RGD-5/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.402-12/05/06/JM Gda ń sk, dnia 6 marca 2006r. DECYZJA nr RGD.5/2006 I. Na podstawie art. 23 e ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst. jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080) w zwi ą zku z art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę po- wania administracyjnego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko F..... Sp. z o.o. z siedzib ą w Gdyni w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , wskaza- n ą w art. 23 a ust. 2 ww. ustawy, bezprawne – naruszaj ą ce art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, godz ą ce w interesy konsumentów, dzia ł anie F.... Sp. z o.o. w Gdyni polegaj ą ce na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsu- mentów poprzez zamieszczenie w miesi ą cu styczniu 2005 roku w og ł oszeniach praso- wych informacji o tre ś ci: „ Przypominamy równie ż , ż e dokonanie przegl ą du sa- mochodu obj ę tego gwarancj ą producenta poza sieci ą autoryzowanych de- alerów BMW skutkuje utrat ą gwarancji ” i stwierdza si ę jej zaniechanie od miesi ą - ca lutego 2005 r. II. Na podstawie art. 23 d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (tekst. jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080) w zwi ą zku z art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę po- wania administracyjnego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko F... ... Sp. z o.o. z siedzib ą w Gdyni w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e zarzucane dzia ł ania polegaj ą ce na odmowie dokonania przez przed- si ę biorc ę F... sp. z o.o. w Gdyni naprawy gwarancyjnej pojazdu marki BMW, serwiso- wanego poza sieci ą autoryzowanych warsztatów, nie narusza zbiorowych intere- sów konsumentów. U ZASADNIENIE Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku w zwi ą zku z wyst ą pieniem przedsi ę biorcy, przedmiotem którego by ł a interpretacja przepisów reguluj ą - cych kwesti ę mo ż liwo ś ci serwisowania i napraw samochodów w okresie gwarancji w warsztatach nie posiadaj ą cych autoryzacji producentów samochodów, uzyska ł a równie ż informacj ę dotycz ą c ą opublikowania przez firm ę F....Sp. z o.o. z siedzib ą w Gdyni (zwana dalej F.... lub stron ą ) og ł osze ń prasowych – reklamuj ą cych swoje us ł ugi. Og ł oszenie pra- sowe zosta ł o zamieszczone w dniu 17 stycznia 2005 r. w „Gazecie Wyborczej” w lokalnym dodatku pn. „Trójmiasto”. W og ł oszeniu tym przedsi ę biorca tj. F... Ltd sp. z o.o. - jako de- aler pojazdów samochodowych marki BMW i MINI - reklamuj ą c swoj ą firm ą zawar ł mi ę dzy innymi informacj ę o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Przypominamy równie ż , ż e dokonanie przegl ą du samochodu obj ę tego gwarancj ą producenta poza sieci ą autoryzowa- nych dealerów BMW skutkuje utrat ą gwarancji ”. W zwi ą zku z pozyskaniem powy ż szych informacji oraz formu ł owanym zarzutem odmowy dokonania przez F.... napraw gwarancyjnych pojazdów serwisowanych wcze ś niej poza sieci ą autoryzowanych warsztatów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów (dalej zwany Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) postanowieniem nr 239 z dnia 15 lipca 2005 r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie ustale- nia, czy F... Sp. z o.o. reklamuj ą c w prasie swoje us ł ugi i informuj ą c konsumentów za po- moc ą og ł osze ń prasowych o utracie praw z gwarancji w przypadku serwisowania pojazdu BMW poza sieci ą autoryzowanych dealerów BMW, jak te ż poprzez odmow ę dokonywania napraw gwarancyjnych pojazdów serwisowanych poza sieci ą autoryzowanych warsztatów, stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, zdefiniowane w art. 23 a ust. 2 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwan ą dalej ustaw ą o ochronie […] lub ustaw ą antymonopolow ą . W odpowiedzi na pismo Urz ę du, strona post ę powania w stanowisku z dnia 29 lip- ca 2005 r. wyja ś ni ł a, i ż odmowy dokonania napraw gwarancyjnych udzielono tylko i wy- łą cznie w sytuacji, gdy czynno ś ci serwisowe zosta ł y dokonane przez warsztat niezale ż ny, niezgodnie z technologi ą nakazan ą przez BMW Polska i tym samym zabiegów serwisowych dokonano wadliwie. Uzasadniaj ą c swoje post ę powania strona powo ł a ł a si ę na § 11 pkt 5 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lo- nych porozumie ń wertykalnych w sektorze pojazdów samochodowych spod zakazu poro- zumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. Nr 38, poz. 329 ze zm.), który stanowi, i ż „ wy łą czenie stosuje si ę do klauzul ograniczaj ą cych konkurencj ę zawartych w porozumie- niach wertykalnych w sektorze pojazdów samochodowych, które w szczególno ś ci nak ł ada- j ą na warsztat obowi ą zek stosowania do napraw gwarancyjnych, bezp ł atnych us ł ug serwi- sowych lub us ł ug serwisowych dokonywanych w ramach kampanii serwisowych oryginal- nych cz ęś ci zamiennych, dostarczonych przez dostawc ę ” [karta nr 23-25 akt post ę powa- nia]. Odnosz ą c si ę wi ę c do przepisów wskazanego wy ż ej rozporz ą dzenia, strona post ę po- wania o ś wiadczy ł a, i ż „ stwierdzenie, ż e warunkiem koniecznym utrzymania gwarancji na pojazdy BMW jest dokonywanie naprawy w autoryzowanym zak ł adzie naprawczym jest zgodne z prawem ochrony konkurencji” ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł CO NAST Ę PUJE : F.... Ltd spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Gdyni jest autory- zowanym dealerem samochodów marki BMW, dzia ł aj ą cym na terenie województwa po- morskiego. W miesi ą cu styczniu 2005 roku na zlecenie tego ż przedsi ę biorcy ukaza ł y si ę w 2 prasie tj. w dzienniku „Gazeta Wyborcza” - dodatku lokalnym „Gazeta Trójmiasto” og ł o- szenia o tre ś ci zakwestionowanej przez Prezesa Urz ę du. Z pisma skar ż onego przedsi ę bior- cy z dnia 9 grudnia 2005r. wynika, ż e tematyczne og ł oszenie ukaza ł o si ę dwa razy. W kwestii zarzutu odmowy wykonania napraw gwarancyjnych pojazdów BMW serwisowanych poza sieci ą autoryzowanych warsztatów, strona wskaza ł a, i ż nie odmówiono wykonania naprawy gwarancyjnej ż adnego samochodu sprzedanego poza sieci ą dealersk ą na terenie RP, je ś li usterki kwalifikowa ł y si ę do napraw gwarancyjnych. Jedyna odmowa dotyczy ł a naprawy auta Pani J. B. zam. w Kartuzach. Fakt powy ż szy zosta ł uzasadniony uszkodze- niem sterownika silnika pojazdu na skutek wadliwie dokonanej naprawy przez nie autory- zowan ą stacj ę obs ł ugi. Z kolei, BMW Polska Sp. z o.o. w Warszawie, generalny dystrybutor samocho- dów tej marki w Polsce, w odpowiedzi na wyst ą pienie Urz ę du, w pi ś mie z dnia 27 lipca 2005 roku [k. 27] o ś wiadczy ł , i ż nigdy nie informowa ł u ż ytkowników samochodów BMW o gro ź bie utraty gwarancji w przypadku przeprowadzenia serwisów w niezale ż nych warszta- tach. W kolejnym pi ś mie z dnia 02.09.2005 r. [k.31] wyja ś ni ł równie ż , i ż tre ść og ł oszenia firmy F... Sp. z o.o. nie by ł a akceptowana i refundowana przez niego, jako Generalnego Dystrybutora. Maj ą c na uwadze powy ż sze fakty i okoliczno ś ci, Postanowieniem nr 368 wydanym w dniu 18 pa ź dziernika 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, poprzez informowanie konsumentów, za pomoc ą og ł osze ń prasowych, o utracie gwarancji w przypadku serwisowania pojazdów BMW poza sieci ą autoryzowanych dealerów BMW, oraz odmow ę dokonywania napraw gwarancyjnych pojazdów serwisowa- nych poza sieci ą autoryzowanych warsztatów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 2 uokik. O RGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł CO NAST Ę PUJE : Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów [...] okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów (art. 1 ust. 1). Instrumenty przewidziane przepisami ustawy gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, wykorzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczestnikami rynku w dwojakiego rodzaju sytuacjach, tj. wówczas, gdy przedsi ę biorcy ci: 9 nadu ż ywaj ą zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw (art. 8 ust. 2 pkt 7 - praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ), 9 stosuj ą wobec konsumentów dzia ł ania bezprawne, godz ą c w ten sposób w ich interesy (art. 23a ustawy – praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy kon- sumentów) W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z drug ą z wy ż ej wskazanych ka- tegori ą praktyk o charakterze antykonsumenckim. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie [...], „ Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy”. Dla udowodnienia stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsu- 3 mentów nie jest wymagane wykazanie, ż e przedsi ę biorca je stosuj ą cy zajmuje szczególn ą , kwalifikowan ą (dominuj ą c ą ) pozycj ę na rynku. Ź ród ł em tego rodzaju praktyk nie jest bo- wiem jedynie si ł a ekonomiczna i w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofesjonalnymi uczestnikami obrotu, przejawiaj ą ca si ę nie tyle w indywidualnych transakcjach, co w relacjach z nieskonkretyzowan ą - co do ilo ś ci - grup ą odbiorców. Je ś li relacje te charakteryzuj ą si ę pewn ą wspóln ą cech ą , to wyst ę powanie takiego w ł a ś nie wy- ró ż nika w stosunkach danego rodzaju, nawi ą zywanych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsu- mentami wskazuje, ż e – w danej, konkretnej sprawie – mamy do czynienia nie z sum ą indywidualnych interesów, ale ze zbiorowym interesem konsumentów. Mo ż e on zosta ć na- ruszony równie ż i w tych sytuacjach, gdy kwestionowanymi dzia ł aniami przedsi ę biorcy do- tkni ę ci s ą nie tylko aktualni, ale równie ż potencjalni jego klienci, do których jest adreso- wana np. informacja o produkcie czy us ł ugach. Zgodnie z art. 23a ust 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za prakty- k ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci m.in. narusze- nie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nie- uczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Do postawienia przedsi ę biorcy zarzutu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23 a ust. 2 ustawy antymonopolowej konieczne jest wykazanie i udowodnienie, ż e podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł anie: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, a wi ę c w relacjach pomi ę dzy podmio- tem posiadaj ą cym przymiot przedsi ę biorcy a konsumentami, 9 nie odnosi si ę do indywidualnych przypadków, ale charakteryzuje stan relacji zawieranych z pewn ą zbiorowo ś ci ą konsumentów, 9 jest bezprawne, czego przyk ł adem jest stosowanie nieuczciwej i wprowadza- j ą cej w b łą d reklamy oraz prowadzenie dzia ł alno ś ci z naruszeniem obo- wi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, 9 godzi w zbiorowe interesy konsumentów, F... Sp. z o.o. w Gdyni jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oferuje on nowe samochody oraz dokonuje ich przegl ą dów i napraw nie tylko na rzecz innych przedsi ę biorców, ale równie ż na rzecz kon- sumentów. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w ro- zumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z pó ź n. zm.)”. Zgodnie z przepisem art. 22 1 K.c. „za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fi- zyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą go- spodarcz ą lub zawodow ą ”. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e zarówno obecni, przyszli, jak i poten- cjalni klienci F... s ą konsumentami i to do nich m.in. kierowane by ł o przedmiotowe og ł o- szenie prasowe, a wi ę c zakwestionowane przez organ antymonopolowy dzia ł ania przed- si ę biorcy uwidacznia ł y si ę w obrocie konsumenckim. Ponadto adresatem reklamy opublikowanej w prasie jest niew ą tpliwie szerszy, nie- zindywidualizowany i nieidentyfikowalny, co do ilo ś ci, kr ą g aktualnych i przysz ł ych klientów F..... St ą d te ż nie ulega kwestii, ż e w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z pewn ą zbiorowo ś ci ą konsumentów, której interes nie jest to ż samy z sum ą , ale raczej wypadkow ą , indywidualnych interesów konsumentów. St ą d uzna ć nale ż a ł o, ż e i druga ze wskazanych wy ż ej przes ł anek zosta ł a spe ł niona. Kolejn ą przes ł ank ą wymagaj ą c ą udowodnienia jest bezprawno ść , to jest taka ce- cha dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż y- 4 cia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z naka- zem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepi- sami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywil- nym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa 1 . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą - pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawar- ty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konku- rencji (Dz. U. 1993 r. Nr 47, poz. 211 ze zm.) zwanej dalej ustaw ą o zwalczaniu nieuczci- wej konkurencji. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 tego aktu prawnego za czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy uznaje si ę reklam ę wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą - c ą przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Przepis ten w szcze- gólny sposób akcentuje prawo konsumenta do uzyskania prawdziwych, nieoszuka ń czych i niezwodniczych informacji o produktach, czy us ł ugach oferowanych konsumentom i re- klamowanych przy u ż yciu dowolnego sposobu formy reklamy. Brak bowiem dostatecznej wiedzy ogranicza, czy wr ę cz uniemo ż liwia nabywcom podj ę cie przemy ś lanej i w pe ł ni su- werennej decyzji o zakupie okre ś lonych towarów i us ł ug. Bywa równie ż powodem poten- cjalnego zagro ż enia dla konsumenta, stanowi ą c niejednokrotnie przyczyn ę nieporozumie ń w obrocie konsumenckim. Informacja nierzetelna, a tak ż e wprowadzaj ą c ą w b łą d narusza gwarancj ę bezpiecze ń stwa ekonomicznego konsumenta, który zdany jest na uznaniow ą , opart ą na niejasnych przes ł ankach postaw ę profesjonalisty (przedsi ę biorcy). Reklama zgodna z przepisami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji powoduje natomiast, i ż jej adresaci decyzj ę o ewentualnym nabyciu reklamowanego towaru, czy us ł ugi, podejmu- je ś wiadomie, wybieraj ą c dla siebie wariant najkorzystniejszy, opieraj ą c si ę na prawdzi- wych przes ł ankach. Podobne uregulowania obowi ą zuj ą w prawie wspólnotowym, gdzie czo ł owe miej- sce w zakresie zwalczania praktyk nieuczciwej konkurencji w przypadkach reklamy wpro- wadzaj ą cej w b łą d, zajmuje dyrektywa Rady EWG z 10.9.1984r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d (zmieniona moc ą dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 6.10.1997r. w sprawie zmiany dyrektywy wprowadzaj ą cej w b łą d w celu uwzgl ę dnienia reklamy porównawczej). Dyrektywy te pod poj ę ciem reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d uzna ł y reklam ę , która w jakikolwiek sposób, w łą cznie z jej wygl ą dem wprowadza lub mo ż e wprowadzi ć w b łą d osoby, do których jest kierowana lub do których dociera, i mo ż e – z powodu zawartych w niej elementów oszuka ń czych – wp ł yn ąć na dzia ł alno ść gospodarcz ą 1 Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s.38-39. 5 tych osób lub szkodzi ć konkurentowi (art. 1 pkt 2 dyrektywy nr 450/84 Rady EWG) 2 . W przedmiotowej sprawie F..... sp. z o.o. postawiono zarzut podejmowania dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na dopusz- czaniu si ę przez ww. przedsi ę biorc ę czynu nieuczciwej konkurencji poprzez stosowanie reklamy wprowadzaj ą cej klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł ywa ć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Nale ż y przyj ąć , ż e z wprowadzeniem w b łą d przez reklam ę mamy do czynienia wówczas, gdy powsta ł e na podstawie reklamy wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem rzeczywistym. Decyduj ą ce znaczenie maj ą przy tym wyobra ż enia adre- satów reklamy, a nie opinie reklamuj ą cych czy agencji reklamowych 3 . Organ antymonopolowy nie podziela stanowiska strony post ę powania wskazuj ą cej na zgodno ść zakwestionowanej cz ęś ci reklamy z przepisami Rozporz ą dzenia Rady Mini- strów z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykal- nych w sektorze pojazdów samochodowych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych kon- kurencj ę (Dz. U. Nr 38, poz. 329 ze zm.). Po pierwsze dlatego, ż e wskazywane przez F..... zapisy § 11 pkt 5 oraz § 12 pkt 6 rozporz ą dzenia, zawieraj ą ce wy łą czenie spod zakazu porozumie ń , klauzul ograniczaj ą - cych konkurencj ę pewnych rodzajów porozumie ń wertykalnych w sektorze pojazdów sa- mochodowych które, „ nak ł adaj ą na warsztat obowi ą zek stosowania do napraw gwarancyj- nych, bezp ł atnych us ł ug serwisowych lub us ł ug serwisowych dokonywanych w ramach kampanii serwisowych oryginalnych cz ęś ci zamiennych, dostarczanych przez dostaw ę ”, w ż aden sposób nie wprowadzaj ą i nie legalizuj ą mo ż liwo ś ci ustalania przez producenta, w uzgodnieniu z autoryzowanymi warsztatami serwisowymi, zakazu honorowania udzielonej przez producenta na pojazd gwarancji, w sytuacji gdy konsument, w ł a ś ciciel – u ż ytkownik samochodu, wcze ś niej zleca ł napraw ę lub przegl ą d samochodu poza sieci ą autoryzowa- nych przez producenta warsztatów samochodowych. Niezale ż nie od tego strona post ę po- wania w ż aden sposób nie wykaza ł a, aby takie porozumienie z producentem - Generalnym Dystrybutorem, zawieraj ą ce kwestionowane przez organ antymonopolowy postanowienie, zosta ł o zawarte. Po wtóre, z przepisów Rozporz ą dzenia Komisji (WE) NR 1400/2002 z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumie ń werty- kalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym z 31.7.2002. (Dz. Urz. UE. L 2002.203.30) nie wynika uprawnienie do zalegalizowania tego rodzaju uzgodnie ń . Po- twierdzeniem powy ż szego jest stanowisko zawarte w pismach Komisji Europejskiej obja- ś niaj ą cych Dyrektyw ę 1400/2002 (tzw. Explonatory Brochure), gdzie w „Wyja ś nieniach” - w pytaniu i odpowiedzi nr 37 Explonatory Brochure zawarto interpretacj ę przepisów rozpo- rz ą dzenia wed ł ug której, producent nie ma prawa uzale ż ni ć utrzymanie r ę kojmii i gwaran- cji od miejsc w których odbywaj ą si ę przegl ą dy i zaw ę zi ć kr ą g podmiotów je wykonuj ą cych jedynie do warsztatów autoryzowanych ( http://www.europa.eu.int/comm/competition/car_sector/exlanatory_brochure_pl.pdf ). Interpretacja ta nie by ł a kwestionowana i podwa ż ana przez przedstawiciela producenta, tj. BMW Polska sp. z o.o. w Warszawie. Pomijaj ą c powy ż sz ą konstatacj ę b ę d ą c ą odniesieniem si ę do argumentów pre- zentowanych przez stron ę post ę powania, organ antymonopolowy podnosi, i ż w istocie dla 2 P. Bia ł ecki, H. Tucho ł aka, Nieuczciwa lub zakazana reklama, Nowe regulacje ustawowe. Tek- sty aktów prawnych. Wzory Umów, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2002, str. 41 i nast. 3 Por. ustawa o zwalczaniu…., s. 144-147 6 rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy nie ma decyduj ą cego znaczenia, ocena i analiza dzia ł a ń przedsi ę biorcy w ś wietle powo ł anych wy ż ej przepisów rozporz ą dzenia, tj. czy porozumienie pomi ę dzy dostawc ą (BMW Polska) a dystrybutorem (F... Sp. z o.o.) zosta ł o zawarte, a wi ę c czy maj ą w tym przypadku zastosowanie wskazane wy ż ej przepisy Przedstawiony skar ż onemu zarzut dotyczy bowiem naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakazuj ą cego stosowania przez przedsi ę biorc ę reklamy w prowa- dzaj ą cej w b łą d. Tym samym, zasadniczego znaczenia nabiera kwestia, czy tre ść zakwe- stionowanej reklamy (og ł oszenia) jest zgodna z tre ś ci ą dokumentu gwarancyjnego wysta- wionego przez producenta pojazdu, jaki w ka ż dym przypadku otrzymuje konsument za- kupuj ą cy nowy samochód marki BMW. Istotn ą jest bowiem - w tym przypadku – ocena zgodno ś ci wyobra ż e ń adresatów reklamy, powsta ł ych w zwi ą zku z tre ś ciami zawartymi w materia ł ach reklamowych, a odnosz ą cych si ę do przys ł uguj ą cego konsumentom zakresu uprawnie ń gwarancyjnych, i uprawnie ń faktycznych, które mog ą wynika ć wy łą cznie z do- kumentu gwarancyjnego wystawionego przez gwaranta. Jak podkre ś la si ę w literaturze przedmiotu 4 , wypowied ź reklamowa o towarze, us ł udze lub podmiocie ś wiadcz ą cym te us ł ugi nakierowana jest intencj ą wywo ł ania po żą danej reakcji ze strony potencjalnych od- biorców. Wa ż nym przy dokonywaniu takiego porównania jest nie tyle zamiar, jaki przy- ś wieca ł reklamodawcy, ale odbiór z jakim reklama ta spotyka si ę u przeci ę tnego odbiorcy, a wi ę c - w konsekwencji - nie cel ale skutek reklamowy. W toku obiektywizacji indywidual- nych wyobra ż e ń przeci ę tnego konsumenta 5 bierze si ę pod uwag ę tre ść , tre ść , j ę zyk form ę i no ś nik wypowiedzi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e dla w miar ę dobrze poinformowanego, ostro ż nego i uwa ż nego klienta informacja zamieszczona w reklamie firmy F.... o tre ś ci „ Przypominamy równie ż , ż e dokonanie przegl ą du samochodu obj ę tego gwarancj ą produ- centa poza sieci ą autoryzowanych dealerów BMW skutkuje utrat ą gwarancji” zrozumiana musia ł a by ć jednoznacznie, zgodnie z jej tre ś ci ą . Tymczasem, wystawienie gwarancji jest o ś wiadczeniem woli gwaranta, który deklaruje mo ż liwo ść realizacji pewnych uprawnie ń w sposób i na warunkach okre ś lonych w dokumencie gwarancyjnym. Wydanie takiego dokumentu tworzy zobowi ą zanie po stro- nie gwaranta do wykonania postanowie ń gwarancji, w przypadku gdy konsument powo ł a si ę na przys ł uguj ą ce mu uprawnienia. W dokumencie otrzymanym od generalnego dys- trybutora samochodów BMW na Polsk ę tj. firm ę BMW GROUP Polska – w warunkach gwa- rancji b ę d ą cych cz ęś ci ą ogólnych warunków sprzeda ż y [k. 36], w punkcie 9 c zawarto za- pis, zgodnie z którym gwarant mo ż e [podkr. UOKiK] zdecydowa ć o utracie uprawnie ń gwarancyjnych w razie dokonywania napraw i przegl ą dów oraz wymiany p ł ynów w zak ł a- dach serwisowych, które nie s ą prowadzone przez Dealerów BMW. Abstrahuj ą c od kwestii zgodno ś ci takiego zapisu gwarancji z powo ł anym wy ż ej stanowiskiem zawartym w „Wyja ś nieniach” Komisji Europejskiej, nota bene przyj ę tym przez BMW Group Polska, uzna ć nale ż a ł o, ż e kwestionowana, stosowana przez F.... rekla- ma by ł a niezgodna z warunkami gwarancji udzielanej przez producenta, oraz innych kra- jowych dealerów samochodów BMW. Informowa ł a ona bowiem konsumentów- posiadaczy samochodów tej marki, nie o potencjalnej mo ż liwo ś ci utraty uprawnie ń gwarancyjnych (tak jak jest zapisane w dokumencie gwarancyjnym przedstawionym przez Dystrybutora), lecz o bezwarunkowej utracie takich uprawnie ń , w przypadku dokonywania przegl ą du samochodów marki BMW poza sieci ą autoryzowanych serwisów producenta. 4 Por. ustawa o zwalczaniu……, s. 140 -141 5 Por. orzeczenie ETS w sprawie Estée Lauder, C-220/98: „ przeci ę tny konsument – w miar ę dobrze poinformowany, ostro ż ny i uwa ż ny” 7 Tak wi ę c, w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy, w ocenie Prezesa Urz ę du, in- formacja zawarta w reklamie i og ł oszeniach prasowych umieszczonych w styczniu 2005 roku w dzienniku „Gazeta Wyborcza” - dodatku lokalnym „Gazeta Trójmiasto” opublikowa- n ą na zlecenie F... Spó ł ka z o.o. w Gdyni, o wskazanej wy ż ej tre ś ci by ł a informacj ą nie- prawdziw ą i wprowadzaj ą c ą w b łą d, nie maj ą c ą umocowania w obowi ą zuj ą cym prawie, a przez to sprzeczn ą z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Przepis ten zabrania bowiem stosowania reklamy wprowadzaj ą cej klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Konsumenci - w ł a ś ci- ciele i u ż ytkownicy samochodów BMW pozostaj ą cych jeszcze na gwarancji, sugeruj ą c si ę tre ś ci ą og ł oszenia mogli bowiem rezygnowa ć z bardziej dla nich dogodnych (odleg ł o ść od miejsca zamieszkania), b ą d ź bardziej korzystnych (cena, warunki serwisu, czas oczekiwa- nia na wykonanie us ł ugi itp.) warunków wykonywania przegl ą dów serwisowych w innych, ni ż autoryzowane stacje obs ł ugi, obawiaj ą c si ę bezwzgl ę dnej utraty gwarancji. Nie ulega wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e kwestionowana tre ść reklamy nie tylko zawiera ł a nieprawdziwe in- formacje, ale tak ż e mog ł a bezsprzecznie wp ł yn ąć na decyzje konsumentów i narusza ć in- teres ekonomiczny konsumentów. Z tych te ż powodów uznano, ż e kolejna z wy ż ej wskazanych przes ł anek art. 23 a ustawy antymonopolowej tj. bezprawno ść zosta ł a spe ł niona. Dzia ł aj ą c w ten sposób, przedsi ę biorca F... niew ą tpliwie naruszy ł interesy swo- ich obecnych i potencjalnych kontrahentów (konsumentów), informuj ą c bezpodstawnie o ograniczeniu ich prawa i wprowadzaj ą c ich w b łą d, naruszaj ą c tym samym obowi ą zek udzielenia rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Zachowania rynkowe skar ż onego sta ł y tak ż e w sprzeczno ś ci z dobrymi obyczajami, w tym z zasad ą uczciwo ś ci kupieckiej. St ą d uzna ć nale ż y, ż e skar ż onego mia ł y charakter antykonsumencki, czyli godz ą cy w interesy konsumentów (klientów). Ustawa antymonopolowa nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumen- tów, jako takiego. Bior ą c jednak pod uwag ę fakt, ż e realizowana w jej zakresie ochrona konkurencji i konsumentów dokonuje si ę w interesie publicznym, nie jest uznawana za zbiorowy interes konsumentów suma ich interesów indywidualnych, rozumianych jako in- teresy pojedyncze poszczególnych konsumentów. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów podejmuj ą c, w ramach przyznanych mu uprawnie ń , dzia ł ania w interesie konsumentów, czyni to nie na rzecz jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy ale zbiorowo ś ci konsumentów, zatem za zbiorowy interes konsumentów nale ż y rozumie ć interes ogó ł u konsumentów. Reklama firmy F.... adresowana by ł a do bli ż ej nieokre ś lonej liczy us ł ugo- biorców, najcz ęś ciej konsumentów, obecnych i potencjalnych w ł a ś cicieli pojazdów samo- chodowych marki BMW, posiadaj ą cych gwarancj ę producenta, którzy dzia ł aj ą c w mylnym przekonaniu powsta ł ym w zwi ą zku z reklam ą zamieszczona przez tego przedsi ę biorc ę , ze dokonanie przegl ą du samochodu poza sieci ą autoryzowanych dealerów BMW, poci ą ga za sob ą bezwarunkow ą utrate gwarancji W tym stanie faktycznym uzna ć nale ż y, ż e dzia ł ania przedsi ę biorcy wype ł ni ł y ostatni ą z przes ł anek analizowanego przepisu. Z uwagi na fakt, i ż wszystkie wymienione wy ż ej, ustawowe przes ł anki z art. 23a ustawy o ochronie [...] zosta ł y spe ł nione łą cznie, w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy or- gan antymonopolowy orzek ł , ż e skar ż ony stosowa ł praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowan ą w Punkcie I sentencji orzeczenia. W trakcie prowadzonego post ę powania stwierdzono równie ż , co potwierdzi ł skar ż ony przedsi ę biorca, ż e z ko ń cem stycznia 2005r. zaprzestano publikowania przedmio- towego og ł oszenia . 8 Zgodnie z brzmieniem art. 23 e ustawy o ochronie konkurencji […] je ż eli przed- si ę biorca zaprzesta ł stosowania zarzucanej praktyki, organ antymonopolowy nie wydaje decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechania jej stosowania. W takiej sytuacji Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą ca zborowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzuca- nej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, aby sporne og ł oszenie publikowane by ł o po miesi ą cu styczniu 20005 roku. Maj ą c to na uwadze uzna ć wi ę c nale ż a ł o, ż e przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej praktyki narusza- j ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Odno ś nie zarzutu dotycz ą cego, odmowy dokonywania napraw gwarancyjnych pojazdów serwisowanych poza sieci ą autoryzowanych warsztatów, organ antymonopolowy nie znalaz ł wystarczaj ą cych dowodów mog ą cych potwierdzi ć jego zasadno ść . Faktem bez- spornym, znanym Urz ę dowi jest jeden przypadek odmowy dokonania naprawy samocho- du w ramach gwarancji, wcze ś niej serwisowanego w niezale ż nym warsztacie, uzasadniany jednak ż e przez uczestnika post ę powania okoliczno ś ciami, których wyst ą pienie – w jego ocenie - dawa ł o mu prawo do odmowy dokonania bezp ł atnej naprawy w ramach gwaran- cji. Bez wzgl ę du na ocen ę wiarygodno ś ci powy ż szego twierdzenia, fakt udokumen- towania tylko pojedynczego przypadku takiej odmowy oraz brak informacji i dowodów mog ą cych wskazywa ć na powtarzalno ść sytuacji w których odmówiono naprawy gwaran- cyjnej pojazdów marki BMW, wcze ś niej serwisowanych w niezale ż nych warsztatach na- prawczych, uniemo ż liwia potwierdzenie zarzutu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W takiej bowiem sytuacji nie sposób mówi ć , i ż kwestionowanymi dzia ł aniami przedsi ę biorcy „dotkni ę ta” zosta ł a szersza, niezindywidualizowana grupa kon- sumentów, tj. kwestionowanym dzia ł aniem, pojedyncz ą odmow ą naprawy gwarancyjnej naruszono zbiorowy interes konsumentów. Z tych te ż powodów zarzut, w tej cz ęś ci uznano za nieudowodniony. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak w sentencji. P OUCZENIE : Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów w Gda ń sku. 9