RGD-3/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-40/05/06/WW Gda ń sk, dnia 17 lutego 2006r. DECYZJA nr RGD.3/2006 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Mini- strów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmia- nami), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy: X prowadz ą - cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „HORTA” w G., post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na: 1. zawarciu w § 28 wzorca umownego pn. „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” postanowienia o tre ś ci: „Zapozna ł em si ę z art. 11 Ustawy z dnia 20.07.2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 z pó źń . zm.) z którego rezygnuj ę z uwagi na termin realizacji”, co narusza obo- wi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o mo ż liwo- ś ci odst ą pienia przez konsumenta w terminie 10 dni od zawartej umowy kredytu kon- sumenckiego bez podania przyczyn, do czego ma prawo, zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz.1081 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . 2. stosowaniu w § 26 wzorca umownego pn. „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” postanowienia o tre ś ci: „W sprawach spor- nych mog ą cych wynikn ąć na tle realizacji przedmiotowej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie w ł a ś ciwym miejscowo i rzeczowo dla Wykonawcy s ą dom”, które zo- sta ł o wpisane pod pozycj ą 41 do rejestru postanowie ń wzorców umów, uznanych za niedozwolone i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania . UZASADNIENIE Delegatura UOKiK w Gda ń sku, przeprowadzi ł a z urz ę du w 2005r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu ustalenie, czy umowy pisemne, regulaminy i inne dokumenty wewn ę trzne, które normuj ą prawa i obowi ą zki stron, stosowane przez przedsi ę biorców z bran ż y budowlanej z konsumentami s ą zgodne z ustaw ą z dnia 15 grudnia 2000r. o ochro- nie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080), zwan ą dalej ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów lub – zamiennie - ustaw ą antymono- polow ą , oraz innymi ustawami, maj ą cymi za zadanie chroni ć prawa konsumentów, a w szczególno ś ci, czy zawarte w nich zapisy nie stanowi ą niedozwolonych klauzul umownych, okre ś lonych w art. 385 1 i nast. Kodeksu cywilnego. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego uzyskano stosowane przez ankietowa- nych przedsi ę biorców wzory umów zawieranych z konsumentami. Jednym z poddanych badaniu wzorców by ł a „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” wykorzystywana w obrocie konsumenckim przez X, prowadz ą c ą dzia ł al- no ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „HORTA” w G. Analiza przedmiotowego wzorca, przeprowadzona w kierunku okre ś lonym celem post ę powania wyja ś niaj ą cego, wykaza ł a, ż e w § 26 oraz w § 28 zawiera ł on postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: a) „ W sprawach spornych mog ą cych wynikn ąć na tle realizacji przedmiotowej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie w ł a ś ciwym miejscowo i rzeczowo dla Wykonawcy s ą dom” (§ 26). Klauzula ta jest zbie ż na s ą w swojej tre ś ci z postanowieniami umownymi uznanymi przez S ą d Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów za niedozwolone (por. m.in. wyroki S ą du Okr ę gowego w Warsza- wie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 31 stycznia 2003r., sygn. akt XVII Amc 31/02; z dnia 19 kwietnia 2004r., sygn. akt XVII Amc 59/03) i wpisana do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za nie- dozwolone pod pozycj ą 41, b) „Zapozna ł em si ę z art. 11 Ustawy z dnia 20.07.2001r. o kredycie konsu- menckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 z pó źń . zm.) z którego rezygnuj ę z uwagi na termin realizacji”. Postanowienie to jest sprzeczne z regulacjami zawarty- mi w ustawie o kredycie konsumenckim, a w szczególno ś ci okre ś lonymi w art. 17 tego aktu prawnego. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, w dniu 4 lipca 2005r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: X prowa- dz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „HORTA” w G. post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsu- mentów pod zarzutem zastosowania w tre ś ci wzorca „Umowa na wykonanie robót budow- lanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” postanowie ń zawartych w § 26 i § 28. W dniu 1 grudnia 2005r., w celu uzyskania informacji i danych niezb ę dnych do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz weryfikacji materia ł ów przedstawionych przez stron ę post ę powania, organ antymonopolowy przeprowadzi ł kontrol ę u przedsi ę biorcy. W TOKU PROWADZONEGO POST Ę POWANIA ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE . Pani X prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Przedsi ę biorstwo Wielobran- ż owe „HORTA” na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gda ń ska pod numerem 71236. Przedmiotem dzia ł alno ś ci przed- si ę biorcy jest: 2 9 wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych ze wznoszeniem budyn- ków - 45.21.A, 9 sprzeda ż hurtowa materia ł ów budowlanych i wyposa ż enia sanitarnego – 51.53..B, 9 sprzeda ż hurtowa drewna – 51.43.A, 9 sprzeda ż detaliczna drobnych wyrobów metalowych, farb i szk ł a – 52.46.Z, 9 zak ł adanie stolarki budowlanej – 45.42.Z. dowód: za ś wiadczenie o dokonanie zmiany wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej WPG-VII-6412/71236/1248/05DB z dn. 2005.02.16 Przedsi ę biorca PW „HORTA” stosuje w obrocie z konsumentami wzorzec umowy pn. „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego”, który, 9 w § 26 zawiera postanowienie o tre ś ci: „ W sprawach spornych mog ą cych wynikn ąć na tle realizacji przedmiotowej umowy strony poddaj ą pod roz- strzygni ę cie w ł a ś ciwym miejscowo i rzeczowo dla Wykonawcy s ą dom” . 9 w § 28 zawiera postanowienie o tre ś ci: „Zapozna ł em si ę z art. 11 Ustawy z dnia 20.07.2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 z pó źń . zm.) z którego rezygnuj ę z uwagi na termin realizacji”. dowód: 1) sprawozdanie z kontroli przedsi ę biorcy PW „HORTA” przeprowadzonej w dniu 01 grudnia 2005r. 2) zamówienia i odpowiadaj ą ce im umowy zawarte z konsumentami: Nr 340 z dnia 01.08.2005r., Nr 380/R z dn. 18.08.2005r., Nr 402 z dn. 01.09.2005r., Nr 596/XI/05 z dn. 10.11.2005r. 3) o ś wiadczenie wspó ł ma łż onka Pana Y, ż e w okresie od dnia 1.08.2005r. do dnia 30.11.2005r. firma „HORTA” zawar ł a z konsumentami 38 umów na wymian ę stolarki budowlanej. Z przes ł anych do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów materia ł ów wy- nika, ż e PW „HORTA” wspó ł pracuje z Z w zakresie udzielania kredytów konsumenckich. Stosowana przez bank umowa, podpisywana przez kredytobiorc ę , kredytodawc ę osob ę sporz ą dzaj ą ca umow ę oraz sprzedawc ę , zawiera wszystkie wymogi przewidziane ustaw ą o kredycie konsumenckim. dowód: wzór umowy o kredyt na zakup towarów i us ł ug wraz z drukiem o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy. ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . Instrumenty przewidziane przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, wykorzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczestnikami rynku w dwojakiego rodzaju sytuacjach, tj. wówczas, gdy przedsi ę biorcy ci: 9 nadu ż ywaj ą zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw (art. 8 ust. 2 pkt 7 - praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ), 3 9 naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, np. dzia ł aj ą wobec konsumen- tów w sposób bezprawny (art. 23a ust. 1), naruszaj ą obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, czy stosuj ą wzorce umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 K.p.c. (art. 23a ust. 2). Dla udowodnienia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów nie jest wymagane wykazanie, ż e zajmuje on szczególn ą , kwalifikowan ą (dominuj ą c ą ) pozycj ę na rynku. Ź ród ł em tego rodzaju praktyk nie jest bo- wiem jedynie si ł a ekonomiczna i w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofesjonalnymi uczestnikami obrotu, przejawiaj ą ca si ę nie tyle w indywidualnych transakcjach, co w relacjach z nieskonkretyzowan ą - co do ilo ś ci - grup ą odbiorców. Mo ż - na wi ę c wówczas mówi ć o wspólnej cesze stosunków danego rodzaju, nawi ą zywanych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentami. Dla rozstrzygni ę cia, czy – w danym przypadku – mamy do czynienia ze zbiorowym interesem, koniecznym i wystarczaj ą cym jest wi ę c spe ł nienie przes ł anki, ż e kwestionowanymi dzia ł aniami s ą , lub mog ą by ć dotkni ę ci obecni, czy nawet potencjalni klienci przedsi ę biorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie prawnej. Zakazane s ą wi ę c takie zachowania przedsi ę biorców, które naruszaj ą uprawnienia nieprofesjonalnych uczestników rynku, poprzez stosowanie wobec nich dzia- ł a ń , jak zaznaczono ju ż wcze ś niej okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i 2. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bez- prawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indy- widualnych interesów konsumentów”. Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy „Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci […] na- ruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji […]”. Dla orzeczenia, ż e konkretne zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy stanowi prze- jaw stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wy- kazanie i udowodnienie, ż e podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł anie: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, a wi ę c w relacjach pomi ę dzy podmio- tem posiadaj ą cym przymiot przedsi ę biorcy a konsumentami, 9 nie odnosi si ę do indywidualnych przypadków, ale charakteryzuje stan relacji zawieranych z pewn ą zbiorowo ś ci ą konsumentów, 9 jest bezprawne, 9 godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e stronami „Umowy na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” s ą : 9 PW „HORTA”, a wi ę c przedsi ę biorca, przez którego – zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) – rozumie si ę osob ę fizyczn ą , prawn ą i jednostk ę organi- zacyjn ą nie b ę d ą c ą osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą , 9 konsument zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego konsumentem jest osoba fizyczna lub prawna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś red- nio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . 4 Umowa zawierana jest wi ę c w obrocie konsumenckim przez „profesjonalist ę ”, b ę d ą cego synonimem przedsi ę biorcy oraz nieprofesjonalnego uczestnika obrotu – konsu- menta, któremu przedk ł adany jest wzorzec umowny opracowany przez PW „HORTA” i sto- sowany w stosunkach z klientami indywidualnymi. AD . 1 P ARAGRAF 28 „ U MOWY NA WYKONANIE ROBÓT BUDOWLANYCH NA RZECZ BUDOWNICTWA MIESZKANIOWEGO ”. Uznaj ą c, ż e przeci ę tny konsument, dzia ł aj ą cy zwykle pod presj ą przewagi kon- traktowej przedsi ę biorcy, nie zawsze w pe ł ni obiektywnie potrafi oceni ć warunki umowy oraz jej przedmiot, wprowadzono do polskiego porz ą dku prawnego szereg uregulowa ń ustawowych, s ł u żą cych zapewnieniu konsumentom wy ż szego poziomu ochrony i – w kon- sekwencji – maj ą cych doprowadzi ć do równowagi pozycji stron w umowach zawieranych w obrocie konsumenckim. Jednym z takich aktów prawnych, który normuje m.in. zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawar ł umow ę o kredyt konsumencki jest ustawa z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz.1081 z pó ź n. zm.). Regulacja ta wprowadza niejako os ł abienie zasady pacta sunt servanda, po- przez przyznanie konsumentowi szeregu uprawnie ń , które przewidziane zosta ł y m.in. w art. 11 ust. 1 ustawy, stanowi ą cym i ż : „Konsument, z zastrze ż eniem ust. 6 i art. 12 ust. 1, mo ż e, bez podania przyczyny, odst ą pi ć od umowy o kredyt konsumencki w terminie 10 dni od daty zawarcia umowy”. W okoliczno ś ciach faktycznych przedmiotowej sprawy konsument decyduj ą c si ę na wspó ł prac ę z PW „HORTA” mo ż e sfinansowa ć zakup zamawianych u tego przedsi ę bior- cy towarów lub us ł ug ze ś rodków w ł asnych, b ą d ź ze ś rodków uzyskanych z zaci ą gni ę tego, za po ś rednictwem sprzedaj ą cego, kredytu konsumenckiego. W pierwszym przypadku, konsument podpisuj ą c „Umow ę na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” , nie b ę dzie bra ł pod uwag ę zapisu zawartego w § 28 umowy o tre ś ci „zapozna ł em si ę z art. 11 Ustawy z dnia 20.07.2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.) z którego rezygnuj ę z uwagi na termin realizacji”, gdy ż w tej sytuacji nie ma on wobec zlecaj ą cego wykonanie robót zastosowania. W drugim natomiast przypadku konsument podpisuje dwie powi ą zane ze sob ą umowy, a wi ę c umow ę o kredyt na zakup towarów i us ł ug oraz umow ę na wykonanie ro- bót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego. O ile w umowie zawieranej z Z wyartyku ł owane s ą wszystkie uprawnienia konsumenta przewidziane w ustawie o kredycie konsumenckim, w tym zagwarantowana zosta ł a mo ż liwo ść rezygnacji w ci ą gu 10 dni z zaci ą gni ę tego kredytu bez podania przyczyny, o tyle tre ść postanowienia zawartego w § 28 drugiej z umów dezinformuje go, mog ą c stworzy ć nieprawdziwe przekonanie, ż e w ten sposób jego prawo do odst ą pienia od umowy zosta ł o wy łą czone. Nale ż y wskaza ć , ż e prawo konsumenta do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej infor- macji jest jednym z jego podstawowych uprawnie ń . Brak informacji o takich cechach, czy te ż informacja nierzetelna, b ą d ź wprowadzaj ą ca w b łą d uniemo ż liwia konsumentowi swo- bod ę oceny sytuacji, ograniczaj ą c wolno ść jego decyzji rynkowych. Profesjonalista zawsze obowi ą zany jest poinformowa ć konsumenta, b ę d ą cego z zasady s ł absz ą stron ą stosunku umownego, o istotnych okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu – w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny, co jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojal- nego kontraktowania dotycz ą cego zarówno stadium przedkontraktowego, jak i wszelkich 5 dalszych faz ju ż istniej ą cego stosunku umownego 1 . Jak podkre ś la si ę w literaturze przed- miotu 2 od profesjonalnego uczestnika obrotu konsumenckiego wymaga si ę by zachowywa ł si ę on z nale ż yt ą staranno ś ci ą , tzn. tak, aby poziom informacji - udzielanej konsumentowi w jakiejkolwiek formie – odpowiada ł stanowi wiedzy, jak ą powinien posiada ć profesjonali- sta, odniesionej do konkretnej sytuacji. Obowi ą zek informowania konsumenta odnosi si ę do profesjonalisty tak zarówno, je ś li chodzi o ś wiadczenie zasadnicze, jak i ś wiadczenie uboczne. St ą d te ż na przedsi ę biorcach, których kontrahentami s ą konsumenci, ci ążą szczególne obowi ą zki zwi ą zane z udzielaniem im prawdziwej, pe ł nej i zrozumia ł ej informa- cji. Wymóg ten dotyczy tak oferowanych towarów, jak i us ł ug lub produktów z nimi po- wi ą zanych. Brak dostatecznej wiedzy ogranicza, czy wr ę cz uniemo ż liwia nabywcom podj ę - cie przemy ś lanej i w pe ł ni suwerennej decyzji o przyj ę ciu, b ą d ź odrzuceniu oferty, bywa równie ż powodem potencjalnego zagro ż enia dla konsumenta, stanowi ą c niejednokrotnie przyczyn ę nieporozumie ń w obrocie konsumenckim. Informacja niepe ł na jak te ż i braki w informacji naruszaj ą gwarancj ę bezpiecze ń stwa ekonomicznego konsumenta, który zdany jest na uznaniow ą , opart ą na niejasnych przes ł ankach postaw ę profesjonalisty (przedsi ę - biorcy). Jednym z przejawów ra żą cego braku respektowania prawa konsumentów do in- formacji jest wykorzystywanie w kontaktach z nimi takich tre ś ci, wypowiedzi czy sformu- ł owa ń (werbalnych lub pisemnych), które b ą d ź to z gruntu s ą oszuka ń cze, b ą d ź to – cho ć same takie nie s ą - celem ich jest stworzenie sytuacji, w której kontrahent dzia ł a ć b ę dzie w b łę dnym przekonaniu co do np. zakresu przys ł uguj ą cych mu praw. Wprowadzenie w b łą d konsumenta oznacza nie tylko pos ł ugiwanie si ę fa ł szyw ą , b ą d ź nieprawdziw ą infor- macj ą , ale równie ż takie dzia ł anie, czy zachowanie nakierowane na wywo ł anie b łę du, a wi ę c prowadz ą ce do wywo ł ania mylnego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci w jego ś wiado- mo ś ci 3 . Z takim w ł a ś nie przejawem wykorzystywania przewagi kontraktowej profesjonali- sty nad konsumentem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Ustawa z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. nr 100, poz. 1081 ze zmianami), zwana dalej ustaw ą o kredycie konsumenckim, w art. 1 „… reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawar ł umow ę o kredyt konsumencki, oraz obowi ą zki przedsi ę biorcy, który udzieli ł kredytu konsumenckiego”. Wynika st ą d jednoznacznie, ż e ustawa ta ma zastosowanie wy łą cznie do relacji nawi ą zywanych przez kredytodawc ę , a wi ę c przedsi ę biorc ę , który w ramach swojej dzia ł alno ś ci udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia kredytu konsumenckiego w jakiejkolwiek postaci, a kredytobiorc ą , który jest konsumentem (art. 2). Zgodnie z tre ś ci ą art. 11 ust. 1 ustawy konsument mo ż e bez podania przyczy- ny, odst ą pi ć od umowy o kredyt konsumencki w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. Po- nadto, je ż eli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera ł a informacji o uprawnieniu do od- st ą pienia od niej, konsument mo ż e odst ą pi ć od umowy w terminie 10 dni od dnia otrzy- mania informacji o prawie odst ą pienia od umowy, nie pó ź niej jednak ni ż w terminie 3 mie- si ę cy od dnia zawarcia umowy. Uprawnienia te nie mog ą by ć ograniczone równie ż w sytu- acji, gdy zakup towaru lub us ł ugi finansowany jest z kredytu, którego kwota przelewana jest bezpo ś rednio na konto wykonawcy us ł ug lub sprzedaj ą cego towar. Kwestie te uregu- lowane zosta ł y w art. 11 ust. 4, który stanowi, ż e „Je ż eli spe ł nienie ś wiadczenia przez kre- dytodawc ę nast ą pi ł o na rzecz podmiotu, od którego konsument naby ł rzecz lub us ł ug ę , i mi ę dzy tym podmiotem a kredytodawc ą istnieje umowa reguluj ą ca zasady udzielania kre- 1 Por. E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, Warszawa 2002, str. 215 i nast. 2 Tam ż e, s. 222 i nast ę pne 3 Tam ż e, s. 216 6 dytu konsumenckiego na nabycie rzeczy lub us ł ugi, konsument mo ż e odst ą pi ć od umowy o kredyt konsumencki poprzez z ł o ż enie o ś wiadczenia, o którym mowa w ust. 3. Warunki zwrotu ś wiadczenia kredytodawcy okre ś la umowa zawarta mi ę dzy podmiotem, od którego konsument naby ł rzecz lub us ł ug ę , a kredytodawc ą ” [podkr. UOKiK]. Prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy kredytu konsumenckiego w ter- minie i na zasadach okre ś lonych ustaw ą jest prawem niezbywalnym, które nie mo ż e w ż aden sposób, ani w ż adnych okoliczno ś ciach zosta ć uszczuplone, nawet wówczas, gdyby konsument wyrazi ł wst ę pn ą zgod ę na rezygnacj ę z przys ł uguj ą cych mu uprawnie ń . Wyni- ka to wprost z art. 17 ustawy o kredycie konsumenckim, który stanowi: „Postanowienia umowne nie mog ą wy łą cza ć ani ogranicza ć uprawnie ń konsumenta przewidzianych w ustawie, tak ż e w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takich przypadkach stosuje si ę przepisy ustawy”. Maj ą c to na uwadze uzna ć nale ż y, ż e jakiekolwiek obwarowania umow- ne wy łą czaj ą ce prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy kredytu s ą nie tylko bez- prawne, ale równie ż bezskuteczne. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e przedsi ę biorca PW „HORTA”, we wzorcu umowy zawieranej z konsumentami pn.: „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” , w § 28 zawar ł zapis o tre ś ci: „Zapozna ł em si ę z art. 11 Ustawy z dnia 20.07.2001r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.) z którego rezygnuj ę z uwagi na termin realizacji”. W ocenie organu antymonopolowego poprzez stosowanie kwestionowanego postanowienia umownego ska ż ony przedsi ę biorca, w sposób nie budz ą cy ż adnych w ą t- pliwo ś ci, nie tylko naruszy ł obowi ą zek udzielenia konsumentom pe ł nej, rzetelnej i praw- dziwej informacji, ale - co wi ę cej - dezinformowa ł swoich klientów, wprowadzaj ą c ich w b łą d. Jak ju ż wy ż ej wskazano, i co wynika wprost z art. 1 i 2, ustawy o kredycie kon- sumenckim, ten akt prawa okre ś la i precyzuje: obowi ą zki kredytodawcy oraz uprawnienia kredytobiorcy i wobec jedynie tych dwóch podmiotów ma on zastosowanie. Przedsi ę biorca w zakresie swojej dzia ł alno ś ci, któr ą jest m.in. wykonywanie robót budowlanych, nie udziela, ani nie daje przyrzeczenia udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek po- staci. Nie on jest wi ę c kredytodawc ą i stron ą umowy o kredyt konsumencki, któr ą w rze- czywisto ś ci klient zawiera Z. Okoliczno ść , ż e PW „HORTA” po ś redniczy w jej podpisywaniu nie ma w sprawie ż adnego znaczenia, bowiem z faktu tego nie wynikaj ą ż adne nast ę pstwa - tak w zakresie odmiennego ukszta ł towania obowi ą zków i uprawnie ń stron wynikaj ą cych wprost z ustawy o kredycie konsumenckim i zawartej z bankiem umowy kredytu konsu- menckiego - jak i w zakresie uzyskania przez wykonawc ę robót budowlanych jakiegokol- wiek wp ł ywu na jej tre ść . St ą d te ż zapis § 28 „Umowy na wykonanie robót budowla- nych….” okazuje si ę bezskuteczny, bowiem nie mo ż e wywo ł a ć ż adnego skutku w postaci wy łą czenia prawa konsumenta do odst ą pienia od umowy kredytu, które to prawo – jako niezbywalne - gwarantuje tak umowa zawarta z bankiem, jak i ustawa. Prezes Urz ę du stoi przy tym na stanowisku, ż e bezskuteczno ść kwestionowane- go zapisu umowy nie mo ż e w ż aden sposób przemawia ć za odrzuceniem zarzutu o bez- prawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy PW „HORTA”. Wr ę cz przeciwnie. Umieszczaj ą c w umo- wie sporne postanowienie nie tylko nie wywi ą za ł si ę z obowi ą zku udzielenia konsumentom – w tej formie – pe ł nej, rzetelnej i wyczerpuj ą cej informacji co do przys ł uguj ą cych im praw, a dzia ł anie to nakierowane by ł o na wywo ł anie b łę du u konsumentów, maj ą ce pro- wadzi ć do wywo ł ania nieprawdziwego os ą du rzeczywisto ś ci i mylnej oceny zwi ą zku obu zawieranych umów, tj.: umowy kredytu i umowy o wykonanie robót budowlanych. Studiu- j ą c pierwsz ą z nich konsument uzyska ł wystarczaj ą c ą wiedz ę o przys ł uguj ą cym mu prawie 7 do odst ą pienia od umowy bez podawania przyczyn. Lektura postanowie ń drugiej z nich mog ł a natomiast rodzi ć z gruntu fa ł szywe przekonanie, ż e uprawnienia te zosta ł y skutecz- nie i nieodwo ł alnie wy łą czone ze wzgl ę du „..na termin wykonania prac”, na co konsument dobrowolnie si ę zgodzi ł , sygnuj ą c kontrakt z PW „HORTA” w ł asnym podpisem. Dla niepro- fesjonalnego uczestnika transakcji taki os ą d rzeczywisto ś ci wytworzony i utrwalony na podstawie informacji zawartych we wzorze umownym przygotowanym i stosowanym przez profesjonalist ę móg ł nie budzi ć zastrze ż e ń . Je ś liby wi ę c konsument w okresie po podpisa- niu umowy kredytu, a przed up ł ywem ustawowego terminu okre ś laj ą cego mo ż liwo ść od- st ą pienia od niej, zweryfikowa ł swoj ą , zbyt mo ż e pochopnie powzi ę t ą , decyzj ę ekono- miczn ą , to – dzia ł aj ą c w zaufaniu do wiedzy przedsi ę biorcy profesjonalnie przygotowanego do uczestnictwa w obrocie gospodarczym – móg ł by z prawa do namys ł u nie skorzysta ć , co spowodowane by ł oby mylnym prze ś wiadczeniem, ż e zobowi ą zanie o rezygnacji z prawa do odst ą pienia od umowy kredytu, zawarte w „Umowie na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” wi ąż e go. Takie dzia ł anie skar ż onego przedsi ę biorcy stoi w jaskrawej sprzeczno ś ci z obo- wi ą zkiem rzetelnego informowania konsumentów i stanowi naruszenie normy okre ś lonej przepisem art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosowanie przez PW „HORTA” we wzorcu umowy pn.: „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” postanowienia o tre ś ci okre- ś lonej § 28, godzi i odnosi si ę do zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż kwestionowane dzia ł anie dotyczy szerokiej (bli ż ej nieokre ś lonej) grupy konsumentów, obejmuj ą cych tak by ł ych, obecnych, jak i potencjalnych klientów przedsi ę biorcy. Skar ż ony przedsi ę biorca, przekazuj ą c konsumentom nierzeteln ą , nieprawdziw ą , niepe ł n ą i wprowadzaj ą ca w b łą d informacj ę , dzia ł a bezprawnie. Ponadto taki sposób funkcjonowania w obrocie konsumenckim mo ż e narazi ć na szwank interes ekonomiczny s ł abszych uczestników rynku, bowiem m.in. w przypadku zaistnienia - ju ż po zawarciu „umowy na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego” - mo ż - liwo ś ci sfinansowania zakupów towarów lub us ł ug oferowanych przez sprzedaj ą cego z in- nego, ni ż kredyt bankowy ź ród ł a finansowania, czy te ż skorzystania z innego, ta ń szego kredytu, konsument mo ż e nie podj ąć korzystnej dla siebie decyzji o zmianie sposobu p ł at- no ś ci, czy ź ród ł a pozyskania ś rodków, dzia ł aj ą c w mylnym prze ś wiadczeniu, ukszta ł towa- nym na podstawie wprowadzaj ą cego w b łą d zapisu § 28 umowy, ż e jest takiej alternatywy pozbawiony. Przyj ę cie tej nieprawdziwej hipotezy mo ż e wi ę c - w konsekwencji - prowa- dzi ć do stworzenia sytuacji, w której konsument zmuszony jest ponosi ć wy ż sze koszty obs ł ugi kredytu lub sp ł aca ć go na mniej korzystnych warunkach (cho ć by nawet subiek- tywnie uznanych za takie), ni ż w przypadku gdyby respektowano jego prawo do namys ł u i - przez to – wyboru najkorzystniejszego wariantu zap ł aty. Maj ą c na uwadze wy ż ej poczynione ustalenia i rozwa ż ania, zarzut stosowania przez PW „HORTA” praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lony art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez naruszanie obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji uzna ć nale ż a ł o za udo- wodniony. W tym stanie rzeczy organ antymonopolowy orzek ł jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. AD . 2 P ARAGRAF 26 „ U MOWY NA WYKONANIE ROBÓT BUDOWLANYCH NA RZECZ BUDOWNICTWA MIESZKANIOWEGO ”. 8 Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji [...], „za prakty- k ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powa- nia cywilnego ...”. Dla bytu praktyki, okre ś lonej powo ł anym przepisem niezb ę dnym jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą , wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zosta ć uznane za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego rejestru, przez organ do tego uprawniony. Jest bezsporne, ż e skar ż ony przedsi ę biorca stosuje wzorzec umowy pn. „Umowa na wykonanie robót budowlanych na rzecz budownictwa mieszkaniowego”, w którym w § 26 stanowi si ę , ż e „ W sprawach spornych mog ą cych wynikn ąć na tle realizacji przedmiotowej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie w ł a ś ciwym miejscowo i rzeczowo dla Wyko- nawcy s ą dom” . Zasad ę , w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej konstytuuje art. 27 K.p.c. § 1 : „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą zanych m.in. z prawem rzeczow- nym na nieruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami mi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o usta- lenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż odszkodowa- nie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą d miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone dokumentem. Prze- pisy te (art. 31 i nast. K.p.c.) umo ż liwiaj ą powodowi dokonanie wyboru pomi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w zale ż no ś ci, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 4 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej. Zgodnie z jego tre ś ci ą , strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub spo- rów mog ą cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas wy łą cznie w ł a ś ciwy. W ś wietle przytoczo- nego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skutecz- no ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron, poprzez zawarcie sto- sownej umowy prorogacyjnej, okre ś lonej w art. 46 K.p.c. Nie mo ż e by ć za tak ą poczyty- wany, wzorzec stosowany przez skar ż onego przedsi ę biorc ę . Wzorzec umowny definiowany jest w literaturze przedmiotu 5 , jako doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry, przed zawarciem umowy, go- towych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. 4 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnic- two C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 5 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 9 Wzorzec umowny jako akt o charakterze ogólnym, narzucony przez proponenta jego kontrahentowi, mo ż e stanowi ć zagro ż enie dla interesów drugiej strony, bowiem 6 : 9 wy łą cza swobod ę oceny sytuacji i podj ę cia decyzji przez kontrahenta propo- nenta, 9 bardzo cz ę sto zawiera postanowienia krzywdz ą ce drug ą stron ę , nierówno- miernie okre ś laj ą c ryzyko transakcji, zawieraj ą c niesymetryczne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków, przyznaj ą c tylko proponentowi uprawnienia kszta ł tuj ą ce stosunek prawny, zawieraj ą c wy łą czenia poziomu ochrony przyznanej s ł ab- szej stronie przez samo prawo, 9 wzorce finguj ą istnienie konsensusu na - w rzeczywisto ś ci niechciane - klau- zule, 9 wzorce manewruj ą mo ż liwo ś ciami wynikaj ą cymi z wyboru prawa w ł a ś ciwego, co niesie ze sob ą zagro ż enie dla ekonomicznych interesów konsumenta, a nierzadko i dla jego bezpiecze ń stwa i zdrowia. Z tych te ż powodów stosowane przez przedsi ę biorców wzorce umowne podle- gaj ą szczególnemu nadzorowi i sta ł ej kontroli. Specjalne instrumenty tej kontroli zosta ł y wprowadzone do kodeksu cywilnego w wyniku dokonanej w 2000r. nowelizacji tego aktu prawnego. Dotycz ą one m.in. kontroli wzorca, która ma charakter abstrakcyjny i obejmuje poszczególne jego przepisy „klauzule”, pojedynczo lub zbiorowo, czyli ca ł y wzorzec lub jego okre ś lone fragmenty. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c. sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez sto- sowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem jej do rejestru postano- wie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Organem wyznaczonym do prowadze- nia tego rejestru i dokonywania wpisów do rejestru bezprawnych klauzul umownych jest – zgodnie z art. 479 45 K.p.c. – Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z chwil ą dokonania wpisu okre ś lone klauzule umowne umieszczone w rejestrze nie mog ą by ć stosowane przez innych przedsi ę biorców w ich wzorcach. W oparciu o przeprowadzon ą analiz ę przepisów wzorca, obowi ą zuj ą cego kon- trahentów skar ż onego przedsi ę biorcy ustalono, ż e § 26 zawiera postanowienie o tre ś ci: „ W sprawach spornych mog ą cych wynikn ąć na tle realizacji przedmiotowej umowy strony poddaj ą pod rozstrzygni ę cie w ł a ś ciwym miejscowo i rzeczowo dla Wykonawcy s ą dom” . Tre ść tego warunku umowy jest zbie ż na z brzmieniem niedo- zwolonego postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umow- nych pod pozycj ą 41, uznanych za niedozwolone m.in. wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: z dnia 31 stycznia 2003r., sygn. akt XVII Amc 31/02, o tre ś ci „Wszelkie spory wynik ł e na tle zawartej umowy podlegaj ą wy łą czno ś ci s ą du powszechnego dla siedziby firmy przyjmuj ą cej zamówienie”, Zgodnie z orzecznictwem S ą du Apelacyjnego, rozpatruj ą cego sprawy z zakresu niedozwolonych postanowie ń umownych (por. wyroki Sadu Apelacyjnego w Warszawie VI Wydzia ł Cywilny z dnia 29.09.2005r, sygn. akt VI ACa 381/05 oraz z dnia 16.11.2005r., sygn. akt VI ACa 473/05). „Celem post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzor- ca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w ode- 6 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 76. 10 rwaniu od konkretnej umowy, za ś wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie posta- nowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trze- cich. Rozszerzona prawomocno ść materialna takich wyroków stanowi przeszkod ę proce- sow ą dla ponownego rozpoznawania sprawy dotycz ą cej uznania za niedozwolone posta- nowie ń wzorców umowy, które zosta ł y uznane za niedozwolone prawomocnymi wyrokami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów prowadzonego zgodnie z art. 479 45 k.p.c. Wpisanie do rejestru wzorca umowy uznanego za niedozwolony wy łą cza ponowne wytoczenie powództwa w tym przedmiocie, tak ż e przez osob ę nie bior ą c ą udzia ł u w sprawie, w której wyrok wydano, za ś pozew obejmuj ą cy takie powództwo podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. – takie stanowisko zaj ął S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 19 grudnia 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005//2/25)”. Nale ż y wi ę c przyj ąć , zgodnie z art. 479 44 K.p.c., ż e orzeczenie s ą du w danej sprawie ma skutek tak ż e wobec osób trzecich. St ą d te ż za niedozwolone mog ą zosta ć uznane tak ż e postanowienia umowne stosowane przez innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść , czy dokonana wyk ł adnia j ę zykowa, wskazuj ą na identyczny zamiar, czy skutek prawny. Zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tylko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w usta- wie przewidzianych, tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to nie- dozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsu- menta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Praktyka polegaj ą ca na realizacji umów zawartych z konsumentami i zawieraj ą - cych niedozwolone postanowienia umowne, a tak ż e ewentualne zamieszczanie w nowo zawieranych, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, narusza zbiorowy interes konsumentów. Warunkiem koniecznym i wystarczaj ą cym dla uznania danego zachowania przedsi ę biorcy za bezprawne i godz ą ce w interesy konsumentów nie jest wi ę c, aby zacho- wana by ł a literalna identyczno ść obu porównywanych klauzul. Niewielkie, czy nieznacz ą ce ró ż nice, modyfikacje tre ś ci warunków umownych nie przes ą dzaj ą wi ę c o braku mo ż liwo ś ci uznania kontrolowanego postanowienia równie ż za niedozwolone, je ż eli tylko wskutek sto- sowania takiego warunku umownego dochodzi do naruszenie takich samych praw kontra- henta przedsi ę biorcy, zwykle konsumenta indywidualnego. Z porównania kwestionowanego zapisu i postanowienia umieszczonego w rejestrze pod pozycj ą 41 wynika, ż e tre ść tego postanowienia jest na tyle zbie ż na ze wskazan ą klau- zul ą , i ż bez w ą tpliwo ś ci mo ż na przyj ąć , ż e mamy do czynienia z tym samym postanowie- niem umownym. Porównywane warunki konstytuuj ą w sposób identyczny zarówno prawa jak i obowi ą zki kontrahentów (konsumentów), a w szczególno ś ci ograniczaj ą w ł a ś ciwo ść rozstrzygania sporów do wskazanego s ą du. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listo- pada 1964r. (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) Kodeks post ę powania cywilnego, mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą oraz wy łą czn ą . W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e wszystkie ww. ustawowe przes ł anki art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y spe ł nione. Skar ż ony przedsi ę biorca stosowa ł wzorzec umowny, którego tre ść zawiera ł a postanowienie uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych pod pozycj ą 41. W przedmiotowej sprawie bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy jest stosowa- nie postanowie ń uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolo- ne. Ze wzgl ę du na to, ż e oferta skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana by ł a i jest do bli ż ej 11 nieokre ś lonej liczby osób pragn ą cych skorzysta ć z us ł ug przedsi ę biorcy, uzna ć nale ż y, ż e zachowanie przedsi ę biorcy dotyczy zbiorowego interesu konsumentów i godzi w te intere- sy, przez co wype ł nia dyspozycj ę art. 23a ust. 2 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z brzmieniem art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechania jej stosowania. Przedsi ę biorca nie podj ął dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania kwestiono- wanej klauzuli i wprowadzenia zmiany kwestionowanego zapisu, zatem wydanie decyzji na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje uzasad- nienie. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. P OUCZENIE : Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji [...] w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą - du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Otrzymuje: Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „HORTA” 12