RGD-23/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-8/07/HK Gda ń sk, dnia 6 sierpnia 2007r. D ECYZJA NR RGD.23/2007 I. Stosownie do tre ś ci art. 131 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), na podstawie art. 23f, w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsu- mentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080 ze zmianami) oraz odpo- wiednio do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej de- legatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmia- n ą ), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowa- dzeniu przeciwko Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. J ę drzeja Ś niadeckie- go z siedzib ą w Gda ń sku post ę powania, wszcz ę tego z urz ę du, w sprawie praktyk na- ruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez tego przedsi ę biorc ę we wzorcu umownym pod nazw ą „Umowa o studiowanie” postano- wienia o tre ś ci: „ W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu 1 , S TUDENT ZO- BOWI Ą ZANY JEST UI Ś CI Ć CZESNE I EWENTUALNE OP Ł ATY DODATKOWE nale ż ne za okres, kiedy przys ł ugiwa ł mu status studenta, za ś W PRZYPADKU STUDENTÓW STUDIÓW ZA- OCZNYCH – ZA CZAS DO KO Ń CA SEMESTRU , W KTÓRYM NAST Ą PI Ł A UTRATA STATUSU STU- DENTA .” (§ 6 ust. 3 wzorca), które, w zakresie odnosz ą cym si ę w Akademii do studentów studiów zaocznych, zo- sta ł o uznane za niedozwolone i wpisane do „Rejestru postanowie ń wzorców uzna- nych za niedozwolone”, po przyj ę ciu zobowi ą zania do zast ą pienia tego postanowienia zapisem o tre ś ci: „ § 6 […] 1 Tre ść § 6 ust. 2 „Umowy o studiowanie” brzmi nast ę puj ą co: „ W przypadku z ł o ż enia przez Studenta pisemnej rezygnacji ze studiów zgodnie z postanowieniami Regulaminu studiów b ą d ź prawomocnego skre- ś lenia Studenta z listy studentów, niniejsza umowa ulega rozwi ą zaniu bez konieczno ś ci sk ł adania dodatko- wych o ś wiadcze ń woli stron w tym zakresie, z zastrze ż eniem postanowie ń ust ę pu 3.”. 3) W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, Student obowi ą zany jest ui ś ci ć czesne i ewentualne op ł aty dodatkowe nale ż ne za okres, kie- dy przys ł ugiwa ł mu status Studenta, z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 5. 4) W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, Student studiów zaocznych, który utraci ł status Studenta przed rozpocz ę ciem zaj ęć (zjazdu) w danym semestrze, otrzymuje zwrot czesnego wp ł aconego za ten semestr. 5) W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, Student studiów zaocznych, który utraci ł status Studenta po rozpocz ę ciu zaj ęć (zjazdu) w danym semestrze, obowi ą zany jest ui ś ci ć czesne i ewentualne op ł aty dodatkowe nale ż ne za czas do ko ń ca semestru, w którym nast ą pi ł a utrata statusu Studenta. 6) W przypadku, gdy utrata statusu Studenta nast ę puje w trakcie ostatniego se- mestru studiów II stopnia studiów zaocznych, Student otrzymuje zwrot kosztów wy- nagrodzenia promotora za seminarium magisterskie.”, po przyj ę ciu zobowi ą zania do wprowadzenia ww. zapisu w ż ycie poprzez aneksowa- nie umów ju ż zawartych oraz uwzgl ę dnienie go w nowych umowach, nak ł ada si ę na Akademi ę Wychowania Fizycznego i Sportu obowi ą zek wykonania ty- ch zobowi ą za ń . II. Na podstawie art. 23f ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów ustala si ę , i ż wykonanie przez Akademi ę Wychowania Fizycznego i Sportu zobowi ą za ń , o których mowa w punkcie I decyzji, powinno nast ą pi ć do dnia 31 pa ź dziernika 2007r. III. Na podstawie art. 23f ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Akademi ę Wychowania Fizycznego i Sportu obowi ą zek z ł o ż enia informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń , o których mowa w punkcie I, w terminie do dnia 30 listopada 2007r. U ZASADNIENIE W trakcie czynno ś ci podj ę tych w sprawie prowadzonej pod sygnatur ą RGD.403- 1/07/AW, Delegatura UOKiK w Gda ń sku otrzyma ł a od Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu im. J ę drzeja Ś niadeckiego z siedzib ą w Gda ń sku, zwanej dalej Akademi ą , Uczelni ą lub skar ż onym przedsi ę biorc ą , przy pi ś mie z dnia 12 marca 2007r., dor ę czonym w dniu 13 marca 2007r., w wykonaniu wezwania z dnia 28 lutego 2007r., „ Regulamin Studiów AWFiS, zatwierdzony decyzj ą Ministra Nauki i Szkolnictwa z dnia 03.10.2006 roku, jak rów- nie ż poprzedni i aktualnie zmodyfikowany wzór umowy o studiowanie zawieranej ze stu- dentami studiów niestacjonarnych”. Z analizy postanowie ń znajduj ą cych si ę w tych dokumentach wynika ł o, i ż w wypadku „Umowy o studiowanie”, zwanej dalej Umow ą , niezale ż nie od modyfikacji ju ż wprowadzo- nych przez Akademi ę , jedno z nich jest nadal zbie ż ne z brzmieniem postanowienia wzorca umownego uznanego przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej SOKiK, za niedozwolone, i wpisanego do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, zwanego dalej Rejestrem. Maj ą c na uwadze poczynione ustalenia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym, postano- 2 wi ł o wszcz ę ciu, z dniem 20 kwietnia 2007r., post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą - cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez Akademi ę w Umowie zapisu o tre ś ci: „ W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, S TUDENT ZO- BOWI Ą ZANY JEST UI Ś CI Ć CZESNE I EWENTUALNE OP Ł ATY DODATKOWE nale ż ne za okres, kiedy przys ł ugiwa ł mu status studenta, za ś W PRZYPADKU STUDENTÓW STUDIÓW ZA- OCZNYCH – ZA CZAS DO KO Ń CA SEMESTRU , W KTÓRYM NAST Ą PI Ł A UTRATA STATUSU STU- DENTA .” (§ 6 ust. 3 wzorca), który w cz ęś ci wyró ż nionej mo ż e by ć uznany za to ż samy z postanowieniem wpisanym w dniu 3 kwietnia 2006r. pod numerem 625 do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., z mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 20 pa ź dziernika 2005r., sygn. akt XVII Amc 78/05, a przez to stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 usta- wy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080 ze zmianami), zwanej dalej ustaw ą z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania Akademia, pismem z dnia 7 maja 2007r., dor ę czonym w dniu 15 maja 2007r., podnios ł a, i ż kwestio- nowana przez organ antymonopolowy cz ęść § 6 ust. 3 Umowy, odnosz ą ca si ę do studiów zaocznych, „ zdawa ł a si ę (dot ą d) nie stanowi ć zapisu naruszaj ą cego zbiorowe interesy kon- sumentów – studentów”, albowiem, w przekonaniu Uczelni, znajduje uzasadnienie w spo- sobie organizacji tych studiów, dla którego charakterystyczne jest w szczególno ś ci to, ż e: − „ na ka ż dy semestr przypada jeden >zjazd<, podczas którego odbywaj ą si ę zaj ę - cia dla studentów: wyk ł ady i ć wiczenia”, − „ zjazd”, o którym mowa wy ż ej, trwa zwykle od 10 do 14 dni, a po jego zako ń - czeniu studenci „ umawiaj ą si ę z kierownikami poszczególnych katedr na zalicze- nia i egzaminy ko ń cowe (ko ń cz ą ce dany semestr)”, − pomi ę dzy „ zjazdami” studenci s ą uprawnieni do korzystania z konsultacji prowa- dzonych przez nauczycieli akademickich, − „ 99-100% kosztów studiowania w tym trybie stanowi ą koszty zwi ą zane z organi- zacj ą , przygotowaniem i prowadzeniem zaj ęć podczas zjazdów”, − ka ż dy kolejny „ zjazd” poprzedza „ weryfikacja uzyskanych przez studentów osi ą - gni ęć dydaktycznych, czyli sprawdzenie przez pracowników dziekanatu, czy […] student uzyska ł wszystkie zaliczenia i z ł o ż y ł egzaminy uprawniaj ą ce go do nauki na nast ę pnym semestrze – czyli, czy zaliczy ł semestr [poprzedni]”, oraz odzwierciedlenie tej specyfiki w praktyce rozlicze ń ze studentami studiów niestacjo- narnych, a to poprzez: − „ zwrot studentowi 100% wp ł aconego przez niego czesnego”, gdy utrata statusu studenta nast ą pi ł a przed rozpocz ę ciem zaj ęć w danym semestrze, − „ obci ąż enie studenta kosztami czesnego za ca ł y semestr”, gdy utrata statusu studenta (rezygnacja) nast ę puje ju ż po rozpocz ę ciu „ zjazdu”, wynikaj ą ce st ą d, ż e w tym wypadku koszty, które ponosi Uczelnia w zwi ą zku z prowadzeniem zaj ęć „ nie ulegaj ą praktycznie zmniejszeniu”, gdy ż „ wszystkie materia ł y s ą ju ż przygo- towane i wydrukowane, godziny zaj ęć zaplanowane, umowy z prowadz ą cymi za- j ę cia podpisane” i brak na tym etapie szansy na „ wykorzystanie zwolnionego przez studenta miejsca poprzez przyj ę cie innego kandydata”. 3 Z kolei, pismem z dnia 4 lipca 2007r., dor ę czonym w dniu 10 lipca 2007r., Akademia poinformowa ł a, i ż zobowi ą zuje si ę do: − zast ą pienia dotychczasowego § 6 ust. 3 Umowy zapisem o tre ś ci: „ § 6 […] 3) W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, Student obowi ą zany jest ui ś ci ć czesne i ewentualne op ł aty dodatkowe nale ż ne za okres, kiedy przys ł ugiwa ł mu status Studenta, z zastrze ż eniem postanowie ń ust. 5. 4) W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, Student studiów zaocznych, który utraci ł status Studenta przed rozpocz ę ciem zaj ęć (zjazdu) w danym semestrze, otrzymuje zwrot czesnego wp ł aconego za ten semestr. 5) W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragrafu, Student studiów zaocznych, który utraci ł status Studenta po rozpocz ę ciu zaj ęć (zjaz- du) w danym semestrze, obowi ą zany jest ui ś ci ć czesne i ewentualne op ł aty dodatkowe nale ż ne za czas do ko ń ca semestru, w którym nast ą pi ł a utrata statusu Studenta. 6) W przypadku gdy utrata statusu Studenta nast ę puje w trakcie ostatniego semestru studiów II stopnia studiów magisterskich, Student otrzymuje zwrot kosztów wynagrodzenia promotora za seminarium magisterskie.”, − wprowadzenia w ż ycie zmiany, o której mowa wy ż ej, do dnia 30 pa ź dziernika 2007r., b ą d ź to poprzez uzupe ł nienie o stosowne aneksy umów dotychczas ze studentami zawartych, b ą d ź to poprzez zawieranie nowych umów zmian ę t ę uwzgl ę dniaj ą cych. ORGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł I ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w dniu 20 kwietnia 2007r. na podstawie odpowiednich przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsu- mentów. Stosownie do tre ś ci art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), obowi ą zuj ą cej w dacie wydania decyzji, do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. i nieza- ko ń czonych do dnia 21 kwietnia 2007r., tj. do dnia wej ś cia w ż ycie nowej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy, zastosowanie znajduj ą przepi- sy dotychczasowe. Zgodnie z art. 23a ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konku- rencji i konsumentów, „ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozu- mie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy”, a przyk ł adem takiego dzia ł a- nia jest, jak to wynika z art. 23a ust. 2 ustawy, m.in. „ stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego.” Aby praktyka zdefiniowana, jak wy ż ej, mia ł a miejsce, niezb ę dne s ą : a. okre ś lone dzia ł anie przedsi ę biorcy, 4 b. bezprawno ść tego dzia ł ania, c. naruszenie, wskutek bezprawnego dzia ł ania przedsi ę biorcy, zbiorowego interesu konsumentów. Ad a. Akademia jest publiczn ą szko łą wy ż sz ą , prowadz ą c ą dzia ł alno ść na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zmiana- mi); jej g ł ównym zadaniem jest kszta ł cenie studentów w celu ich przygotowania do pracy zawodowej 2 . Akademia prowadzi studia wy ż sze pierwszego i drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie, studia doktoranckie, studia podyplomowe oraz kursy dokszta ł caj ą ce, w try- bie stacjonarnym i niestacjonarnym. Organizacj ę i tok studiów oraz zwi ą zane z tym prawa i obowi ą zki studentów okre ś la, odpowiednio do art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wy ż - szym, „Regulamin Studiów AWFiS”, natomiast warunki odp ł atno ś ci za studia niestacjonar- ne, odpowiednio do art. 160 ust. 3 ustawy, zawierana w formie pisemnej Umowa, której stronami s ą student i Uczelnia. Studenci, z którymi Akademia zawiera umowy o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug eduka- cyjnych, s ą konsumentami w rozumieniu art. 221 K.c., tj. osobami fizycznymi dokonuj ą - cymi czynno ś ci prawnych niezwi ą zanych bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą . Z kolei, Uczelnia jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 grud- nia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, bowiem, zgodnie z definicj ą zawart ą w art. 4 pkt 1 ustawy, przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć m.in. osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospo- darcz ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci go- spodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zmianami). Zwa ż ywszy na to, i ż , zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkol- nictwie wy ż szym, szko ł a wy ż sza ma osobowo ść prawn ą , zwa ż ywszy te ż na to, ż e zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 powo ł anej ustawy, jednym z podstawowych zada ń szko ł y wy ż szej jest kszta ł cenie studentów w celu przygotowania ich do pracy zawodowej, która to dzia- ł alno ść ma charakter us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej, uznaje si ę , i ż Uczelnia, posiadaj ą c osobowo ść prawn ą i ś wiadcz ą c us ł ugi edukacyjne, posiada status przedsi ę biorcy. Ad b. Dzia ł aniom przedsi ę biorcy mo ż na przypisa ć , w kontek ś cie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, znami ę bezprawno ś ci, je ż eli: 2 Obecna nazwa Akademii, tj. Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. J ę drzeja Ś niadeckiego w Gda ń sku, zosta ł a jej nadana ustaw ą z dnia 5 grudnia 2001r. o zmianie nazwy Arkadii Wychowania Fizycz- nego im. J ę drzeja Ś niadeckiego w Gda ń sku-Oliwie (Dz.U. z 2002r., Nr 4, poz. 30), w zwi ą zku z rozporz ą dze- niem Rady Ministrów z 28 kwietnia 1981r. w sprawie zmiany nazwy Wy ż szej Szko ł y Wychowania Fizycznego im. J ę drzeja Ś niadeckiego w Gda ń sku-Oliwie (Dz.U. Nr 11, poz. 55), rozporz ą dzeniem Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1973r. w sprawie nadania Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego w Gda ń sku-Oliwie imienia J ę drzeja Ś niadeckiego (Dz.U. 34, poz. 200) oraz z rozporz ą dzeniem Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 1969r. w sprawie utworzenia Wy ż szej Szko ł y Wychowania Fizycznego w Gda ń sku-Oliwie (Dz.U. Nr 23, poz. 167). 5 − stosuje on, w zwi ą zanym z tymi dzia ł aniami obrocie konsumenckim, wzorzec umowny, − przynajmniej niektóre postanowienia tego wzorca by ł y uznane, wyrokiem SOKiK, za niedozwolone, − postanowienia niedozwolone zosta ł y wpisane, przez organ do tego upowa ż niony (tu: przez Prezesa Urz ę du), do Rejestru. Nie budzi w ą tpliwo ś ci okoliczno ść , i ż Akademia, ś wiadcz ą c us ł ugi edukacyjne na rzecz studentów niestacjonarnych, stosuje Umow ę , tj. zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych przez tego przedsi ę biorc ę bez wspó ł udzia ł u, czy woli jego kontrahentów, odpowiadaj ą cy, zdaniem Prezesa Urz ę du, de- finicji „ wzorca umownego” rozumianego jako „ doktrynalne okre ś lenie wszelkich jedno- stronnie przygotowanych z góry, przed zawarciem umowy, gotowych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp.” 3 . Wobec tego, i ż wzorce umowne, jako akty o charakterze ogólnym, narzucane przez proponentów kontrahentom (tu: konsumentom), mog ą sta ć si ę dla tych ostatnich, z ró ż - nych powodów 4 , zagro ż eniem, s ą przedmiotem szczególnego nadzoru i sta ł ej kontroli, maj ą cej charakter abstrakcyjny, obejmuj ą cej b ą d ź to poszczególne postanowienia („ klau- zule”), b ą d ź grupy tych postanowie ń , b ą d ź , w ko ń cu, ca ł e wzorce. Stosownie do tre ś ci art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umow- nego za niedozwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci SOKiK, a stwierdzenie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej, konkretnej klau- zuli umownej skutkuje jej wpisaniem do Rejestru prowadzonego, odpowiednio do tre ś ci art. 479 45 K.p.c., przez Prezesa Urz ę du. Konsekwencj ą umieszczenia okre ś lonego postanowienia w Rejestrze jest to, ż e po- s ł u ż enie si ę nim, w jakimkolwiek innym wzorcu umownym, wywo ł uje skutek podobny do wprowadzenia do tego wzorca elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego, przy czym dla uznania to ż samo ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej nie jest nawet niezb ę dna ich literalna identyczno ść , a jedynie to, by ich tre ść wskazywa ł a na identyczny zamiar, b ą d ź identyczny skutek prawny 5 . 3 Łę towska E., Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 75. 4 Patrz w tej sprawie: Łę towska E., Ochrona niektórych praw konsumentów, s. 76. 5 Stanowisko to Prezes Urz ę du wywodzi z tre ś ci art. 479 43 K.p.c., rozszerzaj ą cego na osoby trzecie prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, a poprawno ść tego wywodu znajduje potwierdzenie w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. akt III SZP 3/06, który stwierdzi ł m.in., i ż „ zakaz stosowania postanowienia wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych obejmuje wszystkie firmy stosuj ą ce wzorce umowne w obrocie z konsu- mentami, a nie tylko te, których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy podstaw ą wpisu do rejestru”, tak ż e wtedy, gdy przedmiotem oceny s ą „ przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawie- niu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwier- dzi ć , i ż jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli”. 6 Tablica 1 P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE W REJESTRZE POSTANOWIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE WE WZORCU A KADEMII P OZYCJA W REJE- STRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA W ZORZEC UMOWNY , POSTANO- WIENIE 625 W przypadku rezygnacji studenta z nauki w trakcie semestru, wp ł acone w ca ł o ś ci czesne za ca ł y semestr, nie podlega zwrotowi W przypadkach, o których mowa w ust ę pie 2 niniejszego paragra- fu, S TUDENT ZOBOWI Ą ZANY JEST UI Ś CI Ć CZESNE I EWENTUALNE OP Ł ATY DODATKOWE nale ż ne za okres, kiedy przys ł ugiwa ł mu status studenta, za ś W PRZY- PADKU STUDENTÓW STUDIÓW ZAOCZNYCH – ZA CZAS DO KO Ń CA SEMESTRU , W KTÓRYM NAST Ą PI- Ł A UTRATA STATUSU STUDENTA Umowa, § 6 ust. 3 Zdaniem Prezesa Urz ę du, zbie ż no ść , o której mowa wy ż ej, jest w ł a ś ciwa równie ż , niezale ż nie od braku literalnej identyczno ś ci, postanowieniu § 6 ust. 3 Umowy i klauzuli wpisanej do Rejestru pod numerem 625 (por. tablic ę 1), bowiem kwestionowany przez organ antymonopolowy zapis w Umowie odpowiada klauzuli abuzywnej, o której mowa w art. 385 3 pkt 12 K.c., gdy ż „ wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi [tu: studentowi studiów niestacjonarnych w Akademii] uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci”, w sytuacji, gdy „ konsument zrezygnuje [wskutek utraty statusu stu- denta] z zawarcia umowy lub jej wykonania”, przez co nie uzyskuje tych korzy ś ci (w po- staci us ł ug edukacyjnych przez Uczelni ę oferowanych), które wynika ł yby z zasady wza- jemno ś ci ś wiadcze ń 6 . St ą d, wykazawszy, i ż zapis § 6 ust. 3 Umowy mie ś ci si ę w „ hipote- zie” odpowiedniej klauzuli wpisanej do Rejestru, uznaje si ę stosowanie tego zapisu w ob- rocie konsumenckim za bezprawne. Ad c. Poniewa ż oferta edukacyjna Akademii by ł a i jest kierowana do bli ż ej nieokre ś lonej liczby jej kontrahentów, tj. zarówno obecnych, jak i przysz ł ych studentów studiów prowa- dzonych w trybie niestacjonarnym, tych, którzy mogli/mogliby skorzysta ć z niej skorzysta ć , a wskutek tego podpisa ć Umow ę zawieraj ą c ą postanowienie o tre ś ci to ż samej z klauzul ą wpisan ą do Rejestru, nie budzi w ą tpliwo ś ci teza, i ż dzia ł ania te godzi ł y/mog ą godzi ć nie w indywidualny interes poszczególnych osób, a w zbiorowy interes konsumentów W tym stanie rzeczy Prezes Urz ę du uznaje, i ż przes ł anki, wymienione w punktach a, b i c, niezb ę dne do uprawdopodobnienia naruszenia art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zosta ł y spe ł nione: Akademia, po- siadaj ą ca status przedsi ę biorcy, ś wiadcz ą c us ł ugi edukacyjne na rzecz studentów studiów niestacjonarnych, stosowa ł a w obrocie konsumenckim wzorzec umowny (Umow ę ), które- 6 Na rzecz poprawno ś ci tego rozumowania ś wiadczy, zdaniem organu antymonopolowego, uzasadnie- nie wyroku SOKiK z dnia 20 pa ź dziernika 2005r., sygn. akt XVII AmC 78/05, w którym stwierdzono, i ż posta- nowienie wpisane do Rejestru pod numerem 625 jest niedozwolone, a to dlatego, ż e „ przewiduje, w przy- padku rezygnacji z umowy przez studenta w trakcie semestru, brak zwrotu czesnego za ca ł y okres, nawet za okres kiedy nie korzysta ł z nauki”. 7 go jedno z postanowie ń okaza ł o si ę zbie ż ne z postanowieniem uznanym przez SOKiK za abuzywne i wpisanym przez Prezesa Urz ę du do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., przez co dzia ł a ł a, w tym zakresie, bezprawnie, a dzia ł aniem tym narusza ł a interes konsumentów. Odpowiednio do art. 23f ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę - du, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któ- remu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo- ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń (ust. 1), okre ś li ć termin ich wykonania (ust. 2) oraz z ł o ż enia informacji o stopniu realizacji tych zobowi ą za ń (ust. 3). Wobec tego, ż e: − okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobni ł y, i ż Akademia stosowa ł a praktyk ę narusza- j ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, − Akademia zobowi ą za ł a si ę do: − podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia temu naruszeniu, a to poprzez tak ą zmian ę tre ś ci kwestionowanego postanowienia, która uwzgl ę d- nia ł aby zarówno specyfik ę trybu i organizacji prowadzonych przez ni ą stu- diów niestacjonarnych, jak i zapewnia ł a osobom trac ą cym status studenta przed rozpocz ę ciem zaj ęć (zjazdu) w danym semestrze zwrot, w pe ł nej kwo- cie, czesnego wp ł aconego za ten semestr, a osobom trac ą cym ten status w trakcie ostatniego semestru studiów magisterskich II stopnia zwrot kosztów wynagrodzenia promotora z tytu ł u prowadzonego przez niego seminarium magisterskiego, − wprowadzenia zaproponowanych zmian w ż ycie b ą d ź to poprzez aneksowa- nie umów ju ż zawartych, b ą d ź to poprzez uwzgl ę dnienie tych zmian w umo- wach dopiero zawieranych, Prezes Urz ę du uznaje, i ż przedsi ę wzi ę cia te w sposób wystarczaj ą cy zabezpiecz ą i ochroni ą interesy studentów (konsumentów) studiów niestacjonarnych, zarówno tych, którzy ju ż studiuj ą , jak i tych, którzy rozpoczn ą nauk ę w roku akademickim 2007/2008, przez co skar ż ony przedsi ę biorca mo ż e zosta ć uwolniony od zarzutu stosowania, w przedmiotowym zakresie, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy orzeka, jak w punkcie I senten- cji decyzji. Dzia ł aj ą c w oparciu o przepisy art. 23f ust. 2 i art. 23f ust. 3 ustawy z dnia 15 grud- nia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du: − wyznacza dla realizacji zobowi ą za ń , o których mowa w punkcie I sentencji, termin do dnia 31 pa ź dziernika 2007r., − nak ł ada na Akademi ę obowi ą zek przekazania, do dnia 30 listopada 2007r., informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . 8 Maj ą c na uwadze powy ż sze, organ antymonopolowy orzeka, jak w punktach II i III sentencji decyzji. P OUCZENIE : Odpowiednio do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednic- twem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Otrzymuje: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. J ę drzeja Ś niadeckiego ul. Wiejska 1 80-336 Gda ń sk 9