RGD-8/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA W G DA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-13/04/MLM Gda ń sk, dnia 16 sierpnia 2004r. DECYZJA nr RGD.8/2004 Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rze- czowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmianami), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przepro- wadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumen- tów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy W W Z G prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą , polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug hotelarskich w obiekcie pod nazw ą „Ober ż a Pod Lipami” w Ł , uznaje si ę stosowanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę praktyk narusza- j ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na naruszeniu obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz wprowadzaniu konsumentów w b łą d, co do rodzaju i kategorii obiektu, poprzez oznaczenie oraz u ż ywanie w materia ł ach reklamowych prawnie chronionej nazwy HOTEL, bez uzyskania decyzji Wojewody Pomor- skiego o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii, i nakazuje si ę za- niechania ich stosowania. UZASADNIENIE W dniu 30 stycznia 2004r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanowieniem nr 21/2004 (sygn. j.w.) wszcz ął , na podstawie art. 43 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmianami), z urz ę du, post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie ustalenia, czy przedsi ę biorca Wojciech Wójcik, prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą ś wiadcze- niu us ł ug hotelarskich w obiekcie o nazwie „Ober ż a Pod Lipami” w Ł m.in., przestrzega chronionych prawem interesów konsumentów. W dniu 4 lutego 2004r. pracownica Delega- tury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku, dzia ł aj ą c na podstawie upo- wa ż nienia nr 3/2004, przeprowadzi ł a kontrol ę bezpo ś redni ą u przedsi ę biorcy, w wyniku której ustalono m.in., ż e obiekt oznaczony jest nazw ą HOTEL kategorii „**” (dwie gwiazd- ki), uwidocznionej w sposób wyra ź ny i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci zarówno na zewn ą trz (trzy flagi), jak i wewn ą trz. Ponadto takim w ł a ś nie oznaczeniem pos ł ugiwano si ę w materia ł ach reklamowych, tj. folderach i wizytówkach udost ę pnianych klientom na miejscu. Jak wykaza ł a kontrola, na dzie ń jej przeprowadzenia, kontrolowany przedsi ę - biorca nie posiada ł stosownej decyzji w ł a ś ciwego organu dot. zaszeregowania obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii, uprawniaj ą cej do oznaczania obiektu oraz u ż ywania w materia ł ach reklamowych zarówno prawnie chronionej nazwy HOTEL, jak i oznacze ń wskazuj ą cych na kategori ę obiektu. Ustalenia te zosta ł y dodatkowo potwierdzone w korespondencji z Oddzia ł em Turystyki Wydzia ł u Rozwoju Regionalnego Pomorskiego Urz ę du Wojewódzkiego w Gda ń - sku, który w pi ś mie z dnia 22 marca 2004r. podniós ł m.in.: 9 kontrola przeprowadzona przez pracowników Urz ę du Wojewódzkiego wyka- za ł a, ż e na szyldach reklamowych obiektu widnieje nazwa rodzajowa „hotel”, „motel”. Wezwaniem z dnia 19.07.2000r. przedsi ę biorca zosta ł poinformo- wany „ o nieprawnie u ż ywanych nazwach rodzajowych wraz z pouczeniem o konieczno ś ci uregulowania stanu faktycznego z obowi ą zuj ą c ą ustaw ą o us ł u- gach turystycznych”, 9 powtórna kontrola, przeprowadzona dniu 12 czerwca 2001r. wykaza ł a, ż e „pomimo otrzymanego wezwania przedsi ę biorca nie wyst ą pi ł ze stosowanym wnioskiem o zaszeregowanie obiektu do rodzaju „hotel” i nadania kategorii”, i nie bacz ą c na to w dalszym ci ą gu „u ż ywa ł nazwy rodzajowej „motel”, „ho- tel” na szyldach reklamowych przed wjazdem do obiektu oraz w materia ł ach informacyjnych”, 9 Pomorski Urz ą d Wojewódzki, maj ą c na uwadze wyniki dwóch kontroli, w czerwcu 2001r., z ł o ż y ł wniosek do Kolegium ds. Wykrocze ń przy S ą dzie Re- jonowym w G o ukaranie Pana W W, 9 podczas kolejnej kontroli stwierdzono, i ż przedsi ę biorca nadal u ż ywa nazwy rodzajowej hotel bez decyzji administracyjnej. Pismem z dnia 13 maja 2003r . spraw ę przekazano do Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w celu podj ę cia stosowanych czynno ś ci kontrolnych”, 9 kontrola przeprowadzona przez Inspekcj ę Handlow ą w G potwierdzi ł a fakt, pos ł ugiwania si ę przez kontrolowanego zastrze ż on ą nazw ą rodzajow ą obiek- tu hotelarskiego, bezprawnie. W zwi ą zku z czym na w ł a ś ciciela obiektu na ł o- ż ono mandat karny za pope ł nione wykroczenie, 9 pomimo wielu „pism, wezwa ń i mandatów karnych Pan W W nadal ś wiadczy us ł ugi hotelarskie w rozbudowanym ju ż obiekcie „Ober ż a Pod Lipami”, jak równie ż w dalszym ci ą gu pos ł uguje si ę nazw ą rodzajow ą HOTEL oraz okre- ś lon ą kategori ą obiektu, bezpodstawnie. Maj ą c na uwadze te ustalenia, organ antymonopolowy postanowi ł o wszcz ę ciu, z dniem 14 maja 2004r., z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy W W z G wpisanemu do ewi- 2 dencji dzia ł alno ś ci gospodarczej w Urz ę dzie Gminy P pod nr …. , post ę powania pod zarzu- tem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzez oznacze- nie obiektu „Ober ż a Pod Lipami” w Ł prawnie chronionym terminem HOTEL oraz u ż ywanie go w reklamie, przez co przedsi ę biorca ten móg ł wprowadza ć konsumentów w b łą d i na- rusza ć obowi ą zek udzielenia im rzetelnej i prawdziwej informacji co do rodzaju i kategorii obiektu i standardu ś wiadczonych us ł ug, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania skar ż ony przedsi ę - biorca, pismem z dnia 31 maja 2004r., z ł o ż y ł deklaracj ę o zaprzestaniu stosowania nazwy „HOTEL ** ” oraz, ż e w najbli ż szym czasie podejmie on dzia ł ania w celu uzyskania stoso- wanej decyzji kategoryzacyjnej. Dodatkowo, pismem z dnia 28 czerwca 2004r., o ś wiad- czy ł , i ż usun ął reklamy zewn ę trzne oraz zaprzesta ł w rozpowszechnianej reklamie ozna- czania obiektu nazw ą rodzajow ą HOTEL. Nie potwierdzaj ą tego jednak informacje zawarte na stronie internetowej skar ż onego (wydruk z dnia 8 lipca 2004r.), na której przedsi ę bior- ca ten w dalszym ci ą gu okre ś la „Ober żę Pod Lipami” mianem HOTEL. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów [...] okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów (art. 1 ust. 1). Instrumenty przewidziane przepisami ustawy gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, wykorzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczestnikami rynku w dwojakiego rodzaju sytuacjach, tj. wówczas, gdy przedsi ę biorcy ci: 9 nadu ż ywaj ą zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw (art. 8 ust. 2 pkt 7 - praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ), 9 stosuj ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, za któr ą uwa- ż a si ę w szczególno ś ci [...] naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji [...] (art. 23a ust. 2). Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej: „Przez praktyk ę naruszaj ą - c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przed- si ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Dla udowodnienia tej kategorii praktyk nie jest wymagane wykazanie, ż e przed- si ę biorca je stosuj ą cy zajmuje szczególn ą , kwalifikowan ą (dominuj ą c ą ) pozycj ę na rynku. Ź ród ł em tego rodzaju praktyk nie jest bowiem jedynie si ł a ekonomiczna i w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofesjonalnymi uczestnikami obrotu, przejawia- j ą ca si ę nie tyle w indywidualnych transakcjach, co w relacjach z nieskonkretyzowan ą - co do ilo ś ci - grup ą odbiorców. Mo ż na wi ę c wówczas mówi ć o wspólnej cesze stosunków da- 3 nego rodzaju, nawi ą zywanych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentami. Dla rozstrzygni ę - cia wi ę c, czy – w danym przypadku – mamy do czynienia ze zbiorowym interesem ko- niecznym i wystarczaj ą cym jest spe ł nienie przes ł anki, ż e kwestionowanymi dzia ł aniami s ą , lub mog ą by ć dotkni ę ci nawet potencjalni klienci przedsi ę biorcy, do których adresowana jest np. informacja o produkcie czy us ł ugach, je ś li nie spe ł nia ona wymogów: rzetelno ś ci, prawdziwo ś ci i kompletno ś ci. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie prawnej. Zakazane s ą wi ę c takie zachowania przedsi ę biorców, które naruszaj ą uprawnienia nieprofesjonalnych uczestników rynku, poprzez stosowanie wobec nich dzia ł a ń : 9 sprzecznych z prawem, a wi ę c zakazanych na mocy innych przepisów (w art. 23a ustawy nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, ani wskazania innych przepisów, których przekroczenie lub niedope ł nienie stanowi ł oby przes ł ank ę dla orzeczenia przez Prezesa UOKiK o stosowaniu niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych interesy konsumentów), 9 stoj ą cych w sprzeczno ś ci z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi oby- czajami, 9 ograniczaj ą cych lub godz ą cych w uprawnienia konsumentów. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z naka- zem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepi- sami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywil- nym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym ( por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). Chocia ż „dobre obyczaje” nie s ą normami prawnymi, to s ą jednak normami po- st ę powania, które - podobnie jak „zasady wspó łż ycia spo ł ecznego” oraz „ustalone zwycza- je” - powinny obowi ą zywa ć wszystkich przedsi ę biorców w obrocie gospodarczym (nie cho- dzi tu o przestrzeganie dobrych obyczajów w ogóle, ale zachowanie przez profesjonalnych uczestników rynku zasad uczciwo ś ci kupieckiej). O tym czy dane dzia ł anie obra ż a dobre obyczaje, decyduj ą czynniki obiektywne i oboj ę tne jest w zasadzie co sam dzia ł aj ą cy s ą dzi o tej kwestii. Czyn pewien mo ż e by ć zatem uznany za przeciwny dobrym obyczajom, cho ć - by dzia ł aj ą cy nie mia ł ś wiadomo ś ci, ż e czyn jego sprzeciwia si ę dobrym obyczajom i cho ć - by dzia ł aj ą cy z punktu widzenia subiektywnego nie ponosi ł winy co do tego braku ś wia- domo ś ci ( por. Ustawa o zwalczaniu, s. 42-43). Poczynione powy ż ej rozwa ż enia prowadz ą wi ę c do wniosku, ż e bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasa- dami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dowiedzenie, ż e przedsi ę biorca stosuje czyny bezprawne, nie jest jednak wystarczaj ą ce, by postawi ć mu uzasadniony zarzut naruszenia zbiorowych intere- sów konsumentów. Gdyby wi ę c np. nie zap ł aci ł on w terminie nale ż nych podatków, to z pewno ś ci ą post ą pi ł by bezprawnie, ł ami ą c tak przepisy podatkowe, jak i post ę puj ą c w sprzeczno ś ci z dobrymi obyczajami obowi ą zuj ą cymi w obrocie. Zachowania takie, cho ć by i 4 naganne, je ś li pozostaj ą bez wp ł ywu na sfer ę kontaktów z klientami, to - same przez si ę - nie godz ą w ich uprawnienia, ani praw tych a priori nie ograniczaj ą . Oznacza to, ż e aby dane dzia ł anie przedsi ę biorcy uznane by ć mog ł o za przejaw praktyki ograniczaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, oprócz znamion bezprawno ś ci musi mie ć ono negatywny wp ł yw na kszta ł t relacji nawi ą zywanych ze zbiorowo ś ci ą kon- sumentów, których interes doznaje w tej sytuacji uszczerbku. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji [...], „ za prakty- k ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji...lub wpro- wadzaj ą c ą w b łą d reklam ę ”. Ustalaj ą c katalog zachowa ń , definiowanych jako praktyki na- ruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szcze- gólno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter otwarty, a wskazane w nim rodzaje praktyk uzna ć nale ż y jedynie za przyk ł adowe. Tak wi ę c o ile ust. 1 analizowanego artyku ł u zawiera ogóln ą definicj ę praktyk, o tyle w ust. 2 wskazuje si ę na jedynie niektóre - z mo ż liwych - form jej przejawiania si ę . Przepis ten w szczególny sposób akcentuje prawo konsumenta do informacji. Jest ono jedynym z jego zasadniczych praw, bowiem brak pe ł nej wiedzy uniemo ż liwia konsumentowi swo- bod ę oceny i wyboru, ograniczaj ą c wolno ść jego decyzji rynkowych. „Obowi ą zek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu, jego przed- miotu i tre ś ci, przedmiotu ś wiadczenia, a tak ż e powinno ś ci czynienia tego w ten sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kon- traktowania, dotycz ą cego zarówno stadium przedkontraktowego, jak i wszelkich dalszych faz ju ż istniej ą cego stosunku prawnego” ( E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, Warszawa 2002, s. 215 i nast.). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze zbio- rowym interesem konsumentów, bowiem dotyczy ona u ż ywanych w reklamie i oznaczeniu obiektu informacji, adresowanych do by ł ych, obecnych, jak i potencjalnych klientów skar- ż onego przedsi ę biorcy, nakierowanych na zdobycie ich zainteresowania, przychylno ś ci i lojalno ś ci przy wyborze miejsca noclegu. Dokonuj ą c go przeci ę tnie krytyczny konsument bazuje nie tylko na w ł asnym do ś wiadczeniu, ale bierze równie ż pod uwag ę inne czynniki, w tym równie ż uzyskane od oferenta us ł ug informacje. To one w ł a ś nie, w du ż ej cz ęś ci, kreuj ą wyobra ż enie odbiorcy nt. otaczaj ą cej go rzeczywisto ś ci i - je ś li nie s ą one prawdzi- we – mog ą wp ł ywa ć na zafa ł szowanie tego obrazu, a przez to wp ł ywa ć na suwerenno ść i racjonalno ść podejmowanych przez konsumenta decyzji. Z tego te ż powodu na przedsi ę biorcach, których kontrahentami s ą konsumenci, ci ążą szczególne obowi ą zki zwi ą zane z udzielaniem konsumentom prawdziwej, pe ł nej i zrozumia ł ej informacji na temat ś wiadczonych przez nich us ł ug b ą d ź te ż sprzedawanych lub produkowanych towarów. Brak dostatecznej wiedzy ogranicza, czy wr ę cz uniemo ż liwia nabywcom podj ę cie przemy ś lanych wyborów o zakupie okre ś lonych towarów i us ł ug. By- wa równie ż powodem potencjalnego zagro ż enia dla konsumenta, przyczyn ą nieporozu- mie ń w obrocie konsumenckim, stanowi ą c niejednokrotnie przejaw ra żą cego naruszenia interesów konsumentów. Nie tylko fa ł szywa, b ą d ź wprowadzaj ą ca w b łą d, ale równie ż in- formacja niepe ł na, jak te ż i braki w informacji naruszaj ą gwarancj ę bezpiecze ń stwa eko- nomicznego konsumenta, który zdany jest na uznaniow ą , opart ą na niejasnych przes ł an- kach postaw ę profesjonalisty (przedsi ę biorcy). Wyczerpuj ą ce informacje na temat danej 5 oferty sprzeda ż y powoduj ą , i ż konsument wybór o jej przyj ę ciu lub odrzuceniu, podejmuje ś wiadomie, wybieraj ą c dla siebie wariant najkorzystniejszy. Maj ą c na uwadze wy ż ej poczynione rozwa ż ania, dzia ł alno ść skar ż onego przed- si ę biorcy nale ż y oceni ć wed ł ug nast ę puj ą cych kryteriów: 1) zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami i dobrymi obyczajami, 2) respektowania praw konsumenta do pe ł nej, rzeczowej, prawdziwej i rzetel- nej informacji, 3) wp ł ywu tych dzia ł a ń na zbiorowe interesy konsumentów. Ad.1 Podstawowym aktem prawnym normuj ą cym dzia ł alno ść polegaj ą c ą na wyko- nywaniu us ł ug hotelarskich jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz.U. z 2001r. Nr 55 poz. 578 ze zmianami). Zgodnie z art. 35 ustawy us ł ugi te mog ą by ć ś wiadczone w obiektach hotelarskich, które spe ł niaj ą okre ś lone wymogi tak co do wielko- ś ci i wyposa ż enia obiektu, jak i standardów sanitarnych i przeciwpo ż arowych, które musi on spe ł nia ć . Ustawa, w art. 36 ustala, rodzaje obiektów hotelarskich, definiuj ą c m.in. takie poj ę cia jak: 9 hotele – obiekty posiadaj ą ce co najmniej 10 pokoi, w tym wi ę kszo ść miejsc w pokojach jedno- i dwuosobowych 9 motele – hotele po ł o ż one przy drogach, zapewniaj ą ce mo ż liwo ść korzystania z us ł ug motoryzacyjnych i dysponuj ą ce parkingiem, 9 pensjonaty – obiekty posiadaj ą ce co najmniej 7 pokoi, ś wiadcz ą ce dla swoich klientów ca ł odzienne wy ż ywienie W art. 37 ustawy okre ś lone zosta ł y kategorie obiektów hotelarskich, przy czym dla hoteli, moteli i pensjonatów przewiduje si ę pi ęć kategorii oznaczonych gwiazdkami. Zarówno nazwy rodzajów i oznaczenia kategorii obiektów hotelarskich podlegaj ą ochronie prawnej i mog ą by ć stosowane wy łą cznie w odniesieniu do obiektów hotelarskich w rozu- mieniu tego aktu prawnego (art. 43 ust. 1). Zaszeregowania obiektów hotelarskich do po- szczególnych rodzajów i kategorii dokonuje wojewoda, w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na miejsce po ł o ż enia obiektu (art. 38 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie, przypadku obiektu „Ober ż a Pod Lipami”, organem w ł a ś ciwym do dokonania zaszeregowania jest Wojewoda Pomorski. Przed rozpocz ę ciem ś wiadczenia us ł ug hotelarskich w obiekcie, przedsi ę biorca obowi ą zany jest do uzyskania zaszeregowania obiektu do odpowiedniego rodzaju i katego- rii lub mo ż e ubiega ć si ę o tzw. „promes ę ” , czyli przyrzeczenie zaszeregowania tego obiek- tu. Jak wynika z materia ł u zgromadzonego w sprawie, skar ż ony przedsi ę biorca do dnia wydania niniejszej decyzji nie uzyska ł stosowanej decyzji Wojewody, uprawniaj ą cej go do u ż ywania prawnie chronionej nazwy HOTEL jak te ż i nie posiada „promesy” uprawniaj ą cej go do u ż ywania tej nazwy rodzajowej do celów informacyjnych, czy do oznaczenia i pro- mowania obiektu. Co wi ę cej, pomimo wielu kontroli przeprowadzanych przez pracowników ró ż nych instytucji (UW, WIIH w Gda ń sku, Delegatury UOKiK w Gda ń sku) na ł o ż enia man- datów i skierowania sprawy do Kolegium ds. Wykrocze ń , skar ż ony nawet nie podj ął próby 6 uzyskania decyzji Wojewody o zaszeregowaniu obiektu, nadaniu mu kategorii i wpisie do ewidencji, nie dokona ł te ż zg ł oszenia do ewidencji innych obiektów, o których mowa w art. 35 ust. 2 ustawy, prowadzonej przez administracj ę samorz ą dow ą . W okoliczno ś ciach faktycznych sprawy bezspornym jest, ż e prowadz ą cy dzia ł al- no ść gospodarcz ą w „Ober ż y Pod Lipami” w sposób ewidentny dzia ł a z naruszeniem prze- pisów ustawy o us ł ugach turystycznych, bezprawnie wykorzystuj ą c dla oznaczenia, rekla- my i promocji obiektu nazw ę rodzajow ą HOTEL i – dodatkowo - pos ł uguj ą c si ę kategori ą „**” , do czego, co wcze ś niej wykazano, nie mia ł prawa. Nie ulega wi ę c ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e takie zachowanie skar ż onego przedsi ę - biorcy jest sprzeczne nie tylko z obowi ą zuj ą cymi w Polsce normami prawnymi, ale równie ż dobrymi obyczajami. Kieruj ą c si ę wskazówkami p ł yn ą cymi z literatury przedmiotu, przy ocenie zgodno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy z dobrymi obyczajami wzi ąć nale ż y pod uwag ę równie ż to „….jakie skutki przyniesie w przysz ł o ś ci potraktowanie pewnego obyczaju, który znalaz ł odbicie w zachowaniu stron lub jednej z nich, jako zgodnego z dobrymi obyczajami albo z nimi sprzecznego, co w konsekwencji przyczyni si ę do jego upowszechnienia b ą d ź tez odwrotnie do jego zwalczania” (por. Ustawa o zwalczaniu…., s. 42). Maj ą c to na uwa- dze trudno uzna ć bezprawne u ż ywanie nazwy rodzajowej i kategorii obiektu oraz oszuka ń - cze i wprowadzaj ą ce w b łą d oznaczenie budynku za przejaw dostosowywania si ę do do- brych obyczajów obowi ą zuj ą cych w obrocie, co wi ę cej, by zgodnie z nimi takie rozwi ą zania upowszechnia ć i promowa ć . Aprobata takich zachowa ń by ł aby bowiem nie tylko jedno- znaczna z akceptacj ą wprowadzania w b łą d go ś ci hotelowych, ale prowadzi ł aby do z ł ama- nia zasad uczciwej konkurencji pomi ę dzy podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść w hotelar- stwie. W tych okoliczno ś ciach przes ł ank ę o bezprawno ś ci dzia ł ania skar ż onego przed- si ę biorcy uzna ć nale ż a ł o za w pe ł ni udowodnion ą . Ad.2 Podstawowym i zarazem jednym z istotnych ź róde ł informacji o produkcie (to- war, us ł uga) i warunkach jego sprzeda ż y jest dla konsumenta reklama. Stanowi ona szczególn ą form ą przekazu handlowego, zawieraj ą c ą w sobie warstw ę informacyjn ą i per- swazyjn ą , skorelowane ze sob ą w ró ż ny sposób ( por. E. Łę towska, Zarys prawa, Prawo umów, s. 184). Celem ka ż dej reklamy jest zainteresowanie jak najwi ę kszej grupy konsu- mentów, do której reklamowany produkt jest skierowany. Z regu ł y eksponuje ona korzy ś ci p ł yn ą ce z okre ś lonej transakcji i przemilcza jej negatywne skutki. Naganne i zabronione prawem jest emitowanie i rozpowszechnianie – w jakiejkolwiek formie – informacji, które mog ą uniemo ż liwi ć lub ograniczy ć zarówno swobod ę oceny, jak i zamiar podj ę cia decyzji przez konsumenta o zakupie danego towaru czy us ł ugi. W efekcie, na podstawie fa ł szy- wych przes ł anek, ten nieprofesjonalny uczestnik obrotu mo ż e podejmowa ć nie do ko ń ca przemy ś lane i w zwi ą zku z tym niekorzystne dla siebie decyzje rynkowe. Naruszone zosta- j ą wtedy nie tylko; jego prawo do informacji, ale równie ż do bezpiecze ń stwa ekonomicz- nego, czy wr ę cz osobistego. Reklama nieuczciwa mo ż e przybra ć posta ć np. reklamy: wprowadzaj ą cej w b łą d. Okre ś lony przekaz, aby zosta ć uznany za reklam ę wprowadzaj ą c ą w b łą d, musi spe ł - nia ć dwie podstawowe przes ł anki: wprowadza ć w b łą d poprzez wywo ł anie u konsumenta niezgodnego z prawd ą wyobra ż enia o promowanym produkcie, wskutek nieprawdziwo ś ci, 7 niepe ł no ś ci lub dwuznaczno ś ci przekazu i spowodowa ć podj ę cie decyzji o zakupie. Istot- nym jest, aby nieprawdziwo ść , czy te ż nierzetelno ść wizerunku przekazywanego w rekla- mie, by ł a oceniane z punktu widzenia przeci ę tnego konsumenta, który z regu ł y bywa ma ł o krytyczny i ł atwo ulega sugestiom komunikatu (reklamy). Przyj ę cie tego kryterium wzmac- nia ochronne dzia ł anie przepisu o reklamie wprowadzaj ą cej w b łą d. Bez znaczenia jest przy tym, jak szeroko reklama ta by ł a, czy jest upowszechniana i czy ocenie podlega ca ł o- kszta ł t przekazu reklamowego, czy jego poszczególne elementy ( por. E. Łę towska, Zarys prawa, Prawo umów ……, s. 194-199). W przedmiotowej sprawie pomimo, i ż skar ż ony by ł ś wiadomy, ż e u ż ywanie przez niego oznacze ń obiektu bez w ł a ś ciwego umocowania jest bezprawne, to jednak nie odst ą pi ł od tej praktyki. Pos ł uguj ą c si ę zarówno w materia ł ach reklamowych (wizytówki, foldery, strony internetowe) jak i oznaczaj ą c obiekt nazw ą HOTEL skar ż ony sugerowa ł swoim obecnym i potencjalnym go ś ciom, i ż obiekt „Ober ż a Pod Lipami” nie tylko spe ł nia wszystkie wymogi jakie powinien spe ł nia ć obiekt hotelarski, aby uzyska ć stosown ą decyzj ę o zaszeregowaniu, ale równie ż , ż e taka decyzja zosta ł a wydana. W obowi ą zuj ą cym stanie prawnym wymogi takie zosta ł y szczegó ł owo okre ś lone w rozporz ą dzeniu Ministra Gospo- darki z dnia 13 czerwca 2001r., w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w któ- rych s ą ś wiadczone us ł ugi hotelarskie (Dz.U. Nr 66, poz. 665 ze zmianami). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporz ą dzenia, wymagania co do wyposa ż enia, kwalifikacji personelu oraz zakresu ś wiadczonych us ł ug gastronomicznych dla hoteli i moteli ustalone zosta ł y w za- łą czniku nr 1. Dodatkowo, zgodnie z norm ą okre ś lon ą § 8 tego aktu prawnego, wojewoda, jako organ uprawniony do przyznania, zmiany lub uchylenia zaszeregowania, zobowi ą zany jest do dokonania kontroli obiektów hotelarskich, w zakresie spe ł nienia wymaga ń co do wyposa ż enia i ś wiadczonych us ł ug, nie rzadziej ni ż co trzy lata oraz w ka ż dym czasie, je- ż eli jest to uzasadnione informacjami o zmianie warunków dzia ł ania lub naruszenia wyma- ga ń . Maj ą c na uwadze te regulacje, konsument dokonuj ą cy wyboru noclegu w obiek- cie opatrzonym nazw ą HOTEL mo ż e oczekiwa ć , i ż obiekt ten zosta ł sprawdzony, nie tylko pod wzgl ę dem wymogów technicznych, estetycznych, czy formalnych ale te ż i pod wzgl ę - dem bezpiecze ń stwa go ś ci, jak równie ż , ż e podlega on sta ł emu nadzorowi i kontroli. Tym- czasem w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek informacji wska- zuj ą cych na fakt, i ż obiekt spe ł nia wszystkie warunki niezb ę dne do uzyskania pozytywnej decyzji Wojewody Pomorskiego o zaszeregowaniu do odpowiedniego rodzaju i kategorii. Co wi ę cej fakt, i ż w ci ą gu blisko czterech lat przedsi ę biorca o tak ą decyzj ę nie wyst ą pi ł mo ż e rodzi ć uzasadnione podejrzenie, ż e obiekt ten nie spe ł nia wszystkich wymaganych prawem warunków, lub spe ł nia je w sposób niedostateczny. Skoro wi ę c „Ober ż a Pod Li- pami” nie znajduje si ę w ewidencji obiektów hotelarskich to ograniczona jest równie ż mo ż - liwo ść jego kontroli oraz zastosowania sankcji w przypadku gdyby nast ą pi ł o obni ż enie standardu ś wiadczonych us ł ug, lub gdyby dzia ł alno ść w obiekcie prowadzona by ł a nierze- telnie. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż a ł o, ż e bezprawne u ż ywanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę nazwy rodzajowej i oznaczenie kategori ą „**” obiektu „Ober ż a Pod Lipa- mi”, który w rzeczywisto ś ci nie jest hotelem, stanowi bezsprzecznie czyn nieuczciwej kon- kurencji. W przedmiotowej sprawie pos ł ugiwanie si ę przez przedsi ę biorc ę w ofercie han- dlowej nieprawdziw ą i nierzeteln ą informacj ą , co do rodzaju i kategorii obiektu, skutkuje wprowadzeniem klientów w b łą d mo ż e zawa ż y ć na podj ę ciu przez nich (by ć mo ż e b łę dnej, a na pewno nie w pe ł ni przemy ś lanej i suwerennej) decyzji o skorzystaniu z oferowanych 8 us ł ug hotelarskich, podj ę tej w oparciu o mylne informacje i pod wp ł ywem zwodniczej re- klamy. Stoi to w sprzeczno ś ci i w sposób ra żą cy narusza ustawowy obowi ą zek udzielania przez przedsi ę biorców nieprofesjonalnym uczestnikom rynku pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Informacje rozpowszechniane przez skar ż onego w ż adnej mierze nie czyni ą zado ść tym wymogom. Ad. 3 Analizuj ą c dzia ł ania skar ż onego pod k ą tem trzeciego z wy ż ej okre ś lonych kryte- riów nale ż a ł o wzi ąć pod uwag ę nie tylko okoliczno ść , ż e poprzez rozpowszechniane nie- prawdziwych informacji przedsi ę biorca ten stwarza u odbiorców fa ł szywy obraz rzeczywi- sto ś ci, wp ł ywaj ą c w ten sposób na podj ę cie niekorzystnych dla nich decyzji, ale rozwa ż y ć równie ż i to, czy takie dzia ł ania nie ograniczaj ą dodatkowo uprawnie ń konsumentów, przez co godz ą w ich interesy. Uczciwe, tj. odpowiadaj ą ce prawdzie, oznaczenie obiektu okre ś lon ą nazw ą ro- dzajow ą i nadan ą kategori ą pozwalaj ą konsumentom (klientom) mie ć pewno ść co do tego, ż e mog ą oni oczekiwa ć w obiekcie hotelowym tak odpowiadaj ą cej temu oznaczeniu jako ś ci us ł ug, jak i bezpiecze ń stwa osobistego. Natomiast pos ł ugiwanie si ę prawnie chronion ą nazw ą , bez stosowanej podstawy, nie tylko stwarza mylne wyobra ż enie o obiekcie, ale mo ż e te ż ogranicza ć konsumentom mo ż liwo ś ci dochodzenia swoich praw w przypadku zaistnienia sporów z hotelem. Jak ju ż wcze ś niej zaznaczono, mo ż liwo ść oznaczenia obiektu nazw ą rodzajow ą i nadan ą kategori ą jest prawem przedsi ę biorcy, przys ł uguj ą cym mu jednak po uprzednim wype ł nieniu przez niego okre ś lonych przepisami warunków. Prawo to nie ma nieograni- czonego charakteru, bowiem decyduj ą c si ę na korzystanie z niego przedsi ę biorca – jedno- cze ś nie - przyjmuje na siebie pewnego rodzaju samoograniczenia polegaj ą ce na rezygnacji z cz ęś ci w ł asnej suwerenno ś ci i na poddaniu si ę kontroli w ł a ś ciwego wojewody, który z chwil ą uprawomocnienia si ę decyzji o zaszeregowaniu obiektu uzyskuje wobec tego przed- si ę biorcy okre ś lone uprawnienia w ł adcze. Wojewoda mo ż e bowiem dokonywa ć czynno ś ci kontrolnych w zakresie przestrzegania wymaga ń okre ś lonych w art. 35 ustawy o us ł ugach turystycznych, a w razie niedope ł nienia tych wymaga ń zmienia ć , z urz ę du, rodzaj lub ka- tegori ę obiektu lub nawet nakaza ć wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug hotelarskich (art. 41). Obowi ą zuj ą ca w tym kszta ł cie regulacja prawna chroni wi ę c w sposób bezpo ś redni intere- sy konsumentów – go ś ci hotelowych przed zani ż aniem standardów i jako ś ci ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug. Konsumenci ci decyduj ą c si ę na pobyt w hotelu i p ł ac ą c za to niejednokrotnie wy ż sze ceny, ni ż w innych obiektach, dzia ł aj ą w prze ś wiadczeniu, ż e na stra ż y ich praw stoi w ł a ś ciwy organ administracji, który - niejako w ich imieniu – b ę dzie móg ł skorzysta ć z przys ł uguj ą cych mu kompetencji. Bezprawne oznaczenie obiektu nazw ą HOTEL, który w rzeczywisto ś ci nim nie jest, nie tylko stanowi przejaw nadu ż ycia zaufania klientów, ale równie ż ogranicza ich uprawnienia w analizowanym zakresie, naruszaj ą c w ten sposób ich interesy. Nale ż y w tym miejscu zaznaczy ć , ż e zgodnie z § 18 powo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia, obiekty hotelarskie (w tym „Ober ż a Pod Lipami”), w których ś wiad- czono us ł ugi hotelarskie, w dniu wej ś cia w ż ycie przepisów tego rozporz ą dzenia, powinny by ł y zosta ć dostosowane do wymaga ń tego aktu, w terminie jednego roku, od dnia wej- ś cia w ż ycie powo ł anych przepisów, tj.: od dnia 5 lipca 2001r. Natomiast przedsi ę biorca 9 zobowi ą zany by ł do wyst ą pienia o zaszeregowanie obiektu w terminie 6 miesi ę cy od tej daty (art. 50 ustawy o us ł ugach turystycznych). Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy antymonopolowej Prezes Urz ę du uznaje prak- tyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechania jej stosowa- nia. Jak wykazano wszystkie, wymienione wy ż ej, ustawowe przes ł anki z art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie [...] zosta ł y spe ł nione. Skar ż ony przedsi ę biorca oznaczaj ą c obiekt, prawnie chronion ą nazw ą HOTEL, jak równie ż u ż ywaj ą c tej nazwy w reklamie obiektu, naruszy ł obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej infor- macji oraz wprowadza ł ich w b łą d co do rodzaju i kategorii obiektu, w którym ś wiadczy us ł ugi hotelarskie. Z uwagi na fakt, i ż oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kiero- wana jest do bli ż ej nieokre ś lonej liczby us ł ugobiorców, najcz ęś ciej konsumentów indywi- dualnych uzna ć nale ż y, ż e zachowanie przedsi ę biorcy wype ł nia wszystkie dyspozycje ana- lizowanego przepisu. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmianami) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwu- tygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów w Gda ń sku. z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Roman Jarz ą bek Dyrektora Delegatury w Gda ń sku 10