RGD-24/2008

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-25/08/MLM Gdańsk, dnia 25 czerwca 2008r. D ECYZJA NR RGD. 24/2008 Na podstawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu, przeciwko przedsiębiorcy B M, prowa- dzącej działalność gospodarczą pod firmą Agencja Turystyczna MIGACZ TRAVEL w S uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów , bezprawne, godzące w interesy konsumentów działania przedsiębiorcy polegające na stosowaniu we wzorcu umownym o nazwie: „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach za- granicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” następujących postano- wień, o treści: 1. „Uczestnik moŜe przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie tury- stycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu Umowy uprawnienia (…) – po uisz- czeniu opłaty manipulacyjnej 150 zł (…)” , 2. „(…) Uczestnik powinien złoŜyć pisemną reklamację (…) w terminie 14 dni od za- kończenia imprezy w miejscu zawarcia umowy lub bezpośrednio u Organizatora” , 3. „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie bagaŜu, jeŜeli szkoda spowodowana była działaniem lub zaniechaniem Uczestnika, osób trzecich za które Organizator nie ponosi odpowiedzialności lub działaniem siły wyŜszej (…)” , 4. „Uczestnik odpowiada za wszelkie szkody wyrządzone w trakcie trwania imprezy tu- rystycznej zarówno przez siebie, jak i osoby niepełnoletnie pozostające pod jego opieką. Zobowiązany jest pokryć szkodę na miejscu jej powstania w walucie kraju, w którym szkodę wyrządzono lub w innej walucie wymienialnej przy zastosowaniu obowiązującego kursu walut” , uznanych za niedozwolone i wpisanych, na podstawie art. 479 [45] ustawy z dnia 17 listo- pada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 zm.), do „Rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone” i stwierdza się zaniechanie stosowania praktyki z dniem 13 maja 2008r. 2 UZASADNIENIE W roku 2008 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urzędu lub organem antymonopolowym) przeprowadził badanie rynku usług turystycz- nych. W ramach prowadzonych badań Delegatura UOKiK w Gdańsku poddała analizie wzorce umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez przedsiębiorców działających na terenie jej właściwości miejscowej. W toku badania Prezes Urzędu ustalił, iŜ przedsiębiorca: B M, prowadząca działalność go- spodarczą pod firmą „Agencja Turystyczna MIGACZ TRAVEL” w S (zwana dalej MIGACZ) we wzorcu umownym „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicz- nych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” , stosuje postanowienia, których treści moŜna uznać za toŜsame z postanowieniami wzorców umownych, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 kodeksu postępowania cywilnego (zwanego dalej Rejestrem). W związku z powyŜszym, postanowieniem nr 161 z dnia 15 kwietnia 2008r. wszczęte zo- stało - z urzędu - postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę: Barbara Migacz praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsument ó w, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zwanej dalej takŜe ustawą o ochronie (…) lub ustawą antymonopolową], polegającej na stosowaniu we wzorcu umownym pn. „Wa- runki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” , postanowień, które zostały wpisane do Rejestru posta- nowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. Prezes Urzędu w poczet dowodów zaliczył równieŜ materiały uzyskane od przedsiębiorcy w trakcie przeprowadzonej wcześniej kontroli wzorców umownych. Odnosząc się do zarzutów postawionych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, przedsiębiorca, pismem otrzymanym w dniu 13 maja 2008r., poinformował, iŜ opracował nowy wzorzec umowny, który nie zawiera kwestionowanych postanowień. Jednocześnie przedsiębiorca oświadczył, Ŝe obecnie nie obowiązują w obrocie z konsumentami umowy zawarte w oparciu o wzorzec stosowany poprzednio. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: B M prowadzi działalność gospodarczą, pod nazwą Agencja Turystyczna MIGACZ TRAVEL w S, w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, pod numerem: ……ewidencja prowadzona jest przez Prezydenta Miasta S. Ponadto Agencja MIGACZ wpi- sana jest do rejestru organizatorów turystyki i pośredników turystycznych, pod nr ….. W zakresie działania przedsiębiorcy jest organizowanie imprez turystycznych. W kontak- tach z klientami posługuje się on projektami umów, które następnie konsumenci podpisują chcąc skorzystać z usług/oferty przedsiębiorcy. Projekty umów przedstawiane konsumentom, przygotowane z góry przed zawarciem umowy, zawierają gotowe jednolite postanowienia stanowiąc tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Stosowany przez przedsiębiorców, projekt wzorca umowy tj.: „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” zawiera między innymi następujące postanowienia umowne: 3 1 . „Uczestnik moŜe przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie tury- stycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu Umowy uprawnienia (…) – po uisz- czeniu opłaty manipulacyjnej 150 zł (…)” – pkt VII. 1 „Warunków uczestnic- twa (…)” , 2 . „(…) Uczestnik powinien złoŜyć pisemną reklamację (…) w terminie 14 dni od za- kończenia imprezy w miejscu zawarcia umowy lub bezpośrednio u Organizatora” – pkt X. 6 „Warunków uczestnictwa (…)” , 3 . „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie bagaŜu, je- Ŝeli szkoda spowodowana była działaniem lub zaniechaniem Uczestnika, osób trzecich za które Organizator nie ponosi odpowiedzialności lub działaniem siły wyŜszej (…)” – pkt XI. 8 „Warunków uczestnictwa (…)” , 4. „Uczestnik odpowiada za wszelkie szkody wyrządzone w trakcie trwania imprezy turystycznej zarówno przez siebie, jak i osoby niepełnoletnie pozostające pod je- go opieką. Zobowiązany jest pokryć szkodę na miejscu jej powstania w walucie kraju, w którym szkodę wyrządzono lub w innej walucie wymienialnej przy zasto- sowaniu obowiązującego kursu walut” – pkt XII. 3 „Warunków uczestnictwa (…)” , Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zwaŜył, co na- stępuje: Aby rozstrzygnąć sprawę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezbędnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagroŜony został interes publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczności, upowaŜnia dopiero Prezesa UOKiK do reali- zacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsiębiorców i konsument ó w. W ocenie Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąŜe się i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być klientami przedsiębiorców. Przedsiębiorcy B M przedstawiono zarzut naruszenia art. 24 ust 1 ustawy o ochronie (…), który stanowi, iŜ „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy kon- sumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tegoŜ artykułu „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczegól- ności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru po- stanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 usta- wy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. (…).” Aby działania przedsiębiorcy - w tym przypadku Agencji MIGACZ - mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyŜej przepisem art. 24 ustawy antymonopolowej, winny spełniać łącznie następujące przesłanki: ujawniać się w obrocie konsumenckim, stanowić działanie bezprawne, naruszając jednocześnie zbiorowy interes konsumentów Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie (…) i art. 22 1 k.c. za konsumenta uwaŜa się oso- bę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Niekwestionowana przez uczestnika postępowania okoliczność zawierania umów sprzedaŜy usług turystycznych, jednoznacznie potwierdza fakt spełnienia pierwszej z przesłanek powołanego wyŜej przepisu ustawy antymonopolowej. 4 Odnośnie drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działania sprzecznego z przepisami prawa podnieść naleŜy, iŜ przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (...), polegający na stosowaniu w umowach zawiera- nych z konsumentami postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru. Zakaz stosowania takich postanowień dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz równieŜ innych przedsiębiorców. Art. 479 43 k.p.c . rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie posta- nowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności roz- szerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest to, Ŝe posłuŜenie się nim będzie miało sku- tek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego . Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, Ŝe od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. PowyŜsze stanowisko Prezesa Urzędu zgodne jest z orzecznictwem Sądu NajwyŜszego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iŜ „(…) stosowanie po- stanowień wzorców umów o treści toŜsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwo- lone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., moŜe być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe intere- sy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyŜszej uchwały Sąd uznał m.in., Ŝe „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje równieŜ przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wy- razów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeŜeli tylko wykładnia postanowienia po- zwoli stwierdzić, Ŝe jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klau- zuli o zbliŜonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecieŜ tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyŜej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje równieŜ uzasadnienie w dyrek- tywach 93/13 oraz 98/27 a takŜe orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest, zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Stąd niedozwolone będą takŜe postanowienia umów, miesz- czące się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w opar- ciu o dokonaną jej wykładnię. W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane w niniejszym postępowaniu, postanowienia wzorca o nazwie: „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” stosowane przez MIGACZ są toŜsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodek- su postępowania cywilnego , pod pozycjami: 258, 1246, 1135 oraz 768 . Po pierwsze , postanowienie: pkt VII. 1 wzorca „Warunki uczestnictwa w grupo- wych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” o treści: „Uczestnik moŜe przenieść na osobę spełniającą warunki udziału w imprezie tury- stycznej wszystkie przysługujące mu z tytułu Umowy uprawnienia (…) – po uiszczeniu opłaty manipulacyjnej 150 zł (…)” naleŜy uznać za toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru 5 pod pozycją 258 uznaną uprzednio wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 19 października 2004r., (sygn. akt XVII AmC 95/03) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne, o treści : „ W przypadku gdy klient odstępujący od umowy wskaŜe osobę spełniającą warunki udziału w imprezie turystycznej, która przyjmuje obowiązki wynikające z tej umowy klient zobowiązany jest zapłacić opłatę ma- nipulacyjną”. Klauza został uznana za niedozwolone postanowienie umowne po wniesieniu przez Prezesa Urzędu pozwu w sprawie postanowień stosowanych przez Biuro PodróŜy „LAZUR” Jacek Rybski spółka jawna w Łodzi. W uzasadnieniu pozwu Prezes Urzędu pod- niósł m.in, Ŝe „Zasady przeniesienia na inną osobę uprawnień z tytułu umowy o świadcze- nie usług turystycznych reguluje art. 16. Konsument odstępujący od umowy moŜe wska- zać organizatorowi na swoje miejsce osobę spełniającą warunki udziału w imprezie tury- stycznej. Konsument ponosi w takim wypadku, solidarnie z osobą przejmującą jego uprawnienia, koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy turystycznej np. koszty korekt list uczestników, koszty korespondencji, faksów, telefonów do kontrahentów, wystawienia nowego biletu na przewóz, czy przelot, itp. Kosz- ty te, w zaleŜności od terminu zgłoszenia zmiany osób będą róŜne i nie będą takie same dla kaŜdej imprezy turystycznej. Pozwany wykorzystując swoją przewagę kontraktową oraz nieznajomość prawa przez konsumentów, zamiast zwrotu kosztów narzucił konsu- mentowi obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej ustalonej w stałej wysokości, jednako- wej dla kaŜdej imprezy turystycznej, niezaleŜnej od terminu zawiadomienia o zmianie i niezaleŜnej od kosztów konkretnej zamiany tj. w wysokości 5% wartości skierowania, nie mniej jednak niŜ 70 zł od osoby (pkt II Warunków Uczestnictwa), co nadało tej opłacie cechy kary umownej”. NaleŜy więc przyjąć, Ŝe SOKiK wydając wyrok w sprawie uznania za niedozwolone wskazanego wyŜej postanowienia, wpisanego następnie do Rejestru pod poz. 258 , podzielił argumentację Prezesa Urzędu wskazującego na niedopuszczalność sto- sowania zryczałtowanej stawki opłaty manipulacyjnej, ustalanej arbitralnie, w oderwaniu od rzeczywiście ponoszonych kosztów związanych ze zmianą uczestnika imprezy tury- stycznej. W przypadku obu porównywanych postanowień przeniesienie przez klienta, na inną osobę, wszelkich uprawnień przysługujących mu z tytułu umowy o świadczenie usług turystycz- nych wiąŜe się z koniecznością uiszczenia określonej, z góry ustalonej przez organizatora turystyki, wysokości opłaty manipulacyjnej. Tymczasem, zgodnie z brzmieniem art. 16 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004r. Nr 223, poz. 2268 zm.), klient i osoba przejmująca uprawnienia odpowiadają solidarnie za nieuiszczoną cześć ceny imprezy oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, Ŝe w przypadku zmiany uczestnika imprezy, klient – oprócz odpowiedzialności za nieuiszczoną część ceny - zobo- wiązany jedynie jest do zwrotu kosztów faktycznie poniesionych przez organizatora z tytu- łu dokonanej zmiany. Mając na uwadze wymienione okoliczności uznać naleŜy, Ŝe skutek stosowania postanowienia, zawartego w pkt VII. 1 wzorca „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” , jest identyczny z tym, który wywołuje klauzula wpisana do Rejestru, pod poz. 258, tzn. oba uregulowania umowne nakładają na konsumenta obowiązek zapłaty, narzu- conej przez przedsiębiorcę, zryczałtowanej wysokości opłaty manipulacyjnej, podczas gdy, zgodnie z przepisami prawa zobowiązany moŜe on być jedynie do zwrotu kosztów ponie- sionych przez organizatora turystyki, powstałych w związku ze zmiana uczestnika imprezy. 6 Tym samym, mimo róŜnic w sformułowaniu treści, naleŜy stwierdzić toŜsamość porówny- wanych postanowień. Po drugie postanowienie pkt X.6 wzorca „Warunki uczestnictwa w grupowych wy- jazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” o treści:– „(…) Uczestnik powinien złoŜyć pisemną reklamację (…) w terminie 14 dni od zakończenia imprezy w miejscu zawarcia umowy lub bezpośrednio u Organizatora” – pkt X. 6 „Wa- runków uczestnictwa (…)” , naleŜy uznać za toŜsame z treścią klauzuli wpisanej do Re- jestru pod pozycją: 1246 , uznanej wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 20 lutego 2007r., (sygn. akt XVII AmC 50/06) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne, o treści: „ Uczestnik moŜe zgłosić Organizatorowi reklamacje niezwłocznie po stwierdzeniu niewłaściwego wykonania usługi w formie pisem- nej, nie później niŜ 14 dni od dnia zakończenia imprezy pod warunkiem ich wcześniejszego zgłoszenia pilotowi w trakcie imprezy turystycznej”. Oba analizowane postanowienia umowne tj. zarówno to zawarte we wzorcu stosowanym przez MIGACZ, jak i to umieszczone w Rejestrze identycznie określają termin na wniesienie reklamacji tj. w ciągu 14 dni od zakończenia imprezy, podczas gdy - zgodnie z brzmieniem art. 16 b ww. ustawy o usługach turystycznych - klient powinien zgłosić wadliwe wykona- nie umowny niezwłocznie. Wskazać naleŜy, Ŝe w uzasadnieniu wskazanego wyŜej wyroku Sąd uznał, Ŝe „przyjęty w zakwestionowanym zapisie 14-dniowy termin do składania re- klamacji jest zbyt krótki i prowadzić moŜe do sytuacji, w której konsument pozbawiony zostanie moŜliwości zgłoszenie reklamacji. Jednoznaczne i kategoryczne sformułowanie zakwestionowanego postanowienia nie zawiera Ŝadnych odstępstw od przyjętej zasady, zatem nawet w przypadku zaistnienia obiektywnych i niezaleŜnych od konsumenta oko- liczności uniemoŜliwiających mu złoŜenie reklamacji, takich jak np. choroba uczestnika, czy inny wypadek losowy, po upływie określonego w zakwestionowanym postanowieniu ter- minu złoŜenie reklamacji staje się niedopuszczalne” . Zdaniem SOKiK, działanie takie moŜe nie tylko utrudniać konsumentowi dochodzenie swoich praw, ale równieŜ stanowić próbę ograniczenia odpowiedzialności organizatora względem klienta za nierzetelne wykonanie umowy. RównieŜ w podobnej, innej sprawie (wyrok z dnia 8 grudnia 2006r., sygn. akt XVII AmC 41/06) SOKiK wskazał, Ŝe wyznaczony (krótki) okres moŜe, w wielu sytuacjach, uniemoŜliwić klientom wniesienie reklamacji, w terminie lub jej prawidłowe uzasadnienie, w szczególności gdy, w okresie urlopowym, klient bierze udział w kilku, następujących po sobie, imprezach turystycznych. Tak więc, przeprowadzone porównanie jednoznacznie wskazuje na toŜsamość skutków wywoływanych przez wskazane klauzule, związanych z ograniczeniem terminu na złoŜenie reklamacji, czego nie naruszają róŜnice w zakresie uŜytych sformułowań i wyrazów. Po trzecie , postanowienie pkt XI. 8 wzorca „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” o treści:– „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie bagaŜu, jeŜeli szkoda spowodowana była działaniem lub zaniechaniem Uczestnika, osób trzecich za które Orga- nizator nie ponosi odpowiedzialności lub działaniem siły wyŜszej (…)” , naleŜy uznać za toŜ- same z brzmieniem klauzuli wpisanej do Rejestru pod pozycją; 1135 , uznaną uprzednio wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. 7 Wyrokiem wydanym w dniu 27 lutego 2006r., (sygn. akt XVII AmC 100/04) Sąd uznał za niedozwolone postanowienie umowne, o treści: „ JET TOURISTIC POLAND Sp. z o.o. nie przyjmuje odpowiedzialności za uszkodzenia i utratę bagaŜu oraz pieniędzy w nim się znaj- dujących lub uszkodzenie przedmiotów wartościowych”. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, Ŝe wyłączenie odpowiedzialności organizatora turystyki poza zakres wskazany w art. 11 a ww. ustawy o usługach turystycznych narusza dobre obyczaje i interesy konsumen- tów. Przepis art. 11 a ustawy o usługach turystycznych wyraźnie określa, Ŝe zwolnienie od odpowiedzialności następuje gdy niewykonanie lub nienaleŜyte wykonanie umowy jest spowodowane wyłącznie działaniem lub zaniechaniem klienta, działaniem lub zaniecha- niem osób trzecich nieuczestniczących w wykonywaniu usług przewidzianych w umowie, gdy działań tych nie moŜna było przewidzieć ani uniknąć lub siłą wyŜszą. Wymie- nione przypadki tworzą katalog zamknięty, co oznacza, Ŝe nie moŜe być rozszerzany, a przedsiębiorca ponosi pełną odpowiedzialność wobec klienta za realizację umowy w sytu- acjach nie przewidzianych tym przepisem. RównieŜ w odniesieniu do innych, podobnych postanowień SOKiK (np. w sprawie syg. XVII AmC 160/05) wyraźnie stwierdził, iŜ wykro- czenie poza dyspozycję art. 11 a ustawy o usługach turystycznych zmierza do niezgodne- go z przepisami wyłączenia lub ograniczenia odpowiedzialności. Tymczasem, postanowie- nie stosowane przez MIGACZ o treści „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za utratę lub uszkodzenie bagaŜu, jeŜeli szkoda spowodowana była działaniem lub zaniechaniem Uczestnika, osób trzecich za które Organizator nie ponosi odpowiedzialności lub działaniem siły wyŜszej (…)” wykracza poza przesłankę określoną w pkt 2 ustępu 2 tego przepisu ustawy. Zastąpienie ustawowego sformułowania „..osób trzecich nieuczestniczących w wykonywaniu usługi” sformułowaniem „….osób trzecich za które Organizator nie ponosi odpowiedzialności..” , daje moŜliwość uwolnienia się en bloc od odpowiedzialności za dzia- łania lub zaniechania osób trzecich, równieŜ tych, które uczestniczą w wykonywaniu im- prezy turystycznej. Nie ulega więc wątpliwości, Ŝe kwestionowane postanowienie rozsze- rzajaco, w stosunku do ustawy, traktuje kwestię odpowiedzialności, co w konsekwencji skutkuje jej ograniczeniem względem konsumenta. Z tych teŜ względów uznać naleŜy, Ŝe oba postanowienia wywołują identyczne skutki, tj.: wyłączają odpowiedzialność przedsiębiorcy poza zakres wskazany w przepisach prawnych. Po czwarte , postanowienie pkt XII. 3 wzorca „Warunki uczestnictwa w grupowych wyjazdach zagranicznych organizowanych przez A.T. MIGACZ TRAVEL” o treści – „Uczestnik odpowiada za wszelkie szkody wyrządzone w trakcie trwania imprezy tury- stycznej zarówno przez siebie, jak i osoby niepełnoletnie pozostające pod jego opieką. Zobowiązany jest pokryć szkodę na miejscu jej powstania w walucie kraju, w którym szkodę wyrządzono lub w innej walucie wymienialnej przy zastosowaniu obowiązującego kursu walut” , naleŜy uznać za toŜsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod pozycją; 768 , uznaną uprzednio wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. W wyroku z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt XVII Amc 6/05) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone, postanowienie umowne które następnie zostało wpisane pod poz. 768 do Rejestru, o treści: „Uczestnicy odpowiadają za wyrządzone szko- dy z własnej winy, za które mają obowiązek zapłacić niezwłocznie, z własnych środków w miejscu ich powstania”. Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsiębiorcę z klauzulą umieszczoną w Rejestrze, pozwalają na stwierdzenie, Ŝe - pomimo braku identyczności literalnej – ich stosowanie wywołuje toŜ- same skutki bowiem nakładają one na konsumenta obowiązek natychmiastowego pokrycia 8 wyrządzonych szkód. Tymczasem nałoŜenie takiego obowiązku moŜe być działaniem przedwczesnym. Dopiero bowiem po ustaleniu, Ŝe szkody są wynikiem wyłącznej winy konsumenta organizator moŜe wystąpić z określonym roszczeniem. Ponadto bardzo czę- sto klient moŜe nie być w stanie uiścić zapłaty za szkodę w miejscu jej powstania lub do- konanie zapłaty moŜe uniemoŜliwić dalsze korzystanie z imprezy turystycznej. SOKiK uzna- jąc wskazane wcześniej postanowienie za niedozwolone podzielił argumenty powoda, Ŝe wszelka odpowiedzialność odszkodowawcza organizatora rozpoczyna się dopiero po za- kończeniu imprezy i jest moŜliwa po rozpatrzeniu reklamacji klienta. Reasumując za wykazane i udowodnione uznać naleŜy, iŜ kwestionowane postanowienia, zawarte w wymienionym wzorcu umownym stosowanym przez przedsiębiorcę mieszczą się w hipotezach wskazanych klauzul wpisanych do Rejestru postanowień umownych uzna- nych za niedozwolone. TakŜe trzecią przesłankę, uznać naleŜało za spełnioną. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumen- tów jako zbiorowości, to jest, w sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć moŜe oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wyŜej wymienione warunki zostały spełnione. Oferta usług turystycznych zawierająca niedozwo- lone klauzule adresowana jest bowiem przez MIGACZ, nie do ściśle zindywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemoŜliwej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Skoro zatem kwestionowane postanowienia analizowanego wzorca umowy są toŜsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolo- ne, to posługiwanie się nimi w obrocie konsumenckim zgodnie treścią art. 24 ust. 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów uznać naleŜy za działanie bezprawne, sta- nowiące praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie (...) Prezes Urzędu nie wydaje decyzji o uzna- niu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania jeŜeli przedsiębiorca zaprzestał stosowanie tej praktyki. W takim przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję w trybie art. 27 ust. 2 wymienionej ustawy. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, Ŝe - zgodnie z oświadczeniem przedsiębiorcy - obecnie w obrocie konsumenckim nie obowiązują umowy zawarte na podstawie wzorca zawierającego zakwestionowane postanowienia umowne. Jednoczenie od dnia 13 maja 2008r. przedsiębiorca stosuje juŜ nowy wzorzec umowny, który nie zawiera klauzul będą- cych przedmiotem niniejszego postępowania. Mając powyŜsze na uwadze, orzeczono jak w sentencji decyzji. 9 Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związ- ku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwuty- godniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Roman Jarząbek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku