konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, a ponadto poinformowa ł a o wprowadzeniu ich do obrotu z konsumentami od dnia 21.02.2005r. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci nale ż y uzna ć , i ż Spó ł ka zaprzesta ł a stosowania zarzucanej jej praktyki, tj. wprowadzi ł a do obrotu z konsumentami zmienione wzorce umowy, dostosowane do wymogów ustawowych. Przepis art. 23e ustawy o ochronie (...) stanowi, ż e w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Stosownie do tre ś ci art. 23f ust. 1 ustawy o ochronie (…), je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszanie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, organ antymonopolowy mo ż e – w drodze decyzji – na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń oraz okre ś li ć - na podstawie art. 23f ust. 2 tej ustawy - termin, w którym powinny one zosta ć wykonane. Jak wykazano powy ż ej, tre ść zakwestionowanych przez organ antymonopolowy wzorców umowy, stosowanych przez SAT KOL, by ł a sprzeczna z obowi ą zuj ą cymi 3 przepisami, w szczególno ś ci Prawa telekomunikacyjnego i kodeksu cywilnego. Oznacza to, i ż zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anek umo ż liwiaj ą cych zastosowanie art. 23f ust. 1 ustawy o ochronie (…). Równie ż druga z przes ł anek wymienionych w powo ł anym przepisie zosta ł a spe ł niona, albowiem SAT KOL wprowadzi ł do obrotu z konsumentami nowe wzorce umowy oraz odr ę bne o ś wiadczenie konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych. Tym samym zadeklarowa ł – per facta concludentia (czynno ś ci dokonane) – podj ę cie dzia ł a ń zmierzaj ą cych do dostosowania si ę do obowi ą zuj ą cych przepisów, stosownie do dyspozycji powo ł anego wy ż ej art. 23f ust. 1 ustawy o ochronie (…). Maj ą c powy ż sze na uwadze, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Krakowie, 31-011 Kraków, pl. Szczepa ń ski 5, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Barbara du Vall Otrzymuj ą : 1 x „SAT KOL” Dochniak, Kunysz, Michalik Sp. jawna; ul. Lwowska 12, 59-620 Gryfów Ś l ą ski 1 x a/a 4