RGD-35/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-41/08/IW Gda ń sk, 22 wrze ś nia 2008r. D ECYZJA NR RGD. 35/2008 I . Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przepro- wadzeniu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Annie Ł ubi ń skiej prowa- dz ą cej Niepubliczne Przedszkole Angloj ę zyczne w Sopocie – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki narusza- j ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu nast ę puj ą cych postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedo- zwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po- st ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.): 1. - pkt 2 wzorca UMOWY o tre ś ci : „Czesne za przedszkole wynosi ……z ł b ę dzie jednak ulega ł o korektom w miar ę potrzeby (np. zmiana stawki ż ywieniowej, wzrost kosz- tów utrzymania budynku, zakupu pomocy dydaktycznych).” , 2. - § 13 ust. 4 Statutu o tre ś ci: „ Dziecko mo ż e by ć skre ś lone z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola w przypadku ra żą cego niedostosowania si ę rodziców, prawnych opiekunów do umowy zawartej mi ę dzy nimi o osob ą prowadz ą c ą przedszkole.” i przyj ę ciu zobowi ą zania ww. przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez usuni ę cie wskaza- nych uchybie ń w tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych, nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Ann ę Ł ubi ń sk ą prowadz ą c ą Niepubliczne Przedszkole Angloj ę zyczne w Sopocie obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania w terminie dwóch tygodni od upra- womocnienia si ę niniejszej decyzji poprzez: a) wprowadzenie zmian we wzorcu Umowy oraz Statucie Przedszkola zgodnie z przyj ę tymi zobowi ą zaniami oraz b) wycofanie z istniej ą cych w obrocie prawnym umów i Statutu postanowie ń kwe- stionowanych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów po- przez podj ę cie dzia ł a ń zmierzaj ą cych do aneksowania tych umów oraz zmiany Statutu, II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę : Ann ę Ł ubi ń sk ą prowadz ą c ą Niepu- bliczne Przedszkole Angloj ę zyczne w Sopocie, obowi ą zek przekazania informacji o re- alizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dor ę czenia dowodów na okoliczno ść poinformo- wania rodziców lub prawnych opiekunów dzieci ucz ę szczaj ą cych do Angloj ę zycznego Przedszkola Niepublicznego o wynikaj ą cych z przyj ę tego zobowi ą zania zmianach w obowi ą zuj ą cych umowach i Statucie, w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę ni- niejszej decyzji. UZASADNIENIE W I kwartale 2008 r. przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu kontrol ę wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim przez przedszkola niepu- bliczne, dzia ł aj ą ce na terenie województwa pomorskiego i zachodniopomorskiego, pod k ą tem zgodno ś ci postanowie ń zawartych w tych wzorcach z przepisami Kodeksu cywilne- go, z uwzgl ę dnieniem klauzul wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone. W ramach post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano m.in. analizy wzorca umowy o nazwie: Umowa oraz Statutu Angloj ę zycznego Przedszkola Niepublicznego w Sopocie. Kontrola ww. dokumentów wykaza ł a, ż e niektóre z zawartych w nich postanowie ń mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku ze stosowaniem postanowie ń umow- nych uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, zwany dalej „ SOKiK”, za niedozwolone i wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, zwanego dalej „ Rejestrem”. Maj ą c na uwadze zgromadzony materia ł dowodowy, postanowieniem nr 194 z dnia 22 kwietnia 2008 r., zmienionym nast ę pnie postanowieniem nr 354 z dnia 22 lipca 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „ Prezesem Urz ę du” lub „ Prezesem UOKiK”, wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez przedsi ę biorc ę : Ann ę Ł ubi ń sk ą prowadz ą c ą Niepubliczne Przedszkole Angloj ę zyczne w Sopocie, zwanego dalej „ Przedsi ę biorc ą ” lub „ Przedszkolem”, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy kon- sumentów, okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, polegaj ą cych na stosowaniu: 1. we wzorcu Umowy postanowie ń pkt 2 o tre ś ci : „Czesne za przedszkole wynosi ……z ł b ę dzie jednak ulega ł o korektom w miar ę potrzeby (np. zmiana stawki ż ywie- niowej, wzrost kosztów utrzymania budynku, zakupu pomocy dydaktycznych).” , 2. w Statucie Przedszkola postanowie ń § 13 ust. 4 o tre ś ci: „ Dziecko mo ż e by ć skre- ś lone z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola w przypadku ra żą cego niedostosowa- 2 nia si ę rodziców, prawnych opiekunów do umowy zawartej mi ę dzy nimi o osob ą prowadz ą c ą przedszkole.” Przedsi ę biorca w pismach z dnia 15 maja 2008 r. i z dnia 8 lipca 2008 r. przekaza ł propozycje zapisów aneksu uzupe ł niaj ą cego postanowienia umów wykonywanych, propo- zycje postanowie ń nowego wzorca umowy reguluj ą cych zasady zmian op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki przedszkolnej i uprawnienie konsumenta do odst ą pienia od umowy w przy- padku braku akceptacji zmienionych warunków, a tak ż e propozycje zmiany tre ś ci kwestio- nowanych postanowie ń obowi ą zuj ą cego Statutu. Poinformowa ł równie ż , ż e Statut uwzgl ę dniaj ą cy zaproponowane zmiany zostanie wprowadzony w ż ycie w dniu 5 wrze ś nia 2008 r., natomiast nowy wzór Umowy – z dniem 15 wrze ś nia 2008 r., podpisanie aneksów uzupe ł niaj ą cych dotychczasowe Umowy o zaproponowane zmiany nast ą pi do dnia 30 wrze ś nia 2008 r. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: System o ś wiaty w Polsce obejmuje – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm) – przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy). Z kolei, jak g ł osi preambu ł a do wymienionej ustawy o systemie o ś wia- ty, „o ś wiata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro ca ł ego spo ł ecze ń stwa”. Ś wiadczenie przez przedszkola edukacji w ramach systemu o ś wiaty jest zatem us ł ug ą o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, co potwierdza równie ż wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m. in., i ż przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Status przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów potwierdza równie ż w odniesieniu do osób prawnych organizuj ą cych lub ś wiadcz ą cych us ł ugi o cha- rakterze u ż yteczno ś ci publicznej wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt III SK 22/04. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ile- kro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumie- niu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę or- ganizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorca Anna Ł ubi ń ska prowadz ą ca Niepubliczne Przedszkole Angloj ę zyczne w Sopocie, które zosta ł o w dniu 31 maja 2002 r. wpisane do ewidencji szkó ł i placówek niepublicznych Miasta Sopotu pod numerem 45, jako osoba fizyczna ś wiadcz ą ca us ł ugi edukacyjne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zasady dzia ł ania Angloj ę zycznego Niepublicznego Przedszkola w Sopocie zosta ł y okre ś lone w opracowanym przez Przedsi ę biorc ę Statucie Przedszkola, w którym zamiesz- czono m.in. postanowienia reguluj ą ce wzajemne prawa i obowi ą zki: prowadz ą cego Przed- szkole i jego pracowników, a tak ż e konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug Przedszkola. 3 W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorca zawiera z konsumentami umowy okre ś laj ą ce zasady ś wiadczenia us ł ug wychowania przedszkolnego. Wszczynaj ą c post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumen- tów Prezes Urz ę du zakwestionowa ł postanowienia pkt. 2 wzorca umowy o tre ś ci : „Czesne za przedszkole wynosi ……z ł b ę dzie jednak ulega ł o korektom w miar ę potrzeby (np. zmia- na stawki ż ywieniowej, wzrost kosztów utrzymania budynku, zakupu pomocy dydaktycz- nych).” oraz § 13 ust. 4 Statutu o tre ś ci: „ Dziecko mo ż e by ć skre ś lone z listy dzieci przyj ę - tych do przedszkola w przypadku ra żą cego niedostosowania si ę rodziców, prawnych opie- kunów do umowy zawartej mi ę dzy nimi o osob ą prowadz ą c ą przedszkole.”, uznaj ą c je za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru. W Rejestrze tym wpisane zosta ł y m.in. postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: Poz. 726. „ Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowo- duje skre ś lenie z listy studentów.” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04). Poz. 756. „ Uczelnia zastrzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które na- st ą pi poprzez zarz ą dzenie Kanclerza Wy ż szej Szko ł y Edukacji Zdrowotnej w Ł o- dzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. Zarz ą dzenie podane zostanie do wiadomo ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informa- cyjnej oraz w dziekanacie.” (wpis dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 21 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 49/05). Poz. 848. „ Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego.” (wpis doko- nany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05). W toku post ę powania Przedsi ę biorca w pi ś mie z dnia 15 maja 2008 r. przekaza ł na- st ę puj ą ce propozycje dzia ł a ń zmierzaj ą cych do usuni ę cia powsta ł ych narusze ń : 9 aneksowanie dotychczas wykonywanych umów poprzez dodanie do nich postano- wienia pkt. 2 a o nast ę puj ą cej tre ś ci: „W przypadku podwy ż szenia czesnego zgod- nie z pkt. 2 umowy, rodzice maj ą prawo do odst ą pienia od niniejszej umowy w ter- minie 7 dni od dnia powiadomienia ich o podwy ż szeniu czesnego.” 9 umieszczenie w nowo opracowanym wzorcu umowy postanowie ń pkt 2 o tre ś ci: „Czesne za przedszkole wynosi ……z ł b ę dzie jednak ulega ł o korektom w zakresie niezb ę dnym do w ł a ś ciwego funkcjonowania przedszkola, w szczególno ś ci w przy- padku wzrostu kosztów utrzymania przedszkola tj. wzrost wynagrodzenia pracowni- ków przedszkola oraz zakupu materia ł ów dydaktycznych znacznej warto ś ci.” i pkt 2a o tre ś ci :„W przypadku podwy ż szenia czesnego zgodnie z pkt. 2 umowy, ro- dzice maj ą prawo do odst ą pienia od niniejszej umowy w terminie 7 dni od dnia po- wiadomienia ich o podwy ż szeniu czesnego.” 9 zmiany brzmienie postanowie ń § 13 ust. 4 na nast ę puj ą ce: „ Dziecko mo ż e by ć skre- ś lone z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola w przypadku ra żą cego naruszenia przez rodziców lub opiekunów prawnych umowy zawartej mi ę dzy nimi o osob ą pro- wadz ą c ą przedszkole.” i dodanie ust. 5 tego ż paragrafu o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Skre- ś lenie z listy dzieci przyj ę tych do przedszkola, o którym mowa w § 13 ust. 4 Statu- tu mo ż e nast ą pi ć po uprzednim wezwaniu rodziców lub opiekunów prawnych przez 4 osob ę prowadz ą c ą Przedszkole, do nale ż ytego wykonania obowi ą zków wynikaj ą - cych z umowy.” Tak wi ę c: - w nowo opracowanym wzorcu umowy znalaz ł y si ę postanowienia przewiduj ą ce obowi ą zek informowania konsumenta o planowanych podwy ż kach czesnego z jed- noczesnym przyznaniem mu prawa odst ą pienia od umowy w przypadku niezaak- ceptowania zmienionych warunków ś wiadczenia us ł ugi przez Przedsi ę biorc ę , - Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę uzupe ł ni ć obowi ą zuj ą ce umowy o postanowienia re- guluj ą ce powy ż sze kwestie, - w Statucie Przedszkola znalaz ł y si ę zapisy, które przewiduj ą , w przypadku nie wy- wi ą zywania si ę przez konsumenta z obowi ą zku terminowego uiszczania nale ż nych Przedsi ę biorcy op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki przedszkolnej, mo ż liwo ść skre ś le- nia dziecka z listy wychowanków po uprzednim pisemnym wezwaniu do zap ł aty zaleg ł o ś ci. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez prak- tyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumen- tów. Powo ł any wy ż ej przepis ustawy zawiera w pkt 1-3 przyk ł adowe wyliczenie praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje do stosowania klauzul wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodek- su post ę powania cywilnego, nieuczciwych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej kon- kurencji oraz szeroko ujmowanego prawa konsumenta do informacji. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Nie stanowi ą one przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cej si ę okre ś li ć , nawet licz- nej, grupy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Art. 479 43 Kodeksu post ę powania cywilnego rozszerza prawomocno ść wyroku wy- danego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trze- cie. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza zatem, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. W uchwale 7 s ę dziów z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/2006, S ą d Najwy ż - szy uzna ł , ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a 1 jest stosowanie identycznej klauzuli jak wpisana do rejestru niedozwolonych posta- 1 W obowi ą zuj ą cej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka na- ruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana zosta ł a w art. 24. 5 nowie ń umownych przez innego przedsi ę biorc ę , który nie by ł stron ą lub uczestnikiem po- st ę powania zako ń czonego wpisaniem danej klauzuli do rejestru (…). Odwo ł uj ą c si ę do ar- gumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skutecz- no ś ci tego przepisu, S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów obejmuje równie ż przypadki wprowadzenia jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipote- zie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do reje- stru, która wywo ł uje takie same skutki godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej co wpisana do rejestru. Nie jest wi ę c konieczna dok ł adna, literalna zbie ż no ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Niedozwolone b ę d ą równie ż takie postanowienia umów, któ- re mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W prowadzonym post ę powaniu administracyjnym Prezes Urz ę du zakwestionowa ł praktyk ę Przedsi ę biorcy polegaj ą c ą na stosowaniu w obrocie konsumenckim wzorca umowny i Statutu, w których zawarte zosta ł y postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Po pierwsze , zakwestionowane zosta ł y m.in. postanowienia pkt 2 wzorca Umowy reguluj ą ce zasady zmiany op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki przedszkolnej i przewiduj ą ce uprawnienie Przedsi ę biorcy podwy ż szenia ceny po zawarciu umowy bez przyznania kon- sumentowi prawa odst ą pienia od umowy w przypadku braku akceptacji jej zmienionych warunków. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie to jest to ż same z klauzulami niedozwolo- nymi wpisanymi w pozycjach m.in.: 756 i 848 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, na podstawie wyroków SOKiK odpowiednio z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 49/05 oraz z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt XVII Amc 60/05. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2006r. sygn. akt XVII Amc 49/05 postanowienie o tre- ś ci „ Uczelnia zastrzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które nast ą pi poprzez zarz ą dzenie Kanclerza Wy ż szej Szko ł y Edukacji Zdrowotnej w Ł odzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. Zarz ą dzenie podane zostanie do wiadomo- ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informacyjnej oraz w dziekanacie.” Równie ż zo- sta ł o uznane przez SOKiK za kszta ł tuj ą ce prawa i obowi ą zki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c ich interesy. Natomiast w wyroku z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05 SOKiK uzna ł , ż e postanowienie o tre ś ci: „ Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalku- lacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego.” wype ł - nia dyspozycje art. 385 3 pkt 20 k.c., gdy ż daje przedsi ę biorcy uprawnienie do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumen- towi prawa odst ą pienia od niej. Zdaniem S ą du cytowane postanowienie umo ż liwia przed- si ę biorcy swobodne podnoszenia op ł at za ś wiadczon ą us ł ug ę w trakcie trwania umowy, jest sformu ł owane ogólnie, nie okre ś la w jakich okoliczno ś ciach i na jakich warunkach mo- ż e doj ść do zmiany umowy w tym zakresie, nie jest równie ż traktowane jako zmiana wa- runków umowy, przez co nie przyznaje konsumentowi prawa do odst ą pienia od umowy z powodu podwy ż szenia op ł at. 6 Kwestionowane postanowienie pkt 2 wzorca umowy o tre ś ci „Czesne za przedszkole wynosi ……z ł b ę dzie jednak ulega ł o korektom w miar ę potrzeby (np. zmiana stawki ż ywie- niowej, wzrost kosztów utrzymania budynku, zakupu pomocy dydaktycznych).” przyznaje Przedsi ę biorcy prawo do jednostronnej zmiany wysoko ś ci op ł at za ś wiadczone na rzecz konsumenta us ł ugi, nie przewiduj ą c prawa odst ą pienia przez konsumenta od umowy w sytuacji, gdy nie akceptuje on planowanych zmian. Zgodnie z art. 385 3 pkt 20 Kodeksu cywilnego za niedozwolone uznaje si ę te postanowienia umowne, które przewiduj ą upraw- nienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy, bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. O ile Przedsi ę biorca ma pe ł ne prawo do podwy ż szenie wysoko ś ci op ł at za ś wiad- czone us ł ugi, w zale ż no ś ci np. od inflacji i aktualnych kosztów dzia ł alno ś ci, to nie mo ż e on - zastrzegaj ą c sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty na mocy jednostronnej decyzji – narusza ć prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy, przed wej ś ciem w ż ycie zmienio- nych warunków ś wiadczenia us ł ugi. Tak wiec, za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia pkt 2 wzorca umowy stosowanego przez Przedsi ę biorc ę , mieszcz ą si ę w hipotezie klau- zul 756 i 848 wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone. Po wtóre , wyniki porównania tre ś ci § 13 ust. 4 Statutu z tre ś ci ą klauzuli wpisanej na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. sygn. akt XVII Amc 105/04 do Reje- stru niedozwolonych postanowie ń umownych pod pozycj ą 726 o tre ś ci: „ Nieusprawiedli- wione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy stu- dentów.” wskazuj ą na identyczno ść skutków wywo ł ywanych przez te uregulowania, któ- rych nie niweluje odr ę bno ść u ż ytych tam sformu ł owa ń , czy odmienno ść sk ł adni. W uzasadnieniu przywo ł anego wyroku SOKiK stwierdzi ł , ż e zapis o tre ś ci „ Nieuspra- wiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów” narusza dobre obyczaje i interesy konsumentów tj. art. 385 1 kc. Art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z kon- sumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obo- wi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedo- zwolone postanowienia umowne). Konsument jako s ł absza strona stosunku prawnego sta- j ą c wobec przedsi ę biorcy – profesjonalisty podlega szczególnej ochronie. W szczególno ś ci naruszaj ą w sposób ra żą cy interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy sprzeczne z przepisami prawa. Art. 491 § 1 kc stanowi, ż e gdy jedna ze stron dopuszcza si ę zw ł oki w wykonaniu zobowi ą zania z umowy wzajemnej, druga strona mo ż e wyznaczy ć jej odpo- wiedni dodatkowy termin do wykonania zobowi ą zania z zaznaczeniem, ż e w razie bezsku- tecznego up ł ywu wyznaczonego terminu b ę dzie uprawniona do odst ą pienia od umowy. Chocia ż powy ż szy przepis posiada charakter dyspozytywny, tzn. zale ż ny od woli stron to jego tre ść jest powszechnie stosowana w obrocie gospodarczym i stanowi jeden z jego dobrych obyczajów. Powy ż sze potwierdza równie ż cho ć by wyrok S ą du Apelacyjnego w Katowicach z dnia 5 stycznia 2000 r. (sygn. akt IAca 817/99), w którym s ą d orzek ł , i ż „sa- ma zw ł oka w spe ł nieniu ś wiadczenia nie daje podstaw do odst ą pienia od umowy w ś wietle art. 491 § 1 kc, który warunkuje jego skuteczno ść od wyznaczenia drugiej stronie odpo- wiedniego, dodatkowego terminu”. Dobre obyczaje we wzajemnych relacjach Przedsi ę biorcy i konsumentów wymagaj ą , aby w omówionym przypadku zastosowanie znalaz ł przepis art. 491 §1 Kodeksu cywilne- go, zgodnie z którym, dopiero po up ł ywie dodatkowego, wyznaczonego konsumentowi 7 terminu do wykonania ś wiadczenia pieni ęż nego, Przedsi ę biorca winien mie ć zapewnione prawo do odst ą pienia od umowy i skre ś lenia dziecka z listy wychowanków. Zdaniem Prezesa Urz ę du zakwestionowane postanowienia § 13 ust. 4 Statutu Przed- szkola, pomimo ró ż nic w tre ś ci, s ą to ż same z cytowana wy ż ej klauzul ą niedozwolon ą . Po- stanowienia te reguluj ą kwestie zwi ą zane z rozwi ą zaniem umowy przez Przedsi ę biorc ę i skre ś leniem dziecka z listy wychowanków w przypadku niewykonania, b ą d ź nienale ż ytego wykonywania ś wiadczenia przez konsumenta. Wywo ł uj ą one to ż same skutki prawne co ww. postanowienie wpisane do Rejestru, wi ążą c prawo Przedsi ę biorcy do rozwi ą zania umowy bez wypowiedzenia i skre ś lenia dziecka z listy wychowanków z niewykonaniem zobowi ą zania przez konsumenta, bez uprzedniego wyznaczenia konsumentowi dodatko- wego terminu do jego wykonania. Analiza porównawcza zakwestionowanych postanowie ń wzorców umowy oraz przedstawionych powy ż ej postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postano- wie ń umownych wskazuje, ż e kwestionowane postanowienia wyczerpuj ą przes ł anki posta- nowie ń uznanych za niedozwolone. Zakwestionowane zapisy umowy nie maj ą wprawdzie identycznego brzmienia, jednak ż e w ocenie Prezesa Urz ę du, wyk ł adnia ich tre ś ci prowadzi do wniosku, ż e mieszcz ą si ę w hipotezie przytoczonej klauzuli niedozwolonej. Skutkuje to uznaniem, ż e uprawdopodobniona zosta ł a bezprawno ść dzia ł ania Przedsi ę biorcy, polegaj ą ca na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Do stwierdzenia stosowania przedmiotowych praktyk niezb ę dne jest ponadto wyka- zanie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w interes konsumentów dotyczy ł o tzw. zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naru- szeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć - potencjalnych klientów Przedsi ę biorcy. Niezgodnym z prawem dzia ł aniem Przedsi ę biorcy mog ł a bowiem zosta ć dotkni ę ta nieograniczona liczba osób, tzn. wszystkie osoby do któ- rych adresowana jest oferta przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorca w toku post ę powania przekaza ł propozycje zapisów aneksu uzupe ł nia- j ą cego postanowienia wykonywanych umów w kwestionowanym zakresie, propozycje po- stanowie ń nowego wzorca umowy reguluj ą cych zasady zmian op ł at za ś wiadczone us ł ugi opieki przedszkolnej i uprawnienie konsumenta do odst ą pienia od umowy w przypadku braku akceptacji je zmienionych warunków, a tak ż e propozycje zmiany tre ś ci postanowie ń obowi ą zuj ą cego Statutu dotyczaccyh prawa do skre ś lenia dziecka z listy wychowanków. W ś wietle powy ż szego, w niniejszej sprawie zachodz ą podstawy do zastosowania art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk na- ruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania- ż e przedsi ę bior- ca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24 powo ł anej ustawy, a przedsi ę biorca, które- mu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Zdaniem Prezesa Urz ę du, w niniejszej sprawie spe ł nione zosta ł y przes ł anki do wy- dania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobniaj ą stosowanie przez Przedsi ę biorc ę praktyk narusza- j ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie kon- sumenckim wzorcami umownymi, w których zamieszczone zosta ł y klauzule wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę - cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do: zapobie ż enia wskazanym powy ż ej naruszeniom poprzez aneksowanie umów wykonywanych; umieszczenia w nowo opracowanym wzorze umowy postanowie ń przewiduj ą cych obowi ą zek informowania konsumenta o planowanych pod- wy ż kach czesnego z jednoczesnym przyznaniem mu prawa odst ą pienia od umowy w przy- padku niezaakceptowania zmienionych warunków ś wiadczenia us ł ugi przez Przedsi ę biorc ę oraz zmiany tre ś ci postanowie ń Statutu Przedszkola okre ś laj ą cych tryb skre ś lenia dziecka z listy wychowanków w przypadku zalegania przez konsumenta z op ł atami. Zaproponowane przez Przedsi ę biorc ę zmiany kwestionowanych postanowie ń wzorca umowy i Statutu uwzgl ę dniaj ą , w ocenie Prezesa Urz ę du, obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art. 385 i nast. Kodeksu cywilnego. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Przedsi ę biorc ę obo- wi ą zek z ł o ż enia - w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji – infor- macji o realizacji przyj ę tego zobowi ą zania oraz dostarczenia dowodów na okoliczno ść po- informowania rodziców lub prawnych opiekunów dzieci ucz ę szczaj ą cych do Angloj ę zycz- nego Przedszkola Niepublicznego w Sopocie o wynikaj ą cych z przyj ę tego zobowi ą zania zmianach w obowi ą zuj ą cych Umowach i Statucie. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. POUCZENIE: Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę - gowego w Warszawie- S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch ty- godni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów- Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuje: Pani Anna Ł ubi ń ska Niepubliczne Przedszkole Angloj ę zyczne Ul. M. Sk ł odowskiej – Curie 10/12 81- 703 Sopot 9