RKT-29/2007

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 06.08.2007r. RKT-61-94/06/SB DECYZJA Nr RKT-29/2007 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 z zm.) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Ubezpiecze ń na Ż ycie ING Nationale – Nederlanden Polska S.A. w Warszawie - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Towarzystwa Ubezpiecze ń na Ż ycie ING Nationale – Nederlanden Polska S.A. w Warszawie, polegaj ą ce na: 1. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji poprzez nie zamieszczenie w „Ogólnych warunkach” pe ł nych informacji o prawie konsumentów do otrzymania wezwania do zap ł aty zaleg ł ych p ł atno ś ci przed rozwi ą zaniem przez ubezpieczyciela umów, co gwarantuje tre ść art. 830 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.), 2. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji poprzez okre ś lenie w „Ogólnych warunkach” terminu sk ł adania wniosków o wyp ł aty ś wiadcze ń , w sposób sprzeczny z art. 819 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny, 3. pobieraniu sk ł adek za czas, w którym ubezpieczony nie jest obj ę ty ochron ą ubezpieczenia, co narusza art. 813 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny i nakazuje si ę zaniechania ich stosowania. II. Na podstawie art. 72 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy, postanawia si ę obci ąż y ć Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie ING Nationale – Nederlanden Polska S.A. w Warszawie kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 40 PLN (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci). Uzasadnienie W dniu 06.12.2006r. postanowieniem nr 1 w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej organem antymonopolowym wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie ING Nationale – Nederlanden Polska S.A. w Warszawie – zwanego dalej Towarzystwem lub ubezpieczycielem, bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23 a ust. 1 i 2 z dnia 15 grudnia 2000 r. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , polegaj ą cych na: 2 1. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji poprzez nie zamieszczenie w „ogólnych warunkach” pe ł nych informacji o prawie konsumentów do otrzymania wezwania do zap ł aty zaleg ł ych p ł atno ś ci przed rozwi ą zaniem przez ubezpieczyciela umów, co gwarantuje tre ść art. 830 § 2 k.c., 2. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji poprzez podanie informacji w „Ogólnych warunkach” o terminie sk ł adania wniosków o wyp ł aty ś wiadcze ń , który mo ż e by ć uznany za niezgodny z art. 819 § 1 k.c., 3. pobieraniu sk ł adek za czas, w którym ubezpieczony nie jest obj ę ty ochron ą ubezpieczenia, co mo ż e narusza ć art. 813 § 1 k.c. (Karta nr 2). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Towarzystwo, wyja ś ni ł o co nast ę puje (Karty nr 9- 13). Pierwszy zarzut zosta ł oparty na nast ę puj ą cym brzmieniu postanowie ń OWU stosowanych przez Towarzystwo: „Po up ł ywie 90 (dziewi ęć dziesi ę ciu) dni od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita, umowa g ł ówna zostaje rozwi ą zana bez konieczno ś ci uprzedniego wezwania Ubezpieczaj ą cego do zap ł aty”. Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż dokona ł o zmiany tre ść OWU uchwa łą Zarz ą du Towarzystwa nr 18/2006 z dnia 12 grudnia 2006r., które b ę d ą w łą czone zarówno do nowo zawieranych umów ubezpieczenia, jak i do ju ż zawartych umów, których stron ą s ą konsumenci. Zakwestionowane postanowienie OWU otrzyma ł o nast ę puj ą ce brzmienie: „Umowa g ł ówna zostaje rozwi ą zana, po uprzednim wezwaniu Ubezpieczaj ą cego do zap ł aty, po up ł ywie 90 (dziewi ęć dziesi ę ciu) dni od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita”. Zgodnie z brzmieniem art. 830 § 2 k.c., w braku odmiennego zastrze ż enia umow ę uwa ż a si ę za wypowiedzian ą przez ubezpieczaj ą cego, je ż eli sk ł adka nie zosta ł a zap ł acona w terminie okre ś lonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zap ł aty w dodatkowym terminie, okre ś lonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny by ć podane do wiadomo ś ci ubezpieczaj ą cego skutki niezap ł acenia sk ł adki. W opinii Towarzystwa powy ż ej przytoczony zmodyfikowany zapis OWU wype ł nia wymogi art. 830 § 2 k.c. co do tre ś ci OWU. Towarzystwo zamierza wysy ł a ć uprzednie wezwania do zap ł aty nie pó ź niej ni ż w 75 dniu licz ą c od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita. Poniewa ż w OWU zawarta jest zasada, ż e termin wymagalno ś ci sk ł adki (w ł a ś ciwy, pierwotny termin jej zap ł aty) przypada pierwszego dnia okresu rozliczeniowego, w którym jest pobierana, podany w wy ż ej przytoczonej klauzuli termin 90 dni od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita jest dodatkowym terminem realizacji ww. uprzedniego wezwania do zap ł aty. Odnosz ą c si ę do pkt 2 zarzutu Towarzystwo stwierdzi ł o, i ż zosta ł on oparty na nast ę puj ą cym brzmieniu postanowie ń OWU stosowanych przez Towarzystwo: „Ubezpieczony powinien z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa ca ł kowitego po up ł ywie 12 (dwunastu) miesi ę cy od dnia zaj ś cia nieszcz ęś liwego wypadku, nie pó ź niej ni ż w terminie 30 (trzydziestu) dni, licz ą c od ostatniego dnia ww. dwunastomiesi ę cznego okresu”. „Ubezpieczony powinien z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa cz ęś ciowego w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia wystawienia dokumentu potwierdzaj ą cego trwa ł e inwalidztwo cz ęś ciowe lub w terminie 30 (trzydziestu) dni od wcze ś niejszego spo ś ród poni ż ej wymienionych dni: a) dzie ń z ł o ż enia wniosku o wydanie orzeczenia o niepe ł nosprawno ś ci lub o stopniu niepe ł nosprawno ś ci w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i spo ł ecznej oraz zatrudnieniu osób niepe ł nosprawnych; 3 b) dzie ń z ł o ż enia wniosku o przyznanie renty z tytu ł u niezdolno ś ci do pracy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach spo ł ecznych lub o jednorazowe odszkodowanie w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu spo ł ecznym z tytu ł u wypadków przy pracy i chorób zawodowych”. Towarzystwo zwróci ł o uwag ę na to, i ż uprawnienie do zawarcia w OWU ww. zapisów wynika z przepisu art. 818 k.c. oraz ż e zapisy powy ż sze nie zawieraj ą ż adnych sankcji wobec Klienta za niewykonanie tych umownych obowi ą zków. Towarzystwo uzna ł o argumentacj ę organu antymonopolowego, i ż zapisy mog ą wskazywa ć na jaki ś obowi ą zek Klienta – Konsumenta sk ł adania wniosku o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa w okre ś lonym w OWU terminie, krótszym ni ż termin przedawnienia roszcze ń z umowy ubezpieczenia okre ś lony w art. 819 k.c. (3 lata). Zakwestionowane postanowienia OWU zosta ł y zmienione i otrzyma ł y nast ę puj ą ce brzmienia: „Wskazane jest by Ubezpieczony z ł o ż y ł wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa cz ęś ciowego po wystawieniu dokumentu potwierdzaj ą cego trwa ł e inwalidztwo cz ęś ciowe lub po: a) dniu z ł o ż enia wniosku o wydanie orzeczenia o niepe ł nosprawno ś ci lub o stopniu niepe ł nosprawno ś ci w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i spo ł ecznej oraz zatrudnieniu osób niepe ł nosprawnych, albo b) dniu z ł o ż enia wniosku o przyznanie renty z tytu ł u niezdolno ś ci do pracy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach spo ł ecznych lub o jednorazowe odszkodowanie w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu spo ł ecznym z tytu ł u wypadków przy pracy i chorób zawodowych.” W ocenie Towarzystwa zapisy w brzmieniu podanym powy ż ej w ż aden sposób nie mog ą ju ż budzi ć w ą tpliwo ś ci co do intencji ubezpieczyciela oraz zakresu obowi ą zków Klienta. Zawarta jest w nich zaledwie sugestia okre ś lonego post ę powania klienta, co wynika z praktycznych do ś wiadcze ń Towarzystwa w zakresie wyp ł aty tego typu ś wiadcze ń . Nie mo ż e ona by ć w ż aden sposób kojarzona z obowi ą zkiem lub powinno ś ci ą Klienta (Karta nr 11). Odnosz ą c si ę do zarzutu postawionego w pkt 3 postanowienia o wszcz ę ciu dotycz ą cego stosowania okresów karencji odpowiedzialno ś ci ubezpieczyciela w tre ś ci OWU, Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż wprowadzenie do pewnych umów okresu karencji w ś wiadczeniu ochrony ubezpieczeniowej wynika zarówno z teorii prawa ubezpieczeniowego jak równie ż statystycznych i aktuarialnych za ł o ż e ń produktu. Zgodnie z teori ą ubezpiecze ń , ubezpieczyciel mo ż e ponosi ć odpowiedzialno ść wy łą cznie za zdarzenie przysz ł e, niepewne, niezale ż ne od woli ubezpieczaj ą cego. Tylko takie zdarzenie mo ż e zosta ć uznane za wypadek ubezpieczeniowy, którego zaj ś cie powoduje powstanie obowi ą zku wyp ł aty ś wiadczenia po stronie zak ł adu ubezpiecze ń . Gromadzone przez zak ł ady ubezpiecze ń oraz instytucje zabezpiecze ń spo ł ecznych na ca ł ym ś wiecie dane statystyczne wykaza ł y, ż e w przypadku ubezpiecze ń zarówno spo ł ecznych jak i prywatnych, cz ę stotliwo ść wyst ę powania zdarze ń obj ę tych ubezpieczeniem w pierwszym okresie obowi ą zywania ochrony ubezpieczeniowej znacznie przewy ż sza ilo ść zdarze ń wyst ę puj ą cych w kolejnych okresach. Dotyczy to w szczególno ś ci ubezpiecze ń obejmuj ą cych swym zakresem: urodzenie dziecka, ś wiadczenia chorobowe lub rentowe. Wnikliwe badania prowadzone przez sektor ubezpieczeniowy na ca ł ym ś wiecie doprowadzi ł y do wniosku, ż e zdarzenia te nie mieszcz ą si ę w definicji wypadku ubezpieczonego. Ubezpieczony choruj ą c lub obserwuj ą c pewne symptomy wyst ę puj ą ce w swoim organizmie ma ś wiadomo ść , ż e zdarzenie obj ę te zakresem ubezpieczenia si ę wydarzy. Zdarzenie takie nie mo ż e zatem zosta ć uznane za spe ł niaj ą ce znamiona wypadku ubezpieczeniowego, a umowa obejmuj ą ca taki wypadek nie mo ż e zosta ć uznana za umow ę ubezpieczeniow ą w rozumieniu kodeksu cywilnego. Okresy karencji dla poszczególnych ryzyk zosta ł y ustalone na podstawie danych statystycznych oraz medycznych dotycz ą cych poszczególnych stanów chorobowych. Ponadto Towarzystwo podnios ł o, ż e wykazana asymetria dost ę pu do informacji powoduje, ż e zak ł ad ubezpiecze ń jako strona, która ma zwykle mniej informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego, nie mog ą c dok ł adnie okre ś li ć ryzyka ubezpieczeniowego wyst ę puj ą cego u danego klienta na pocz ą tku trwania umowy ubezpieczenia, a w konsekwencji nie mog ą c 4 dok ł adnie oszacowa ć tego ryzyka, jest zmuszone do u ś rednienia sk ł adki ubezpieczeniowej w oparciu o dane statystyczne. W konsekwencji zak ł ad ubezpiecze ń w tzw. portfelu ubezpiecze ń , posiada zarówno klientów, co do których sk ł adka ubezpieczeniowa jest zani ż ona, jak równie ż i takich, co do których sk ł adka jest zawy ż ona. Wy ż ej opisana sytuacja prowadzi do stopniowego zwi ę kszenia si ę udzia ł u „z ł ych ryzyk” w portfelu ubezpiecze ń kosztem „ryzyk dobrych”, poniewa ż osoby, co do których istnieje wi ę ksze ryzyko, np. zachorowania i które jednocze ś nie p ł ac ą relatywnie ni ż sz ą sk ł adk ę ubezpieczeniow ą , ubezpieczaj ą si ę ch ę tniej i cz ęś ciej. Taki proces okre ś lany jest nazw ą antyselekcji. Pogorszenie jako ś ci portfela powoduje zwi ę kszenie liczby zdarze ń ubezpieczeniowych i przez to zmusza zak ł ad ubezpiecze ń do podwy ż szenia sk ł adki ubezpieczeniowej dla wszystkich klientów. Na ko ń cu tego procesu portfel ubezpiecze ń ograniczy ć si ę mo ż e do ubezpiecze ń ze „z ł ymi ryzykami”. Zjawisko to mo ż e równie ż doprowadzi ć do ograniczenia oferty ubezpieczniowej w stosunku do pewnych ryzyk, co wp ł yn ęł oby niekorzystnie na rozwój konkurencji na rynku ubezpieczeniowym oraz ograniczy ł oby prawa konsumenta w tym zakresie. W opinii Towarzystwa powy ż ej opisane zjawisko jest szkodliwe zarówno dla niego jak i dla ca ł ego rynku ubezpiecze ń oraz jego klientów (konsumentów). W celu ograniczenia wy ż ej opisanego zjawiska ubezpieczyciele wprowadzili do umów ubezpieczenia okresy karencji. S ł u żą one równie ż eliminacji z zakresu ubezpieczenia zdarze ń , które nie mog ł yby zosta ć zakwalifikowane jako wypadki ubezpieczeniowe. W okresach tych wy łą czana jest ochrona ubezpieczeniowa w stosunku do pewnych ryzyk, których wyst ą pienie w okresie karencji jest immanentnie zwi ą zane z wol ą lub ś wiadomo ś ci ą ubezpieczaj ą cego si ę . Z powy ż szych wzgl ę dów okresy karencji s ą standardowym narz ę dziem kontroli ryzyka, stosowanym powszechnie zarówno w Polsce, jak i w wielu innych krajach o rozwini ę tym rynku ubezpiecze ń . Towarzystwo stwierdzi ł o, i ż rozumie, ż e organ antymonopolowy nie kwestionuje istnienia okresu karencji w umowach ubezpieczenia dotycz ą cych powa ż nych zachorowa ń , natomiast ma zastrze ż enia do obowi ą zku op ł acania sk ł adek ubezpieczeniowych w okresach karencji. Odnosz ą c si ę do tych w ą tpliwo ś ci, wyja ś niono, i ż w umowach dotycz ą cych powa ż nego zachorowania, Towarzystwo z góry oblicza sk ł adk ę za ca ł y okres, przez który ś wiadczy ochron ę . Sk ł adka ubezpieczeniowa powinna w szczególno ś ci pokry ć koszty ryzyka wyp ł at ś wiadcze ń ubezpieczeniowych, koszty zawarcia i obs ł ugi umowy ubezpieczenia (w tym koszty prowizji wyp ł acanej po ś rednikom ubezpieczeniowym). Co wa ż ne, przy kalkulacji sk ł adki ubezpieczeniowej uwzgl ę dnia si ę to, ż e przez pierwszy okres trwania umowy ubezpieczenia (okres karencji) ochrona ubezpieczeniowa jest wy łą czona. Tak obliczona z góry sk ł adka jest jedynie p ł atna w ratach miesi ę cznych lub kwartalnych. Wobec powy ż szego nie ma bezpo ś redniego zwi ą zku pomi ę dzy okresem p ł atno ś ci sk ł adki a ś wiadczeniem w tym czasie ochrony ubezpieczeniowej. St ą d zbyt du ż ym uproszczeniem jest wniosek, i ż skoro klient zap ł aci ł sk ł adk ę za dany miesi ą c, to w tym miesi ą cu powinien otrzyma ć ochron ę ubezpieczeniow ą . Z powodu obliczania sk ł adki ubezpieczeniowej z góry za ca ł y okres ubezpieczenia, je ż eli w okresie karencji sk ł adka mia ł aby by ć ni ż sza, poniewa ż zak ł ad ubezpiecze ń nie ś wiadczy ochrony od momentu, w którym rozpoczyna si ę pe ł na ochrona ubezpieczeniowa, ubezpieczaj ą cy musia ł by p ł aci ć sk ł adk ę wy ż sz ą , aby zrekompensowa ć wcze ś niejsze, ni ż sze wp ł aty. Sposób obliczania sk ł adki ubezpieczeniowej, który w konsekwencji wyznacza jednakow ą warto ść sk ł adki ubezpieczeniowej w ka ż dym okresie trwania umowy jest wygodny dla klienta i nie stoi w sprzeczno ś ci z ż adnymi uregulowaniami prawnymi. Towarzystwo w pi ś mie z dnia 5.02.2007r. dodatkowo wyja ś nia ł o, i ż sk ł adka za umow ę dodatkow ą CIR wyznaczana jest na podstawie taryfy sk ł adek zatwierdzonej uchwa łą zarz ą du Towarzystwa, odpowiedniej dla danego typu umowy CIR (Karty nr 205, 206). (...) Towarzystwo przedstawi ł o równie ż tabelaryczne zestawienie danych okre ś laj ą cych terminy zawarcia umów, dni rozpocz ę cia odpowiedzialno ś ci z umów dodatkowych dotycz ą cych powa ż nego zachorowania, a tak ż e daty wymagalno ś ci pierwszych i ostatnich sk ł adek. Z przedstawionych danych wynika, i ż sk ł adki s ą wnoszone w ratach miesi ę cznych, kwartalnych. Pierwsza sk ł adka jest wnoszona w dniu zawarcia umowy, natomiast odpowiedzialno ść z umowy 5 dodatkowej rozpoczyna si ę w opisanych przypadkach po 6 miesi ą cach. Ostatnia sk ł adka miesi ę czna jest wnoszona miesi ą c, przed zako ń czeniem odpowiedzialno ś ci (Karta nr 201). W pi ś mie z dnia 20 lutego 2007r. znak TUn Ż /DP/39/07 Towarzystwo przedstawi ł o matematyczne za ł o ż enia wyliczenia sk ł adki ubezpieczeniowej z tytu ł u umowy dodatkowej powa ż nego zachorowania (Karty nr 784-786). (...) W pi ś mie z dnia 30.04.2007r. Towarzystwo dostarczy ł o kolejne wyja ś nienia w sprawie sposobu wyliczenia sk ł adek (Karty nr 794-798). (...) Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż nie dysponuje wiedz ą o mechanizmach obliczeniowych u ż ytych przez Reasekuratora. Znalaz ł y one wyraz w Umowie Reasekuracyjnej, dzi ę ki czemu, przy obliczeniu warto ś ci sk ł adki przez Towarzystwo przy u ż yciu przedstawionych wspó ł czynników uwzgl ę dniono brak ochrony ubezpieczeniowej przez pierwsze 180 dni trwania Umowy CIR. Przedstawiona zosta ł a tabela zawieraj ą ca rzeczywiste warto ś ci wspó ł czynników „qx” oznaczaj ą cych prawdopodobie ń stwo zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego okre ś lonego w umowie CIR. Wspó ł czynnik ten jest okre ś lony odpowiednio dla wieku osoby oraz jej p ł ci. Oznacza on prawdopodobie ń stwo zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego okre ś lonego w Umowie CIR (prawdopodobie ń stwo zachorowania). (...) Towarzystwo dostosowa ł o konstrukcj ę produktu CIR do wymogów reasekuratora, co da ł o mo ż liwo ść obj ę cia umow ą reasekuracyjn ą opisywanego ubezpieczenia CIR. Dlatego wspó ł czynniki prawdopodobie ń stwa zdarzenia stosowane przez Towarzystwo uwzgl ę dniaj ą brak ochrony ubezpieczeniowej przez pierwsze 180 dni trwania umowy CIR (Karta nr 795). (...) Towarzystwo z ł o ż y ł o dodatkowo wyja ś nienia w pi ś mie z dnia 8.06.2007r. po zapoznaniu si ę ze zgromadzonym materia ł em w sprawie. Ponownie Towarzystwo wyja ś ni ł o spo ł eczne uzasadnienie dla stosowania okresu karencji, tj. i ż ch ę tniej ubezpieczaj ą si ę osoby, co do których istnieje wi ę ksze ryzyko np. zachorowania. Dodatkowo wyja ś niono, i ż w umowach ubezpieczenia dotycz ą cych powa ż nego zachorowania, Towarzystwo z góry oblicza sk ł adk ę za ca ł y okres, przez który ś wiadczy ochron ę . Sk ł adka ubezpieczeniowa powinna w szczególno ś ci pokry ć koszty ryzyka wyp ł at ś wiadcze ń ubezpieczeniowych, koszty zawarcia i obs ł ugi umowy ubezpieczenia (w tym koszty prowizji wyp ł acanej po ś rednikom ubezpieczeniowym). Co wa ż ne, przy kalkulacji sk ł adki ubezpieczeniowej uwzgl ę dnia si ę to, ż e przez pierwszy okres trwania umowy ubezpieczenia (okres karencji) ochrona ubezpieczeniowa jest wy łą czona. Tak obliczona z góry sk ł adka jest jedynie p ł acona za okresy p ł atno ś ci o d ł ugo ś ci miesi ę cznej, kwartalnej, lub rocznej. Wobec powy ż szego nie ma bezpo ś redniego zwi ą zku pomi ę dzy okresem p ł atno ś ci sk ł adki a ś wiadczeniem w tym czasie ochrony ubezpieczeniowej. Zbyt du ż ym uproszczeniem jest wniosek, i ż skoro klient zap ł aci ł sk ł adk ę za dany miesi ą c, to w tym miesi ą cu powinien otrzyma ć ochron ę ubezpieczeniow ą . Z powodu obliczania sk ł adki ubezpieczeniowej z góry za ca ł y okres ubezpieczenia, je ż eli w okresie karencji sk ł adka mia ł aby by ć ni ż sza, poniewa ż zak ł ad ubezpiecze ń nie ś wiadczy ochrony, to od momentu, w którym rozpoczyna si ę pe ł na ochrona ubezpieczeniowa, ubezpieczaj ą cy musia ł by p ł aci ć sk ł adk ę wy ż sz ą , aby zrekompensowa ć wcze ś niejsze, ni ż sze wp ł aty. Sposób obliczania sk ł adki ubezpieczeniowej, który w konsekwencji wyznacza jednakow ą warto ść sk ł adki ubezpieczeniowej w ka ż dym okresie trwania umowy jest wygodny dla klienta i nie stoi w sprzeczno ś ci z ż adnymi uregulowaniami prawnymi. W ocenie Towarzystwa wy ż ej przedstawione argumenty w sposób dostateczny uzasadniaj ą istnienie w umowach okresu karencji wraz z obowi ą zkiem op ł acania w tym czasie sk ł adki ubezpieczeniowej. Dodatkowo wyja ś niono, i ż nie jest mo ż liwe uznanie zapisów o kresie karencji oraz zapisów o obowi ą zku zap ł aty sk ł adki w tym okresie za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 385(1) k.c. postanowienia okre ś laj ą ce g ł ówne ś wiadczenie stron nie mog ą by ć uznane za niedozwolone, je ż eli zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny. 6 (...) Przy konstruowaniu za ł o ż e ń okre ś lonego matematycznego modelu umowy CIR Towarzystwo u ż y ł o warto ś ci wspó ł czynników q x+k opracowanych przez ww. reasekuratora. Firma reasekuracyjna ma ś wiatowy zasi ę g, dysponuje odpowiednimi do ś wiadczeniami i konkretnymi danymi z ca ł ego ś wiata o ubezpieczeniach na ż ycie i zdrowotnych. Ogólnie przyj ę t ą praktyk ą ca ł ego rynku europejskiego jest opracowywanie prawdopodobie ń stw zaj ść zdarze ń typu „powa ż ne zachorowanie” – jak w umowie CIR- z uwzgl ę dnieniem okresu karencji. Dlatego wspó ł czynniki q x+k stosowane przez Towarzystwo uwzgl ę dniaj ą brak ochrony ubezpieczeniowej przez pierwsze 180 dni trwania umowy CIR, co wynika z tre ś ci umowy reasekuracyjnej zawartej przez Towarzystwo. Towarzystwo przedstawi ł o przyk ł ad wyliczenia warto ś ci sk ł adki. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , ż e Towarzystwo Ubezpiecze ń na Ż ycie ING Nationale – Nederlanden Polska S.A. w Warszawie prowadzi m.in. dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sprzeda ż y ubezpiecze ń na ż ycie, o których mowa w ustawie kodeks cywilny na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego. Towarzystwo zawiera umowy dotycz ą ce: A. ubezpieczenia na ż ycie „GWARANCJA LWA”, B. ubezpieczenia na ż ycie „OCHRONA LWA”, C. ubezpieczenia zaopatrzenia dziecka z funduszem kapita ł owym „M Ł ODY LEW”, D. ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR1/1/2004, E. ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR0/1/2004 (Karty nr 883-1005). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W przypadku, gdy dosz ł o do naruszenia art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 23c ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: 7 - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. I.1 Oceniana praktyka dotyczy naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez nie zamieszczenie w „ogólnych warunkach” pe ł nych informacji o prawie konsumentów do otrzymania wezwania do zap ł aty zaleg ł ych p ł atno ś ci przed rozwi ą zaniem przez ubezpieczyciela umów, co gwarantuje tre ść art. 830 § 2 k.c. Zgodnie z art. 830 § 2 k.c. w braku odmiennego zastrze ż enia umow ę uwa ż a si ę za wypowiedzian ą przez ubezpieczaj ą cego, je ż eli sk ł adka nie zosta ł a zap ł acona w terminie okre ś lonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zap ł aty w dodatkowym terminie, okre ś lonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny by ć podane do wiadomo ś ci ubezpieczaj ą cego skutki niezap ł acenia sk ł adki. W tre ś ci powy ż szego artyku ł u w sposób jednoznaczny zosta ł a okre ś lona procedura wypowiedzenia umowy w sytuacji, niedope ł nienia przez ubezpieczonego jego obowi ą zku terminowego wnoszenia sk ł adek. Równocze ś nie ustawa nakazuje zamieszczenie w ogólnych warunkach umowy okre ś lonych danych chroni ą cych interesy konsumentów, tj. terminu, po up ł ywie którego umowa mo ż e by ć wypowiedziana oraz minimalnego terminu w jakim konsument b ę dzie móg ł spe ł ni ć zaleg ł e ś wiadczenie po otrzymaniu wezwania do zap ł aty. Zgodnie z powo ł anym przepisem kodeksu cywilnego w sytuacji nie zap ł acenia sk ł adek w terminie, okre ś lonym w umowie, tj. w przedmiotowym przypadku w terminie 90 dni, umowa mo ż e by ć rozwi ą zana. Jednak powy ż szy przepis dodatkowo nakazuje wys ł a ć wezwanie do konsumenta i okre ś li ć termin, w którym konsument po otrzymaniu wezwania powinien spe ł ni ć zaleg ł e ś wiadczenie. W Ogólnych warunkach umów – zwanych dalej OWU poddanych kontroli w niniejszym post ę powaniu zosta ł y zawarte nast ę puj ą ce postanowienia. A. Ogólne warunki kapita ł owego ubezpieczenia na ż ycie „GWARANCJA LWA”, art. 21 ust. 2 Ogólne warunki kapita ł owego ubezpieczenia na ż ycie nr OWU/ENRS/1/2005 B. Ogólne warunki terminowego ubezpieczenia na ż ycie „OCHRONA LWA” , art. 17 ust. 2 Ogólne warunki terminowego ubezpieczenia na ż ycie nr OWU/TMR1/1/2003 C. Ogólne warunki ubezpieczenia zaopatrzenia dziecka z funduszem kapita ł owym „M Ł ODY LEW”, art. 31 ust. 2 Ogólne warunki terminowego ubezpieczenia na ż ycie nr OWU/TCPO/1/2004 D. Ogólne warunki ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR1/1/2004, art. 38 ust. 2 Ogólne warunki ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym nr OWU/FIR1/1/2004 E. Ogólne warunki ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR0/1/2004 art. 38 ust. 2 Ogólne warunki „Po up ł ywie 90 (dziewi ęć dziesi ę ciu) dni od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita, umowa g ł ówna zostaje rozwi ą zana bez konieczno ś ci uprzedniego wezwania Ubezpieczaj ą cego do zap ł aty” (Karta nr 892 – verte). W powy ż szych postanowieniach w sposób jednoznaczny wy łą czono obowi ą zek wzywania konsumentów do zap ł aty zaleg ł ych sk ł adek przed rozwi ą zaniem umowy. Bior ą c pod uwag ę powy ż ej powo ł any przepis art. 830 st. 2 k.c. powy ż sze zapisy umów s ą bezprawne. W trakcie post ę powania Towarzystwo wyja ś ni ł o, i ż dokona ł o zmiany tre ść OWU uchwa łą Zarz ą du Towarzystwa nr 18/2006 z dnia 12 grudnia 2006r., które b ę d ą w łą czone zarówno do nowo zawieranych umów ubezpieczenia, jak i do ju ż zawartych umów, których stron ą s ą konsumenci. Zakwestionowane postanowienia OWU otrzyma ł y nast ę puj ą ce brzmienia: „Umowa g ł ówna zostaje rozwi ą zana, po uprzednim wezwaniu Ubezpieczaj ą cego do zap ł aty, po up ł ywie 90 (dziewi ęć dziesi ę ciu) dni od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita” (Karta nr 17). Nowa tre ść postanowie ń zapewnia konsumentom, i ż otrzymaj ą oni 8 wezwanie do zap ł aty oraz, ż e wypowiedzenie umowy nast ą pi nie wcze ś niej ni ż po up ł ywie 90 dni od powstania zaleg ł o ś ci. W uzasadnieniu postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania, organ antymonopolowy w sposób jednoznaczny okre ś li ł jakie informacje wi ążą ce si ę z wezwaniem konsumenta do zap ł aty zaleg ł ych p ł atno ś ci musz ą by ć umieszczone w OWU zgodnie z art. 830 § 2 k.c. (Karta nr 2-verte). Jednak pomimo powy ż szego, tre ś ci ogólnych warunków umów nadal nie spe ł niaj ą wymogów okre ś lonych przez art. 830 § 2 k.c., gdy ż nie okre ś laj ą dodatkowego terminu do spe ł nienia przez konsumenta zaleg ł ych ś wiadcze ń po otrzymaniu wezwania. Z tre ś ci przedstawionych przez Towarzystwo wyja ś nie ń wynika, i ż wezwania do zap ł aty b ę d ą wysy ł ane nie pó ź niej ni ż w 75 dniu licz ą c od dnia, w którym nie zosta ł a op ł acona pierwsza zaleg ł a sk ł adka ca ł kowita (Karta nr 10). Na podstawie przedmiotowych wyja ś nie ń , a tak ż e tre ś ci nowych oraz wcze ś niej obowi ą zuj ą cych postanowie ń , organ antymonopolowy stwierdzi ł , co nast ę puje. Towarzystwo deklaruje wysy ł anie do konsumentów wezwa ń nie pó ź niej ni ż w 75 dniu od powstania zaleg ł o ś ci. Bior ą c pod uwag ę , i ż od momentu nadania wezwania, Towarzystwo nie ma mo ż liwo ś ci sprawowania kontroli nad przesy ł k ą , nie mo ż e zapewni ć niezw ł ocznego dor ę czenia jej konsumentowi. Tym samym przyj ę ta praktyka, mo ż e spowodowa ć , i ż konsument otrzyma wezwanie w 89 dniu od powstania zaleg ł o ś ci, a nawet po 90 dniu, a wi ę c ju ż po rozwi ą zaniu umowy. Dlatego te ż , organ antymonopolowy uzna ł , i ż przedstawione za ł o ż enia procedury powiadamiania konsumentów o powsta ł ych zaleg ł o ś ciach nie chroni ą interesów konsumentów w sposób wystarczaj ą cy. Wpisanie w OWU przedmiotowego dodatkowego terminu do zap ł aty, o którym mowa w art. 830 § 2 k.c. jest uzasadnione, gdy ż umo ż liwia konsumentom wyja ś nienie i udokumentowanie faktu, i ż wywi ą zali si ę z na ł o ż onych na nich obowi ą zków, a zaleg ł o ś ci powsta ł y bez ich winy, np. gdy p ł atno ś ci nie zosta ł y w ł a ś ciwie zaksi ę gowane przez pracowników Towarzystwa. Natomiast w sytuacji, gdy konsumenci nie dokonali p ł atno ś ci, otrzymanie wezwa ń umo ż liwi im wywi ą zanie si ę z obowi ą zku wp ł acania sk ł adek. Z uwagi na fakt, i ż p ł atno ś ci z tytu ł u zawartej umowy mog ą by ć wnoszone w ró ż ny sposób tj. przelewem bankowym, termin do dokonania zap ł aty musi by ć okre ś lony wystarczaj ą co d ł ugo, aby konsument dochowuj ą c nale ż ytej staranno ś ci móg ł spe ł ni ć ś wiadczenie w wyznaczonym terminie, przed up ł ywem 90 dnia, po powstaniu zaleg ł o ś ci. Organ antymonopolowy stoi na stanowisku, i ż w ł a ś nie w celu ochrony interesów konsumentów przed powstaniem powy ż szych sytuacji, a wi ę c zbyt pó ź nym otrzymaniem wezwa ń , ustawodawca nakaza ł umieszczenie w ogólnych warunkach umów zapisu, który zagwarantuje konsumentom okres na spe ł nienie zaleg ł ych ś wiadcze ń po otrzymaniu wezwa ń . Przepisy nak ł adaj ą zarówno na ubezpieczonego, jak i ubezpieczaj ą cego okre ś lone obowi ą zki, ale przyznaj ą równie ż prawa. W przedmiotowym przypadku Towarzystwo ma obowi ą zek dostarczy ć konsumentowi wezwanie do zap ł aty powsta ł ej zaleg ł o ś ci, natomiast konsumentowi przys ł uguje prawo, do wyja ś nienia zaistnia ł ych okoliczno ś ci lub dokonania zap ł aty w zagwarantowanym okresie. Art. 830 § k.c. w sposób jednoznaczny nakazuje okre ś lenie w OWU gwarantowanego minimalnego terminu przys ł uguj ą cego konsumentowi, na dokonanie zap ł aty z tytu ł u zaleg ł ych ś wiadcze ń . Pomimo wymogu okre ś lonego w powy ż szym artykule kodeksu cywilnego, zarówno OWU poddane ocenie przy wszcz ę ciu post ę powania, jak i wprowadzone zmiany nie gwarantuj ą minimalnego terminu, w jakim konsumenci powinni dokona ć zap ł aty zaleg ł ych sk ł adek po otrzymaniu wezwania do zap ł aty. Przyj ę te za ł o ż enie wysy ł ania wezwa ń do zap ł aty w 75 dniu od powstania zaleg ł o ś ci nie gwarantuje konsumentom zapewnienia ochrony, która wynika z art. 830 § 2 k.c., a wi ę c pewno ś ci terminu do dokonania zap ł aty lub wyja ś nienia okoliczno ś ci powstania zaleg ł o ś ci. Tym samym dokonana zmiana tre ś ci warunków umowy jest niewystarczaj ą ca. Dlatego te ż praktyka dotycz ą ca sformu ł owania umowy w taki sposób, ż e nie zapewnia minimalnej ochrony interesów konsumentów przez brak odpowiednich informacji lub podanie niepe ł nych, nieprawdziwych i nierzetelnych informacji jest bezprawna. 9 Przedmiotowa praktyka dotyczy informacji, o skutkach nie dokonania p ł atno ś ci w trakcie realizacji umowy, tak wi ę c dotyczy informacji wa ż nych zarówno dla konsumentów, którzy chc ą zawrze ć umowy, jak i tych, którzy je realizuj ą . Dlatego te ż zakwestionowane praktyki naruszaj ą interesy konsumentów, którzy zawarli umowy, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Umowy, których tre ś ci s ą poddane ocenie, mog ą zawrze ć wszystkie zainteresowane nimi osoby. Tym samym oferta zawarcia umowy ubezpieczenia jest skierowana do nieograniczonej grupy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e jest ona bezprawna, oraz narusza interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł ocenian ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I.1 sentencji decyzji. I.2 Kolejn ą zarzucan ą praktyk ą okre ś lon ą w punkcie I.2 sentencji decyzji naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji poprzez okre ś lenie w „Ogólnych warunkach” terminu sk ł adania wniosków o wyp ł aty ś wiadcze ń , w sposób sprzeczny z art. 819 § 1 k.c.. Organ antymonopolowy zakwestionowa ł stosowanie ww. praktyki, na podstawie tre ś ci zawartych w ogólnych warunkach umów: A. Ogólne warunki kapita ł owego ubezpieczenia na ż ycie „GWARANCJA LWA”, art. 9 ust. 6 OWU dodatkowej dotycz ą cej trwa ł ego inwalidztwa spowodowanego nieszcz ęś liwym wypadkiem B. Ogólne warunki terminowego ubezpieczenia na ż ycie „OCHRONA LWA”, art. 9 ust. 6 OWU dodatkowej dotycz ą cej trwa ł ego inwalidztwa spowodowanego nieszcz ęś liwym wypadkiem D. Ogólne warunki ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR1/1/2004, art. 9 ust. 5 OWU dodatkowej dotycz ą cej trwa ł ego inwalidztwa spowodowanego nieszcz ęś liwym wypadkiem C. Ogólne warunki ubezpieczenia zaopatrzenia dziecka z funduszem kapita ł owym „M Ł ODY LEW”, art. 9 ust. 6 OWU dodatkowej dotycz ą cej trwa ł ego inwalidztwa spowodowanego nieszcz ęś liwym wypadkiem „Ubezpieczony powinien z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa ca ł kowitego po up ł ywie 12 (dwunastu) miesi ę cy od dnia zaj ś cia nieszcz ęś liwego wypadku nie pó ź niej ni ż w terminie 30 (trzydziestu) dni, licz ą c od ostatniego dnia ww. dwunastomiesi ę cznego okresu.” C. Ogólne warunki ubezpieczenia zaopatrzenia dziecka z funduszem kapita ł owym „M Ł ODY LEW”, art. 9 ust. 5 OWU dodatkowej dotycz ą cej trwa ł ego inwalidztwa dziecka spowodowanego nieszcz ęś liwym wypadkiem „Ubezpieczony, lub w jego imieniu przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny, powinien z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa ca ł kowitego po up ł ywie 12 (dwunastu) miesi ę cy od dni zaj ś cia nieszcz ęś liwego wypadku nie pó ź niej ni ż w terminie 30 (trzydziestu) dni, licz ą c od ostatniego dnia ww. dwunastomiesi ę cznego okresu” (Karta nr 914). Dodatkowo OWU zawieraj ą postanowienie: art. 9 pkt 4 OWU stanowi „Ubezpieczony powinien z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa cz ęś ciowego w terminie 30 (trzydziestu) dni od dnia wystawienia dokumentu potwierdzaj ą cego trwa ł e inwalidztwo cz ęś ciowe lub w terminie 30 (trzydziestu) dni od wcze ś niejszego spo ś ród poni ż ej wymienionych dni: c) dzie ń z ł o ż enia wniosku o wydanie orzeczenia o niepe ł nosprawno ś ci lub o stopniu niepe ł nosprawno ś ci w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i spo ł ecznej oraz zatrudnieniu osób niepe ł nosprawnych; d) dzie ń z ł o ż enia wniosku o przyznanie renty z tytu ł u niezdolno ś ci do pracy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach spo ł ecznych lub o jednorazowe odszkodowanie w rozumieniu 10 przepisów o ubezpieczeniu spo ł ecznym z tytu ł u wypadków przy pracy i chorób zawodowych” (Karta nr 914). Zgodnie z warunkami „Ubezpieczony nabywa prawo do ś wiadczenia z chwil ą zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego, (...)” (Karta nr 914). „Zdarzeniem ubezpieczeniowym w rozumieniu Warunków jest tylko takie trwa ł e inwalidztwo, które wyst ą pi ł o nie pó ź niej ni ż przed up ł ywem 180 (stu osiemdziesi ę ciu) dni, licz ą c od dnie zaj ś cia nieszcz ęś liwego wypadku i zosta ł o stwierdzone przez Lekarza reprezentuj ą cego Ubezpieczyciela” (Karta nr 913). Poniewa ż ubezpieczony musi podda ć si ę badaniom, które s ą przeprowadzane w autoryzowanych placówkach medycznych, za nieuzasadnione nale ż y uzna ć zastrze ż enie, i ż wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia powinien by ć z ł o ż ony dopiero po zaistnienia dodatkowych okoliczno ś ci. Istotne jest równie ż , ż e termin do z ł o ż enia wniosku ulega przerwaniu zgodnie z art. 819 § 4 k.c. z momentem zg ł oszenia zak ł adowi ubezpiecze ń tego roszczenia lub przez zg ł oszenie zdarzenia obj ę tego ubezpieczeniem. Tym samym za naruszaj ą ce interesy konsumentów nale ż y uzna ć zastrze ż enie co do terminu, w którym mo ż liwe jest z ł o ż enie wniosku o wyp ł at ę ś wiadczenia. Prawo do ś wiadczenia przys ł uguje konsumentowi od momentu zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego, które nie mo ż e nast ą pi ć pó ź niej ni ż po up ł ywie 180 dni licz ą c od dnia zaj ś cia zdarzenia nieszcz ęś liwego wypadku. Dlatego te ż za naruszaj ą ce interesy konsumentów jest zamieszczenie dodatkowych ogranicze ń prawa konsumentów do dochodzenia roszcze ń . Towarzystwo zwróci ł o uwag ę na to, i ż swoje uprawnienie do zawarcia w OWU kwestionowanego sposobu okre ś lenia obowi ą zków konsumentów, wywodzi z przepisu art. 818 k.c. oraz ż e powy ż sze zapisy OWU nie zawieraj ą ż adnych sankcji wobec Klienta za niewykonanie tych umownych obowi ą zków. Towarzystwo uzna ł o argumentacj ę organu antymonopolowego, i ż stosowane zapisy mog ą wskazywa ć na „jaki ś ” obowi ą zek Klienta – Konsumenta do sk ł adania wniosku o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa w okre ś lonym w OWU terminie, krótszym ni ż termin przedawnienia roszcze ń z umowy ubezpieczenia okre ś lony w art. 819 k.c. (3 lata). Powo ł any przez Towarzystwo art. 818 k.c. stanowi, ż e przewidziane w umowie ubezpieczenia skutki niezawiadomienia zak ł adu ubezpiecze ń o wypadku nie nast ę puj ą , je ż eli zak ł ad ubezpiecze ń otrzyma ł w terminie wyznaczonym do zawiadomienia urz ę dowo stwierdzon ą wiadomo ść o okoliczno ś ciach, które nale ż a ł o poda ć do wiadomo ś ci zak ł adu. Dlatego te ż , organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż art. 818 k.c. mówi o zawiadomieniu ubezpieczaj ą cego o zaj ś ciu zdarzenia, natomiast zakwestionowana praktyka dotyczy wyst ą pienia o wyp ł at ę ś wiadczenia. Zaistnienie zdarzenia w wyniku, którego nast ą pi trwa ł e inwalidztwo, jest zdarzeniem niezale ż nym od stwierdzenia faktu, z tytu ł u, którego konsument mo ż e dochodzi ć roszcze ń . Niemniej jednak bezpo ś rednio po zaj ś ciu zdarzenia, ubezpieczony lub jego pe ł nomocnicy mog ą o tym fakcie poinformowa ć Towarzystwo. Przekazanie informacji o zaj ś ciu zdarzenia wstrzymuje wszelkie terminy. Zakwestionowana praktyka dotyczy zakre ś lenia bardzo krótkiego terminu, w którym konsumenci mog ą z ł o ż y ć wnioski o wyp ł at ę ś wiadcze ń . Okres ten obejmuje jedynie 30 dni. Praktyka nie dotyczy zawiadomienia o zaj ś ciu zdarzenia, natomiast dotyczy wyst ą pienia z wnioskiem o spe ł nienie nale ż nego ś wiadczenia. S ą to niezale ż ne sytuacje. Istotne jest, i ż na podstawie tre ś ci warunków umów konsumenci nie otrzymuj ą informacji, i ż maj ą prawo do zawiadomienia Towarzystwa o zaistnia ł ej sytuacji bezpo ś rednio po zdarzeniu. Zawarte s ą wy łą cznie informacje o z ł o ż eniu wniosku o spe ł nienie ś wiadczenia. Tym samym konsument mo ż e by ć prze ś wiadczony, i ż dopiero po zaistnieniu warunków okre ś lonych w Ogólnych warunkach, mo ż e zwraca ć si ę do Towarzystwa równocze ś nie zawiadamiaj ą c o zaj ś ciu zdarzenia i wnioskuj ą c o wyp ł at ę ś wiadczenia. Termin do z ł o ż enia wniosku o wyp ł at ę zosta ł okre ś lony przy u ż yciu nast ę puj ą cych sformu ł owa ń „Ubezpieczony powinien ...” oraz „Wskazane jest ...”. Sugeruj ą one, i ż w ł a ś nie w okre ś lonych terminach powinny by ć sk ł adane wnioski w celu uzyskania ś wiadczenia. W zwi ą zku z ww. tre ś ciami, w sytuacji, gdy w zalecanym terminie konsument nie b ę dzie móg ł z ł o ż y ć wniosku o wyp ł at ę ś wiadczenia z przyczyny np. z ł ego stanu zdrowia, w konsekwencji 11 mo ż e zrezygnowa ć ze z ł o ż enia odpowiednich dokumentów. Przez zw ł ok ę konsumenta ze z ł o ż eniem wniosku mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e nast ą pi przedawnienie mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest dokonanie oceny, czy informacje okre ś laj ą ce termin sk ł adania wniosków o wyp ł at ę przys ł uguj ą cych ś wiadcze ń s ą rzetelne, pe ł ne i prawdziwe. OWU okre ś laj ą okoliczno ś ci po zaistnieniu, których konsument jest uprawniony do z ł o ż enia odpowiedniego wniosku. Tre ś ci postanowie ń sugeruj ą , i ż z ł o ż enie wniosku w innym terminie ni ż okre ś lony w OWU mo ż e uniemo ż liwi ć konsumentowi otrzymanie ś wiadczenia. W trakcie prowadzenia post ę powania uchwa łą nr 18/2206 zmienione zosta ł y zapisy OWU powo ł ane wcze ś niej. Otrzyma ł y one brzmienie: „Wskazane jest by Ubezpieczony z ł o ż y ł wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa cz ęś ciowego po wystawieniu dokumentu potwierdzaj ą cego trwa ł e inwalidztwo cz ęś ciowe lub po: a) dniu z ł o ż enia wniosku o wydanie orzeczenia o niepe ł nosprawno ś ci lub o stopniu niepe ł nosprawno ś ci w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i spo ł ecznej oraz zatrudnieniu osób niepe ł nosprawnych, albo b) dniu z ł o ż enia wniosku o przyznanie renty z tytu ł u niezdolno ś ci do pracy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach spo ł ecznych lub o jednorazowe odszkodowanie w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu spo ł ecznym z tytu ł u wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Wskazane jest, by Ubezpieczony z ł o ż y ł wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa ca ł kowitego po up ł ywie 12 (dwunastu) miesi ę cy od dnia zaj ś cia nieszcz ęś liwego wypadku.” W ocenie Towarzystwa zapisy w brzmieniu podanym powy ż ej w ż aden sposób nie mog ą ju ż budzi ć w ą tpliwo ś ci co do intencji Towarzystwa oraz zakresu obowi ą zków Klienta. Zawarta w nich zosta ł a zaledwie sugestia okre ś lonego post ę powania ubezpieczonego. Jest ona zwi ą zana z praktycznymi do ś wiadczeniami Towarzystwa w zakresie wyp ł aty tego typu ś wiadcze ń . Nie mo ż e ona by ć w ż aden sposób kojarzona z obowi ą zkiem lub powinno ś ci ą Klienta. Organ antymonopolowy analizuj ą c zgromadzone dokumenty stwierdzi ł , i ż warunki umowy dodatkowej dotycz ą cej trwa ł ego inwalidztwa spowodowanego nieszcz ęś liwym wypadkiem, które by ł y kwestionowane we wszcz ę ciu post ę powania, jak i nowe wzorce posiadaj ą zapis art. 9.4 lub art. 9.5 „Ubezpieczony powinien z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł trwa ł ego inwalidztwa cz ęś ciowego w terminie okre ś lonym w art. 9 ust. 5, a wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia z tytu ł u trwa ł ego inwalidztwa ca ł kowitego w terminie okre ś lonym w art. 9 ust. 6.” (Karty nr 858- verte). W pozosta ł ych Ogólnych warunkach ww. postanowienie zosta ł o umieszczone w art. 7.4 (Karta nr 913 – verte), art. 7.5 (Karta nr 940), art. 7.5 (Karty nr 972, 995). Dlatego te ż pomimo dokonania zmiany tre ś ci postanowie ń umowy, konsument nadal czytaj ą c OWU jest informowany, i ż „powinien” z ł o ż y ć odpowiednie dokumenty w okre ś lonym terminie. Tym samym nadal ubezpieczyciel w taki sam sposób okre ś la obowi ą zek co do terminu z ł o ż enia wniosku. Dodatkowo nowe postanowienia uzale ż niaj ą sk ł adanie wniosków o wyp ł at ę ś wiadcze ń od zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci, tj. dysponowania dokumentem potwierdzaj ą cym trwa ł e inwalidztwo cz ęś ciowe, lub z ł o ż enia wniosku o przyznaniu renty. Organ antymonopolowy nie znajduje uzasadnienia, dla którego ubezpieczony musi czeka ć ze z ł o ż eniem stosownego wniosku. Od momentu zaj ś cia zdarzenia ubezpieczony ma prawo domaga ć si ę spe ł nienia ś wiadczenia. Je ś li nie mo ż na okre ś li ć wysoko ś ci ś wiadczenia zak ł ad ubezpiecze ń wstrzyma si ę z wyp ł at ą a ż do momentu, kiedy stanie si ę to mo ż liwe. W nowych postanowieniach nadal sugerowane jest, i ż wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia powinien by ć z ł o ż ony po up ł ywie 12 miesi ę cy od zaj ś cia zdarzenia, lub po dniu wyst ą pienia innych okoliczno ś ci. Pomimo, i ż Towarzystwo stwierdza, i ż sposób okre ś lenia terminu i okoliczno ś ci z ł o ż enia przedmiotowych wniosków jest tylko sugesti ą , to jednak, w opinii organu 12 antymonopolowego mo ż e on wprowadza ć konsumentów w b łą d co do faktycznych terminów i okoliczno ś ci wynikaj ą cych z przepisów prawa. Zamieszczenie w tre ś ci warunków umów sugestii co do trybu oraz terminu sk ł adania wniosków, przy równoczesnym braku rzetelnych informacji reguluj ą cych to przez przepisy prawa, jest informacj ą nierzeteln ą i niepe ł n ą informacj ą oraz dodatkowo wprowadza konsumentów w b łą d. Analizuj ą c tre ś ci zakwestionowane we wszcz ę ciu oraz tre ś ci w nowych wzorcach, organ antymonopolowy uzna ł , i ż w obu przypadkach sugeruj ą one termin do z ł o ż enia wniosku, w sposób, który nale ż y uzna ć za naruszaj ą cy obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, pe ł nej informacji. Zakwestionowane tre ś ci OWU naruszaj ą przepis kogentny art. 819 § 1 k.c., który stanowi, i ż roszczenia z umowy ubezpieczenia mog ą by ć dochodzone przez trzy lata. Zak ł ad ubezpiecze ń nie mo ż e ograniczy ć prawo ubezpieczonego do wyst ą pienia z roszczeniem wcze ś niej ni ż zostanie stwierdzone trwa ł e inwalidztwo pod gro ź b ą niewyp ł acenia odszkodowania. Nie mo ż e równie ż sugerowa ć terminu, który mo ż e by ć pó ź niejszym od wynikaj ą cego z przepisów prawa. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, w opinii organu antymonopolowego, zarówno konsumentom, którzy zawarli umowy do których maj ą zastosowanie OWU zakwestionowane we wszcz ę ciu, oraz umowy do których maj ą zastosowanie nowe tre ś ci umów s ą udzielane niepe ł ne, nierzetelne i nieprawdziwe informacje co do terminu sk ł adania wniosków o wyp ł aty ś wiadczenia. Pomimo, i ż w opinii Towarzystwa tre ś ci postanowie ń jedynie sugeruj ą przedmiotowe terminy, to jednak przez konsumentów mog ą one by ć traktowane jako wi ążą ce. Tym samym organ antymonopolowy uznaje, i ż poprzez zamieszczenie powy ż szych postanowie ń w OWU konsumenci otrzymuj ą wprowadzaj ą ce w b łą d informacje, co mo ż e w konsekwencji doprowadzi ć do zachowa ń lub zaniecha ń , które nie mia ł yby miejsca, gdyby dysponowali pe ł nymi informacjami o terminie, w którym mog ą z ł o ż y ć wniosek o wyp ł at ę ś wiadczenia na podstawie umowy bez nara ż enia si ę na odmow ę wyp ł aty ś wiadczenia z tytu ł u przedawnienia roszcze ń . Oferta Towarzystwa zawarcia umowy ubezpieczenia jest skierowana do nieograniczonej grupy odbiorców. Jest ona kierowana do tej samej grupy osób, o której mowa w pkt I.1 sentencji decyzji. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e jest ona bezprawna, oraz narusza interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł oceniane praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I.2 sentencji. I.3 Towarzystwu zosta ł równie ż postawiony zarzut pobieraniu sk ł adek za czas, w którym ubezpieczony nie jest obj ę ty ochron ą ubezpieczenia, co narusza art. 813 § 1 k.c. W tre ś ci umów, do których maj ą zastosowanie: A. Ogólne warunki kapita ł owego ubezpieczenia na ż ycie „GWARANCJA LWA”, B. Ogólne warunki terminowego ubezpieczenia na ż ycie „OCHRONA LWA”, C. Ogólne warunki ubezpieczenia zaopatrzenia dziecka z funduszem kapita ł owym „M Ł ODY LEW”, D. Ogólne warunki ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR1/1/2004, E. Ogólne warunki ubezpieczenia na ż ycie z funduszem kapita ł owym „STRATEGIA LWA” nr OWU/FIR0/1/2004, zamieszczony jest zapis art. 11 pkt 2a stanowi ą cy, i ż Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialno ś ci i nie wyp ł aci ś wiadczenia, je ż eli zdarzenie ubezpieczeniowe dotycz ą ce powa ż nego zachorowania zajdzie w okresie karencji (Karta nr 919 – verte). 13 Pomimo, ż e zgodnie z art. 813 § 2 k.c. oraz art. 814 § 1 k.c. strony umowy mog ą dowolnie okre ś li ć okres odpowiedzialno ś ci zak ł adu, to jednak zgodnie z art. 813 § 1 k.c. sk ł adk ę oblicza si ę za czas trwania odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń . Zgodnie z OWU przez okres karencji nale ż y rozumie ć okres 180 kolejnych dni pomi ę dzy terminem p ł atno ś ci pierwszej sk ł adki ca ł kowitej, a dniem rozpocz ę cia odpowiedzialno ś ci z umowy. Tak wi ę c Towarzystwo w okresie karencji wymaga od konsumenta dokonywania zap ł aty sk ł adek za okres, w którym wy łą czona jest jego odpowiedzialno ść . W trakcie post ę powania Towarzystwo przedstawi ł o wyja ś nienia dotycz ą ce sposobu kalkulacji sk ł adki. Roczne / miesi ę czne sk ł adki s ą obliczane dla ca ł ego okresu trwania umowy tj. 5 lat, a wi ę c przy z góry za ł o ż onym prawdopodobie ń stwie zaj ś cia zdarzenia ubezpieczeniowego w kolejnych latach. Prawdopodobie ń stwo zaj ś cia zdarzenia jest okre ś lone odpowiednio w zale ż no ś ci od wieku i p ł ci. Tym samym osoby o tym samym wieku i p ł ci maj ą takie same prawdopodobie ń stwo zachorowania w ka ż dym momencie ż ycia. Do wyliczenia sk ł adki przyjmowany jest wspó ł czynnik wyst ą pienia zdarzenia dla okre ś lonego wieku osób i p ł ci, bez uwzgl ę dnienia up ł ywu czasu od zawarcia umowy, tj. okresu karencji. Wyliczaj ą c warto ść sk ł adki w kolejnych latach obj ę tych ubezpieczeniem, przyjmowany jest wspó ł czynnik z tabeli prawdopodobie ń stwa powa ż nego zachorowania, bez wzgl ę du na to czy dotyczy to pierwszego roku sk ł adkowego, czy te ż ostatniego. Dlatego te ż stwierdzono, i ż w ka ż dym przypadku prawdopodobie ń stwo zaistnienia zdarzenia jest obliczone dla pe ł nego roku, i w ż adnym z lat nie zosta ł o przewidziane, i ż dotyczy to roku pomniejszonego o okres karencji. Na podstawie tych przes ł anek organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż dokonuj ą c wyliczenia prawdopodobie ń stwa zaj ś cia zdarzenia nie brano pod uwag ę , i ż w przypadku pierwszego roku obowi ą zywania umowy dotyczy ono krótszego okresu, a wi ę c, ż e wyp ł ata ś wiadczenia nie nast ą pi, je ż eli zdarzenie b ę dzie mia ł o miejsca w pierwszej po ł owie pierwszego roku po zawarciu umowy. Przedstawione wzory umo ż liwiaj ą wyliczenie wielko ś ci sk ł adki, która zale ż y wprost od prawdopodobie ń stwa powa ż nego zachorowania konkretnej osoby oraz wspó ł czynnika dyskontowego. Wspó ł czynniki te s ł u żą do obliczenia sk ł adki, jak ą konsument musi zap ł aci ć , w zale ż no ś ci od sumy ubezpieczenia, na jak ą zawar ł umow ę . Bior ą c pod uwag ę , ż e warto ść sk ł adek w okresie sk ł adkowym jest wprost zale ż na od prawdopodobie ń stwa zaj ś cia zdarzenia w ca ł ym okresie sk ł adkowym, tj. 5 lat oraz, i ż sk ł adki s ą wnoszone przez ca ł y okres obowi ą zywania umowy wynosz ą równie ż 5 lat, natomiast okres obj ę ty ochron ą jest krótszy, organ antymonopolowy uzna ł , ż e sk ł adki s ą obliczane i pobierane równie ż za okres nie obj ę ty ochron ą ubezpieczenia. Powy ż sze przes ł anki pozwoli ł y na stwierdzenie, i ż konsument jest zobowi ą zany do zap ł aty sk ł adki za okres, w którym nie jest obj ę ty ubezpieczeniem. Na podstawie wyja ś nie ń stwierdza si ę , i ż ubezpieczony nie jest obj ę ty ochron ą przez okres za który wnosi sk ł adki. Fakt wyliczenia sk ł adki dla równych 5 lat przy prawdopodobie ń stwie zdarzenia przyjmowanym w ka ż dym kolejnym okresie dla ca ł ego roku, ś wiadczy o tym, i ż konsument ma prawo do obj ę cia go ubezpieczeniem w ł a ś nie przez 5 lat. Odnosz ą c si ę do przedstawionych przez Towarzystwo uzasadnie ń stosowania karencji w pierwszym roku umowy, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż nie s ą one wystarczaj ą ce, aby uzna ć , i ż Towarzystwo nie nalicza sk ł adek za okres, w którym nie ś wiadczy ochrony ubezpieczenia. Za ł o ż enia wykorzystywane przy obliczeniu sk ł adki ś wiadcz ą , i ż prawdopodobie ń stwo zaj ś cia zdarzenia, tj. powa ż nego zachorowania dla osób w tym samym wieku i tej samej p ł ci jest takie samo. Dlatego te ż nie mo ż na uzna ć za prawid ł owe przedstawione wnioski, i ż statystycznie rzecz bior ą c w okresie nast ę puj ą cym bezpo ś rednio po zawarciu umów prawdopodobie ń stwo zachorowania konsumentów jest wy ż sze jak po up ł ywie 180 dni w tym samym roku. Je ż eli z wiedzy i do ś wiadczenia wynika, i ż faktycznie w okresie pierwszych 180 dni po zawarciu umów prawdopodobie ń stwo zachorowa ń znacznie wzrasta, co wi ąż e si ę z nieuczciwo ś ci ą konsumentów, 14 w wyniku, czego w tym okresie za celowe nale ż y uzna ć wy łą czenie odpowiedzialno ś ci Towarzystwa, nieuzasadnione jest uj ę cie tego okresu przy wyliczeniu warto ś ci sk ł adek i w konsekwencji pobierania ich. Istotne jest, i ż z wyja ś nie ń Towarzystwa wynika, ż e nie mo ż e oszacowa ć tego ryzyka w okresie karencji w wyniku czego, zmuszony jest do u ś rednienia sk ł adki w oparciu o dane statystyczne. Towarzystwo podnios ł o równie ż , i ż warto ś ci sk ł adek powinny pokry ć koszty ryzyka wyp ł at ś wiadcze ń ubezpieczeniowych, koszty zawarcia i obs ł ugi umowy ubezpieczenia (w tym koszty prowizji wyp ł acanej po ś rednikom ubezpieczeniom). Stwierdzono, i ż przy kalkulacji sk ł adki ubezpieczeniowej uwzgl ę dnia si ę to, ż e przez pierwszy okres trwania umowy ubezpieczenia (okres karencji) ochrona ubezpieczeniowa jest wy łą czona. Jednak w trakcie post ę powania nie zosta ł a przedstawiona kalkulacji warto ś ci sk ł adki w oparciu o ww. koszty funkcjonowania Towarzystwa. Dodatkowo z powy ż szych informacji wynika, i ż konsumenci za po ś rednictwem wnoszonych sk ł adek maj ą pokry ć koszty zawarcia i obs ł ugi umowy, a tak ż e prowizji agentów równie ż w okresie karencji. Odnosz ą c si ę do tego organ antymonopolowy za nieuzasadnione uzna ł obci ąż enie kosztami obs ł ugi umowy, czy te ż wyp ł acanie prowizji po ś rednikowi w okresie, gdy konsument nie jest obj ę ty ochron ą ubezpieczeniow ą . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze wyja ś nienia, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż faktyczn ą podstawow ą przes ł ank ą wyliczenia sk ł adki jest prawdopodobie ń stwo zaj ś cia zdarzenia przyj ę te w ca ł ym roku, które jest takie samo bez wzgl ę du na up ł yw czasu od zawarcia umowy, tym samym sk ł adka jest naliczana za okres d ł u ż szy ni ż okres ochrony ubezpieczeniowej. Organ antymonopolowy nie kwestionuje mo ż liwo ś ci przewidzenia w umowie ubezpieczenia okresu karencji, jednak okres obj ę cia ubezpieczeniem powinien odpowiada ć okresowi op ł acania sk ł adek. Zgodnie z art. 813 § 1 k.c. sk ł adk ę oblicza si ę za czas trwania odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń . Natomiast w przedmiotowym przypadku sk ł adka zosta ł a obliczona za okres d ł u ż szy ni ż odpowiedzialno ść zak ł adu ubezpiecze ń . Tym samym przedmiotowa praktyka zosta ł a uznana za bezprawn ą . Na podstawie przedstawionego modelu sposobu obliczenia sk ł adek, który bez wzgl ę du na up ł yw czasu od zawarcia umowy, wieku i p ł ci ubezpieczonego w danym roku jest taki sam, organ antymonopolowy uzna ł , i ż Towarzystwo ustala sk ł adk ę za czas trwania umowy, a nie jego odpowiedzialno ś ci. Okres za który s ą obliczane sk ł adki wynosi 5 lat, a nie 4,5 roku okresu obj ę tego ubezpieczeniem. Fakt, i ż konsumenci wnosz ą sk ł adki w okresie karencji nie powoduje, i ż w kolejnych miesi ą cach p ł ac ą oni odpowiednio mniej. Nie stwierdzono rozliczenia sk ł adek obliczonych za krótszy okres na d ł u ż szy okres wp ł acania sk ł adek. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż sk ł adki nie s ą skalkulowane w odniesieniu do okresu ochrony ubezpieczeniowej. Poniewa ż konsumenci p ł ac ą sk ł adki w wielko ś ci wyliczonej dla okresu d ł u ż szego ni ż faktyczny okres odpowiedzialno ś ci, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż narusza to ekonomiczne interesy konsumentów. Konsumenci wnosz ą sk ł adki wyliczone dla okresu, w którym nie s ą obj ę ci ubezpiczeniem. Oferta Towarzystwa zawarcia umowy ubezpieczenia jest skierowana do nieograniczonej grupy odbiorców. Jest ona kierowana do tej samej grupy osób, o której mowa w pkt I.1 sentencji decyzji, a wi ę c ka ż dej zainteresowanej oferowanym produktem osoby. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w uzasadnieniu stosowania praktyki, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e jest ona bezprawna, oraz narusza interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł oceniane praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I.3 sentencji. II. Na podstawie art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub 15 zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Towarzystwu Ubezpiecze ń na Ż ycie ING Nationale – Nederlanden Polska S.A. w Warszawie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania w punkcie I decyzji stwierdzone zosta ł o naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 40 z ł zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 40 PLN (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie II sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 10101010 00 7878 22 31 000000. W dniu 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331), na podstawie której utraci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst. jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmian. Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119, Dz.U. Nr 170, poz. 1217, Dz.U. Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietnia 2007r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral