RGD-41/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-42/08/IW Gda ń sk, 22 wrze ś nia 2008r. D ECYZJA NR RGD. 41/2008 I . Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przepro- wadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Marcie Ś migielskiej pro- wadz ą cej Przedszkole „Delfinek” z siedzib ą w Gda ń sku – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki narusza- j ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu nast ę puj ą cych postanowie ń wzorca UMOWY NR …. wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umo- wy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.): 1. § 3 ust. 5 o tre ś ci : „Op ł aty wnoszone po terminie b ę d ą powi ę kszone o dodat- kow ą kwot ę w wysoko ś ci 10% kwoty g ł ównej.”, 2. § 4 ust. 2 o tre ś ci: „Ustalone zmiany, o których mowa w punkcie 1 – szym obo- wi ą zuj ą Przedszkole i Rodziców/ Opiekunów bez konieczno ś ci zmiany niniejszej umowy.”, 3. § 6 ust. 1 o tre ś ci: „Dyrektor Przedszkola, w porozumieniu z W ł a ś cicielem uprawniony jest do rozwi ą zania niniejszej umowy, w przypadku: a) systematycznego zalegania z p ł atno ś ciami za Przedszkole b) nie przestrzegania przez Rodziców/ Opiekuna postanowie ń niniejszej umo- wy.” i przyj ę ciu zobowi ą zania ww. przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez usuni ę cie wskaza- nych uchybie ń w tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych, nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Mart ę Ś migielsk ą prowadz ą c ą Przedszkole „Delfinek” w Gda ń sku obo- wi ą zek wykonania tego zobowi ą zania w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji poprzez: a) wprowadzenie zmian we wzorcu Umowy NR … zgodnie z przyj ę tymi zobowi ą za- niami oraz b) wycofanie z istniej ą cych w obrocie prawnym umów postanowie ń kwestionowa- nych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów poprzez podj ę - cie dzia ł a ń zmierzaj ą cych do aneksowania tych umów. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Mart ę Ś migielsk ą prowadz ą c ą Przed- szkole „Delfinek” w Gda ń sku, obowi ą zek przekazania informacji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia dowodów na okoliczno ść zawarcia nowych umów we- d ł ug nowo opracowanego wzorca umowy za łą czonego do pisma z dnia 30 czerwca 2008 r. oraz zako ń czenia procesu aneksowania umów zawartych wed ł ug kwestiono- wanego wzorca w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W I kwartale 2008 r. przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedszkola niepu- bliczne, dzia ł aj ą ce na terenie województwa pomorskiego i zachodniopomorskiego, pod k ą tem zgodno ś ci postanowie ń zawartych w tych wzorcach z przepisami Kodeksu cywilne- go, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone. W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: Umowa NR ….stosowanego przez Pani ą Mart ę Ś migielsk ą prowadz ą c ą Przedszkole „Delfinek” w Gda ń sku. Kontrola ww. dokumentu wykaza ł a, ż e niektóre z zawartych w nim zapisów mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku ze stosowaniem po- stanowie ń umownych uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, zwany dalej „ SOKiK”, za niedozwolone i wpisanych do rejestru po- stanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Ko- deksu post ę powania cywilnego, zwanego dalej „ Rejestrem”. Maj ą c na uwadze zgromadzony materia ł dowodowy, postanowieniem nr 195 z dnia 22 kwietnia 2008 r., zmienionym nast ę pnie postanowieniami nr 299 z dnia 24 czerwca 2008 r. i nr 365 z dnia 23 lipca 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, zwany dalej „ Prezesem Urz ę du” lub „ Prezesem UOKiK”, wszcz ął z urz ę du post ę powa- nie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podej- rzeniem stosowania przez przedsi ę biorc ę : Pani ą Mart ę Ś migielsk ą prowadz ą c ą Przedszkole „Delfinek” w Gda ń sku, zwanego dalej „ Przedsi ę biorc ą ” lub „ Przedszkolem”, praktyk naru- szaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu Umowy Nr….nast ę puj ą cych postanowie ń : 1. § 3 ust. 5 o tre ś ci : „Op ł aty wnoszone po terminie b ę d ą powi ę kszone o dodatko- w ą kwot ę w wysoko ś ci 10% kwoty g ł ównej.”, 2 2. § 4 ust. 2 o tre ś ci: „Ustalone zmiany, o których mowa w punkcie 1 – szym obo- wi ą zuj ą Przedszkole i Rodziców/ Opiekunów bez konieczno ś ci zmiany niniejszej umowy.”, 3. § 6 ust. 1 o tre ś ci: „Dyrektor Przedszkola, w porozumieniu z W ł a ś cicielem uprawniony jest do rozwi ą zania niniejszej umowy, w przypadku: a) systematycznego zalegania z p ł atno ś ciami za Przedszkole b) nie przestrzegania przez Rodziców/ Opiekuna postanowie ń niniejszej umo- wy.” W pismach z dnia 15 maja 2008 r. i z dnia 30 lipca 2008 r. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do zmiany tre ś ci kwestionowanych zapisów § 4 ust. 2 i § 6 ust. 1 wzorca Umowy NR … oraz wykre ś lenia z niego postanowie ń § 3 ust. 5. Jednocze ś nie Przedsi ę biorca przed ł o ż ono nowy wzorzec umowy i o ś wiadczy ł , ż e aneksowanie umów zawartych na podstawie kwe- stionowanego wzorca nast ą pi w miesi ą cu wrze ś niu 2008 r. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: System o ś wiaty w Polsce obejmuje – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm) – przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do wymienionej ustawy o systemie o ś wia- ty, „o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa”. Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, co potwierdza równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m. in., i ż przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów potwierdza równie ż w odniesieniu do osób prawnych organizuj ą cych lub ś wiadcz ą cych us ł ugi o cha- rakterze u ż yteczno ś ci publicznej wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/04. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ile- kro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumie- niu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę or- ganizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorca Pani Marta Ś migielska prowadz ą ca Przedszkole „Delfinek” w Gda ń sku, które zosta ł o w dniu 28 kwietnia 2006 r. wpisane do ewidencji szkó ł niepublicznych Gminy Miasta Gda ń ska pod numerem 124/P/04, jako osoba fizyczna ś wiadcz ą ca us ł ugi edukacyj- ne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zasady dzia ł ania Przedszkola „Delfinek” zosta ł y okre ś lone w opracowanym przez Przedsi ę biorc ę Statucie Przedszkola, w którym zamieszczono m.in. postanowienia regulu- 3 j ą ce wzajemne prawa i obowi ą zki: prowadz ą cego Przedszkole i jego pracowników, a tak ż e konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug Przedszkola. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy okre ś laj ą ce zasady ś wiadczenia us ł ug wychowania przedszkolnego. Wszczynaj ą c post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumen- tów Prezes Urz ę du zakwestionowa ł postanowienia wzorca umowy o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. § 3 ust. 5: „Op ł aty wnoszone po terminie b ę d ą powi ę kszone o dodatkow ą kwot ę w wysoko ś ci 10% kwoty g ł ównej.”, 2. § 4 ust. 2: „Ustalone zmiany, o których mowa w punkcie 1 – szym obowi ą zuj ą Przedszkole i Rodziców/ Opiekunów bez konieczno ś ci zmiany niniejszej umo- wy.”, 3. § 6 ust. 1: „Dyrektor Przedszkola, w porozumieniu z W ł a ś cicielem uprawniony jest do rozwi ą zania niniejszej umowy, w przypadku: a) systematycznego zalegania z p ł atno ś ciami za Przedszkole b) nie przestrzegania przez Rodziców/ Opiekuna postanowie ń niniejszej umo- wy.” uznaj ą c je za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru. W Rejestrze tym wpisane zosta ł y m.in. postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: Poz. 642. „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie za- rz ą dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademickiego”. (wpis do- konany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05). Poz. 643 „ Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 5 pa ź - dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05). Poz. 726. „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowo- duje skre ś lenie z listy studentów.” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04). Poz. 791: „W przypadku opó ź nienia w regulowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. akt: XVII Amc 38/05). Poz. 1016: „W przypadku nie wywi ą zania si ę s ł uchacza z warunków okre ś lonych w § 4 pkt 1 dot. terminu p ł atno ś ci Szko ł a mo ż e obci ąż y ć s ł uchacza op ł at ą w wysoko ś ci 1 PLN za ka ż dy dzie ń zw ł oki do momentu dokonania zaleg ł ej wp ł aty” (wpis doko- nany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt: XVII Amc 135/05). Poz. 1198: „ S ł uchacz zobowi ą zany jest do op ł acenia kursu w wyznaczonych przez Organi- zatora terminach. Nieop ł acenie raty w wyznaczonym terminie powoduje skre- ś lenie z listy uczestników kursu, utrat ę prawa do rabatu za kontynuacj ę w przy- sz ł o ś ci oraz naliczenie kary umownej w wysoko ś ci 0,5 % nale ż nej kwoty za ka ż - dy dzie ń zw ł oki" (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt XVII Amc 64/05). 4 Zgodnie z propozycjami zmian tre ś ci kwestionowanych postanowie ń zawartymi w pi- smach z dnia 15 maja 2008 r. i z dnia 30 czerwca 2008 r. i za łą czonym projektem nowo opracowanego wzorca umowy: - Przedsi ę biorca odst ą pi ł od stosowania postanowie ń § 3 ust. 5 wzorca, - § 4 ust. 2 wzorca otrzyma ł nowe brzmienie: „Ustalone zmiany, o których mowa w punkcie 1 – szym obowi ą zuj ą Przedszkole i Rodziców/ Opiekunów po podpisaniu aneksów do umów wykonywanych.”, - w § 4 dodano ust. 3 o nast ę puj ą cym brzmieniu: „ W przypadku niezaakceptowania zmiany wysoko ś ci op ł at, o których mowa w punkcie 1 – szym,, Rodzic/Opiekun mo ż e wypowiedzie ć umow ę drog ą pisemna lub ka ż da inn ą ze skutkiem na koniec miesi ą ca z ł o ż enia wypowiedzenia.” - zmieniono tre ść postanowie ń § 6 ust. 1 nadaj ą c im nast ę puj ą ce brzmienie: „Dy- rektor Przedszkola, w porozumieniu z W ł a ś cicielem, uprawniony jest do rozwi ą za- nia niniejszej umowy, po uprzednim wezwaniu Rodziców/Opiekunów do usuni ę cia w wyznaczonym terminie powsta ł ych nieprawid ł owo ś ci w jej wykonywaniu polega- j ą cych na: a) zaleganiu z p ł atno ś ciami za Przedszkole, b) nie przestrzegania przez Rodziców/ Opiekuna postanowie ń niniejszej umowy.” Tak wi ę c w nowo opracowanym wzorcu umowy: - odst ą piono od powi ę kszania op ł at za pobyt dziecka w przedszkolu wnoszonych przez rodziców/opiekunów po wyznaczonym terminie o dodatkow ą kwot ę w wyso- ko ś ci 10% kwoty g ł ównej, - umieszczono postanowienia przewiduj ą ce – w przypadku zmiany wysoko ś ci op ł at za pobyt dziecka w przedszkolu - obowi ą zek aneksowania umów w tym zakresie z jednoczesnym przyznaniem konsumentom prawa odst ą pienia od umowy w przy- padku niezaakceptowania zmienionych warunków ś wiadczenia us ł ugi przez Przed- si ę biorc ę , - wprowadzono zapisy, które przewiduj ą , w przypadku nie wywi ą zywania si ę przez konsumenta z obowi ą zku terminowego uiszczania op ł at za us ł ugi opieki nad dziec- kiem, mo ż liwo ść rozwi ą zania przez Przedsi ę biorc ę umowy po uprzednim pisemnym wezwaniu rodziców/opiekunów do zap ł aty zaleg ł o ś ci w wyznaczonym terminie. Ponadto Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do aneksowanie umów zawartych na podsta- wie kwestionowanego wzorca w miesi ą cu wrze ś niu 2008 r. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez prakty- k ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumen- tów. Powo ł any wy ż ej przepis ustawy zawiera w pkt 1-3 przyk ł adowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodek- 5 su post ę powania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej kon- kurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Nie stanowi ą one przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wyda- nego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego mo- mentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem post ę powa- nia zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…). Odwo ł uj ą c si ę do argumen- tów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy kon- sumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych pole- gaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie za- kazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, któ- re mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W prowadzonym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim wzorca umowny, w którym zawarte zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisa- nymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Po pierwsze , zakwestionowane zosta ł y m.in. postanowienia § 3 ust. 5 worca Umo- wy NR … uprawniaj ą ce przedsi ę biorc ę do powi ę kszania op ł at wnoszonych po terminie o dodatkow ą kwot ę w wysoko ś ci 10% kwoty g ł ównej. Postanowienie to nie definiuje, czy jest to kara umowna, czy odsetki karne. W ocenie Prezesa Urz ę du ww. dodatkowej op ł acie nie mo ż na przypisa ć charakteru kary umownej, poniewa ż zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego, b ę d ą cym podstaw ą do jej zastosowania, przewiduje si ę zastrze ż enie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania niepie- 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka na- ruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 6 ni ęż nego. Zastrze ż ona w ww. postanowieniu § 3 ust. 5 „dodatkowa kwota” w opinii Preze- sa Urz ę du - stanowi w istocie odsetki za zw ł ok ę w wykonaniu zobowi ą zania pieni ęż nego. Zgodnie z art. 359 § 2 1 k.c. „maksymalna wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno- ś ci prawnej nie mo ż e w stosunku rocznym przekracza ć czterokrotno ś ci wysoko ś ci stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne)”. Obecnie wska ź nik ten wynosi 7,50 %, w 2007 r. kszta ł towa ł si ę na poziomie od 5,75 proc. do 6,7 proc. 2 Tym samym maksymalne odsetki ustawowe nie mog ą aktualnie przekracza ć pozio- mu 30 % (4 x 7,50 %) w skali roku. Nale ż y ponadto zaznaczy ć , ż e zgodnie z art. 359 § 2 2 k.c., „je ż eli wysoko ść odsetek wynikaj ą cych z czynno ś ci prawnej przekracza wysoko ść od- setek maksymalnych, nale żą si ę odsetki maksymalne”. Natomiast w my ś l przepisów art. 359 § 2 3 k.c. – „postanowienia umowne nie mog ą wy łą cza ć ani ogranicza ć przepisów o odsetkach maksymalnych (…). W takim przypadku stosuje si ę przepisy ustawy”. Zdaniem Prezesa Urz ę du, okre ś lenie odsetek umownych na poziomie 10% kwoty g ł ównej, powoduje, ż e b ę d ą one - w przypadku np. zalegania przez konsumenta z op ł at ą przez jeden miesi ą c - znacznie wy ż sze od obowi ą zuj ą cej stawki odsetek ustawowych, w tym równie ż odsetek maksymalnych, przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienia to jest to ż same m.in. z klauzulami niedo- zwolonymi wpisanymi w pozycjach m.in.: 791, 1016 i 1198 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r. (sy- gn. akt: XVII Amc 135/05) - uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne klauzul ę , o nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku nie wywi ą zania si ę s ł uchacza z warunków okre ś lonych w § 4 pkt 1 dot. terminu p ł atno ś ci Szko ł a mo ż e obci ąż y ć s ł uchacza op ł at ą w wysoko ś ci 1 PLN za ka ż dy dzie ń zw ł oki do momentu dokonania zaleg ł ej wp ł aty.’ (poz. 1016 rejestru). Podobne do wy ż ej wymienionych postanowienie – lecz przewiduj ą ce jeszcze ni ż sze odsetki umowne - uznano za niedozwolone wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. (sygn. akt: XVII Amc 38/05). Po uprawomocnieniu si ę tego orzeczenia SOKiK, pod pozycj ą 791 Rejestru wpisano postanowienie, o nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku opó ź nienia w regu- lowaniu nale ż no ś ci za kurs szko ł a ka ż dorazowo naliczy s ł uchaczowi kar ę umown ą w wyso- ko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki”. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku podkre ś lo- no, ż e - zgodnie z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego - niedozwolone s ą postanowienia umowne, które kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Taki charakter maj ą zdaniem S ą du postano- wienia ustalaj ą ce odsetki w wysoko ś ci 0,50 z ł za ka ż dy dzie ń zw ł oki, które s ą ra żą co wy- górowane. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt XVII AmC 64/05, SOKiK uzna ł , ż e postanowienie wzorca umownego o tre ś ci „ S ł uchacz zobowi ą zany jest do op ł a- cenia kursu w wyznaczonych przez Organizatora terminach. Nieop ł acenie raty w wyzna- czonym terminie powoduje skre ś lenie z listy uczestników kursu, utrat ę prawa do rabatu za kontynuacj ę w przysz ł o ś ci oraz naliczenie kary umownej w wysoko ś ci 0,5 % nale ż nej kwo- 2 Por. na: http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/Dzienne/Stopy.htm . 7 ty za ka ż dy dzie ń zw ł oki" (poz. 1198 rejestru), z uwagi na sprzeczno ść z dobrymi obycza- jami i ra żą ce naruszenie interesów konsumentów, poprzez spe ł nienie przes ł anek art. 385 1 § 1 kc i art. 385 3 pkt 17 kc stanowi ą niedozwolone postanowienie umowne. Tak wi ę c, za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia § 3 ust. 5 stosowanego przez Przedsi ę biorc ę wzorca umowy, okre ś laj ą ce wysoko ść dodatkowej op ł aty za nieterminowe regulowanie nale ż no ś ci, mieszcz ą si ę w hipotezach klauzul 791, 1016 i 1198 wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedo- zwolone. Po wtóre postanowienia § 4 ust. 2 wzorca Umowy NR … o tre ś ci „Ustalone zmiany, o których mowa w punkcie 1 – szym obowi ą zuj ą Przedszkole i Rodziców/ Opiekunów bez konieczno ś ci zmiany niniejszej umowy.” przewiduj ą mo ż liwo ść dokonania przez Przedsi ę - biorc ę zmiany op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki nad dzie ć mi bez konieczno ś ci zmiany po- stanowie ń umowy. Nie przyznaj ą one równie ż konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy w przypadku braku akceptacji zmienionych warunków umowy. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie to jest to ż same z klauzulami niedozwolony- mi wpisanymi do Rejestru na podstawie wyroku SOKiK z dnia 5 pa ź dziernika 2005 r. sygn. akt XVII Amc 20/05 pod pozycjami 642 o tre ś ci: „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie zarz ą dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademickiego” oraz 643 o tre ś ci: „ Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no- ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia”. W uzasadnieniu ww. wyroku SOKiK uzna ł , ż e postanowienie o tre ś ci: „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie zarz ą dzenia do wiadomo- ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademickiego” nie gwarantuje konsumentowi (tu: studen- towi) rzetelnej informacji o zmianie tre ś ci umowy zawartej z przedsi ę biorc ą (tu: uczelni ą ) w zakresie ewentualnej zmiany wysoko ś ci op ł at, które konsument powinien ponosi ć . W opinii S ą du „ Umowa łą cz ą ca studenta i uczelni ę ma charakter umowy ci ą g ł ej i podlega rygorom umów konsumenckich okre ś lonym w art. 384 i 384 1 kc. (…) Powy ż sze dotyczy równie ż zmiany wzorca umowy w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą - g ł ym, je ż eli druga strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie. Zapis powy ż - szy jest niezgodny z w/w przepisami, a przyj ę ty w nim sposób powiadamiania studenta o wysoko ś ci op ł at poprzez wydanie zarz ą dzenia Rektora nie stanowi gwarancji, ż e ta infor- macja z pewno ś ci ą do niego dotrze, co rodzi ć mo ż e ujemne skutki w postaci powstania u konsumenta zad ł u ż enia w op ł atach z powodu braku wiedzy o ich podwy ż ce. Z tych te ż powodów zakwestionowane postanowienie umowne kszta ł tuje prawa i obowi ą zki studenta (konsument) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami a zarazem ra żą co narusza jego interesy.” Odnosz ą c si ę do tre ś ci postanowienia: „ Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmia- nom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia” SOKiK uzna ł , ż e stanowi ono niedozwolon ą klauzul ę umown ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego. W opinii S ą du „ O ile pozwana szko ł a na pe ł ne prawo do podwy ż szenia wysoko ś ci czesnego w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia, o tyle studentowi (konsumentowi) powinno by ć gwarantowane prawo odst ą pienia od zawartej umowy, gdy nie jest on w sta- nie ponie ść kosztów podwy ż ki. Wzorzec, którym pos ł uguje si ę pozwana takiego uprawnie- nia dla studenta nie przewiduje. Nie mo ż na uzna ć za s ł uszny argument pozwanej, ż e pro- blem ten rozwi ą zuje prawo studenta do rozwi ą zania umowy w ka ż dym czasie zgodnie z § 9 wzorca umowy. W takim przypadku student do momentu rozwi ą zania umowy zmuszony by ł by do ponoszenia op ł aty w podwy ż szonej wysoko ś ci.” 8 Kwestionowane postanowienie § 4 ust. 2 wzorca Umowy Nr … stanowi, ż e zmiana wysoko ś ci op ł at za pobyt dziecka w Przedszkolu nie wymaga zmiany umowy. W opinii Pre- zesa UOKiK, o ile Przedsi ę biorca ma pe ł ne prawo do podwy ż szenia wysoko ś ci op ł at za ś wiadczone us ł ugi m.in. w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów dzia ł alno ś ci, to nie mo ż e on - zastrzegaj ą c sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty na mocy jednostronnej decyzji – narusza ć wynikaj ą cego z art. 384 1 § 1 Kodeksu cywilnego obowi ą zku dor ę czenia wzorca stronie umowy. Zgodnie z ww. przepisem, wzorzec wydany w czasie trwania sto- sunku umownego o charakterze ci ą g ł ym wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zosta ł dor ę czony stro- nie przed zawarciem umowy, a strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie wypowiedzenia. Zgodnie z § 2 tego ż artyku ł u w razie, gdy pos ł ugiwanie si ę wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyj ę te, wi ąż e on tak ż e wtedy, gdy druga stro- na mog ł a si ę z ł atwo ś ci ą dowiedzie ć o jego tre ś ci. Nie dotyczy to jednak umów zwieranych z udzia ł em konsumentów, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bie- żą cych sprawach ż ycia codziennego. Zgodnie z art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego za niedozwolone uznaje si ę te posta- nowienia umowne, które przewiduj ą uprawnienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy, bez przyznania konsumen- towi prawa odst ą pienia od umowy. Zgodnie z § 4 ust. 2 zmiana wysoko ś ci op ł aty obci ąż a- j ą cej konsumenta nie jest traktowana jako zmiana warunków umowy. Zapisy wzorca nie gwarantuj ą konsumentowi prawa do otrzymania wzorca umowy zawieraj ą cego zmienione warunki ś wiadczenia us ł ugi i odst ą pienia od umowy w przypadku braku akceptacji tych warunków. Stosowany wzorzec umowy przewiduje mo ż liwo ść jej rozwi ą zania przez konsumenta z zachowaniem jednomiesi ę cznego okresu wypowiedzenia. Maj ą c na uwadze to uregulo- wanie, nale ż y zauwa ż y ć istotn ą ró ż nic ę mi ę dzy wypowiedzeniem umowy, a mo ż liwo ś ci ą odst ą pienia od niej. Uznaj ą c, ż e - w przypadku zmiany przez Przedsi ę biorc ę warunków umowy, dotycz ą cych wysoko ś ci op ł at nale ż nych za pobyt dziecka w Przedszkolu i braku akceptacji tej zmiany przez konsumenta - wype ł nieniem dyspozycji art. 385 3 pkt 20 k.c. jest ogólne uregulowanie zawarte we wzorcu, umo ż liwiaj ą ce konsumentowi wypowiedze- nie umowy z zachowaniem miesi ę cznego okresu wypowiedzenia, doprowadziliby ś my do sytuacji, konsekwencj ą której – w przypadku nie zaakceptowania przez konsumenta zmie- nionych warunków umowy - by ł aby konieczno ść ponoszenia przez niego op ł at w podwy ż - szonej wysoko ś ci do momentu rozwi ą zania umowy w przewidzianym terminie jej wypo- wiedzenia. Zagwarantowanie konsumentowi prawa do odst ą pienia od umowy, powoduje, ż e po przekazaniu Przedsi ę biorcy informacji o odst ą pieniu od umowy z powodu nieakcep- towania przez niego zmienionych finansowych warunków ś wiadczenia us ł ugi, konsument ponosi – do ustalonego momentu rozwi ą zania umowy - op ł aty za zakupione us ł ugi w do- tychczasowej wysoko ś ci. Tak wiec, za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia § 4 ust. 2 wzorca Umowy NR … stosowanego przez Przedsi ę biorc ę , mieszcz ą si ę w hi- potezach klauzul 642 i 643, wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone. Po trzecie , wyniki porównania tre ś ci § 6 ust. 1 wzorca Umowy NR … z tre ś ci ą klau- zuli wpisanej na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04 do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych pod pozycj ą 726 o tre ś ci: „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre- 9 ś lenie z listy studentów.” wskazuj ą na identyczno ść skutków wywo ł ywanych przez te ure- gulowania, których nie niweluje odr ę bno ść sformu ł owa ń . W uzasadnieniu przywo ł anego wyroku SOKiK stwierdzi ł , ż e zapis o tre ś ci „ Nieuspra- wiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” narusza dobre obyczaje i interesy konsumentów tj. art. 385 1 kc. Art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z kon- sumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obo- wi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedo- zwolone postanowienia umowne). Konsument jako s ł absza strona stosunku prawnego sta- j ą c wobec przedsi ę biorcy – profesjonalisty podlega szczególnej ochronie. W szczególno ś ci naruszaj ą w sposób ra żą cy interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy sprzeczne z przepisami prawa. Art. 491 § 1 kc stanowi, ż e gdy jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpo- wiedni dodatkowy termin do wykonania zobowi ą zania z zaznaczeniem, ż e w razie bezsku- tecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Chocia ż powy ż szy przepis posiada charakter dyspozytywny, tzn. zale ż ny od woli stron to jego tre ść jest powszechnie stosowana w obrocie gospodarczym i stanowi jeden z jego dobrych obyczajów. Powy ż sze potwierdza równie ż cho ć by wyrok S ą du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2000 r. (sygn. akt IAca 817/99), w którym s ą d orzek ł , i ż „sa- ma zw ł oka w spe ł nieniu ś wiadczenia nie daje podstaw do odst ą pienia od umowy w ś wietle art. 491 § 1 kc, który warunkuje jego skuteczno ść od wyznaczenia drugiej stronie odpo- wiedniego, dodatkowego terminu”. Dobre obyczaje we wzajemnych relacjach Przedsi ę biorcy i konsumentów wymagaj ą , aby w omówionym przypadku zastosowany znalaz ł przepis art. 491 §1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, dopiero po up ł ywie dodatkowego, wyznaczonego konsumentowi termi- nu do wykonania ś wiadczenia pieni ęż nego, Przedsi ę biorca winien mie ć zapewnione prawo do odst ą pienia od umowy i skre ś lenia dziecka z listy wychowanków. Zdaniem Prezesa Urz ę du zakwestionowane postanowienia § 6 ust. 1 wzorca Umowy NR…, pomimo ró ż nic w tre ś ci, s ą to ż same z cytowan ą wy ż ej klauzul ą niedozwolon ą . Wy- wo ł uj ą one to ż same skutki prawne co ww. postanowienie Rejestru, wi ążą c prawo Przed- si ę biorcy do rozwi ą zania umowy z niewykonaniem zobowi ą zania przez konsumenta, bez uprzedniego wyznaczenia konsumentowi dodatkowego terminu do jego wykonania. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń wzorców umowy oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postano- wie ń umownych wskazuje, ż e kwestionowane postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki posta- nowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwestionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezach przytoczonych klauzul niedozwolonych. Skutkuje to uznaniem, ż e uprawdopodobniona zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest ponadto wyka- zanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naru- szeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć 10 - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby do któ- rych adresowana jest oferta przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorca w toku post ę powania przekaza ł propozycje zmian i uzupe ł nienia kwe- stionowanych postanowie ń wzorca Umowy NR …, zadeklarowa ł aneksowanie umów zawie- raj ą cych takie postanowienia oraz opracowa ł nowy wzorzec umowy reguluj ą cych zasady zmian op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki przedszkolnej i uprawnienie konsumenta do od- st ą pienia od umowy w przypadku braku akceptacji jej zmienionych warunków, a tak ż e propozycje zmiany tre ś ci postanowie ń dotycz ą cych trybu rozwi ą zania przez Przedsi ę biorc ę umowy z powodu zalegania przez rodziców/opiekunów z p ł atno ś ciami za Przedszkole. W ś wietle powy ż szego, w niniejszej sprawie zachodz ą podstawy do zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk na- ruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania- ż e przedsi ę bior- ca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 powo ł anej ustawy, a przedsi ę biorca, które- mu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Zdaniem Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wy- dania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyk narusza- j ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie kon- sumenckim wzorcami umownymi, w których zamieszczone zosta ł y klauzule wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę - cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do: zapobie ż enia wskazanym powy ż ej naruszeniom poprzez aneksowanie umów wykonywanych; umieszczenia w nowo opracowanym wzorze umowy postanowie ń przewiduj ą cych obowi ą zek informowania konsumenta o planowanych pod- wy ż kach czesnego z jednoczesnym przyznaniem mu prawa odst ą pienia od umowy w przy- padku niezaakceptowania zmienionych warunków ś wiadczenia us ł ugi przez Przedsi ę biorc ę oraz okre ś laj ą cych tryb rozwi ą zania umowy w przypadku zalegania przez konsumenta z nale ż nymi nale ż no ś ciami. Zaproponowane przez Przedsi ę biorc ę zmiany kwestionowanych postanowie ń wzorca umowy uwzgl ę dniaj ą , w ocenie Prezesa Urz ę du, obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szcze- gólno ś ci art. 385 i nast. Kodeksu cywilnego. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obo- wi ą zek z ł o ż enia - w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji – infor- macji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dostarczenia dowodów na okoliczno ść za- warcia nowych umów wed ł ug nowoopracowanego wzorca za łą czonego do pisma z dnia 30 czerwca 2008 r. oraz zako ń czenia procesu aneksowania umów zawartych wed ł ug kwestio- nowanego wzorca. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. 11 POUCZENIE: Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę - gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch ty- godni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuje: Pani Marta Ś migielska Przedszkole „Delfinek” ul. Jab ł o ń skiego 28 80- 766 Gda ń sk 12