RWR-9/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl RWR-61-47/05/ZR/ Wroc ł aw, 2 marca 2006 r. DECYZJA RWR 9/2005 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów , wskazane w art. 23a ust.1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , dzia ł ania przedsi ę biorcy prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą PPH „AE Woman” Ż ukowscy Spó ł ka Jawna z siedzib ą we Wroc ł awiu, polegaj ą ce na bezprawnym ograniczeniu obowi ą zków sprzedawcy i uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z art.4 ust.1 i art. 8 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz.1176 ze zm.), a tak ż e na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentowi rzetelnej, pe ł nej i prawdziwej informacji, poprzez umieszczanie na odwrocie paragonów wr ę czanym klientom informacji o tre ś ci: „Towar przeceniony nie podlega reklamacji” oraz umieszczenie w sklepie firmowym przy kasie tablicy z informacj ą dla klientów, ż e: „Ko ń cówki kolekcji oznaczone s ą specjaln ą metk ą ; Mog ą posiada ć wady; Nie podlegaj ą : reklamacji, zwrotowi, wymianie”, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania . UZASADNIENIE 1. Dnia 18 listopada 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zw. dalej Prezesem Urz ę du), wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą PPH „AE Woman” Ż ukowscy Spó ł ka Jawna z siedzib ą we Wroc ł awiu (zw. dalej „AE Woman” lub Spó ł k ą ) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów o których stanowi art.23a ust.1 i 2 wymienionej ustawy polegaj ą cych na bezprawnym ograniczeniu obowi ą zków sprzedawcy i uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z art.4 ust.1 i art. 8 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz.1176 ze zm.), a tak ż e na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentowi rzetelnej, pe ł nej i prawdziwej informacji. (dowód: karta 1). Przedmiotowe post ę powanie wszcz ę to w zwi ą zku z ustaleniami wynikaj ą cymi z przeprowadzonego wcze ś niej post ę powania wyja ś niaj ą cego, w trakcie którego dokonano czynno ś ci kontrolnych w sklepie „AE Woman” przy ul. O ł awskiej 27/29 we Wroc ł awiu. nale żą cym do Spó ł ki i ustalono, ż e w wymienionym sklepie podczas transakcji klient otrzymuje paragon fiskalny na odwrocie którego przybijany jest napis „Towar przeceniony nie podlega reklamacji”. Ponadto, informacja na temat braku mo ż liwo ś ci reklamacji towarów oznaczonych metk ą „Ko ń cówka kolekcji” jest umieszczona równie ż na tablicy bezpo ś rednio przy stanowisku kasowym. (dowód: karta 3, 4) 2. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, Spó ł ka w pi ś mie z dnia 12 grudnia 2005 r. poinformowa ł a, ż e wyprzeda ż w której stosowane s ą kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oznakowania i tablice informacyjne dotyczy tylko Salonu AE WOMAN we Wroc ł awiu poziomu – 1, który jest specjalnie przeznaczony do prowadzenia wyprzeda ż y a sama procedura reklamacji jest „zgodna z wytycznymi Federacji Konsumenta”. Spó ł ka wskaza ł a, i ż reklamacji podlega ka ż dy zg ł aszany towar, chyba „ ż e przecena dotyczy ł a konkretnej wady wskazanej klientowi przed zakupem. „AE Woman zaznaczy ł a tak ż e, i ż nie otrzymywa ł a ż adnych skarg konsumentów na brak mo ż liwo ś ci reklamacji towaru, poniewa ż mimo wszelkich oznacze ń zawsze przyjmowano reklamacje. (dowód: karta 5) Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Uczestnik post ę powania – PPH „AE Woman” Ż ukowscy Spó ł ka Jawna z siedzib ą we Wroc ł awiu jest przedsi ę biorc ą zarejestrowanym w S ą dzie Rejonowym dla Wroc ł awia- Fabrycznej we Wroc ł awiu VI Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego, pod numerem KRS 0000183600. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , której przedmiotem jest m.in. handel detaliczny z wyj ą tkiem sprzeda ż y pojazdów mechanicznych i motocykli oraz produkcja ubra ń wierzchnich dla kobiet i dziewcz ą t. Sprzeda ż detaliczna odzie ż y jest prowadzona w sklepach firmowych „AE Woman” we Wroc ł awiu przy ul. O ł awskiej 27-29 oraz w Warszawie, w Centrum Handlowym „Wile ń ska” przy ul. Targowej 72 (wraz z fili ą w Nadarzynie w Centrum Handlowym „Maximus”). (dowód: karta 5, 10-15) 2. Pocz ą wszy od roku 2003 r., w zwi ą zku z prowadzonymi wyprzeda ż ami towarów, w sklepie firmowym we Wroc ł awiu umieszczono tabliczki informacyjne z napisem „Ko ń cówki kolekcji oznaczone s ą specjaln ą metk ą ; Mog ą posiada ć wady; Nie podlegaj ą : reklamacji, zwrotowi, wymianie” umieszczono w sklepie. Jednocze ś nie wprowadzono specjaln ą piecz ą tk ę przybijan ą przez pracownika sklepu na odwrotn ą stron ę paragonu o tre ś ci „Towar przeceniony nie podlega reklamacji”. (dowód: karta 3-5) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje, ż e „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy”, natomiast art. 23a ust. 2 tej ustawy stanowi, i ż „za 2 praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (…) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentowi rzetelnej, pe ł nej i prawdziwej informacji” Do stwierdzenia praktyki z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy, 2) godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowy interes konsumentów, Ad 1) Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Aktem prawnym, który ma zastosowanie do oceny przedmiotowej sprawy jest ustawa z dnia z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz.1176 ze zm.). Stosowne do art.1 ust.1 tej ustawy, jej przepisy „stosuje si ę do dokonywanej w zakresie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa sprzeda ż y rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa t ę rzecz w celu niezwi ą zanym z dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą (towar konsumpcyjny)”. W przepisach tej ustawy okre ś lono m.in. prawa i obowi ą zki oraz zasady odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorców, którzy zawieraj ą z konsumentami umowy sprzeda ż y towarów konsumpcyjnych. Zgodnie z art. 4 ust.1 tej ustawy „sprzedawca odpowiada wobec kupuj ą cego, je ż eli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umow ą ; w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci przed up ł ywem sze ś ciu miesi ę cy od wydania towaru domniemywa si ę , ż e istnia ł a ona w chwili wydania”. Z kolei art.8 ust.1 wymienionej ustawy stanowi, i ż „je ż eli towar konsumpcyjny jest niezgodny z umow ą , kupuj ą cy mo ż e żą da ć doprowadzenia go do stanu zgodnego z umow ą przez nieodp ł atn ą napraw ę albo wymian ę na nowy, chyba ż e naprawa albo wymiana s ą niemo ż liwe lub wymagaj ą nadmiernych kosztów (…)”. Ponadto, zgodnie z art.11 tej ustawy, powy ż szych uprawnie ń nie mo ż na ograniczy ć „w drodze umowy zawartej przed zawiadomieniem sprzedawcy o niezgodno ś ci towaru z umow ą ”. Maj ą c na uwadze powy ż sze przepisy nale ż y stwierdzi ć , ż e kwestionowana przez Prezesa Urz ę du tre ść piecz ę ci przybijanej na odwrocie paragonów wr ę czanym klientom „Towar przeceniony nie podlega reklamacji” oraz tre ść umieszczonej w sklepie firmowym przy kasie tablicy informacyjnej dla klientów, ż e: „Ko ń cówki kolekcji oznaczone s ą specjaln ą metk ą ; Mog ą posiada ć wady; Nie podlegaj ą : reklamacji, zwrotowi, wymianie” - w sposób istotny ogranicza: a) obowi ą zki sprzedawcy wynikaj ą ce z przytoczonego art.4 ust.1 ustawy o szczególnych warumkach (…) , poniewa ż wy łą cza jego odpowiedzialno ść z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą wobec konsumenta na oznakowane specjaln ą metk ą towary; b) prawa kupuj ą cego wynikaj ą ce z przytoczonego art.8 ust.1, ustawy o szczególnych warunakach (…) , poniewa ż wyklucza mo ż liwo ść dochodzenia przez konsumenta od sprzedawcy doprowadzenia towaru do stanu zgodnego z umow ą ; W opinii Prezesa Urz ę du sformu ł owania „ nie podlega reklamacji ” i „ Nie podlegaj ą : reklamacji, zwrotowi, wymianie ” s ą jednoznaczne i na ich podstawie ka ż dy konsument mia ł podstawy do uznania, i ż wszelkie dochodzenie ewentualnych praw - w razie wyst ą pienia wad w zakupionym przez niego towarze pochodz ą cym z wyprzeda ż y - nie jest mo ż liwe. Okoliczno ść podniesiona przez Spó ł k ę , i ż w praktyce reklamacje klientów by ł y realizowane i w zwi ą zku z tym nie odnotowano skarg konsumenckich na brak mo ż liwo ś ci wniesienia reklamacji - jest bez znaczenia dla oceny zachowania przedsi ę biorcy. W opinii Prezesa Urz ę du ka ż de dzia ł anie racjonalnie dzia ł aj ą cego przedsi ę biorcy zak ł ada konkretny cel zmierzaj ą cy do osi ą gni ę cia okre ś lonych korzy ś ci. Decyzja Spó ł ki o rozpowszechnianiu informacji o braku mo ż liwo ś ci sk ł adania reklamacji mia ł a na celu osi ą gni ę cie konkretnego, 3 korzystnego dla „AE Woman” celu, tj. ograniczenia ilo ś ci konsumentów mog ą cych ewentualnie wyst ą pi ć z reklamacj ą towaru pochodz ą cego z wyprzeda ż y. Wobec powy ż szego nie mo ż na wykluczy ć , i ż cz ęść konsumentów zasugerowanych informacj ą o braku mo ż liwo ś ci reklamacji towaru w ogóle zaniecha ł a jej wniesienia. Tre ść piecz ę ci przybijanej na odwrocie paragonów oraz tre ść umieszczonej w sklepie firmowym przy kasie tablicy informacyjnej nale ż y uzna ć tak ż e za naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentowi rzetelnej, pe ł nej i prawdziwej informacji co – w ś wietle art.23a ust.2 jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Sformu ł owania „Towar przeceniony nie podlega reklamacji” oraz „Ko ń cówki kolekcji oznaczone s ą specjaln ą metk ą ; Mog ą posiada ć wady; Nie podlegaj ą : reklamacji, zwrotowi, wymianie” s ą informacjami nierzetelnymi i nieprawdziwymi, poniewa ż wprowadzaj ą kupuj ą cych w b łą d co do mo ż liwo ś ci realizacji swoich uprawnie ń w razie stwierdzenia niezgodno ś ci towaru z umow ą . Nale ż y w tym miejscu zaznaczy ć , i ż co prawda zgodnie z art.7 zd. 1 ustawy o szczególnych warunkach (…) „Sprzedawca nie odpowiada za niezgodno ść towaru konsumpcyjnego z umow ą , gdy kupuj ą cy o tej niezgodno ś ci wiedzia ł lub, oceniaj ą c rozs ą dnie, powinien by ł wiedzie ć ”, niemniej jednak przepis ten nie uprawnia sprzedawcy do generalnego wy łą czania si ę od odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą przy sprzeda ż y towarów przecenionych, czy pochodz ą cych z tzw. ko ń cówek produkcyjnych”, co Spó ł ka uczyni ł a poprzez ww. dzia ł ania. Ponadto, jak ju ż wspomniano wy ż ej, art.11 ustawy o szczególnych warunkach (…) w sposób jednoznaczny zakazuje wszelkich ogranicze ń uprawnie ń wynikaj ą cych z przepisów tej ustawy. Reasumuj ą c, w rozpatrywanej sprawie bezprawno ść dzia ł ania „AE Woman” w ś wietle art.23a ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polega na naruszeniu art.4 ust.1 i art.8 ust.1 ustawy o szczególnych warunkach (…) poprzez ograniczenie w ł asnych obowi ą zków – jako sprzedawcy i ograniczenie praw kupuj ą cych wynikaj ą cych z ww. przepisów. W ś wietle powy ż szego, tre ść piecz ę ci przybijanej na odwrocie paragonów oraz tre ść tablicy informacyjnej stanowi ą tak ż e informacje nierzetelne i nieprawdziwe w rozumieniu art.23a ust.2 ustawy o ochronie interesów i konsumentów, poniewa ż wprowadzaj ą konsumentów w b łą d co do mo ż liwo ś ci realizacji przez nich uprawnie ń w razie wyst ą pienia niezgodno ś ci towaru z umow ą . Tak wi ę c nale ż y uzna ć , ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza z wymienionych wy ż ej przes ł anek stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Ad 2) Analizuj ą c drug ą przes ł ank ę nale ż y wyja ś ni ć , w jaki sposób opisane wy ż ej bezprawne dzia ł ania Przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Niew ą tpliwie naruszenie interesu konsumentów wyst ę puje wtedy, gdy przedsi ę biorca dzia ł a sprzecznie z przepisem prawa, reguluj ą cego prawa konsumentów, a tak ż e, gdy nie otrzymuj ą oni od przedsi ę biorcy pe ł nej informacji o swoich prawach i obowi ą zkach. W rozpatrywanym stanie faktycznym dzia ł anie Przedsi ę biorcy bezpo ś rednio godzi w interesy konsumentów w chwili, gdy zostaje ujawniona niezgodno ść towaru z umow ą . Tre ść piecz ę ci zamieszczonej na odwrocie paragonu: „Towar przeceniony nie podlega reklamacji”, jak równie ż tre ść tablicy zamieszczonej przy kasie informuj ą cej, ż e: „Ko ń cówki kolekcji oznaczone s ą specjaln ą metk ą ; Mog ą posiada ć wady; Nie podlegaj ą : reklamacji, zwrotowi, wymianie”, niew ą tpliwie ma na celu odwie ść konsumenta od skorzystania z praw przys ł uguj ą cych mu w razie wyst ą pienia niezgodno ś ci z umow ą , poprzez wywo ł anie w nim prze ś wiadczenia, i ż kupuj ą c towar z wyprzeda ż y ponosi ryzyko zwi ą zane z ewentualnym ujawnieniem si ę w tym towarze okre ś lonych wad. Spó ł ka uniemo ż liwia przez to cz ęś ci konsumentom skorzystanie z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , czyli mo ż liwo ś ci wniesienia 4 reklamacji towaru. Tak wi ę c w rozpatrywanej sprawie mamy niew ą tpliwie do czynienia z ograniczaniem konsumentowi praw, które na mocy przepisów ustawy mu przys ł uguj ą , co ju ż samo w sobie jest godzeniem w interes konsumenta W rozpatrywanym stanie faktycznym, istotne jest te ż to, ż e „AE Woman” poprzez informacje rozpowszechniane za pomoc ą piecz ę ci i tablicy informacyjnej, przerzuci ł a na konsumenta ryzyko prowadzonej przez siebie dzia ł alno ś ci gospodarczej zwi ą zanego z konieczno ś ci ą ponoszenia kosztów uwzgl ę dniania zasadnych reklamacji. Jednocze ś nie konsument jest zmuszony do nieuzasadnionego poniesienia kosztu zakupu towaru niezgodnego z umow ą . Tak wi ę c przedmiotowe dzia ł ania godz ą ce w interes konsumenta maj ą tak ż e wymiar ekonomiczny – negatywny dla konsumenta za ś korzystny z punktu widzenia Spó ł ki. Mówi ą c o „zbiorowym interesie konsumentów” nale ż y zaznaczy ć , i ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje jego definicji, wskazuj ą c jednak w art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, czy naruszony zosta ł interes zbiorowy, nie zawsze przes ą dza kryterium ilo ś ciowe, poniewa ż niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta mo ż e by ć przejawem cz ę sto lub nawet powszechnie stosowanej praktyki naruszaj ą cej interes zbiorowy. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów, zarówno tych, którzy nabyli ju ż okre ś lone towary w sklepie przy ul. O ł awskiej we Wroc ł awiu nale żą cym do Spó ł ki jak i jego potencjalnych klientów. Widoczne jest wi ę c, ż e bezprawne zachowanie Przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu kupuj ą cych, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów Spó ł ki. Okoliczno ść , któr ą podnios ł a „AE Woman”, i ż mimo przedmiotowych oznacze ń zawsze przyjmowano reklamacje, nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie, poniewa ż ograniczenie praw nie dotyczy ł o tylko osób które faktycznie skorzysta ł y z prawa do reklamacji, ale wszystkich osób, które dokona ł y zakupu towaru z wyprzeda ż y w sklepie „AE Woman” i przez to by ł y one poddane warunkom wynikaj ą cym z informacji zamieszczonej na paragonie i tablicy informacyjnej. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y uzna ć , i ż opisane dzia ł ania Spó ł ki godz ą w zbiorowy interes konsumentów, a tym samym zosta ł a spe ł niona druga z wymienionych wy ż ej przes ł anek do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku ze spe ł nieniem obu przes ł anek nale ż a ł o zachowanie Spó ł ki uzna ć za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Podstaw ą do rozstrzygania danej sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest: okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej 5 sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów . Maj ą c powy ż sze na uwadze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust 1 ustawy o ochronie … w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuje: PPH „AE Woman” Ż ukowscy Spó ł ka Jawna ul. Miko ł owska 117 51-515 Wroc ł aw 6