RGD-29/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E - MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-5/07/WW Gda ń sk, dnia 24 wrze ś nia 2007r. DECYZJA NR RGD.29/2007 Na podstawie art. 23c ust. 1, w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zmianami) oraz odpowiednio do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), stosownie do tre ś ci art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U., Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naru- szaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Akademia Medyczna w Gda ń sku, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu: I. We wzorcach umownych 1. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma we- wn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 2. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma we- wn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 3. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma we- wn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), 4. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma we- wn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: a) w § 8 ust. 1 „Op ł ata za studia za dany rok akademicki nie podlega zwrotowi, z za- strze ż eniem zapisów ust. 3”, b) w § 8 ust. 2 „W szczególno ś ci nie podlegaj ą zwrotowi wp ł acone kwoty za studia w przypadku rezygnacji ze studiów w trakcie roku akademickiego”, c) w § 8 ust. 3 „W przypadku rezygnacji ze studiów przed rozpocz ę ciem roku akade- mickiego, mo ż e nast ą pi ć wycofanie op ł aty (czesnego) okre ś lonej w § ust. 2 lub § 7 niniejszej umowy, o ile nie pó ź niej ni ż na 7 dni przed dat ą rozpocz ę cia roku aka- demickiego, do Akademii wp ł yn ął stosowny wniosek w formie pisemnej”. d) w § 13 ust. 2 „Ewentualne sprawy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwy rzeczowo S ą d w Gda ń sku”, tj. postanowie ń uznanych za niedozwolone i wpisanych, na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za nie- dozwolone, II. We wzorcach umownych 1. Umowa (za łą cznik nr 3 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 2. Umowa (za łą cznik nr 4 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), postanowie ń o tre ś ci: a) w § 6 ust. 1 „Wycofanie op ł aty okre ś lonej w § 4.1 i § 5 umowy w zwi ą zku z rezy- gnacj ą ze studiów mo ż e nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż na 7 dni przed rozpocz ę ciem roku akademickiego. Op ł aty okre ś lone w § 4.2 i § 4.3 nie podlegaj ą zwrotowi”. b) w § 6 ust. 2 „ W przypadku rezygnacji ze studiów, przerwania studiów, skre ś lenia z listy studentów w ci ą gu roku akademickiego wniesione op ł aty nie podlegaj ą zwro- towi”, tj. postanowie ń uznanych za niedozwolone i wpisanych, na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za nie- dozwolone, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie kon- kurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. U ZASADNIENIE W dniu 27 lutego 2007r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym, wszcz ął z urz ę du post ę - powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy umowy za odp ł atne formy kszta ł cenia zawierane przez publiczne szko ł y wy ż sze na podstawie art. 160 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwan ą dalej ustaw ą o szkolnictwie wy ż szym, a tak ż e regulaminy studiów i inne dokumenty normuj ą ce prawa i obowi ą zki stron, nie zawieraj ą niedozwolonych postanowie ń umow- nych, sprzecznych z przepisami Kodeksu cywilnego. Jedn ą ze szkó ł wy ż szych, obj ę tych badaniem by ł a Akademia Medyczna w Gda ń sku (zwana dalej Akademi ą , b ą d ź Uczelni ą ), która w marcu 2007r. przes ł a ł a do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów w Gda ń sku stosowane w tej Uczelni wzorce umowne. Wyniki wst ę pnej analizy tre ś ci warunków zawartych w tych dokumentach da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich zbie ż na jest z brzmieniem postanowie ń wzorców umownych uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany SOKiK) za niedozwolone i wpisa- nych do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwanego dalej Rejestrem). Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, Prezes Urz ę du wyda ł dnia 20 kwietnia 2007r. po- stanowienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez Akademi ę we wzorcach umownych: 2 I. 1. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma we- wn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 2. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma we- wn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 3. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma we- wn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), 4. „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma we- wn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), zapisów o nast ę puj ą cej tre ś ci: a) w § 8 ust. 1 „Op ł ata za studia za dany rok akademicki nie podlega zwrotowi, z zastrze ż eniem zapisów ust. 3”, b) w § 8 ust. 2 „W szczególno ś ci nie podlegaj ą zwrotowi wp ł acone kwoty za studia w przypadku rezygnacji ze studiów w trakcie roku akademickiego”, c) w § 8 ust. 3 „W przypadku rezygnacji ze studiów przed rozpocz ę ciem roku akademickiego, mo ż e nast ą pi ć wycofanie op ł aty (czesnego) okre ś lonej w § ust. 2 lub § 7 niniejszej umowy, o ile nie pó ź niej ni ż na 7 dni przed dat ą roz- pocz ę cia roku akademickiego, do Akademii wp ł yn ął stosowny wniosek w formie pisemnej”, d) w § 13 ust. 2 „Ewentualne sprawy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwy rze- czowo S ą d w Gda ń sku”. Postanowienia zawarte w podpunktach od a do c mog ł y by ć uznane za to ż sa- me z postanowieniem wpisanym w dniu 3 kwietnia 2006r. pod nr 625 do rejestru, o któ- rym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 pa ź dziernika 2005r., sygn. akt XVII Amc 78/05, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, natomiast postanowienie zawarte w podpunkcie d za to ż same z postanowieniem wpisa- nym w dniu 5 maja 2005r. pod nr 397 do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 12 stycznia 2005r., sygn. akt XVII Amc 13/04, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. II. 1. Umowa (za łą cznik nr 3 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 2. Umowa (za łą cznik nr 4 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), zapisów o tre ś ci: a) w § 6 ust. 1 „Wycofanie op ł aty okre ś lonej w § 4.1 i § 5 umowy w zwi ą zku z rezygnacj ą ze studiów mo ż e nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż na 7 dni przed rozpo- cz ę ciem roku akademickiego. Op ł aty okre ś lone w § 4.2 i § 4.3 nie podlegaj ą zwrotowi”. b) w § 6 ust. 2 „ W przypadku rezygnacji ze studiów, przerwania studiów, skre- ś lenia z listy studentów w ci ą gu roku akademickiego wniesione op ł aty nie podlegaj ą zwrotowi.” Postanowienia te mog ł y by ć uznane za to ż same z postanowieniem wpisanym w dniu 29 maja 2006r. pod nr 727 do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mo- cy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 lutego 2006r., sygn. akt 3 XVII Amc 105/04, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grud- nia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Uczelnia, udzielo- nej pismem z dnia 09 maja 2007r., nie podzieli ł a stanowiska Prezesa UOKiK, podnosz ą c m.in. nast ę puj ą ce argumenty: 9 „… postanowienia umów, o których mowa w przedmiotowym zawiadomieniu s ą odmiennymi od uznanych wcze ś niej za naruszaj ą ce zbiorowe interesy kon- sumentów”. 9 „W przedmiotowej sprawie, zarówno w odniesieniu do wymienionych posta- nowie ń rzekomo to ż samych z wymienionym w pozycji 625 rejestru istotna jest kwestia zakazu stosowania przez przedsi ę biorców klauzul zabronionych dotyczy jedynie klauzul o identycznym brzmieniu, czy te ż zakaz stosowania stosuje si ę tak ż e do klauzul podobnych o zbli ż onym brzmieniu. Wydaje si ę , ż e w ł a ś ciwsze z punktu widzenia prawa jest stanowisko uznaj ą ce za obj ę te zakazem jedynie klauzule o tre ś ci identycznej z zakwestionowanymi”. 9 z uzasadnienia wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lutego 2005r. (sygn. akt XVII Ama 96/03) wynika, i ż nie zgodzi ł si ę on ze stanowiskiem Prezesa UOKiK odno ś nie interpretacji art. 479 43 K.p.c., ż e „sko- ro wyrok z zasady rozstrzyga stosunek sporny istniej ą cy pomi ę dzy stronami, to rozszerzona prawomocno ść oznacza, ż e inne osoby mog ą si ę powo ł ywa ć na jego skutki, ale jedynie wobec podmiotu, wobec którego orzeczono zakaz stosowania klauzuli. Podobnie nale ż y przyj ąć , ż e w ł a ś nie w ten sposób zosta ł ukszta ł towany rezultat post ę powania w zakresie tzw. kontroli abstrakcyjnej. W przypadku, gdy przedmiotem roszczenia jest żą danie uznania postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, s ą d uwzgl ę dniaj ą c powództwo, w sentencji wyroku przytacza tre ść postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwo- lone i zakazuje ich wykorzystywania. Zakaz ten dotyczy jednak wy łą cznie po- zwanego i wy łą cznie we wzorcu umowy i w stosunkach z konsumentami” 9 „W kontek ś cie obowi ą zuj ą cych przepisów w szczególno ś ci art. 106 ustawy prawo o szkolnictwie wy ż szym w zwi ą zku z art. 4 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów oraz art. 2 oraz 4 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci go- spodarczej AMG nie mo ż e by ć potraktowana w przedmiotowej sprawie jako przedsi ę biorca, w nast ę pstwie czego nie jest zasadne objecie jej post ę powa- niem w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów” (pi- smo z dnia 27 sierpnia 2007r.) 9 „Porównuj ą c tre ść postanowie ń zawartych we wzorcach umów o warunkach odp ł atno ś ci, które stanowi ą przedmiot niniejszego post ę powania z postano- wieniami wpisanymi do rejestru pod numerem: 397, 625 oraz 727 nale ż y wskaza ć , i ż niniejsze postanowienia nie mog ą zosta ć uznane za to ż same, w zwi ą zku z czym (jak zosta ł o to ju ż uj ę te w pi ś mie z dnia 9 maja 2007r.ich za- stosowanie nie mo ż e zosta ć zakwalifikowane jako czyn naruszaj ą cy interesy konsumentów”. P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : Akademia Medyczna w Gda ń sku jest publiczn ą uczelni ą akademick ą , utworzo- n ą w drodze ustawy. Jednym z podstawowych zada ń uczelni jest kszta ł cenie studentów w 4 celu ich przygotowania do pracy zawodowej. Kszta ł cenie odbywa si ę w formie studiów stacjonarnych – nieodp ł atnie oraz w formie studiów niestacjonarnych – odp ł atnie. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wy ż szym, organizacj ę i tok studiów oraz zwi ą zane z nimi prawa i obowi ą zki studenta okre ś la regulamin studiów. Na- tomiast, zgodnie z ust. 3 tego przepisu, warunki odp ł atno ś ci za studia okre ś la umowa za- warta mi ę dzy uczelni ą a studentem w formie pisemnej. Stosowane przez Uczelni ę ww. wzorce s ą wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c., których postanowienia s ą bezpo ś rednio stosowane w umowach, jakie Uczel- nia zawiera ze studentami. Wzorce umowne to wszelkie jednostronnie przygotowane z góry, przed zawarciem umowy, gotowe klauzule (zbiory klauzul) w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. Odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy, do której sto- suje si ę odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, zgodnie z art. 750 k.c. Umowa ta jest umow ą wzajemn ą , w której ś wiadczeniem g ł ównym s ą us ł ugi edukacyjne, za które kon- sument uiszcza op ł aty. Wyst ę puj ą w niej zatem dwie strony: Uczelnia i student. Studenci, z którymi Uczelnia zwiera umowy o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edu- kacyjnych, s ą konsumentami w rozumieniu art. 22 1 Kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycz- nymi dokonuj ą cymi czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą za- wodow ą lub gospodarcz ą . Natomiast Uczelnia, w my ś l definicji zawartej w art. 4 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z któr ą przedsi ę - biorc ą jest tak ż e osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie posiada- j ą ca osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ca lub ś wiadcz ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy o swo- bodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, traktowana jest jako przedsi ę biorca. P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : W dniu 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), której art. 131 ust. 1 stanowi, i ż „Do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe”. W zwi ą zku z tym, ż e post ę powanie w przed- miotowej sprawie zosta ł o wszcz ę te w dniu 20 kwietnia 2007r., Prezes Urz ę du przy jej roz- patrywaniu stosuje przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.), zwanej dalej ustaw ą o ochronie […]. Artyku ł 23a ust. 1 ustawy o ochronie […] stanowi, ż e przez praktyk ę narusza- j ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych intere- sów konsumentów. Instrumenty przewidziane przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, 5 wykorzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczestnikami rynku. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie prawnej. Zakazane s ą wi ę c takie zachowania przedsi ę biorców, które naruszaj ą uprawnienia nieprofesjonalnych uczestników rynku, poprzez stosowanie wobec nich dzia ł a ń sprzecznych z prawem. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzor- ców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naru- szenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nie- uczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Artyku ł 23a ust. 2 precyzuje zatem klauzul ę general- n ą zawart ą w ust. 1, poprzez egzemplifikacj ę najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych narusze ń zbioro- wych interesów konsumentów. Dla orzeczenia, ż e konkretne zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy stanowi przejaw stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykazanie i udowodnienie, ż e podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł anie: 1) ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, a wi ę c w relacjach pomi ę dzy pod- miotem posiadaj ą cym przymiot przedsi ę biorcy a konsumentami, 2) jest bezprawne, 3) godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e stronami umów: 1) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 2) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 3) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), 4) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku) 5) Umowa (za łą cznik nr 3 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 6) Umowa (za łą cznik nr 4 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), stosowanych w dacie wszcz ę cia post ę powania byli: 9 Akademia Medyczna w Gda ń sku, a wi ę c przedsi ę biorca, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów, bowiem zgodnie z definicj ą zawart ą w art. 4 pkt 1 ustawy, przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizu- j ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lip- 6 ca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zmianami). 9 Konsument, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego konsumentem jest oso- ba fizyczna lub prawna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bez- po ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Umowa zawierana jest wi ę c w obrocie konsumenckim przez „profesjonalist ę ”, b ę d ą cego przedsi ę biorc ą i nieprofesjonalnego uczestnika obrotu, tj. konsumenta. Pierwsza wi ę c przes ł anka analizowanego przepisu zosta ł a spe ł niona. Ad 2. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwali- fikowa ć zachowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie za- stosowanie w stosunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakaza- ne przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę bior- cy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa ( por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e o ile, ge- neralnie, przepis art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które – jak ju ż wskazano - mog ą przybiera ć ró ż ne formy i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej konkurencji itd.), o tyle w jednym przypadku norma ta wprost uznaje za bezprawne okre ś lony typ zachowa ń przedsi ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwo- lone i wpisanych do Rejestru. Tak wi ę c dla orzeczenia praktyki nale ż y, w ka ż dym konkret- nym przypadku, udowodni ć , ż e łą cznie zachodz ą nast ę puj ą ce przes ł anki: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, a nast ę pnie wpisane, przez organ do tego uprawniony, do w ł a ś ciwego rejestru. Jak wynika z ustale ń stanu faktycznego Uczelnia stosowa ł a w obrocie z kon- sumentami wzorce umowne pn.: 1) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 2) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 3) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), 4) „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku) 5) Umowa (za łą cznik nr 3 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), 7 6) Umowa (za łą cznik nr 4 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), które - stanowi ą c zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul) - opracowane by ł y bez wspó ł udzia ł u, czy woli kontrahentów (konsumentów). Jest to zatem wzorzec umowny, poprzez który definiuje si ę w literaturze przedmiotu 1 wszelkie, jedno- stronne, przygotowane z góry przez proponentów, przed zawarciem umowy, gotowe klau- zule, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisa- niem takiego postanowienia do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za nie- dozwolone”. Organem wyznaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpi- sów klauzul abuzywnych jest, na podstawie art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów. Maj ą c na uwadze zapis art. 479 44 K.p.c. oraz uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. III SZP 3/2006, orzeczenie s ą du, w danej sprawie, ma skutek nie tylko wobec przedsi ę biorcy, którego postanowienia umowne by ł y przedmiotem oceny przez SOKiK, ale tak ż e i wobec osób trzecich, a tym samym zakazane s ą tak ż e i postano- wienia umowne, stosowane lub obowi ą zuj ą ce u innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść wskazuje na identyczny zamiar, czy skutek prawny. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą sku- teczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny – w drodze analogii – stosowa ć nale ż y zasady wyk ł adni przepisów, a przy okre ś laniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzystywa ć regu- ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego te ż niedo- zwolonymi s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywalnej. Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 2006r., sygn. akt III SK 7/06 S ą d Naj- wy ż szy zaj ął stanowisko, ż e „Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, co oznacza, ż e uznanie okre ś lonej klauzuli za niedozwolon ą i wpisanie jej do rejestru dzia ł a erga omnes, a dalsze pos ł ugiwanie si ę klauzul ą abuzywn ą wpisan ą do rejestru jest zakazane w obrocie prawnym nie tylko wzgl ę dem podmiotu, wobec które- go to orzeczono, ale równie ż w identycznych lub podobnego rodzaju stosunkach prawnych zawieranych przez osoby trzecie, bez ograniczenia w ż aden sposób kategorii tych podmio- tów”. Tak wi ę c, aby stwierdzi ć stosowanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do rejestru, o którym mowa powy ż ej, nale ż y wykaza ć , i ż klau- zule stosowane przez przedsi ę biorc ę i klauzule wyst ę puj ą ce w rejestrze charakteryzuj ą si ę albo identycznym brzmieniem, albo s ą nieznacznie zmodyfikowane – co nie ma to istotne- go wp ł ywu na zmian ę kwalifikacji klauzuli, jako niedozwolonej - albo, pomimo ró ż nicy w brzmieniu klauzule te wywo ł uj ą to ż same skutki, jak klauzule zapisane ju ż w rejestrze. Zestawienie klauzul umieszczonych w Rejestrze z postanowieniami zawartymi we wzorcach umownych Akademii Medycznej przedstawia zamieszczona poni ż ej tablica. 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 8 P OSTANOWIENIA UMIESZCZONE W R EJE- STRZE POSTANOWIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIA UMIESZCZONE WE WZORCACH A KADEMII M EDYCZNEJ L P . P OZY- CJA W R EJE- STRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA Z APIS W UMOWIE , REGU- LAMINIE , UCHWALE 1. 625 „W przypadku rezygnacji stu- denta z nauki w trakcie seme- stru, wp ł acone w ca ł o ś ci cze- sne za ca ł y semestr nie podle- ga zwrotowi”. Wyrok SOKiK z dnia 20.10.2005r., sygn. akt XVII Amc 78/05 „Op ł ata za studia za dany rok akademicki nie podlega zwrotowi, z zastrze ż eniem zapisów ust. 3”, „W szczególno ś ci nie podle- gaj ą zwrotowi wp ł acone kwoty za studia w przypadku rezygnacji ze studiów w trakcie roku akademickiego”. w § 8 ust. 1 w § 8 ust. 2 w § 8 ust. 3 a. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), b. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), c. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), d. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku). 2. 397 „Wszelkie spory rozstrzyga ć b ę dzie S ą d dla M. Katowic”. Wyrok SOKiK z dnia 12.01.2005r., sygn. akt XVII Amc 13/04 „Ewentualne sprawy roz- strzygane b ę d ą przez w ł a- ś ciwy rzeczowo S ą d w Gda ń - sku”. w § 13 ust. 2 a. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), b. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 2 do pisma 9 wewn ę trznego nr 10/2006 Kanclerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), c. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 1 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku), d. „Umowa o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” (za- łą cznik nr 2 do pisma wewn ę trznego nr 9/2006 Kanclerza AMG z dnia 20 lipca 2006 roku). 3. 727 „Przerwanie studiów, ich nie- podj ę cie lub skre ś lenie z listy studentów z przyczyn le żą cych po stronie studenta powoduje brak mo ż liwo ś ci zwrotu uisz- czonego ju ż czesnego”. Wyrok SOKiK z dnia 27.02.2006r., sygn. akt XVII Amc 105/04 „Wycofanie op ł aty okre ś lo- nej w § 4.1 i § 5 umowy w zwi ą zku z rezygnacj ą ze studiów mo ż e nast ą pi ć nie pó ź niej ni ż na 7 dni przed rozpocz ę ciem roku akade- mickiego. Op ł aty okre ś lone w § 4.2 i § 4.3 nie podlegaj ą zwrotowi”. „ W przypadku rezygnacji ze studiów, przerwania stu- diów, skre ś lenia z listy stu- dentów w ci ą gu roku aka- demickiego wniesione op ł aty nie podlegaj ą zwrotowi.” w § 6 ust. 1 w § 6 ust. 2 a. Umowa (za łą cznik nr 3 do pisma wewn ę trz- nego nr 10/2006 Kanc- lerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku), b. Umowa (za łą cznik nr 4 do pisma wewn ę trz- nego nr 10/2006 Kanc- lerza AMG z dnia 29 sierpnia 2006 roku). Wyniki analizy porównawawczej postanowie ń zawartych we wzorcach stoso- wanych przez Akademi ę Medyczn ą z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze (punkt 1 i 3 Tablicy) pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e – pomimo braku identyczno ś ci literalnej – stosowa- nie ich wywo ł uje to ż same skutki. Klauzule w punkcie 1 i 3 Tablicy Kwestionowane klauzule wy łą czaj ą w ogóle, lub pod pewnymi warunkami mo ż liwo ść zwro- tu op ł at wniesionych za studia przez Studenta, je ż eli wniosek w sprawie zwrotu z ł o ż ony zosta ł po rozpocz ę ciu zaj ęć danego roku akademickiego, b ą d ź te ż student zrezygnowa ł , powtarza rok, zosta ł skre ś lony z listy studentów lub przeniós ł si ę do innej uczelni, czy z ł o- ż y ł wniosek o wycofanie op ł aty z opó ź nieniem. Zatem student, który ui ś ci ł czesne w for- mie jednorazowej op ł aty, a w trakcie roku akademickiego zosta ł skre ś lony z listy studen- tów lub te ż rozwi ą za ł umow ę , czy nie w terminie z ł o ż y ł wniosek o wycofanie op ł aty, nie uzyska zwrotu op ł aty za studia, czy tej cz ęś ci op ł aty, która odpowiada okresowi nauki po skre ś leniu z listy lub rozwi ą zaniu umowy, a wi ę c okresowi w którym nie korzysta ju ż z us ł ug ś wiadczonych przez Uczelni ę . 10 Kwestionowane klauzule powoduj ą tak ż e, ż e nie zwraca si ę op ł at uiszczonych przez stu- denta za ca ł y semestr, w przypadku, gdy rezygnuje on w trakcie trwania tego semestru z dalszej nauki lub nie wniesie w terminie 7-dniowym wniosku o wycofanie op ł aty. Odbywa si ę to kosztem studenta, który w takich przypadkach pozbawiony jest mo ż liwo ś ci docho- dzenia roszcze ń lub dochodzenia ich w znikomym zakresie. Umowa o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy zlecenia. Zgod- nie z art. 746 § 1 k.c. daj ą cy zlecenie mo ż e je wypowiedzie ć w ka ż dym czasie, licz ą c si ę oczywi ś cie z konsekwencjami, jakie si ę z tym wi ążą . Nie mo ż na te ż – bior ą c pod uwag ę unormowanie zawarte w § 3 tego przepisu – zrzec si ę z góry uprawnienia do wypowiedze- nia zlecenia z wa ż nych powodów. Wypowiedzenie umowy wi ąż e si ę z okre ś lonymi skutka- mi, które s ą zró ż nicowane w zale ż no ś ci od tego, kto wypowiada umow ę . Je ż eli uczyni ł to daj ą cy zlecenie, to powinien przyjmuj ą cemu zlecenie: zwróci ć uzasadnione wydatki, a przy odp ł atnym zleceniu ui ś ci ć ponadto odpowiedni ą cz ęść umówionego wynagrodzenia oraz je ż eli wypowiedzenie nast ą pi ł o bez wa ż nego powodu, powinien naprawi ć tak ż e ewentual- n ą szkod ę . Je ż eli umow ę zlecenia wypowiedzia ł przyjmuj ą cy je, to powinien rozliczy ć si ę z otrzymanych zaliczek, a je ż eli to uczyni ł bez wa ż nego powodu – jest tak ż e odpowiedzialny za ewentualn ą szkod ę powsta łą z tego tytu ł u. Jednostronne stwierdzenie, ż e Szko ł a nie zwraca studentowi op ł at za studia, pomimo wy- powiedzenia umowy i faktycznego niekorzystania ze ś wiadczonych przez ni ą us ł ug, nie mie ś ci si ę zatem w dyspozycji art. 746 § 1 k.c. Skoro bowiem umowa o odp ł atne ś wiad- czenie us ł ug zosta ł a wypowiedziana i student nie korzysta ju ż z tych us ł ug, odpada ko- nieczno ść dalszego uiszczania wynagrodzenia przyjmuj ą cemu zlecenie, tj. Uczelni. Stoso- wane przez Uczelnie postanowienie stanowi zatem naruszenie istoty umowy wzajemnej, w której ś wiadczenie jednej strony jest odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. W ocenie organu antymonopolowego, nie ulega ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e wynik porównania kwestionowanej klauzuli z postanowieniami zawartymi w Rejestrze, pomimo odmiennego ich brzmienia, w pe ł ni uzasadnia przyj ę cie twierdzenia, ż e klauzule te wywo- ł uj ą to ż samy skutek, jak te, uznane ju ż prawomocnym wyrokiem s ą du za abuzywne. Ma- j ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c kwestionowane w punkcie 1 i 3 Tabeli klau- zule, Akademia Medyczna dopu ś ci ł a si ę wykorzystywania we wzorcach umownych posta- nowie ń wpisanych ju ż do Rejestru pod poz. 625 i poz. 727. Tak wi ę c jej dzia ł ania kolido- wa ł y z przepisami prawa, co jest wystarczaj ą ce dla uznania ich za bezpodstawne. Przes ą - dza to o spe ł nieniu drugiej z przes ł anek analizowanego przepisu. Klauzule punkt 2 Tablicy Równie ż wyniki analizy porównawawczej postanowie ń zawartych we wzor- cach stosowanych przez Akademi ę Medyczn ą z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze (punkt 2 Tablicy) pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e – pomimo braku identyczno ś ci literalnej – stosowanie ich wywo ł uje to ż same skutki. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964r. (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) Kodeks post ę powania cywilnego, mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a- ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą oraz wy łą czn ą . Zasad ę , w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej konstytuuje art. 27 K.p.c. § 1: „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamiesz- kania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą zanych m.in. z prawem rzeczownym na nie- ruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami mi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. 11 Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż od- szkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą d miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone doku- mentem. Przepisy te (art. 31 i nast. K.p.c.) umo ż liwiaj ą powodowi dokonanie wyboru po- mi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w za- le ż no ś ci, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 2 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej. Zgodnie z jego tre ś ci ą , strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mog ą - cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas wy łą cznie w ł a ś ciwy. W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo- ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skuteczno ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron, poprzez zawarcie stosownej umowy prorogacyjnej, okre ś lonej w art. 46 K.p.c. Nie mo ż e by ć za tak ą poczytywany, wzorzec stosowany przez Uczelni ę , gdy ż zawiera on zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych przez przedsi ę biorc ę , bez wspó ł udzia ł u i woli jego kontrahentów- Studentów. Powy ż sze wskazuje zatem, ż e w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci roz- wi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i przemienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, w przypadku, gdy powodem jest student, to powództwo po- winno zosta ć wniesione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby Uczelni (art. 30 k.p.c.). W przypadku, gdy powodem jest Uczelnia, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę - gu student ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej dotycz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umo- wy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d miejsca wykonania tej umo- wy – czyli zazwyczaj s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uczelni (art. 34 k.p.c.). Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d w ł a ś ci- wy dla siedziby Akademii Medycznej w Gda ń sku. Powy ż ej wskazana klauzula dotyczy narzucania w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du w przypadku powstania sporu z umowy. Zatem Uczelnia, stosuj ą c przedmiotowy zapis w § 13 ust. 2 wzorców umownych, wymienionych w punkcie 2 Tabeli, dopu ś ci ł a si ę tym samym stoso- wania klauzuli wpisanej ju ż do Rejestru pod poz. 397, co oznacza, i ż bezprawnie naruszy ł a przepis art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c kwestionowane w punkcie 2 Tabeli klauzule, Akademia Medyczna dopu ś ci ł a si ę wykorzystywania we wzorcach umow- nych postanowie ń wpisanych ju ż do Rejestru. Tak wi ę c jej dzia ł ania kolidowa ł y z przepi- sami prawa, co jest wystarczaj ą ce dla uznania ich za bezpodstawne. Przes ą dza to o spe ł - nieniu drugiej z przes ł anek analizowanego przepisu. 2 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnic- two C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 12 Ad 3) W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę po- gl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia- ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zja- wiska. 3 Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż sze- go, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbior- ców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewen- cyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów”. Jednocze ś nie, jak stwierdzi ł w cyt. powy ż ej wyroku z dnia 20 czerwca 2006r. S ą d Najwy ż szy „zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę - powania cywilnego, stanowi z mocy prawa praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy kon- sumentów przez ka ż dego przedsi ę biorc ę zawieraj ą cego umowy konsumenckie”. Stosowane przez Akademi ę Medyczn ą wzorce umowne wykorzystywane by ł y przy zawieraniu umów ze studentami, zatem kr ą g osób ubiegaj ą cych si ę lub zamierzaj ą - cych si ę ubiega ć o kszta ł cenie nie jest z góry okre ś lony. Bior ą c pod uwag ę , ż e konsument (student) nie ma wp ł ywu na zapisy zawieranej z nim umowy, gdy ż stanowi ona z góry przygotowany przez profesjonalist ę zbiór postanowie ń , bez mo ż liwo ś ci – w zasadniczej jego cz ęś ci – podj ę cia indywidualnych negocjacji. Nale ż y uzna ć , ż e dzia ł anie przedsi ę bior- cy, polegaj ą ce na pos ł ugiwaniu si ę wzorcami umownymi zawieraj ą cymi postanowienie nie- dozwolone godzi w interes tych kontrahentów Spó ł ki, którzy s ą konsumentami, przy czym nale ż y mie ć na uwadze interes nie tylko obecnych, ale i przysz ł ych studentów. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym intere- sem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów, który poprzez stosowanie wo- bec nich dzia ł a ń bezprawnych doznaje uszczerbku. Tak wi ę c i trzecia przes ł anka analizo- wanego przepisu zosta ł a, w przedmiotowej sprawie, spe ł niona. W tym stanie rzeczy, po wykazaniu, ż e skar ż ony przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę w obrocie konsumenckim dzia ł a ń bezprawnych poprzez stosowanie wzorca umownego, za- wieraj ą cego postanowienie uznane za niedozwolone i wpisane do Rejestru, czym naruszy ł zbiorowy interes konsumentów, nale ż a ł o orzec, jak w sentencji. Zgodnie z brzmieniem art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów, Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechanie jej stosowania. Maj ą c na uwadze wszystkie okoliczno ś ci sprawy, Prezes UOKiK orzek ł jak w sentencji. 3 Por. wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). 13 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przy- s ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Dele- gatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Otrzymuje: Akademia Medyczna w Gda ń sku ul. M. Sk ł odowskiej-Curie 3a 80-210 Gda ń sk 14