RGD-42/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-38/08/IW Gda ń sk, 22 wrze ś nia 2008r. D ECYZJA NR RGD. 42/2008 I . Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przepro- wadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Wandzie Kawiak prowa- dz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą : Przedszkolak Punkt opieki nad dzieckiem w Gdyni – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki narusza- j ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu nast ę puj ą cych postanowie ń wzorca Umowy Nr … wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.): 1. § 4 pkt. 4 o tre ś ci: „W przypadku powstania opó ź nienia w p ł atno ś ciach czesne- go, naliczana b ę dzie kara umowna w wysoko ś ci 1 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki po 10 – tym danego miesi ą ca p ł atno ś ci.” 2. § 4 pkt. 5 o tre ś ci: „Je ż eli zw ł oka przekracza dwa miesi ą ce, dyrektor ma prawo skre ś li ć wychowanka z listy i pobra ć czesne powi ę kszone o 50%.” i przyj ę ciu zobowi ą zania ww. przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez usuni ę cie wskaza- nych uchybie ń w tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych, nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Wand ę Kawiak prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przed- szkolak Punkt opieki nad dzieckiem w Gdyni obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji poprzez: a) wprowadzenie zmian we wzorcu Umowy NR … zgodnie z przyj ę tymi zobowi ą za- niami oraz b) wycofanie z istniej ą cych w obrocie prawnym umów postanowie ń kwestionowa- nych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów poprzez podj ę - cie dzia ł a ń zmierzaj ą cych do aneksowania tych umów. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Wand ę Kawiak prowadz ą c ą dzia ł al- no ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedszkolak Punkt opieki nad dzieckiem w Gdyni obo- wi ą zek przekazania informacji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia dowodów na okoliczno ść zawarcia nowych umów wed ł ug nowoopracowanego wzorca umowy za łą czonego do pisma z dnia 17 czerwca 2008 r. oraz zako ń czenia procesu aneksowania umów zawartych wed ł ug kwestionowanego wzorca w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W I kwartale 2008 r. przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedszkola niepu- bliczne, dzia ł aj ą ce na terenie województwa pomorskiego i zachodniopomorskiego, pod k ą tem zgodno ś ci postanowie ń zawartych w tych wzorcach z przepisami Kodeksu cywilne- go, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone. W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: Umowa Nr ….stosowanego przez Pani ą Wand ę Kawiak prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedszkolak Punkt opieki nad dzieckiem z siedzib ą w Gdyni, zwa- na dalej „ Przedsi ę biorc ą ” lub „ Punktem opieki nad dzieckiem”. Kontrola ww. wzorca wyka- za ł a, ż e zawarto w nim postanowienia, które mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumen- tów, w zwi ą zku ze stosowaniem postanowie ń umownych uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „ SOKiK”, za niedozwo- lone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, zwanego dalej „ Rejestrem”. Maj ą c na uwadze zgromadzony materia ł dowodowy, postanowieniem nr 191 z dnia 22 kwietnia 2008 r., zmienionym nast ę pnie postanowieniem nr 350 z dnia 22 lipca 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „ Prezesem Urz ę du” lub „ Prezesem UOKiK”, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Pani ą Wand ę Kawiak prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedszkolak Punkt opieki nad dzieckiem z siedzib ą w Gdyni praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polega- j ą cych na stosowaniu we wzorcu Umowy Nr … nast ę puj ą cych postanowie ń : 1. § 4 pkt. 4 o tre ś ci: „W przypadku powstania opó ź nienia w p ł atno ś ciach czesnego, naliczana b ę dzie kara umowna w wysoko ś ci 1 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki po 10 – tym danego miesi ą ca p ł atno ś ci.” 2. § 4 pkt. 5 o tre ś ci: „Je ż eli zw ł oka przekracza dwa miesi ą ce, dyrektor ma prawo skre ś li ć wychowanka z listy i pobra ć czesne powi ę kszone o 50%.” 2 Przedsi ę biorca - w odpowiedzi z dnia 12 maja 2008 r. na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, uzupe ł nionej pismem z dnia 17 czerwca 2008 r. - przed ł o ż y ł nowo opraco- wany wzorzec Umowy Nr …, informuj ą c ż e nowy wzór Umowy b ę dzie obowi ą zywa ł w roku szkolnym 2008/2009, a aneksy do umów ju ż zawartych zostan ą podpisane do dnia 30 wrze ś nia 2008 r. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ile- kro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumie- niu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę or- ganizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Dzia ł alno ść gospodarcza prowadzona przez Wand ę Kawiak pod nazw ą Przedszkolak Punkt opieki nad dzieckiem w Gdyni wpisana zosta ł a przez Prezydenta Miasta Gdyni do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod numerem 40823 tak wi ę c Wanda Kawiak jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów. Zasady dzia ł ania Punktu opieki nad dzieckiem zosta ł y okre ś lone w opracowanym przez Przedsi ę biorc ę Regulaminie. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy okre ś laj ą ce zasady ś wiadczenia us ł ug wychowania przedszkolnego. Wszczynaj ą c post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumen- tów Prezes Urz ę du zakwestionowa ł postanowienia § 4 pkt 4 i 5 wzorca umowy o nast ę pu- j ą cej tre ś ci: „W przypadku powstania opó ź nienia w p ł atno ś ciach czesnego, naliczana b ę - dzie kara umowna w wysoko ś ci 1 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki po 10 – tym danego miesi ą ca p ł atno ś ci.” oraz „Je ż eli zw ł oka przekracza dwa miesi ą ce, dyrektor ma prawo skre ś li ć wy- chowanka z listy i pobra ć czesne powi ę kszone o 50%.” uznaj ą c je za to ż same z postano- wieniami wpisanymi do Rejestru odpowiedni pod nast ę puj ą cymi pozycjami: . Poz. 726: „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowo- duje skre ś lenie z listy studentów.” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04);. Poz. 791: „W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt: XVII Amc 38/05). Poz. 1016: „W przypadku nie wywi ą zania si ę s ł uchacza z warunków okre ś lonych w § 4 pkt 1 dot. terminu p ł atno ś ci Szko ł a mo ż e obci ąż y ć s ł uchacza op ł at ą w wysoko ś ci 1 PLN za ka ż dy dzie ń zw ł oki do momentu dokonania zaleg ł ej wp ł aty” (wpis doko- nany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt: XVII Amc 135/05). 3 Poz. 1198: „ S ł uchacz zobowi ą zany jest do op ł acenia kursu w wyznaczonych przez Organi- zatora terminach. Nieop ł acenie raty w wyznaczonym terminie powoduje skre- ś lenie z listy uczestników kursu, utrat ę prawa do rabatu za kontynuacj ę w przy- sz ł o ś ci oraz naliczenie kary umownej w wysoko ś ci 0,5 % nale ż nej kwoty za ka ż - dy dzie ń zw ł oki" (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt XVII Amc 64/05). W toku post ę powania Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł – jako za łą cznik do pisma z dnia 12 maja 2008 r. – nowy wzorzec Umowy, w którym postanowienia reguluj ą ce zasady nali- czania kar za nieterminowe uiszczanie przez rodziców/opiekunów op ł at za korzystanie z us ł ug opieki nad dzieckiem oraz tryb skre ś lenia dziecka z listy wychowanków uregulowano w nast ę puj ą cy sposób: 9 § 4 pkt. 4 nowego wzorca stanowi, ż e: „W przypadku powstania opó ź nienia w p ł at- no ś ciach czesnego, naliczane b ę d ą odsetki, których wysoko ść w stosunku rocznym wynosi ć b ę dzie czterokrotno ść wysoko ś ci stopy kredytu lombardowego Narodowe- go Banku Polskiego.”, natomiast zgodnie z 9 § 4 pkt. 5 nowego wzorca: „Je ż eli zw ł oka przekracza dwa miesi ą ce, dyrektor Pla- cówki mo ż e wyznaczy ć dodatkowy termin do dokonania zap ł aty z zagro ż eniem, i ż niedokonanie wp ł aty w wyznaczonym terminie spowoduje skre ś lenie wychowanka z listy przez Placówk ę , jak te ż Placówka wyst ą pi z roszczeniami o zap ł at ę odszko- dowani.” Tak wi ę c, w nowo opracowanym wzorcu umowy znalaz ł y si ę zapisy, zgodnie z który- mi: 9 wysoko ść odsetek za nieterminowe regulowanie przez rodziców/opiekunów na- le ż nych Przedsi ę biorcy op ł at w stosunku rocznym zosta ł a ustalona na poziomie dopuszczalnych odsetek maksymalnych (zgodnie art. 359 § 2 1 k.c. maksymalna wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno ś ci prawnych nie mo ż e w stosunku rocznym przekracza ć czterokrotno ść wysoko ś ci stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego), 9 w przypadku nie wywi ą zywania si ę przez konsumenta z obowi ą zku terminowe- go uiszczania nale ż nych Przedsi ę biorcy op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki nad dzieckiem, dziecko mo ż e zosta ć skre ś lone z listy wychowanków po nieuregulo- waniu p ł atno ś ci w terminie wskazanym w pisemnym wezwaniu do zap ł aty za- leg ł o ś ci. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez prak- tyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumen- tów. Powo ł any wy ż ej przepis ustawy zawiera w pkt 1-3 przyk ł adowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodek- su post ę powania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej kon- kurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. 4 „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Nie stanowi ą one przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licz- nej, grupy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wy- danego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trze- cie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż - szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 „… jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych po- stanowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…)”. Odwo ł uj ą c si ę do argumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia sku- teczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e „… praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosme- tycznych polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumen- tów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru.” Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, któ- re mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Wczynaj ą c post ę powanie administracyjne Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim wzorca umowny, w którym zawarte zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do reje- stru niedozwolonych postanowie ń umownych. Po pierwsze , zakwestionowane zosta ł y m.in. postanowienia § 4 pkt 4 i 5 wzorca Umowy reguluj ą ce wysoko ść dodatkowych op ł at za nieterminowe regulowanie przez rodzi- ców/opiekunów nale ż no ś ci za us ł ugi opieki nad dzieckiem. Postanowienia te, w przypadku powstania opó ź nienia w p ł atno ś ciach czesnego, przewiduj ą mo ż liwo ść naliczania kary umownej w wysoko ś ci 1 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki po 10 – tym danego miesi ą ca p ł atno ś ci, a w przypadku, je ż eli zw ł oka przekracza ł a dwa miesi ą ce – daj ą Przedsi ę biorcy prawo po- brania czesnego powi ę kszonego o 50%. Cytowane wy ż ej postanowienie § 4 pkt 4 wzorca umowy nak ł ada na konsumenta obowi ą zek zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci 1 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki w p ł atno ś ci cze- snego po 10 – tym danego miesi ą ca. Natomiast postanowienie § 4 pkt 5 wzorca umowy 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 5 stanowi, ż e przedsi ę biorca – w przypadku zw ł oki przekraczaj ą cej dwa miesi ą ce – mo ż e pobra ć czesne powi ę kszone o 50% nie definiuj ą c, czy jest to kara umowne, czy odsetki karne. W ocenie Prezesa Urz ę du ww. dodatkowym op ł atom nie mo ż na przypisa ć im cha- rakteru kar umownych, poniewa ż zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego, b ę d ą cego podstaw ą do zastosowania kary umownej, przewiduje si ę jej zastrze ż enie na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania niepieni ęż nego. Zastrze ż ona w ww. postanowieniu § 4 pkt 4 „kara umowna”, a w postanowieniu § 4 pkt 5 – „powi ę kszo- ne czesne” w opinii Prezesa Urz ę du - stanowi w istocie odsetki za zw ł ok ę konsumenta w wykonaniu zobowi ą zania pieni ęż nego. Zdaniem Prezesa Urz ę du, okre ś lenie odsetek umownych na poziomie 1 za ka ż dy dzie ń zw ł oki w p ł atno ś ci czesnego po 10 – tym danego miesi ą ca i na poziomie 50% nale ż - nego czesnego w przypadku zw ł oki przekraczaj ą cej dwa miesi ą ce, powoduje, ż e obliczone odsetki umowne b ę d ą znacznie wy ż sze od obowi ą zuj ą cej stawki odsetek ustawowych, w tym równie ż odsetek maksymalnych - przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 359 § 2 1 k.c. „maksymalna wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno ś ci prawnej nie mo ż e w stosunku rocznym przekracza ć czterokrotno ś ci wysoko ś ci stopy kre- dytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne)”. Obecnie wska ź nik ten wynosi 7,50 %, w 2007 r. kszta ł towa ł si ę na poziomie od 5,75 proc. do 6,7 proc. 2 Tym samym maksymalne odsetki ustawowe nie mog ą aktualnie przekracza ć pozio- mu 30 % (4 x 7,50 %) w skali roku. Nale ż y ponadto zaznaczy ć , ż e zgodnie z art. 359 § 2 2 k.c., „je ż eli wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno ś ci prawnej przekracza wysoko ść od- setek maksymalnych, nale żą si ę odsetki maksymalne”. Natomiast w my ś l przepisów art. 359 § 2 3 k.c. – „postanowienia umowne nie mog ą wy łą cza ć ani ogranicza ć przepisów o odsetkach maksymalnych (…). W takim przypadku stosuje si ę przepisy ustawy”. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienia te s ą to ż same m.in. z klauzulami niedo- zwolonymi wpisanymi w pozycjach m.in.: 791, 1016 i 1198 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r. (sy- gn. akt: XVII Amc 135/05) - uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne klauzul ę , o nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku nie wywi ą zania si ę s ł uchacza z warunków okre ś lonych w § 4 pkt 1 dot. terminu p ł atno ś ci Szko ł a mo ż e obci ąż y ć s ł uchacza op ł at ą w wysoko ś ci 1 PLN za ka ż dy dzie ń zw ł oki do momentu dokonania zaleg ł ej wp ł aty.’ (poz. 1016 rejestru). Podobne do wy ż ej wymienionych postanowienie – lecz przewiduj ą ce jeszcze ni ż sze odsetki umowne - uznano za niedozwolone wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. (sygn. akt: XVII Amc 38/05). W wyniku wydania tego wyroku, pod pozycja 791 rejestru posta- nowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone wpisano postanowienie, o nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. w uzasad- nieniu przedmiotowego wyroku podkre ś lono, ż e - zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilne- go - niedozwolone s ą postanowienia umowne, które kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsu- menta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Taki 2 Por. na: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/Dzienne/Stopy.htm . 6 charakter maj ą zdaniem S ą du postanowienia ustalaj ą ce odsetki w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki, które s ą ra żą co wygórowane. W uzasadnieniach wyroku z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt XVII AmC 64/05, SOKiK uzna ł , ż e postanowienie wzorca umownego o tre ś ci „ S ł uchacz zobowi ą zany jest do op ł a- cenia kursu w wyznaczonych przez Organizatora terminach. Nieop ł acenie raty w wyzna- czonym terminie powoduje skre ś lenie z listy uczestników kursu, utrat ę prawa do rabatu za kontynuacj ę w przysz ł o ś ci oraz naliczenie kary umownej w wysoko ś ci 0,5 % nale ż nej kwo- ty za ka ż dy dzie ń zw ł oki" (poz. 1198 rejestru) z uwagi na sprzeczno ść z dobrymi obycza- jami i ra żą ce naruszenie interesów konsumentów, poprzez spe ł nienie przes ł anek art. 385 1 § 1 kc i art. 385 3 pkt 17 kc stanowi ą niedozwolone postanowienie umowne. Tak wiec, za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia § 4 pkt 4 i 5 stosowanego przez Przedsi ę biorc ę wzorca umowy, okre ś laj ą ce wysoko ść kary i dodatkowej op ł aty za nieterminowe regulowanie nale ż no ś ci, mieszcz ą si ę w hipote- zie klauzul 791, 1016 i 1198 wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone. Po wtóre , wyniki porównania tre ś ci § 4 pkt 5 wzorca umowy z tre ś ci ą klauzuli wpi- sanej na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04 do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych pod pozycj ą 726 o tre ś ci: „ Nieusprawie- dliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” wskazuj ą na identyczno ść skutków wywo ł ywanych przez te uregulowania, któ- rych nie niweluje odr ę bno ść sformu ł owa ń . W uzasadnieniu przywo ł anego wyroku SOKiK stwierdzi ł , ż e zapis o tre ś ci „ Nieuspra- wiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” narusza dobre obyczaje i interesy konsumentów tj. art. 385 1 kc. Art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z kon- sumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obo- wi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedo- zwolone postanowienia umowne). Konsument jako s ł absza strona stosunku prawnego sta- j ą c wobec przedsi ę biorcy – profesjonalisty podlega szczególnej ochronie. W szczególno ś ci naruszaj ą w sposób ra żą cy interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy sprzeczne z przepisami prawa. Art. 491 § 1 kc stanowi, ż e gdy jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpo- wiedni dodatkowy termin do wykonania zobowi ą zania z zaznaczeniem, ż e w razie bezsku- tecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Chocia ż powy ż szy przepis posiada charakter dyspozytywny, tzn. zale ż ny od woli stron to jego tre ść jest powszechnie stosowana w obrocie gospodarczym i stanowi jeden z jego dobrych obyczajów. Powy ż sze potwierdza równie ż cho ć by wyrok S ą du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2000 r. (sygn. akt IAca 817/99), w którym s ą d orzek ł , i ż „sa- ma zw ł oka w spe ł nieniu ś wiadczenia nie daje podstaw do odst ą pienia od umowy w ś wietle art. 491 § 1 kc, który warunkuje jego skuteczno ść od wyznaczenia drugiej stronie odpo- wiedniego, dodatkowego terminu”. Dobre obyczaje we wzajemnych relacjach Przedsi ę biorcy i konsumentów wymagaj ą , aby w omówionym przypadku zastosowanie znalaz ł przepis art. 491 §1 Kodeksu cywilne- go, zgodnie z którym, dopiero po up ł ywie dodatkowego, wyznaczonego konsumentowi terminu do wykonania ś wiadczenia pieni ęż nego, Przedsi ę biorca winien mie ć zapewnione prawo do odst ą pienia od umowy i skre ś lenia dziecka z listy wychowanków. 7 Zdaniem Prezesa Urz ę du zakwestionowane postanowienia § 4 pkt 5 wzorca umowy, pomimo ró ż nic w tre ś ci, s ą to ż same z cytowana wy ż ej klauzul ą niedozwolon ą . Postano- wienia te reguluj ą kwestie zwi ą zane z rozwi ą zaniem umowy przez Przedsi ę biorc ę i skre ś le- niem dziecka z listy wychowanków w przypadku niewykonania b ą d ź nienale ż ytego wyko- nywania ś wiadczenia przez konsumenta. Wywo ł uj ą one to ż same skutki prawne co ww. postanowienie Rejestru, wi ążą c prawo Przedsi ę biorcy do rozwi ą zania umowy bez wypo- wiedzenia i skre ś lenia dziecka z listy wychowanków z niewykonaniem zobowi ą zania przez konsumenta, bez uprzedniego wyznaczenia konsumentowi dodatkowego terminu do jego wykonania. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń wzorców umowy oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postano- wie ń umownych wskazuje, ż e kwestionowane postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki posta- nowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwestionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. Skutkuje to uznaniem, ż e uprawdopodobniona zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest ponadto wyka- zanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naru- szeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby do któ- rych adresowana jest oferta przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do wprowadzenie od nowego roku szkolnego 2008/2009 wzorca Umowy o zmienionym brzmieniu postanowie ń § 4 pkt 4 i 5 i aneksowa- nia umów zawartych z rodzicami na podstawie wzorca umowy zawieraj ą cego kwestiono- wane postanowienia do dnia 30 wrze ś nia 2008 r. . W ś wietle powy ż szego, w niniejszej sprawie zachodz ą podstawy do zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk na- ruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przedsi ę - biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 powo ł anej ustawy, a przedsi ę biorca, któ- remu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Zdaniem Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wy- dania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyk narusza- j ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie kon- sumenckim wzorcami umownymi, w których zamieszczone zosta ł y klauzule wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę - 8 cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia wskazanym powy ż ej naruszeniom poprzez za- wieranie nowych umów zgodnie z nowo opracowanym wzorcem, z którego niedozwolone postanowienia umowne zosta ł y usuni ę te. W nowo opracowanym wzorcu wysoko ść odse- tek za nieterminowe regulowanie przez rodziców/opiekunów nale ż nych Przedsi ę biorcy op ł at w stosunku rocznym oraz zasady skre ś lenia dziecka z listy wychowanków zosta ł y okre ś lone w nast ę puj ą cy sposób: - § 4 ust. 4 nowego wzorca Umowy otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „W przypadku powstania opó ź nienia w p ł atno ś ciach czesnego, naliczane b ę d ą odsetki, których wysoko ść w stosunku rocznym wynosi ć b ę dzie czterokrotno ść wysoko ś ci stopy kredytu lombardowe- go Narodowego Banku Polskiego.”, - zgodnie z § 4 pkt. 5 nowego wzorca: „Je ż eli zw ł oka przekracza dwa miesi ą ce, dy- rektor Placówki mo ż e wyznaczy ć dodatkowy termin do dokonania zap ł aty z zagro ż eniem, i ż niedokonanie wp ł aty w wyznaczonym terminie spowoduje skre ś lenie wychowanka z listy przez Placówk ę , jak te ż Placówka wyst ą pi z roszczeniami o zap ł at ę odszkodowani.” Zaproponowane przez Przedsi ę biorc ę zmiany kwestionowanych postanowie ń wzorca umowy uwzgl ę dniaj ą , w ocenie Prezesa Urz ę du, obowi ą zuj ą ce przepisy prawa. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obo- wi ą zek przekazania - w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji – in- formacji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dostarczenia dowodów na okoliczno ść zawarcia umów wed ł ug nowoopracowanego wzorca umowy za łą czonego do pisma z dnia 17 czerwca 2008 r. oraz zako ń czenia procesu aneksowania umów zawartych wed ł ug kwe- stionowanego wzorca Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. POUCZENIE: Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę - gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch ty- godni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuje: Pani Wanda Kawiak Przedszkolak Punkt opieki nad dzieckiem ul. D ł uga 7 a 81- 622 Gdynia 9