RGD-3/2004

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA W G DAŃSKU RGD.562 - 1/03/04/CF Gda ń sk, dnia 12 lipca 2004 r. D ECYZJA N R RGD.3/2004 I. Na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (jedn. tekst: Dz. U. Nr 86 z 2003r., poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosowanie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Rady Ministr ów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uchyla si ę w ca ł o ś ci decyzj ę Nr RGD.31/2003 z dnia 31 grudnia 2003r. II. Na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. Nr 86 z 2003r., poz. 804 pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 cytowanej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antym onopolowego wszcz ę tego na wniosek „Rethmann – Szczecin – Oczyszczanie Miasta” Sp. z o.o. w Szczecinie przeciwko Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Stargardzie Szczeci ń skim, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy, praktyk ę stosowan ą przez skar ż onego przedsi ę biorc ę , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug unies zkodliwiania i sk ł adowania odpadów komunalnych, poprzez odmow ę skar żą cej Spó ł ce zwi ę kszenia limitu ilo ś ci odpadów komunalnych, które mo ż e ona dostarczy ć w ci ą gu miesi ą ca z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego na wysypisko w Łę czycy i przez to powoduj ą c ą ograniczenie konkurencji lub warunki jej powstania na rynku wywozu odpadów w Stargardzie Szczeci ń skim oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania 2 80 - 824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL / FAX : (058) 346 - 29 - 32, 346 - 29 - 33, 301 - 51 - 75 E - MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL U ZASADNIENIE Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek „Rethmann – Szczecin Oczyszczanie Miasta” Sp. z o.o. w Szczecinie (zwana dalej Spó ł k ą Rethmann) o uznanie, i ż Miejskie Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej” Sp. z o.o. w Stargardzie Szczeci ń skim (zwana dalej Spó ł k ą MPGK) poprzez bezzasadn ą odmow ę zwi ę kszenia limitu ilo ś ci przyjmowanych na wysypisko odpadów, nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej n a rynku w celu przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji (karta akt sprawy 1 - 15). W uzasadnieniu wniosku Spó ł ka Rethmann poda ł a, i ż jako podmiot profesjonal - nie zajmuj ą cy si ę ś wiadczeniem us ł ug odbioru i wywozu odpa dów, przede wszystkim komunalnych i innych dozwolonych, ś wiadczy tego typu us ł ugi na terenie miasta Stargard Szczeci ń ski. W dniu 17.04.2000r. wnioskodawca zawar ł ze Spó ł k ą MPGK, w ł a ś cicielem sk ł adowiska odpadów w Łę czycy, umow ę umo ż liwiaj ą ca mu sk ł adowanie odpadów pochodz ą cych z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego (k. 10 – 12). W umowie tej, obowi ą zuj ą cej do dnia 31 grudnia 2002r., ustalony zosta ł miesi ę czny limit odpadów, jaki Spó ł ka Rethmann mo ż e dostarczy ć na wysypisko w Łę czycy, wynosz ą cy […] ton. Wnioskodawca wskaza ł przy tym, i ż Spó ł ka MPGK, poza zarz ą dzaniem w ł asnym wysypiskiem, ś wiadczy us ł ugi na rynku odbioru i transportu odpadów komunalnych na terenie Stargardu Szczeci ń skiego, a jej szacunkowy udzia ł w tym rynku w 2002r. wynosi ł ok o ł o […]%. Na rynku tym, obok wnioskodawcy, który swój udzia ł okre ś la na oko ł o […]% i skar ż onej spó ł ki, funkcjonuje równie ż FUHP „JANTRA” Sp. z o.o. z udzia ł em w rynku wynosz ą cym oko ł o […]%. Wnioskodawca chc ą c uzyska ć zezwolenie na zbieranie i transport od padów na kolejny okres, pismem z dnia 18.04.2002r.wyst ą pi ł do w ł a ś ciciela wysypiska z pro ś b ą o przed ł u ż enie umowy na sk ł adowanie na czas nieokre ś lony lub na okres 10 lat, ewentualnie o zawarcie nowej umowy (k. 13). Nast ę pnie pismem z dnia 24.10.2002r. zwr óci ł si ę do Spó ł ki MPGK o zwi ę kszenie miesi ę cznego limitu ilo ś ci odpadów przyjmowanych od niego na wysypisko w Łę czycy do […] t pocz ą wszy, od dnia 1 listopada 2002r., w zwi ą zku ze znacznym zwi ę kszeniem – w stosunku do roku 2000 – ilo ś ci kontrahentów, do których nale żą zarówno firmy, jak i osoby prywatne (k. 14). Otrzyma ł odpowied ź odmown ą , motywowan ą mi ę dzy innymi, ograniczon ą pojemno ś ci ą wysypiska i konieczno ś ci ą zapewnienia sk ł adowania odpadów odbieranych od klientów Spó ł ki MPGK z te renu miasta i gminy Stargard Szczeci ń ski oraz faktem, ż e zwi ę kszenie ilo ś ci klientów wnioskodawcy odby ł o si ę kosztem skar ż onej Spó ł ki, powoduj ą c utrat ę cz ęś ci zajmowanego (posiadanego) przez ni ą rynku (k. 15). W ocenie wnioskodawcy odmowa zwi ę kszenia limi tu jest bezpodstawna i podyk - towana wy łą cznie obaw ą skar ż onej o utrat ę dalszych klientów, a co za tym idzie i pozycji dominuj ą cej na rynku zbierania i transportu odpadów komunalnych obejmuj ą cym miasto Stargard Szczeci ń ski. W konsekwencji wnioskodawca nie tylko nie mo ż e pozyskiwa ć nowych klientów, ale utraci ł cz ęść tych, których obs ł ugiwa ł do tej pory. Odmowa dost ę pu do wysypiska w wi ę kszym ni ż dotychczas zakresie praktycznie wyznacza zakres us ł ug 3 ś wiadczonych przez niego na terenie miasta, pozbawiaj ą c go mo ż liwo ś ci rozwoju i zwi ę kszenia udzia ł u w przedmiotowym rynku. W ocenie Spó ł ki Rethmann dzia ł anie takie stanowi dowód na d ąż enie skar ż onej do ograniczenia rozwoju konkurencji na tym ż e rynku. Preze s Urz ę du bior ą c pod uwag ę argumenty podniesione przez „Rethmann Szczecin – Oczyszczanie Miasta” Sp. z o.o. w Szczecinie, na wniosek tej Spó ł ki, wszcz ął w dniu 21 lutego 2003r. post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę b iorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Stargardzie Szczeci ń skim pozycji dominuj ą cej na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych sta ł ych, polegaj ą cego na odgraniczeniu dost ę pu do gminnego wysypiska w Łę czycy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowe - go, pismem z dnia 24 marca 2003r., Spó ł ka MPGK wnios ł a o wydanie decyzji nie stwierdzaj ą cej nadu ż ywania przez ni ą pozycji dominuj ą cej, bowiem w je j ocenie, wnioskodawca konkuruj ą c z ni ą na rynku wywozu odpadów, nie mo ż e jej narzuca ć warunków umowy i wymusza ć nieuzasadnionego ż adnymi okoliczno ś ciami zwi ę kszenia limitu odpadów przyjmowanych na wysypisko w Łę czycy i to tylko z tego powodu, i ż nie posiada w ł asnego wysypiska w innych gminach, w których równie ż wywozi odpady (k. 22 - 24). W pi ś mie tym, jak i nast ę pnych sk ł adanych w czasie post ę powania antymono - polowego (pisma z dnia: 25 czerwca 2003r., 28 lipca 2003r.,12 sierpnia 2003r., 31 pa ź d ziernika 2003r.) wyja ś ni ł a równie ż , ż e: 1. Umowy z podmiotami dostarczaj ą cymi odpady na wysypisko w Łę czycy zawierane s ą w oparciu o odr ę bne, okre ś lone dla ka ż dego z nich limity ustalane na podstawie przedk ł adanych przez nie wykazów klientów, ze wskazaniem i lo ś ci pojemników, ich pojemno ść oraz cz ę stotliwo ść obs ł ugi (wywozu). Stosowania limitów przy przyjmowaniu odpadów na wysypisko wynika z konieczno ś ci zabezpieczenia go przed sk ł adowaniem tam odpadów z innych gmin. Spo ś ród podmiotów korzystaj ą cych z wysypisk a kwartalnie takie wykazy, dotycz ą ce odpadów odbieranych z obszaru miasta Stargardu Szczeci ń skiego, sk ł adaj ą i aktualizuj ą wnioskodawca i PUHP „JANTRA”, za ś STBS i SM „D ą brówka” zwolnione s ą z tego obowi ą zku, poniewa ż obs ł uguj ą wy łą cznie w ł asne zasoby (k. 125). 2. Z wykazu z ł o ż onego przez wnioskodawc ę wynika, i ż w ci ą gu miesi ą ca winien on odbiera ć […]m 3 odpadów komunalnych, co przy przyj ę tym wska ź niku ś redniej g ę sto ś ci odpadów dla miasta Stargardu Szczeci ń skiego równym 0,2 t/m 3 (granice wahani a od 0,137 do 0,221 t/m 3 ) pozwala ustali ć , i ż wnioskodawca odbiera miesi ę cznie […] t odpadów, które sk ł aduje na wysypisku nale żą cym do MPGK. Z ilo ś ci odpadów dostarczanych na sk ł adowisko w Łę czycy Spó ł ka Rethmann rozliczana jest wagowo, a wska ź nik g ę sto ś ci odpadów równy 0,2 t/m 3 przyj ę ty zosta ł do okre ś lenia limitu dla wnioskodawcy, jako najbardziej korzystny. Obliczenia tego wska ź nika dokonano na potrzeby spó ł ki, bior ą c pod uwag ę odczyt wagi na sk ł adowisku i ilo ść opró ż nionych pojemników na trasach mieszan ych (miasto - wie ś ) (k. 23,65, 125 - 126). 4 3. Uzgodniony, miesi ę czny limit, okre ś lony dla wnioskodawcy wynosi […] t i jest wystarczaj ą cy, w odniesieniu do ilo ś ci odpadów odbieranych przez niego z terenu miasta. W miesi ą cach: pa ź dziernik, listopad, grudzie ń 2002r. wnioskodawca dostarczy ł na nale żą ce do MPGK wysypisko odpowiednio […]t, […] t i […] t odpadów, nie przekraczaj ą c przyznanego mu limitu. Jednak ż e zrzut odpadów na wysypisko w ka ż dym z wymienionych miesi ę cy jest znacznie wy ż szy od tego, który wynika z wykazów klientów i zastosowanego przelicznika g ę sto ś ci odpadów, co utwierdza Spó ł k ę w przypuszczeniach, i ż wnioskodawca nadu ż ywa warunków umowy zawartej mi ę dzy stronami i w ramach ustalonego limitu dostarcza na wysypisko w Łę czycy równie ż odpady odbieran e od klientów z gmin, które nie maj ą w ł asnych wysypisk, w tym z gminy Stargard Szczeci ń ski (k. 23, 98,126). 4. Przes ł anki do zwi ę kszenia limitu dla wnioskodawcy wyst ą pi ł yby w sytuacji, gdyby nie zachodzi ł a obawa, ż e ź ród ł em dostarczanych na wysypisko odpadów nie jest miasto Stargard Szczeci ń ski, a wnioskodawca udowodni ł by – przedstawiaj ą c stosowny wykaz – ż e zacz ął obs ł ugiwa ć wi ę ksz ą ilo ść klientów i ż e w zwi ą zku z tym przyznany mu dotychczas limit jest niewystarczaj ą cy (k. 65,94,99). 5. Limit przyj ę cia odpadów na wysypisko w Łę czycy dla FHUP „JANTRA” zosta ł ustalony w czasie, kiedy firma ta obs ł ugiwa ł a w Stargardzie Szczeci ń skim znacznie wi ę cej klientów, których nast ę pnie utraci ł a (k. 94). 6. Sk ł adowisko w Łę czycy jest w ł asno ś ci ą Spó ł ki, w której miast o Stargard Szczeci ń ski posiada 100% udzia ł ów. Jest ono przeznaczone przede wszystkim do sk ł adowania odpadów pochodz ą cych z terenu tego miasta, st ą d te ż wszystkie podmioty, które otrzyma ł y zezwolenie na odbiór odpadów ze Stargardu Szczeci ń skiego, maj ą zapew nion ą mo ż liwo ść korzystania z niego (k. 98). Spó ł ka, która ponios ł a zarówno koszty budowy, jak i rozbudowy wysypiska oraz nak ł ady na jego infrastruktur ę , a tak ż e pokrywa koszty bie żą cej eksploatacji, nie ma obowi ą zku przyjmowania tam odpadów spoza Stargard u Szczeci ń skiego od firm konkuruj ą cych z ni ą , w tym równie ż wnioskodawcy, bowiem z uwagi ograniczon ą pojemno ść wysypiska w Łę czycy jest ona zobowi ą zana do zabezpieczenia mo ż liwo ś ci przyjmowania odpadów z miasta (k. 23, 99). 7. Na wysypisku w Łę czycy - poza odpadami odbieranymi z miasta Stargardu Szczeci ń skiego - Spó ł ka sk ł aduje odpady odbierane przez ni ą z gmin:[ […] (osiedle w […]) (k. 98). Poza Spó ł k ą odpady z innych gmin – niewielkiej ilo ś ci – dostarczaj ą na wysypisko: Zak ł ad Ochrony Ś rodowis ka z Dobrzan ( ś rednio miesi ę cznie […]t) i SM „D ą brówka” ze Starej D ą browy ( ś rednio miesi ę cznie […] t); jednostki te uzyska ł y zgod ę na sk ł adowanie odpadów na wysypisku w Łę czycy, bowiem nie posiadaj ą w ł asnych wysypisk, a przej ęł y do obs ł ugi teren, który w o kresie wcze ś niejszym by ł obs ł ugiwany przez Rejonowe MPGK, obecnie MPGK Sp. z o.o. (k. 99). Nie ma dokumentu, który okre ś la ł by dla jakiego obszaru ma s ł u ż y ć wysypisko w Łę czycy, jednak ż e wobec faktu, ż e Spó ł ka MPGK zosta ł a utworzona przez miasto Stargard Sz czeci ń ski do realizacji zada ń gminy w zakresie gospodarki odpadami, uzna ć wobec tego nale ż y, ż e sk ł adowisko w Łę czycy s ł u ż y ć ma przede wszystkim do zabezpieczenia potrzeb 5 tego miasta. Spó ł ka zawar ł a porozumienie o sk ł adowaniu tylko z gmin ą Stara D ą browa, na terenie której le żą Łę czyce. Odpady z innych gmin dostarczane s ą za zgod ą zarz ą du Spó ł ki i wynika to z faktu, ż e kiedy ś gminy te by ł y obs ł ugiwane przez RPGK (do 1990r.) (k. 99, 125, 127, 147). 8. Stwierdzenie – w pi ś mie Spó ł ki z dnia 26 listopada 2002r. uzasadniaj ą cym odmow ę zwi ę kszenia limitu wnioskodawcy (k. 15) – mówi ą ce o zwi ę kszeniu liczby klientów Spó ł ki Rethmann kosztem Spó ł ki MPGK, dotyczy obszaru konkurencji obu przedsi ę biorców poza obszarem miasta. W takiej sytuacji posiadanie w ł asnego sk ł adowiska jest atutem, który w swojej ocenie, Spó ł ka MPGK mo ż e wykorzystywa ć do konkurowania z firm ą Rethamann, i z którego nie zamierza w takiej sytuacji rezygnowa ć (k. 99, 126). W celu uzupe ł nienia powy ż szych wyja ś nie ń Spó ł ka MPGK przedstawi ł a: • pismo Spó ł ki Rethmann z dnia 10.12.2002r. z wykazem umów zawartych przez t ę Spó ł k ę wg stanu na dzie ń 9.12.2002r. (k. 27 – 41), • obliczenie g ę sto ś ci odpadów wg tras (k. 42 - 43), • karty ewidencji odpadu - przekazanie odpadów przez Spó ł k ę Rethmann z 2002r. (k. 44 – 56), • ilo ść odpadów dostarczanych na wysypisko w Łę czycy przez poszczególne podmioty w roku 2002 i w roku 2003 (wg stanu na dzie ń 31.05.2003r.), przy czym w odniesieniu do Spó ł ki MPGK ilo ść odpadów odebranych przez t ę spó ł k ę z m iasta Stargardu Szczeci ń skiego zosta ł a ustalona na podstawie wspó ł czynnika g ę sto ś ci dla terenów wiejskich, bowiem samochody Spó ł ki obs ł uguj ą teren mieszany i nie jest mo ż liwe ustalenie dok ł adanej ilo ś ci odpadów odebranych z miasta (k. 126), • szacunkowy udz ia ł w rynku wywozu odpadów komunalnych sta ł ych odbieranych z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego, który wg stanu na koniec mca kwietnia 2003r. przedstawia si ę nast ę puj ą co: Spó ł ka MPGK – […]% (oko ł o […] t), FUHP „JANTRA” – […]% (oko ł o […] t) i Spó ł ka Ret hmann – […]% (7[…]t) (k. 64); udzia ł ten zosta ł obliczony na podstawie faktycznego przywozu odpadów na sk ł adowisko, maj ą cego potwierdzenie w wydruku wagowym z m - ca kwietnia 2003r. (k. 99), • kopie umów (wraz z aneksami): z FUHP „JANTRA” dotycz ą c ą przyjmowa nia na wysypisko w Łę czycy odpadów odbieranych przez t ę firm ę z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego (limit […] t/m - c, k. 66 - 71), „SUZAN - POLSKA” Sp. z o.o. (limit […] t/rok, k. 73 - 75,), wnioskodawc ą (k. 76 - 79), Zak ł adem Ochrony Ś rodowiska (limit […]t/m - c, odpady odbierane z obszaru miasta Dobrzany, k. 80 - 82), SM „D ą brówka” (limit […] t/m - c, k. 83 - 84), „BUMAS” Sp. z o.o. (limit […] t/kwarta ł – gruz rozbiórkowy, k. 85 - 86), STBS Sp. z o.o. (limit […] t/m - c, bez okre ś lenia obszaru, k. 87 - 88) oraz kopi ę porozumienia z Gmin ą Stara 6 D ą browa okre ś laj ą cego zasady przyjmowania na wysypisko w Łę czycy odpadów z tej gminy (limit […] t/m - c, k. 72 – 74). Wnioskodawca pismem z dnia 30.06.2003r. i nast ę pnymi, ustosunkowuj ą c si ę do wyja ś nie ń skar ż on ej podniós ł , i ż : 1. Zarzut Spó ł ki MPGK o rzekomym dostarczaniu odpadów na wysypisko w Łę czycy z innego, ni ż miasto Stargard Szczeci ń ski terenu, postawiony w zwi ą zku z wynikami oblicze ń wska ź nika g ę sto ś ci odpadów z m - ca grudnia 2002r., jest nieporozumieniem, bowiem g ę sto ść odpadów z tego miesi ą ca rzeczywi ś cie odbiega od warto ś ci z innych miesi ę cy, ale jest to zjawisko normalne, wynikaj ą ce z okresu ś wi ą tecznego, z którym wi ąż e si ę zwi ę kszona konsumpcja towarów i wi ę ksza w zwi ą zku z tym ilo ść odpadów, które ugni atane w pojemnikach zwi ę kszaj ą znacznie ich ci ęż ar (k. 91). 2. Spó ł ka ma zabezpieczone miejsca sk ł adowania odpadów odbieranych z innych gmin i wo ż enie ich do Łę czyc nie jest dla niej w ż aden sposób uzasadnione ekonomicznie. Odpady z gminy Stargard Szczeci ń ski wywozi ona na wysypisko w miejscowo ś ci Dalsze. W zwi ą zku z tym postawiony przez skar ż on ą zarzut, ż e wnioskodawca, naruszaj ą c warunki umowy, zwozi na wysypisko w Łę czycy odpady ze wspomnianej gminy uzna ć nale ż y za bezzasadny (k.91, 102, 118, 155). 3. Gdyb y faktycznie dostarcza ł on do Łę czycy odpady z innych gmin, Spó ł ka MPGK natychmiast wypowiedzia ł aby mu umow ę . Swoje przekonanie w tym wzgl ę dzie wnioskodawca opiera na fakcie, i ż kiedy w 2002r. wygra ł przetarg na wywóz odpadów z gminy Chociwel (obs ł ugiwanej dot ą d przez Spó ł k ę MPGK), to skar ż ona odmówi ł a mu dost ę pu do wysypiska w Łę czycy, stwierdzaj ą c, i ż odpady z gminy Chociwel mog ą by ć tam sk ł adowane tylko wtedy, kiedy odbiera ł a je b ę dzie Spó ł ka MPGK (k. 92). 4. Przy zachowaniu jednolitych warunków dost ę pu do wysypiska w Łę czycy jest on w stanie skutecznie konkurowa ć ze Spó ł k ą MPGK ni ż sz ą cen ą wywozu odpadów, uzyskan ą dzi ę ki kontroli i redukcji kosztów tej dzia ł alno ś ci, w tym równie ż i osobowych, na przyk ł ad poprzez zmian ę pojemników na ekonomiczniejsze i ł atwiejsze w obs ł udze. Stanowisko skar ż onej zarówno w przedmiocie ustalenia, jak i warunków zwi ę kszenia limitu, utrudnia mu, a w ł a ś ciwie uniemo ż liwia jakikolwiek rozwój dzia ł alno ś ci, która w sposób oczywisty wymaga inwestycji i nak ł adów opartych na d ł ugoter minowych analizach i nak ł adach. Wniosek o zwi ę kszenie limitu wi ąż e si ę nie tylko z planowaniem i strategi ą rozwoju firmy, ale i konieczno ś ci ą zabezpieczenia warunków do zawierania nowych umów. Brak pewno ś ci, ż e odpady odbierane w ramach nowej umowy zostan ą przyj ę te na wysypisko, przy braku pewnej nadwy ż ki w limicie, praktycznie uniemo ż liwia nawet prowadzenie chocia ż by wst ę pnych rozmów (k. 92,101,102, 107). 5. Zawarcie umowy na sk ł adowanie odpadów na wysypisku w Łę czycy z ograniczeniem nie tylko wagowym (limit ), ale i czasowym (do 31.12.2003r.), skutecznie ogranicza udzia ł Spó ł ki Rethmann w usuwaniu odpadów z terenu miasta, bowiem eliminuje mo ż liwo ść pozyskania nowych klientów, tym 7 bardziej, ż e nie ma ona pewno ś ci, ż e nowa umowa na nast ę pne lata zostanie podpisana, skoro poprzedni ą zawarto w dniu 16.12.2002r., a wi ę c na dwa tygodnie przed up ł ywem okresu, na jaki obowi ą zywa ł a (k. 92,101). 6. Z umowy o korzystanie z wysypiska nie wynika, aby zwi ę kszenie limitu nast ę powa ł o automatycznie w razi e zawarcia nowych umów z klientami, st ą d te ż wyja ś nienia skar ż onej w tym zakresie, traktuje on jako z ł o ż one wy łą cznie na potrzeby niniejszego post ę powania, za ś zgodnie z fakturami wystawionymi przez ni ą w 2002r. dostarczy ł on na wysypisko […] t odpadów (wg MPGK – […]t), za ś w okresie 1.01. - 31.05.2003r. – […] t (wg MPGK – […] t) (k. 102, 113 - 117). 7. W trakcie post ę powania antymonopolowego, z pismem z dnia 8.08.2003r. wyst ą pi ł do Spó ł ki MPGK o zwi ę kszenie limitu z dniem 8.09.2003r. z uwagi na mo ż liwo ść odbior u odpadów z […] w Stargardzie w ilo ś ci […] m 3 /m - c, (k. 107). W odpowiedzi na swoje wyst ą pienie otrzyma ł w dniu 27.08.2003r. projekt aneksu do umowy Nr TS - 1 - 100/ 58/2002 (k. 121), z którego wynika, i ż przyznany mu limit sk ł adowania odpadów zosta ł zwi ę kszony do […] t miesi ę cznie oraz ż e do umowy łą cz ą cej strony wprowadzony zosta ł dodatkowy punkt, nak ł adaj ą cy na dostarczaj ą cego odpady, przy ka ż dym wje ź dzie na wysypisko, obowi ą zek przedk ł adania mistrzowi wysypiska potwierdzenia odbioru odpadów przez klienta prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą . Potwierdzenie to winno zawiera ć : dat ę odbioru, pojemno ść i ilo ść opró ż nionych pojemników, adres posesji oraz w ł asnor ę czny podpis klienta, potwierdz aj ą cy odbiór odpadów (aneks – k. 121). Oceniaj ą c taki zapis jako niewykonalny w praktyce, odes ł a ł aneks skar ż onej nie podpisuj ą c go. Realizacja na ł o ż onego obowi ą zku wymaga ł aby od pracowników Spó ł ki Rethmann sporz ą dzenia odpowiedniego dokumentu przy ka ż dora zowym odbiorze odpadów od klienta i domagania si ę z ł o ż enia jego w ł asnor ę cznego podpisu. Wnioskodawca prowadzi wymagan ą prawem ewidencj ę dotycz ą c ą odbieranych i transportowanych odpadów (w tym w postaci kart przekazania odpadów) i w jego ocenie obowi ą zuj ą c e przepisy nie przewiduj ą , aby ka ż dorazowy odbiór odpadów by ł potwierdzany w sposób wymagany przez Spó ł k ę MPGK. Wiadomym mu jest, i ż na inne podmioty korzystaj ą ce z wysypiska takiego obowi ą zku nie na ł o ż ono i wobec przys ł uguj ą cego Spó ł ce MPGK prawa rozwi ą zania z nim umowy w przypadku stwierdzenia, i ż na wysypisko w Łę czycy dostarczane s ą odpady spoza miasta Stargardu Szczeci ń skiego, wprowadzanie dodatkowego zapisu do umowy, ocenia on jako dzia ł anie antykonkurencyjne podj ę te w celu skutecznej blokady rozwoj u firmy Rethmann na terenie miasta. Przyjmowanie odpadów odebranych z danej gminy na gminne wysypisko jest obowi ą zkiem publicznym, który nie mo ż e by ć traktowany w sposób uznaniowy (k. 119, 159). Ponadto wnioskodawca w pismach z dnia 20.05.2003r. i 30.06.2 003r. przed - stawi ł symulacj ę kosztów wywozu odpadów komunalnych, które musia ł by ponie ść – przy us ł udze 1x na 2 tygodnie, pojemnik 120 l - gdyby odpady odbierane ze Stargardu Szczeci ń skiego musia ł dostarcza ć na wysypisko w miejscowo ś ci: Dolice ( 4,77 z ł /m 3 ), Łę czyca (3,76 z ł /m 3 w 2002r. i 3,93 z ł /m 3 w I kwartale 2003r. ) i Dalsze ( 4,35 z ł /m 3, , k. 93) informuj ą c jednocze ś nie, i ż w latach poprzednich (1997 - 2002) odpady ze Stargardu Szczeci ń skiego by ł y wo ż one do Łę czycy i Dolic. Od 2003r. na wysypisko w Dolic ach przyjmowane s ą odpady wy łą cznie z gminy Dolice i gmin o ś ciennych, a gmina miasta 8 Stargard Szczeci ń ski do takich nie nale ż y (k. 59 - 60). Przed ł o ż y ł równie ż do akt kopi ę decyzji zezwalaj ą cej mu na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie zbierania i transportu odpadów z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego w okresie od 1 stycznia 2003r. do 31 grudnia 2012 r. (miejsce unieszkodliwiania usuwanych z miasta odpadów – sk ł adowisko w miejscowo ś ci Dalsze w gminie My ś libórz) (k. 108 - 110) oraz decyzji zmieniaj ą cej, w której jako miejsce sk ł adowania odpadów – do dnia 31 grudnia 2003r. – wskazane jest sk ł adowisko w Łę czycy (k. 11112) oraz umow ę MPGK na przyjmowanie odpadów na sk ł adowisko w Łę czycy (k. 104106). Spó ł ka MPGK ustosunkowuj ą c si ę do zarzutu wprowadzenia zapisu o obowi ą zku potwierdzania w ł asnor ę cznym podpisem odbioru odpadów od prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą klientów Spó ł ki Rethmann, wyja ś ni ł a, i ż uczyni ł a to, bowiem jest przekonana, i ż wnioskodawca naruszaj ą c warunki u mowy, sk ł aduje w Łę czycy odpady odbierane z gminy Stargard Szczeci ń ski i innych obszarów, gdzie nie ma on mo ż liwo ś ci korzystania z wysypisk, i ż e po uzyskaniu wi ę kszego limitu z racji obs ł ugi […] b ę dzie to czyni ł nadal. Spó ł ka dysponuje informacjami, ż e odpady z […] odbiera firma JANTRA (k. 126,129), a wnioskodawca, który w m - cu maju 2003r. wykazywa ł , ż e odpady z tej […] odbiera, nie wyst ę powa ł wtedy o zwi ę kszenie limitu (k. 126, 130 - 134 oraz 135 - 146). W jej ocenie jest to jest to oczywisty dowód, i ż ch odzi o innych klientów i wykorzystanie limitu do innych celów, tym bardziej, i ż w ą tpliwym jest, ż e samochód Spó ł ki Rethmann jad ą c po trasie odbiera ł opady wy łą cznie z miasta lub wy łą cznie spoza miasta. Wnioskodawcy zaproponowano, aby sam ustali ł form ę potw ierdzania ź ród ł a pochodzenia odpadów (k. 128) i st ą d te ż stanowisko MPGK nale ż y traktowa ć nie jako uci ąż liwo ść , a jedynie ochron ę przed ewentualnym naruszeniem umowy przez Spó ł k ę Rethmann. Obiekty […] znajduj ą si ę na zamkni ę tym, dozorowanym terenie i o ka ż dej porze mo ż liwe jest otrzymanie potwierdzenie opró ż nienia pojemnika od wytwórcy odpadów (k. 125). Pismem z dnia 18.12.2003r. spó ł ka MPGK poinformowa ł a organ antymonopo - lowy, i ż wnioskodawca nie wskaza ł innego sposobu potwierdzenia ź ród ł a pochodzenia odpadów. W zwi ą zku z up ł ywem terminu obowi ą zywania umowy ze Spó ł k ą Rethmann oraz wobec faktu, i ż z dniem 1.01.2004r. zmieni ą si ę ceny za sk ł adowanie odpadów, Spó ł ka poinformowa ł a o powy ż szym wnioskodawc ę (k. 167). Wezwa ł a go równie ż do przedstawienia wykazu zawartych umów na wywóz odpadów z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego (k. 166). Pomimo niespe ł nienia tego warunku, Spó ł ce Rethmann zosta ł a przedstawiona nowa umowa dotycz ą ca korzystania przez ni ą z wysypiska w Łę czycy, w której limit odpadów, które b ę d ą przyjmowane do sk ł adowania, zosta ł podniesiony do […] t miesi ę cznie i z której usuni ę to – kwestionowany przez wnioskodawc ę - warunek dotycz ą cy potwierdzenia ź ród ł a pochodzenia odpadów (k. 170 - 171) Post ę powanie zako ń czono wydaniem decyzji Nr. RGD. 31/2003 z dnia 31 grudnia 2003r. stwierdzaj ą cej stosowanie przez Spó ł k ę MPGK praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę i naruszaj ą cej zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji […]. Od decyzji tej Spó ł ka MPGK wnios ł a odwo ł anie, wnosz ą c o zmian ę zaskar ż onej decyzji w ca ł o ś ci. Prezes Urz ę du uznaj ą c zasadno ść wniesionego odwo ł ania, jak i fakt, ż e w dniu 31 grudnia 2003r. mi ę dzy stronami podpisana zosta ł a umowa o korzystanie z wysypiska, w której zagwarantowano wnioskodawcy limit sk ł adowania odpadów w wysoko ś ci […] t/m - c i z której usuni ę to warunek dotycz ą cy ka ż dorazowego przedstawiania na wysypisku potwierdzania odbioru odpadów przez klienta wnioskodawcy (k.175 - 176), dzia ł aj ą c na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji […] uchyli ł wspomnian ą decyzj ę . 9 O RGAN A NTYMONOPOLOWY USTALIŁ I ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE : Post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie przeprowadzone zosta ł o w zwi ą zku z postawionym Spó ł ce MPGK zarzutem, ż e odmawiaj ą c wnioskodawcy zwi ę kszenia miesi ę cznego limitu sk ł adowania odpadów komunalnych 1 na sk ł adowisku w Łę czycy, dopu ś ci ł a si ę ona domniemanego nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, w celu przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych dla rozwoju konkurencji na rynku wywozu tych ż e odpadów z miasta Stargardu Szczeci ń skiego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...] Warunkiem ustalenia, czy poddane ocenie zachowanie przedsi ę biorcy narusza zakazy zawarte w ustawie antymonopolowej, jest sprecyzowanie rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie, ograniczonego do pewnych towarów i terytorium, które w tej tylko sprawie maj ą znaczenie z punktu widzenia konkurencji i interesów uczestników ry nku. Na poj ę cie rynku w ł a ś ciwego sk ł adaj ą si ę poj ę cia rynku w ł a ś ciwego: produktowo (przedmiotowo), terytorialnie i czasowo. 2 Zgodnie z art. 4 ust. 8 ustawy o ochronie konkurencji przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę - „rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich pr zeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci (w tym jako ść ) s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. Bior ą c pod uwag ę przedmiot rynku (towar, us ł uga) w niniejszej sprawie winny by ć brane pod uwag ę dwa odr ę bne, lecz funkcjonalnie powi ą zane ze sob ą rynki o wymiarze lokalnym: 1. rynek us ł ug sk ł adowania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, 2. rynek us ł ug wywozu (transportu) odpadów komunalnych. Pierwszy z nich, geograficznie wyznaczony jest granicami gmin: Kobylanka, Stargard Szczeci ń ski (miasto i gmina), Sucha ń , Marianowo, Stara D ą browa, Choc iwel, Stare Czarnowo, Dobrzany, bowiem odpady komunalne z tych gmin dostarczane s ą na wysypisko w Łę czycy, na którym wykonywane s ą us ł ugi decyduj ą ce o przedmiotowym zakresie tego rynku. W ł a ś cicielem i eksploatatorem wysypiska jest Spó ł ka MPGK. Drugi z wym ienionych rynków jest rynkiem o mniejszym zasi ę gu terytorialnym, ze wzgl ę dów formalnych 3 ograniczonym do obszaru gminy miasta Stargard Szczeci ń ski. Na rynku tym, obok Spó ł ki MPGK i wnioskodawcy, transportem odpadów zajmuje si ę równie ż 1 Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628 z pó ź n. zm.) przez odpady komunalne rozumie si ę „odpady powstaj ą ce w gospodarstwach domowych, a tak ż e odpady nie zawieraj ą ce odpadów niebezpiecznych, pochodz ą ce od innych wytwórców odpadów, które ze wzgl ę du na swój charakter lub sk ł ad s ą podobne do odpadów powstaj ą cych w gospodarstwach domowych” 2 E. Modzelewska - Wachal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, Komentarz, Wydaw - nictwo Twigger, Warszawa 2002, s. 49 3 Zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami, tj. art.9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o 10 PHUP „JANTRA” Sp. z o.o. z Przec ł awia oraz kilka innych podmiotów wywo żą cych odpady wytworzone przez siebie b ą d ź te ż pochodz ą ce z ich w ł asnych zasobów (k. 64). Warunkiem uznania, i ż nast ą pi ł o naruszenie przepisu art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...], jest wykazanie, ż e na zdefiniowanym uprzednio rynku w ł a ś ciwym, skar ż ony przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą oraz ż e nadu ż ywa jej w ten sposób, ż e przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub roz woju konkurencji. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego rozstrzygni ę cia rynkiem w ł a ś ciwym jest lokalny rynek us ł ug sk ł adowania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, na którym Spó ł ka MPGK zajmuje bezsprzecznie pozycj ę dominuj ą c ą , jest bowiem jedyny m podmiotem eksploatuj ą cym wysypisko w Łę czycy. Spó ł ka MPGK posiadaj ą c monopol w sk ł adowaniu i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych sta ł ych, jest równie ż najsilniejszym, pod wzgl ę dem udzia ł u, przedsi ę biorc ą na lokalnym rynku wywozu (transportu) tych ż e odp adów. Wed ł ug samooceny skar ż onej jej udzia ł w rynku wywozu odpadów komunalnych, ustalonym dla potrzeb niniejszego post ę powania, wynosi […]%, za ś firmy JANTRA i wnioskodawcy odpowiednio […]% i […] % (k. 64) 4 . Domniemane skutki ograniczania konkurencji wyst ę puj ą na rynku wywozu (transportu) odpadów komunalnych, jednak ż e jest to wynik okre ś lonych dzia ł a ń podejmowanych przez Spó ł k ę MPGK na rynku w ł a ś ciwym. Prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą na obu rynkach lokalnych i zajmuj ą c na ka ż dym z nich de facto pozycj ę dominuj ą c ą w ś wietle art. 4 ust. 9 ustawy o ochronie konkurencji [...], dysponuje ona okre ś lon ą si łą rynkow ą , która – bior ą c pod uwag ę d ł u ż szy okres czasu - pozwala na efektywne oddzia ł ywanie zarówno na struktu r ę podmiotow ą obu rynków, jak i warunki funkcjonowania ich uczestników. Wp ł yw na kszta ł t konkurencji na rynku wywozu (transportu) odpadów komunalnych mo ż e przejawia ć si ę w podejmowaniu czynno ś ci zmierzaj ą cych do przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na nim, mi ę dzy innymi, poprzez ograniczanie samodzielno ś ci konkurentów oraz wymuszanie uczestnictwa w rynku na zasadach mniej korzystnych, ni ż by wynika ł o to z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. Z materia ł u dowodowego wynika, i ż w terminie z ł o ż enia wniosku, Spó ł ka Reth - mann, korzysta ł a z wysypiska w Łę czycy na podstawie umowy zawartej ze skar ż on ą w dniu 16.12.2002r. (k. 76 - 79). Z godnie z zapisem § 1 ust. 1 i 3 tej ż e umowy Spó ł ka MPGK zobowi ą zana by ł a do przyjmowania odpadów pochodz ą cych wy łą cznie z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego w ilo ś ci nie przekraczaj ą cej 80 ton miesi ę cznie. W m - cu kwietniu 2002r. wnioskodawca zwróci ł si ę do Spó ł ki MPGK o zwi ę kszenie spornego limitu do 120 t/m - c od dnia 1.11.2002r., w zwi ą zku z zamiarem rozszerzenia dzia ł alno ś ci na terenie miasta. Otrzyma ł odpowied ź odmown ą , uzasadnion ą przez skar ż on ą tym, ż e: utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 z pó ź n. zm.), na prowadzenie na obszarze okre ś lonej gminy dzia ł alno ś ci gospodarczej polegaj ą cej na wykonywaniu us ł ug wywozu odpadów komunalnych obligatoryjnie w ymagane jest uzyskanie zezwolenia wydanego przez w ł a ś ciwego prezydenta, burmistrza czy wójta. 4 Jak wyja ś ni ł a Spó ł ka MPGK udzia ł y te zosta ł y obliczone na podstawie ilo ś ci odpadów dostar - czonych na wysypisko w Łę czycy w m - cu kwietniu 2003r. i znajduje potwierdzenie w wydruku wagowym z tego m - ca (k. 65,99). 11 • zwi ę kszenie ilo ś ci klientów wnioskodawcy od by ł o si ę jej kosztem, wskutek czego utraci ł a ona cz ęść rynku, • eksploatowana aktualnie kwatera ma ograniczon ą pojemno ść i w zwi ą zku z tym niezb ę dne jest limitowanie ilo ś ci sk ł adowanych tam odpadów, • jako w ł a ś ciciel wysypiska ponios ł a okre ś lone nak ł ady na jego budow ę i usprz ę towienie, a obecnie pokrywa koszty jego funkcjonowania, • jest zobowi ą zana do zapewnienia miejsca sk ł adowania odpadów przede wszystkim dla swoich klientów z miasta i gminy Stargard Szczeci ń ski i fakt ten bierze pod uwag ę , ustalaj ą c warunki umów z kontrahentami korzystaj ą cymi z wysypiska w Łę czycy (k. 15). W nast ę pnych pismach sk ł adanych w trakcie post ę powania antymonopolowego Spó ł ka MPGK wielokrotnie podnosi ł a, i ż limit ograniczaj ą cy wnioskodawcy ilo ść odpadów, któr ą w s kali miesi ą ca mo ż e on dostarczy ć na wysypisko w Łę czycy, zosta ł ustalony po to, aby zapobiec sk ł adowaniu tam odpadów odbieranych przez niego z innych gmin, na obszarze których ś wiadczy on równie ż us ł ugi wywozu i w których nie posiada w ł asnego wysypiska. St wierdza ł a równie ż , ż e gdyby wnioskodawca rozszerzy ł dzia ł alno ść na terenie miasta Stargardu Szczeci ń skiego, powi ę kszaj ą c liczb ę klientów i udokumentowa ł ten fakt, przedstawiaj ą c ich wykaz z podaniem ilo ś ci, pojemno ś ci i cz ę stotliwo ś ci opró ż niania pojemników, wyst ą pi ł yby przes ł anki do zwi ę kszenia limitu odpowiednio do ilo ś ci odbieranych odpadów (k. 65, 94), a tak ż e ż e „ w przypadku, gdy ilo ść odpadów odbieranych przez firm ę Rethmann z terenu miasta b ę dzie wi ę ksza od ustalonego limitu, zostani e on odpowiednio zwi ę kszony „ [podkre ś lenie – Prezes UOKiK](k. 99). Wed ł ug oceny Spó ł ki MPGK, przyznany wnioskodawcy limit w wysoko ś ci […] t/m - c by ł wystarczaj ą cy, bowiem jak wynika ł o to z jej w ł asnych oblicze ń , ilo ść odpadów odbieranych przez niego z mias ta Stargardu Szczeci ń skiego winna wynosi ć w skali miesi ą ca oko ł o […] t (k. 23). Fakt, ż e w miesi ą cach pa ź dziernik - grudzie ń 2002r. wnioskodawca dostarczy ł na wysypisko w Łę czycy odpowiednio […] t, […]t i […]t odpadów dowodzi, ż e przywo ż one s ą tam równie ż odpady pochodz ą ce spoza miasta, w tym równie ż z gminy Stargard Szczeci ń ski. Przedstawione przez Spó ł k ę MPGK argumenty, zawarte zarówno w pismach do wnioskodawcy (k. 15), jak i wyja ś nieniach sk ł adanych w trakcie przedmiotowego post ę powania, maj ą ce stano wi ć wyt ł umaczenie odmowy zwi ę kszenia spornego limitu – w ocenie organu antymonopolowego nie zas ł uguj ą na uznanie. Spó ł ka MPGK, b ę d ą c w ł a ś cicielem wysypiska w Łę czycy, ma oczywiste prawo do decydowania o tym, kto i na jakich zasadach b ę dzie z niego korzys ta ł . Prawo w ł asno ś ci nie ma jednak ż e charakteru bezwzgl ę dnego i podlega ograniczeniom maj ą cym uzasadnienie w zasadach wspó łż ycia spo ł ecznego, jak i obowi ą zuj ą cych przepisach prawa, co wynika wprost z art. 140 K.c., definiuj ą cego tre ść prawa w ł asno ś ci. Prze pisy ustawy o ochronie konkurencji […], nale żą do grupy przepisów, które prawo w ł asno ś ci mog ą ogranicza ć , 5 przede wszystkim ze wzgl ę du na fakt, i ż dysponowanie przez przedsi ę biorców okre ś lonymi budowlami czy 5 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 21.07.1999r., sygn. akt XVII Ama 34/94 6 Por. El ż bieta Modzelewska - W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsume ntów, Komen - tarz, Wydawnictwo TWIGGER, Warszawa 2002, s. 84. 12 infrastruktur ą , daje im szczególny rodzaj w ł adzy, powi ą zanej z tym prawem, pozwalaj ą cej na oddzia ł ywanie na stan konkurencji na okre ś lonym rynku 6 . Podmiot o pozycji dominuj ą cej nie mo ż e korzysta ć z pe ł nej swobody w prowadzeniu dzia ł alno ś ci gospodarczej, przede wszystkim z tego wzgl ę du, ż e jego zacho wanie wp ł ywa na kszta ł t konkurencji na rynku w ł a ś ciwym i na rynkach z nim powi ą zanych. 6 Jak ju ż wspomniano, ograniczenia w dost ę pie do wysypiska skierowane prze - ciwko podmiotom korzystaj ą cym z niego, w tym równie ż wnioskodawcy, Spó ł ka MPG t ł umaczy ł a s tanem wysypiska i konieczno ś ci ą chronienia go, a szczególnie bie żą co eksploatowanej kwatery, przed zape ł nianiem odpadami nie pochodz ą cymi z miasta Stargardu Szczeci ń skiego. W ocenie organu antymonopolowego stan wysypiska w Łę czycy nie stanowi dostateczneg o usprawiedliwia dla odmowy zwi ę kszenia ilo ś ci odpadów, które wnioskodawca zamierza ł – dysponuj ą c stosownym zezwoleniem – wywozi ć z tego miasta. Przede wszystkim Spó ł ka MPGK nie przedstawi ł a ż adnego dokumentu, z którego wynika ł oby, dla jakiego obszaru przeznaczone jest to sk ł adowisko i kto mo ż e z niego korzysta ć . W praktyce zatem, bior ą c pod uwag ę ustalenia stanu faktycznego, ocena przeznaczenia, stanu i pojemno ś ci wysypiska, w tym tak ż e aktualnie eksploatowanej kwatery, zale ż y od tego, kto, tzn. jaki przedsi ę biorca dostarcza (zrzuca) tam odpady. Je ż eli czyni to wnioskodawca lub inny podmiot wykonuj ą cy us ł ug ę transportu, to wysypisko – ze wzgl ę du na przepe ł nienie - mo ż e by ć wykorzystywane (jest przeznaczone) wy łą cznie do przyjmow ania nieczysto ś ci odbieranych z miasta Stargardu Szczeci ń skiego. Je ż eli natomiast us ł ug ę t ę wykonuje Spó ł ka MPGK, to sk ł adowisko ma dostatecznie du żą pojemno ść , aby w tym samym czasie przyjmowa ć odpady nie tylko z miasta, ale i z 7 okolicznych gmin, z któ rych skar ż ona wywozi odpady, w tym tak ż e gminy Stargard Szczeci ń ski (k. 98). Bez znaczenia dla przedmiotowej oceny jest w takiej sytuacji ilo ść odpadów odbieranych przez ni ą i wwo ż onych na wysypisko, jak i fakt, ż e sk ł adowanie to odbywa si ę za przyzwolenie m zarz ą du Spó ł ki MPGK, mi ę dzy innymi z tej racji, ż e jest to teren obs ł ugiwany przez Spó ł k ę MPGK ju ż od 13 lat i ż e zwi ą zana jest ona umowami na ś wiadczenie us ł ug z klientami zamieszka ł ymi lub prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą na tym obszarze. Spó ł ka MPGK wykorzystuj ą c uprawnienia w ł a ś cicielskie, decyduje kto, z jakiego terenu i w jakiej ilo ś ci b ę dzie wywozi ł odpady, je ż eli b ę dzie chcia ł je dostarcza ć do sk ł adowania na wysypisku w Łę czycy. W ocenie organu antymonopolowego intencj ą skar ż onej, kiedy odmawia ł a ona wnioskodawcy zwi ę kszenia limitu, by ł a nie tyle ochrona wysypiska przed zape ł nieniem go odpadami nie pochodz ą cymi z miasta, ale przede wszystkim d ąż enie do zahamowanie rozwoju konkurencji na lokalnym rynku wywozu odpadów i utrzymania na nim d ominuj ą cej pozycji. Jest to rynek w stanie nasycenia, na którym poda ż (tu: ilo ść odpadów przeznaczonych do transportu) nie ro ś nie w sposób dynamiczny i w zwi ą zku z tym zwi ę kszanie uzyskiwanych obrotów, a przez to udzia ł u w rynku, mo ż e odbywa ć si ę g ł ównie w drodze przeci ą gania na swoj ą stron ę klientów konkurenta poprzez oferowanie korzystniejszych warunków us ł ug wykonywanych na ich rzecz. Wi ę ksza zatem ilo ść odpadów transportowanych przez wnioskodawc ę – gdyby uzyska ł on zwi ę kszony limit - w za ł o ż eniu nie oznacza, ż e zwi ę kszy ł a si ę ogólna ilo ś ci odpadów wywo ż onych z miasta, a jedynie to, ż e Spó ł ka Rethmann wzmocni ł a swoj ą pozycj ę na lokalnym rynku wywozu, wskutek pozyskania nowych klientów, którzy do tej pory korzystali z us ł ug innych przedsi ę bior ców wywo żą cych odpady, w tym równie ż i skar ż onej. Uzasadniaj ą c swoje stanowisko Spó ł ka MPGK podnosi ł a równie ż , ż e wniosko - 6 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23.07.2003r., sygn. Akt XVII Ama 77/02 13 dawca nie posiada wysypisk w gminach, w których ś wiadczy us ł ugi wywozu odpadów i w zwi ą zku z tym prawdopodobnym jest, ż e wykorzystu j ą c zwi ę kszony limit b ę dzie dostarcza ł na wysypisko w Łę czycy odpady wywo ż one z innych, ni ż miasto Stargard Szczeci ń ski, obszarów. Ż aden jednak ż e przepis nie wymaga, aby wywo żą cy odpady z okre ś lonego terenu, tworzy ł lub posiada ł na nim w ł asne wysypisko. Sk ł adowanie i wywóz odpadów to dwie ró ż ne us ł ugi i za wykonanie ka ż dej z nich pobierana jest inna co do charakteru i wysoko ś ci op ł ata. 7 Je ż eli Spó ł ka MPGK podejrzewa, i ż wnioskodawca przywozi do Łę czycy odpady np. z gminy Stargard Szczeci ń ski i posiada dowod y, ż e zjawisko takie rzeczywi ś cie ma miejsce, dysponuje ona dostatecznymi ś rodkami represji, aby dyscyplinowa ć zarówno wnioskodawc ę , jak i innych przedsi ę biorców przywo żą cych odpady na wysypisko w Łę czycy, w taki sposób, aby dostarcza ł y one tam nieczysto ś c i pochodz ą ce wy łą cznie z obszarów wskazanych w umowach. Wszystkie umowy zawarte z podmiotami korzystaj ą cymi z wysypiska (k. 66 - 88) zawieraj ą zapis pozwalaj ą cy na – w razie z ł amania zasady dotycz ą cej miejsca pochodzenia odpadów – ich rozwi ą zanie w trybie na tychmiastowym. Niezale ż nie od powy ż szego, Gmina, której organ wyda ł okre ś lonemu przedsi ę biorcy zezwolenie na ś wiadczenie us ł ug transportu odpadów na jej terenie, jest w ł adna - dzia ł aj ą c w oparciu o art. 9 ust. 2 ustawy o utrzymaniu porz ą dku i czysto ś ci [.. .] - cofn ąć takie zezwolenie bez odszkodowania, je ż eli dane wysypisko by ł o w nim wskazane, jako miejsce sk ł adowania odpadów tylko z tej ż e gminy. Nale ż y przy tym wskaza ć , i ż zgodnie z orzecznictwem antymonopolowym, do gminy – a nie do administratora wysypiska – nale ż y ocena wiarygodno ś ci podmiotu ś wiadcz ą cego us ł ugi wywozu odpadów, w oparciu o obowi ą zuj ą ce przepisy w zakresie gospodarki odpadami 8 . Nie stanowi równie ż dostat ecznego uzasadnienia dla dokonanej odmowy zwi ę k - szenia wnioskodawcy omawianego limitu fakt, ż e Spó ł ka MPGK ponios ł a nak ł ady na budow ę wysypiska i obci ąż ona jest kosztami jego eksploatacji. Inwestycje i utrzymanie wysypiska nie s ą problemem, których rozwi ą zanie dotyczy przedsi ę biorców wywo żą cych odpady komunalne, bowiem za przyj ę cie od nich odpadów do sk ł adowania i unieszkodliwiania na wysypisku, pobierana jest od nich okre ś lona op ł ata 9 . Limit sk ł adowania odpadów ustalony dla wnioskodawcy w 2000r. pozost a ł do ko ń ca 2003r. nie zmieniony (k. 10). W pismach kierowanych do organu antymonopolowego, Spó ł ka MPGK podaje, ż e warunkiem jego zwi ę kszenia jest przedstawienie listy nowych klientów wraz z podaniem ilo ś ci i pojemno ś ci pojemników oraz cz ę stotliwo ś ci ich opró ż niania, a tak ż e i to, ż e limit zostanie zwi ę kszony, je ż eli ilo ść odpadów odbieranych z terenu miasta przez firm ę Rethmann b ę dzie wi ę ksza od limitu dotychczas przyznanego (k. 65, 94, 99). Zwi ę kszenie ilo ś ci wywo ż onych przez wnioskodawc ę odpadów z terenu miasta Stargardu Szczeci ń skiego b ę dzie mia ł o miejsce w sytuacji, kiedy podpisze on umowy z nowymi klientami. Nie maj ą c gwarancji na to, ż e spe ł niaj ą c warunki eksploatatora wysypiska, otrzyma faktycznie wi ę kszy limit, nie mo ż e on ryzykowa ć , ż e ju ż po fakcie podpisania umów i odebraniu odpadów od nowych kontrahentów, b ę dzie musia ł szuka ć wysypiska, które te odpady przyjmie, chocia ż by do czasu, kiedy eksploatator wysypiska w Łę czycy podejmie stosown ą decyzj ę . 7 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt XVII Ama 69/01. 8 Por. wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 marca 2003r., sygn. Akt XVII Ama 40/02 9 Por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 12 grudnia 2001r., sygn. akt XVII Ama 1/01 14 Wobec powszechnie stosowanej re jonizacji w sk ł adowaniu odpadów, wniosko - dawca nie mo ż e mie ć pewno ś ci, ż e gdziekolwiek otrzyma decyzj ę pozytywn ą , zezwalaj ą c ą mu na sk ł adowanie tam odpadów odebranych z obszaru miasta Stargardu Szczeci ń skiego. W ocenie organu antymonopolowego, s ł uszny jes t w takiej sytuacji zarzut Spó ł ki Rethmann, ż e stanowisko skar ż onej uniemo ż liwia jej – na lokalnym rynku wywozu odpadów - jakikolwiek rozwój dzia ł alno ś ci i prowadzenie strategii rozwoju firmy, które to dzia ł ania w sposób oczywisty wi ążą si ę z konieczno ś ci ą poczynienia nak ł adów w oparciu o d ł ugoterminowe analizy i plany (k.102). W takiej sytuacji ograniczeniu podlega zasada pewno ś ci obrotu, bowiem nie sposób jest dokonywa ć uzgodnie ń co do warunków przysz ł ej umowy czy te ż umow ę taka zawiera ć (tu: odbiór i wy wóz odpadów), je ż eli brak jest zapewnienia, ż e odebrane odpady zostan ą przyj ę te na okre ś lone, wskazane w zezwoleniu na wywóz odpadów wysypisko. Fakt, ż e wnioskodawca nie wykorzystywa ł w pe ł ni przyznanego mu limitu, nie ma dla przedmiotowej oceny znaczenia. Jak poda ł on, utrzymanie pewnej, nie wykorzystanej cz ęś ci limitu by ł o niezb ę dne, aby móg ł on podejmowa ć przynajmniej wst ę pne rozmowy z potencjalnymi klientami (k. 102). Gdy w m - cu sierpniu 2003r. wnioskodawca po raz drugi wyst ą pi ł o zwi ę kszenie limitu ( na pierwsze wyst ą pienie otrzyma ł odpowied ź odmown ą z dnia 26.11.2002r. – k. 15), spe ł niaj ą c warunki stawiane przez eksploatatora wysypiska (k. 107) 10 , otrzyma ł do podpisu w dniu 27 sierpnia 2003r. (k. 119) aneks do umowy dotychczas obowi ą zuj ą cej, w którym w ielko ść limitu zwi ę kszono co prawda do […] t/m - c, ale wprowadzono jednocze ś nie nowy, dodatkowy warunek (k. 121). Zobowi ą zano w nim mianowicie wnioskodawc ę , aby ka ż dorazowo, przy wje ź dzie na teren sk ł adowiska, przedstawia ł on mistrzowi sk ł ado wiska potwierdzenia odbioru odpadów od klientów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą , z podaniem: daty odbioru, pojemno ś ci i ilo ś ci opró ż nionych pojemników, adresu posesji oraz w ł asnor ę cznego podpisu klienta, potwierdzaj ą cego odbiór odpadów. Kiedy Spó ł ka R ethmann nie zaakceptowa ł a wymienionego aneksu, skar ż ona zaproponowa ł a jej, aby sama wskaza ł a sposób potwierdzenia ź ród ł a pochodzenia odpadów, informuj ą c jednocze ś nie, i ż zapis o tym winien si ę znale źć w przysz ł ej umowie (k. 163). W ostateczno ś ci, po koresp ondencji dotycz ą cej warunków przysz ł ej umowy, Spó ł ka MPGK pismem z dnia 16 grudnia 2003r. przekaza ł a wnioskodawcy do podpisu umow ę Nr TS - I - 100/62/2003. Nie zawiera ł a ona dodatkowego zapisu nak ł adaj ą cego na Spó ł k ę Rethmann obowi ą zek dokumentowania ź ród ł a po chodzenia odpadów. Do zawarcia umowy mi ę dzy stronami post ę powania dosz ł o w dniu 31 grudnia 2003r. Okoliczno ś ci towarzysz ą ce zmianie limitu w sposób bezpo ś redni wskazuj ą , ż e zamiarem skar ż onej by ł o przede wszystkim utrzymanie dotychczasowej struktury lokalnego rynku wywozu odpadów i ograniczanie rozwoju konkurencji na nim, a nie obawa przed dostarczaniem na wysypisko odpadów pochodz ą cych z innych gmin. Przepisy stanowi ą ce o dokumentacji, jaka ma by ć prowadzona w zwi ą zku z transportem odpadów nie nak ł adaj ą na podmiot dostarczaj ą cy odpady na wysypisko obowi ą zku, aby ka ż dorazowy odbiór odpadów od klienta, by ł potwierdzany osobistym podpisem zlecaj ą cego wywóz i przedstawiany mistrzowi sk ł adowiska, tak j ak za żą da ł a tego Spó ł ka MPGK od wnioskodawcy (k.121). Jest to warunek niew ą tpliwie trudny do realizacji w praktyce i wp ł ywaj ą cy mi ę dzy innymi na czas wykonania us ł ugi transportu odpadów, co w sposób oczywisty przenosi si ę na jej koszty. Z kolei nie spe ł nie nie go lub nienale ż yte spe ł nienie daje Spó ł ce MPGK prawo zerwania umowy z wnioskodawc ą (k. 105). Nale ż y przy tym zaznaczy ć , ż e zapis taki nie 10 Wyst ę puj ą c o zwi ę kszenie limitu w dniu 24.10.2002r. wnioskodawca wskaza ł jedynie nazwy nowych podmiotów gospodarczych (k. 14) 15 figurowa ł w umowie poprzednio obowi ą zuj ą cej strony post ę powania, jak i ż adnej z umów dotycz ą cych sk ł adowania od padów na wysypisku w Łę czycy przez inne podmioty. Obie Spó ł ki prowadz ą na lokalnym rynku wywozu odpadów dzia ł alno ść konku - rencyjn ą , oferuj ą c ten sam rodzaj us ł ugi i zabiegaj ą c o tego samego klienta. W takiej sytuacji, eksploatator wysypiska, wykorzystuj ą c si łę rynkowa posiadan ą z racji pozycji zajmowanej na rynku w ł a ś ciwym i zwi ą zane z tym prawo decydowania, kto i ile odpadów komunalnych b ę dzie dostarcza ł na wysypisko w Łę czycy, ma mo ż liwo ść sprawowanie pe ł nej kontroli nad dzia ł alno ś ci ą konkurentów (wni oskodawcy, jak i innych przedsi ę biorców, którzy znajd ą si ę w podobnej sytuacji) i na skuteczne ograniczanie ich rozwoju. Jakkolwiek obecny udzia ł firmy JANTRA i Spó ł ki Rethmann w wywozie odpadów ze Stargardu Szczeci ń skiego – w porównaniu ze Spó ł k ą MPGK – j est niewielki, to nie wykluczone, i ż w przysz ł o ś ci, szczególnie w sytuacji, gdyby zmieni ł y si ę warunki (mo ż liwo ś ci) korzystania gminnego wysypiska, obaj przedsi ę biorcy mog ą obecnemu dominantowi potencjalnie zagrozi ć , co nie pozostanie bez wp ł ywu na osi ą gan e przez niego wyniki finansowe. Konkurowanie o klientów mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na okre ś lonym rynku jest zjawiskiem normalnym w gospodarce rynkowej. Wa ż nym jest, aby nie odbywa ł o si ę to z naruszeniem ustawy o ochronie konkurencji […], która chroni wol ą konkurencj ę na rynku. W ocenie organu antymonopolowego ograniczanie dzia ł alno ś ci konkurenta, a do tego de facto sprowadza si ę w przedmiotowej sprawie najpierw odmowa zwi ę kszenie ilo ś ci odpadów, jak ą wnioskodawca móg ł by sk ł adowa ć na wysypisku w Łę czycy, a nast ę pnie zwlekanie z podj ę ciem stosownej w tym zakresie decyzji, stanowi dzia ł anie, które w rezultacie utrudnia konkurowanie przedsi ę biorcom na lokalnym rynku wywozu odpadów komunalnyc h obejmuj ą cym miasto Stargard Szczeci ń ski, co przes ą dza o uznaniu go za praktyk ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Wnioskodawca móg ł by ewentualnie wywozi ć odpady odebrane z miasta Star - gardu Szczeci ń skiego na wysypisko miejscowo ś ci Dalsze, jednak ż e w takiej sytuacji koszty wywozu odpadów komunalnych z miasta Stargardu Szczeci ń skiego, przy us ł udze 1x2 tygodnie w przeliczeniu na 1 pojemnik 120 l, by ł yby o by ł by o […]% wy ż sze, ni ż w sytuacji, gdyby wnioskodawca dostarcza ł t e odpady na wysypisko w Łę czycy (obliczenia w ł asne UOKiK w oparciu o dane przedstawione przez Spó ł k ę Rethmann, k. 59 - 60, 92 - 93). Trudno nie uzna ć za zasadno ś ci zarzutu wnioskodawcy, ż e ograniczanie mo ż liwo ś ci korzystania ze znajduj ą cego si ę w bli ż szej odleg ł o ś ci od us ł ugobiorców wysypiska, w sytuacji, kiedy oferty innych przedsi ę biorców dost ę pne dla niego w obr ę bie danego rynku produktowego, s ą mniej korzystne, ma na celu ograniczenie rozwoju jego dzia ł alno ś ci na lokalnym rynku wywozu odpadów. Och rona interesów przedsi ę biorców i konsumentów w oparciu o przepisy usta - wy o ochronie konkurencji [...] realizowana jest w interesie publicznym. W ocenie organu antymonopolowego, w sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniej - szego post ę powania dosz ł o do naruszen ia interesu publicznego, bowiem warunki konkurencji na lokalnym rynku wywozu (usuwania) odpadów komunalnych - wskutek wykazanych dzia ł a ń Spó ł ki MPGK - nie s ą jednolite dla wszystkich jego uczestników. Brak na nim relacji w pe ł ni konkurencyjnych skutkuje ty m, i ż ograniczone jest tam wspó ł zawodnictwo o charakterze cenowym lub poza cenowym. Naruszony zosta ł tym samym interes konsumentów, którzy pozbawieni zostali mo ż liwo ś ci wyboru oferty najkorzystniejszej tak cenowo, jak i w zakresie warunków ś wiadczenia us ł u gi. W rozpatrywanej sprawie, konkurencja rozumiana jako ogólna kategoria charakteryzuj ą ca ogó ł 16 stosunków gospodarczych na danym rynku lokalnym, zosta ł a zagro ż ona, a jej funkcjonowanie zniekszta ł cone wskazanym wy ż ej zachowaniem dominanta rynkowego, przez co naruszony zosta ł interes publicznoprawny, ochronie którego s ł u ż y ć maj ą m.in. dzia ł ania podejmowane w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji [...]. Naruszenia zakazu zawartego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkuren - cji [...] przez Spó ł k ę MPGK mia ł o charakter okresowy, trwa ł o bowiem od 26 listopada 2002r. (k. 15) do dnia 31 grudnia 31 grudnia 2003r., kiedy to mi ę dzy stronami post ę powania dosz ł o do podpisania nowej umowy na korzystanie z wysypiska w Łę czycy. Organ antymonopolowy, bior ą c pod uwag ę fakt, ż e zaniechanie stosowania zarzucanej Spó ł ce MPGK praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nast ą pi ł o w trakcie przedmiotowego post ę powania oraz dobr ą wol ę wykazywan ą przez ni ą w trakcie negocjacji poprzedzaj ą cej zawarcie z wnioskodawc ą umowy na sk ł adowanie odpadów w Łę czycy obowi ą zuj ą cej od dnia 1 stycznia 2004r. (k. 174, 175), odst ą pi ł od mo ż liwo ś ci zastosowania wobec skar ż onej Spó ł ki sankcji okre ś lonej w art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji [...]. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , orzec zono jak w sentencji. P OUCZENIE : Od decyzji niniejszej przys ł uguje stronie prawo odwo ł ania do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Delegatury UOKiK w Gda ń sku, w terminie 14 dni od daty dor ę czenia decyzji. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek O TRZYMUJĄ : 1. Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. ul. Okrzei 6 73 - 110 Stargard Szczeci ń ski 2.