RGD-22/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-16/07/IPW Gda ń sk, dnia 8 sierpnia 2007r. DECYZJA N R RGD.22/2007 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji konsumentów (Dz.U. z 2005r., Nr 244, poz. 2080 ze zmianami) oraz odpowiednio do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z Nr 18, poz. 172, ze zmian ą ), stosownie do tre ś ci art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Akademia Morska z siedzib ą w Szczecinie, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Akademii Morskiej w Szczecinie, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcach umownych, tj.: 1. W „Umowie w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie” nast ę puj ą cych zapisów, zawartych w: a) § 5 pkt 4 wzorca, o tre ś ci: „ O zmianie wysoko ś ci op ł aty za studia Student zostanie poinformowany odr ę bnym komunikatem, co nie b ę dzie wymaga ł o sporz ą dzenia aneksu do niniejszej umowy”; b) § 5 pkt 10 wzorca, o tre ś ci: „Uczelnia nie zwraca op ł at wniesionych za studia je ż eli wniosek w tej sprawie zosta ł z ł o ż ony przez Studenta po rozpocz ę ciu zaj ęć danego roku akademickiego” ; c) § 10 pkt 3 wzorca, o tre ś ci: „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy Strony zobowi ą zuj ą si ę rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku braku poro- zumienia poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą du powszechnego w ł a ś ciwego dla siedzi- by uczelni”. 2. „Regulaminie Studiów Zaocznych” zapisu zawartego w § 28 pkt 3 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku rezygnacji ze studiów, powtarzania roku, skre ś lenia z listy studentów b ą d ź przeniesienia do innej uczelni op ł aty wniesione przez studenta nie podlegaj ą zwrotowi ani nie mog ą stanowi ć przedp ł aty za nauk ę w kolejnych latach studiów, niezale ż nie od tego, w jakim momencie roku akademickiego wyst ą pi ą wymienione przypadki przerwania studiów”, uznanych za niedozwolone i wpisanych, na podstawie art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego, do rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania . II. Na postawie art. 23 d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz odpowiednio do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z Nr 18, poz. 172, ze. zm.), stosownie do tre ś ci art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), nie uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą zbiorowe interesy kon- sumentów, której mowa w art.23 a ust 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia o ochronie kon- kurencji i konsumentów, stosowania przez Akademi ę Morsk ą w Szczecinie we wzorcu umownym pn.: „Umowa w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie” zapisu zawartego w § 5 pkt 6 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku niewniesienia w terminie op ł aty za studia Student mo ż e zosta ć skre ś lony z listy studentów” . UZASADNIENIE W dniu 27 lutego 2007r. Prezes Urz ę du Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Preze- sem Urz ę du lub organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy umowy za odp ł atne formy kszta ł cenia zawierane przez pu- bliczne szko ł y wy ż sze na podstawie art. 160 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwan ą dalej ustaw ą o szkolnic- twie wy ż szym, a tak ż e regulaminy studiów i inne dokumenty normuj ą ce prawa i obowi ą zki stron, nie zawieraj ą niedozwolonych postanowie ń umownych, sprzecznych z przepisami Kodeksu cywilnego. Jedn ą z szkó ł wy ż szych, obj ę tych badaniem by ł a Akademia Morska z siedzib ą w Szczecinie (zwana dalej Akademi ą b ą d ź Uczelni ą ), która w marcu 2007r. prze- s ł a ł a do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku stosowane w tej Uczelni wzorce umowne. Wyniki wst ę pnej analizy tre ś ci warunków zawartych w tych dokumentach da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich zbie ż na jest z brzmieniem postanowie ń wzorców umownych uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany SOKiK) za niedozwolone i wpisanych do „Rejestru postano- wie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwanego dalej Rejestrem). Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, Prezes Urz ę du wyda ł dnia 20 kwietnia 2007 r. po- stanowienie, zmienione nast ę pnie postanowieniem z dnia 12 lipca 2007 r., o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polega- j ą cych na stosowaniu przez Akademi ę we wzorcach umownych: „Umowa w sprawie wa- runków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie” oraz „Re- gulamin Studiów Zaocznych” zapisów: 1. W „Umowie w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie”: a) zapisu zawartego w § 5 pkt 4 wzorca, o tre ś ci: :”O zmianie wysoko ś ci op ł a- ty za studia Student zostanie poinformowany odr ę bnym komunikatem, co nie b ę dzie wymaga ł o sporz ą dzenia aneksu do niniejszej umowy ”. – który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do reje- stru, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, na mocy wyroku SOKiK z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 49/05 w dniu 20 czerwca 2 2006r. pod nr 756, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 244, poz 2080), zwanej dalej ustaw ą z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie [...] b ą d ź ustaw ą antymonopolow ą ; b) zapisu zawartego w § 5 pkt 6 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku niewniesienia w terminie op ł aty za studia Student mo ż e zosta ć skre ś lony z listy studen- tów”. – który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisa- nym do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, na mocy wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 105/04 w dniu 29 maja 2006r. pod nr 726, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 2 usta- wy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie [...]. c) zapisu zawartego w § 5 pkt 10 wzorca, o tre ś ci: „Uczelnia nie zwraca op ł at wniesionych za studia je ż eli wniosek w tej sprawie zosta ł z ł o ż ony przez Stu- denta po rozpocz ę ciu zaj ęć danego roku akademickiego” . – który mo ż e zo- sta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do rejestru, o któ- rym mowa w art. 479 45 Kpc, na mocy wyroku SOKiK z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 9/05 w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 804, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie [...]. d) zapisu zawartego w § 10 pkt 3 wzorca, o tre ś ci: „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy Strony zobowi ą zuj ą si ę rozstrzyga ć polubownie, a w przy- padku braku porozumienia poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą du powszechnego w ł a- ś ciwego dla siedziby uczelni” . – który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, na mocy wyroku SOKiK z dnia 11 maja 2006 r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 176/05 w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 801, co mo ż e stanowi ć na- ruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie [...]. 2. W „Regulaminie Studiów Zaocznych” -zapisu zawartego w § 28 pkt 3 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku rezygnacji ze studiów, powtarzania roku, skre ś lenia z listy studentów b ą d ź przeniesienia do innej uczelni op ł aty wniesione przez studenta nie podlegaj ą zwrotowi ani nie mog ą stanowi ć przedp ł aty za nauk ę w kolejnych la- tach studiów, niezale ż nie od tego, w jakim momencie roku akademickiego wyst ą - pi ą wymienione przypadki przerwania studiów”” . – który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, na mocy wyroku SOKiK z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 9/05 w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 804, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie [...]. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Uczelnia co do wi ę kszo- ś ci zarzutów nie podzieli ł a stanowiska Prezesa UOKiK, przytaczaj ą c nast ę puj ą ce argumen- ty: Ad. 1.a) Umieszczenie przedmiotowego zapisu podyktowane by ł o konieczno ś ci ą usprawnienia przekazu informacji studentom na temat zmian odp ł atno ś ci za studia. Akademia Morska jest specyficzn ą Uczelni ą , gdy ż studenci studiów niestacjonarnych odbywaj ą praktyki na statkach trwaj ą ce nawet po kilka miesi ę cy w roku akademickim, zatem podpisanie aneksu by ł oby, zdaniem Uczelni, utrudnione a nawet uniemo ż liwione. 3 Ad.1.b) Zapis wzorca o tre ś ci: „W przypadku nie wniesienia w terminie op ł aty za studia Student mo ż e zosta ć skre ś lony z listy studentów” zgodny jest z art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), na mocy którego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej mo ż e skre ś li ć studen- ta z listy studentów m.in. w przypadku nie wniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów. Ad. 1.c) S ł uszno ść tego zapisu Akademia uzasadnia ł a ch ę ci ą unikni ę cia sytuacji, w której Uczel- nia anga ż uje ś rodki finansowe, organizuje praktyki i zatrudnia kadr ę , a wi ę c ponosi kon- kretne nak ł ady, zak ł adaj ą c, i ż student podejmie kszta ł cenie na wspólnie ustalonych wa- runkach, czego ten jednak nie czyni. Ostatecznie jednak Akademia zadeklarowa ł a go- towo ść zmiany przedmiotowego zapisu, w zakresie mo ż liwo ś ci zwrotu op ł at za studia w ca ł o ś ci lub cz ęś ci w sytuacjach szczególnych, uprawdopodobnionych przez studenta. Ad.1.d) Odno ś nie zapisu dotycz ą cego w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du Uczelnia zadeklarowa ł a, i ż zostanie on niezw ł ocznie dostosowany do przepisów ogólnych kodeksu post ę powania cywilnego, zgodnie z którym powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania. Ad. 2. Zdaniem Uczelni zapis ten nie narusza interesów studentów, gdy ż zgodnie z art. 160 ust. 3 ustawy prawo o szkolnictwie wy ż szym warunki odp ł atno ś ci za studia okre ś la umowa zawarta mi ę dzy uczelni ą studentem. Uczelnia nie widzi mo ż liwo ś ci dokonania zwrotu pobranej op ł aty w sytuacji, gdy student przerwie studia b ą d ź zostanie z nich skre ś lony z powodu braku post ę pów w nauce lub te ż przeniesie si ę do innej uczelni. O RGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : Akademia Morska z siedzib ą w Szczecinie jest publiczn ą uczelni ą akademick ą , utworzon ą w drodze ustawy. Jednym z podstawowych zada ń uczelni jest kszta ł cenie studentów w celu ich przygotowania do pracy zawodowej. Kszta ł cenie odbywa si ę w formie studiów stacjonarnych – nieodp ł atnie oraz w formie studiów niestacjonarnych – odp ł atnie. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wy ż szym, organizacj ę i tok studiów oraz zwi ą zane z nimi prawa i obowi ą zki studenta okre ś la regulamin studiów. Natomiast, zgod- nie z ust. 3 tego przepisu, warunki odp ł atno ś ci za studia okre ś la umowa zawarta mi ę dzy uczelni ą a studentem w formie pisemnej. Stosowane przez Uczelni ę wzorce: „Umowa w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie” oraz „Regulamin Studiów Zaocznych” s ą wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c., których postanowienia s ą bezpo ś red- nio stosowane w umowach, jakie Uczelnia zawiera ze studentami. Wzorce umowne to wszelkie jednostronnie przygotowane z góry, przed zawarciem umowy, gotowe klauzule (zbiory klauzul) w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. 4 Odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy, do której stosuje si ę od- powiednio przepisy o umowie zlecenia, zgodnie z art. 750 k.c. Umowa ta jest umow ą wza- jemn ą , w której ś wiadczeniem g ł ównym s ą us ł ugi edukacyjne, za które konsument uiszcza op ł aty. Wyst ę puj ą w niej zatem dwie strony: Uczelnia i student. Studenci, z którymi Uczelnia zwiera umowy o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, s ą konsumentami w rozumieniu art. 22 1 Kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi doko- nuj ą cymi czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą . Natomiast Uczelnia – w my ś l definicji zwartej w art. 4 ust. 1 pkt a) ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów, zgodnie z któr ą przedsi ę biorc ą jest tak ż e osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie posiadaj ą ca osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ca lub ś wiadcz ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą go- spodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej - trak- towana jest jako przedsi ę biorca. W ś wietle art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgod- nione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (s ą to tzw. niedozwolone postanowienia umowne). Jak stanowi § 3 tego przepisu, nie uzgodnione indywidualnie s ą te postanowienia umowy, na których tre ść konsument nie mia ł rzeczywistego wp ł ywu. W szczególno ś ci odnosi si ę to do postanowie ń umowy przyj ę tych ze wzorca umowy zapro- ponowanego konsumentowi przez kontrahenta. ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : Dnia 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331), której art. 131 ust. 1 stanowi, i ż „do post ę - powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe”. W zwi ą zku z tym, ż e post ę powanie w przedmiotowej sprawie zosta ł o wszcz ę te w dniu 20 kwietnia 2007r., Prezes Urz ę du przy jej rozpatrywaniu stosuje przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.), zwanej dalej ustaw ą o ochronie […]. Artyku ł 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Tak wiec, zachowanie przedsi ę biorcy w kontaktach z konsumentami stanowi przejaw prak- tyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, je ś li dzia ł aniu temu mo ż na przypisa ć nast ę puj ą ce atrybuty: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, 9 jest bezprawne, 9 godzi w interes konsumentów, który nie jest sum ą indywidualnych interesów konsumentów. 5 Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], „za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci sto- sowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu po- st ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdzi- wej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nie- uczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Przepis ten precyzuje zatem klauzul ę generaln ą zawart ą w ust. 1, poprzez egzemplifikacj ę najcz ęś ciej wyst ę pu- j ą cych przejawów praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. O ile, jednak norma ta wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które mog ą przybiera ć ró ż ne formy i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej konkurencji itd.), o tyle w jednym przypadku przedmiotowa regulacja wprost identyfikuje, jako bezprawne konkretny typ zachowa ń przedsi ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone i wpisanych do Rejestru. Dla bytu praktyki, okre ś lonej tym przepisem niezb ę dnym jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego rejestru, przez organ do tego uprawniony. Stosowane przez Uczelni ę wzorce umowy, w oparciu o tre ść których nast ę puje ś wiadcze- nie us ł ug edukacyjnych, zawieraj ą ce zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), opracowanych przez przedsi ę biorc ę bez wspó ł udzia ł u, czy woli jego kontrahentów, nale ż y uzna ć za wzorzec umowny, definiowany w literaturze przedmiotu jako doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry, przed zawar- ciem umowy, gotowych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp 1 . Stosowane przez przedsi ę biorców wzorce umowne podlegaj ą szczególnemu nadzorowi i sta ł ej kontroli. Specjalne do tego instrumenty zosta ł y wprowadzone do Kodeksu cywilne- go w wyniku nowelizacji tego aktu prawnego, dokonanej w 2000r. Kontrola ta ma charak- ter abstrakcyjny i obejmuje poszczególne przepisy, „ klauzule”, pojedynczo lub zbiorowo, czyli ca ł y wzorzec lub jego okre ś lone fragmenty. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolo- ne nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego po- stanowienia do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”. Or- ganem wyznaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpisów klauzul abu- zywnych jest, zgodnie z art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów. Maj ą c na uwadze tre ść art. 479 43 K.p.c. oraz uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. III SZP 3/2006, zgodnie z któr ą „ Zakaz stosowania postanowienie wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych obejmuje wszystkie firmy stosuj ą ce wzorce 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 75. 6 umowne w obrocie z konsumentami, a nie tylko te których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy pod- stawa wpisu do rejestru”, uzna ć nale ż y, ż e zakazane s ą tak ż e i postanowienia umowne, stosowane lub obowi ą zuj ą ce u innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść wskazuje na identyczny zamiar, czy skutek prawny, co klauzul wpisanych do Rejestru. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny, w drodze analogii, stosowa ć nale ż y zasady wy- k ł adni przepisów, a przy okre ś laniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego te ż niedozwolonymi s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klau- zuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z ni ą porównywalnej. Warunkiem koniecznym i wystarczaj ą cym dla uznania danego zachowania przedsi ę biorcy za bezprawne i godz ą ce w interesy konsumentów nie jest wi ę c, aby zachowana by ł a lite- ralna identyczno ść obu porównywanych postanowie ń . P RZES Ł ANKA BEZPRAWNO Ś CI Poj ę cie bezprawno ś ci nie jest poj ę ciem prawnie zdefiniowanym. Nale ż y zatem przyj ąć , zgodnie z jego literalnym brzmieniem, ż e „dzia ł anie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w sto- sunkach wewn ę trznych oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czyn- nikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy te ż zamiaru po stronie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Zakwestionowanym dzia ł aniem Uczelni w niniejszej sprawie jest pos ł ugiwanie si ę w sto- sunku do konsumentów – studentów zapisami we wzorcu umowy, których tre ść jest zbie ż - na z tre ś ci ą postanowie ń uznanych przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów za niedozwolone i które zosta ł y wpisane do Rejestru niedozwolo- nych klauzul umownych. Zgodnie z art. 479 42 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie uwzgl ę dnie- nia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone w sentencji wyro- ku przytacza tre ść postanowie ń wzorca uznanych za niedozwolone i zakazuje ich stosowa- nia. Z brzmienia art. 479 43 k.p.c. wynika równie ż , ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art.479 45 §2 k.p.c. Stanowisko Prezesa Urz ę du zosta ł o poparte orzecznictwem SOKiK. Z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004r. (sygn. akt. XVII AmA 51/03) wynika, ż e wprowadzenie przez przedsi ę - biorc ę do obrotu wzorca umownego zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi przes ł ank ę uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy, o czym stanowi art. 23a ust.1 ustawy. Oznacza to, ż e bezprawnym jest stosowanie w obrocie z konsumentami postanowie ń , któ- re zosta ł y wpisane do Rejestru, nawet je ż eli postanowienia te stosuj ą przedsi ę biorcy nie pozwani w procesie przed SOKiK na podstawie art.479 36-45 k.p.c. Jak ju ż wskazano, kwestia rozszerzonej prawomocno ś ci wyroku SOKiK na podstawie któ- rego dokonany jest wpis postanowienia do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. zosta ł a ostatecznie rozstrzygni ę ta w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. w sprawie o sygn. akt. III SZP 3/06. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e Uczelnia, w zakresie odp ł atnego kszta ł cenia w formie studiów niestacjonarnych, jest przedsi ę biorc ą i ż e stosuje we wzorcach: „Umowa 7 w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczeci- nie” oraz „Regulamin Studiów Zaocznych” nast ę puj ą ce postanowienia: 1. W „Umowie w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Aka- demii Morskiej w Szczecinie”: a) zapisu zawartego w § 5 pkt 4 wzorca, o tre ś ci: :”O zmianie wysoko ś ci op ł aty za studia Student zostanie poinformowany odr ę bnym komunikatem, co nie b ę dzie wymaga ł o sporz ą dzenia aneksu do niniejszej umowy ”. b) zapisu zawartego w § 5 pkt 10 wzorca, o tre ś ci: „Uczelnia nie zwraca op ł at wniesionych za studia je ż eli wniosek w tej sprawie zosta ł z ł o ż ony przez Stu- denta po rozpocz ę ciu zaj ęć danego roku akademickiego” .. c) zapisu zawartego w § 10 pkt 3 wzorca, o tre ś ci: „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy Strony zobowi ą zuj ą si ę rozstrzyga ć polubownie, a w przy- padku braku porozumienia poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą du powszechnego w ł a- ś ciwego dla siedziby uczelni” .. 2. W „Regulaminie Studiów Zaocznych” zapisu zawartego w § 28 pkt 3 wzorca, o tre ś ci: „W przypadku rezygnacji ze studiów, powtarzania roku, skre ś lenia z li- sty studentów b ą d ź przeniesienia do innej uczelni op ł aty wniesione przez stu- denta nie podlegaj ą zwrotowi ani nie mog ą stanowi ć przedp ł aty za nauk ę w kolejnych latach studiów, niezale ż nie od tego, w jakim momencie roku aka- demickiego wyst ą pi ą wymienione przypadki przerwania studiów”,. W celu udowodnienia bezprawno ś ci dzia ł a ń uczelni nale ż y wykaza ć zatem, ż e wy ż ej wy- mienione zapisy mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone i z ni ą porównywalnej. AD . 1. A ) Zapis zawarty w § 5 pkt 4 wzorca, wprowadza zasad ę , ż e o zmianie wysoko ś ci op ł at za studia Student b ę dzie informowany odr ę bnym komunikatem bez konieczno ś ci sporz ą dza- nia aneksu do umowy. Taki sposób wprowadzania zmian w stosunku prawnym łą cz ą cym Uczelni ę i studenta nie gwarantuje temu ostatniemu swobody w kszta ł towaniu jego praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy, jak równie ż uzyskania rzetelnej informacji o zmianie warunków umowy i zmianie w tym zakresie jego praw i obowi ą zków. Jak stwierdzi ł S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu wyroku z dnia 5.10.2005 r. (sygn. akt XVII Amc 20/05), umowa łą cz ą ca studenta i Uczelni ę ma charakter umowy ci ą g ł ej i podlega rygorom umów konsumenckich, okre ś lonym w art. 384 i 384 1 k.c. Zgodnie z ich tre ś ci ą , ustalony przez jedn ą ze stron wzorzec umowy, w szczególno ś ci ogólne warunki umów, wzory umów, regulaminy, wi ążą drug ą stron ę , je- ż eli zosta ł y jej dor ę czone przy zawarciu umowy. Dotyczy to równie ż zmiany wzorca umo- wy w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym, je ż eli druga strona nie wy- powiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie. Przepisy Kodeksu cywilnego nak ł adaj ą zatem na Uczelni ę obowi ą zek dor ę czania studen- tom obowi ą zuj ą cych ich wzorców umowy (m.in. regulaminów) oraz wszelkich zmian za- wartej z nimi umowy. Wy łą czenie tego obowi ą zku – co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku – stanowi niedozwolone postanowienie umowne. 8 Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zapis z § 5 pkt 4 w wzorca umowy jest zbie ż ny z nast ę puj ą cym zapisem umieszczonym w Rejestrze postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone: - klauzula wpisana do Rejestru w dniu 20 czerwca 2006 r. pod nr 756: „Uczelnia za- strzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które nast ą pi przez zarz ą - dzenie Kanclerza Wy ż szej Szko ł y Edukacyjnej w Ł odzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. zarz ą dzenia podane zostan ą do wiadomo ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informacyjnej oraz w Dziekanacie”. Klauzula ta normuje prawa i obowi ą zki stron w ten sposób, ż e zmiana umowy zawartej ze studentem mo ż e by ć dokonana przez zarz ą dzenie Kanclerza, którego tre ść podawana jest do wiadomo ś ci studentów za po ś rednictwem strony internetowej. Zatem Akademia Morska w Szczecinie, stosuj ą c przedmiotowy zapis z § 5 pkt 4 wzorca umowy, dopu ś ci ł a si ę tym samym stosowania klauzuli wpisanej ju ż do Rejestru, co oznacza, i ż naruszy ł a przepis art. 23a ust. 1i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. AD .1. B ) ORAZ 2 Zarówno zapis § 5 pkt 10 wzorca umownego pn.: „Umowa w sprawie warunków odp ł atno- ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie”, jak te ż zapis § 10 pkt 3 wzorca umownego pn.: „Regulamin Studiów Zaocznych” wy łą czaj ą mo ż liwo ść zwrotu op ł at wniesionych za studia przez Studenta, je ż eli wniosek w sprawie zwrotu z ł o ż ony zosta ł po rozpocz ę ciu zaj ęć danego roku akademickiego b ą d ź te ż student zrezygnowa ł , powtarza rok zosta ł skre ś lony z listy studentów lub przeniós ł si ę do innej uczelni. Zatem student, który ui ś ci ł czesne w formie jednorazowej op ł aty a w trakcie roku akademickiego zosta ł skre ś lony z listy studentów lub te ż rozwi ą za ł umow ę , nie uzyska zwrotu tej cze ść op ł aty, która odpowiada okresowi nauki po skre ś leniu z listy lub rozwi ą zaniu umowy, a wi ę c okre- sowi w którym nie korzysta ju ż z us ł ug ś wiadczonych przez Uczelni ę . Umowa o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy zlecenia. Zgod- nie z art. 746 § 1 k.c. daj ą cy zlecenie mo ż e je wypowiedzie ć w ka ż dym czasie, licz ą c si ę oczywi ś cie z konsekwencjami, jakie si ę z tym wi ążą . Nie mo ż na te ż – bior ą c pod uwag ę unormowanie zawarte w § 3 tego przepisu – zrzec si ę z góry uprawnienia do wypowiedze- nia zlecenia z wa ż nych powodów. Wypowiedzenie umowy wi ąż e si ę z okre ś lonymi skutka- mi, które s ą zró ż nicowane w zale ż no ś ci od tego, kto wypowiada umow ę . Je ż eli uczyni ł to daj ą cy zlecenie, to powinien przyjmuj ą cemu zlecenie: zwróci ć uzasadnione wydatki, a przy odp ł atnym zleceniu ui ś ci ć ponadto odpowiedni ą cz ęść umówionego wynagrodzenia oraz je ż eli wypowiedzenie nast ą pi ł o bez wa ż nego powodu, powinien naprawi ć tak ż e ewentual- n ą szkod ę . Je ż eli umow ę zlecenia wypowiedzia ł przyjmuj ą cy je, to powinien rozliczy ć si ę z otrzymanych zaliczek, a je ż eli to uczyni ł bez wa ż nego powodu – jest tak ż e odpowiedzial- ny za ewentualn ą szkod ę powsta łą z tego tytu ł u. Jednostronne stwierdzenie, ż e Szko ł a nie zwraca studentowi op ł at za studia, pomimo wy- powiedzenia umowy i faktycznego nie korzystania ze ś wiadczonych przez ni ą us ł ug, nie mie ś ci si ę zatem w dyspozycji art. 746 § 1 k.c. Skoro bowiem umowa o odp ł atne ś wiad- czenie us ł ug zosta ł a wypowiedziana i student nie korzysta ju ż z tych us ł ug, odpada ko- nieczno ść dalszego uiszczania wynagrodzenia przyjmuj ą cemu zlecenie, tj. Uczelni. Stoso- wane przez Uczelnie postanowienie stanowi zatem naruszenie istoty umowy wzajemnej, w której ś wiadczenie jednej strony jest odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. 9 Postanowienie takie uznane ju ż zosta ł o kilkakrotnie przez S ą d Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów za niedozwolone, gdy ż zgodnie z art. 385 3 pkt 13 k.c. niedozwolonym postano- wieniem umownym jest postanowienie, które przewiduje utrat ę prawa żą dania zwrotu ś wiadczenia konsumenta spe ł nionego wcze ś niej ni ż ś wiadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadaj ą , rozwi ą zuj ą lub odst ę puj ą od umowy. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e zapis § 5 pkt 10 wzorca umownego pn.: „Umowa w sprawie wa- runków odp ł atno ś ci za studia niestacjonarne w Akademii Morskiej w Szczecinie” jak te ż zapis § 10 pkt 3 wzorca umownego pn.: „Regulamin Studiów Zaocznych” jest zbie ż ny m.in. z zapisem umieszczonym ju ż w Rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone: - klauzula wpisana do Rejestru w dniu 3.08.2006 r. pod nr 804: „W przypadku rezygna- cji ze studiów w Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego i Turystyki w Sopocie lub w przypadku skre ś lenia z listy studentów z przyczyn regulaminowych wp ł acone czesne, za dany semestr i wszystkie poprzednie nie podlegaj ą zwrotowi”; Powy ż sze postanowienie umowne wskazuje, ż e nie zwraca si ę op ł at uiszczonych przez stu- denta za ca ł y semestr, w przypadku, gdy rezygnuje on w trakcie trwania tego semestru z dalszej nauki. Zatem Akademia Morska w Szczecinie, stosuj ą c przedmiotowe zapisy § 5 pkt 10 „Umowy…..” oraz § 10 pkt 3 „Regulaminu…”, dopu ś ci ł a si ę tym samym stosowania klauzuli wpisanej ju ż do Rejestru, co oznacza, i ż naruszy ł a przepis art. 23 a ust. 1 i2 usta- wy o ochronie konkurencji i konsumentów. AD .1. C ) Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964r. (Dz. U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) Kodeks post ę powania cywilnego, mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a- ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą oraz wy łą czn ą . Zasad ę , w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej konstytuuje art. 27 K.p.c. § 1 : „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamiesz- kania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą zanych m.in. z prawem rzeczownym na nie- ruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami mi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż od- szkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą d miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone doku- mentem. Przepisy te (art. 31 i nast. K.p.c.) umo ż liwiaj ą powodowi dokonanie wyboru po- mi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w za- le ż no ś ci, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 2 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej. Zgodnie z jego tre ś ci ą , strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mog ą - cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas wy łą cznie w ł a ś ciwy. 2 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnic- two C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 10 W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo- ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skuteczno ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron, poprzez zawarcie stosownej umowy prorogacyjnej, okre ś lonej w art. 46 K.p.c. Nie mo ż e by ć za tak ą poczytywany, wzorzec stosowany przez Uczelni ę , gdy ż zawiera on zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych przez przedsi ę biorc ę , bez wspó ł udzia ł u i woli jego kontrahentów- Studentów. Powy ż sze wskazuje zatem, ż e w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci roz- wi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i przemienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, w przypadku, gdy powodem jest student, to powództwo po- winno zosta ć wniesione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby Uczelni (art. 30 k.p.c.). W przypadku, gdy powodem jest Uczelnia, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę - gu student ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej dotycz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umo- wy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d miejsca wykonania tej umo- wy – czyli zazwyczaj s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uczelni (art. 34 k.p.c.). Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d w ł a ś ci- wy dla siedziby Akademii Morskiej w szczecinie. Prezes Urz ę du uzna ł zatem, i ż zapis z § 10 pkt 3 wzorca umowy narzucaj ą cy rozpoznanie sporów wynik ł ych z zawartej umowy w s ą - dzie w ł a ś ciwym dla siedziby Uczelni, jest zbie ż ny m. in. z zapisem umieszczonymi ju ż w Rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone: - klauzula wpisana do Rejestru w dniu 03.08.2006 r. pod nr 801: „W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumienia, s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia wszelkich sporów b ę - dzie S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uniwersyteckiej szko ł y Kszta ł cenia Indywidualnego„ Powy ż ej wskazana klauzula dotyczy narzucania w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du w przypadku powstania sporu z umowy. Zatem Uczelnia, stosuj ą c przedmiotowy zapis z § 10 pkt 3 wzorca umownego, dopu ś ci ł a si ę tym samym stosowania klauzuli wpisanej ju ż do Rejestru, co oznacza, i ż naruszy ł a przepis art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. N ARUSZENIE ZBIOROWYCH INTERESÓW KONSUMENTÓW Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywi- dualnych interesów konsumentów. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy – powo ł anego na wst ę - pie uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta b ę d ą cego kontrahentem przedsi ę bior- cy. W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż narusze- nie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : 11 „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolo- wej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orze- czenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bo- wiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów”. Stosowane przez Uczelni ę wzorce umowne wykorzystywane s ą przy zawieraniu umów ze studentami. Stron ą takiej umowy s ą zarówno wszyscy aktualni studenci Uczelni, jak i wszyscy przyszli (potencjalni). Zatem kr ą g adresatów takiego wzorca nie jest z góry okre- ś lony. Bior ą c pod uwag ę , ż e student podejmuj ą cy odp ł atn ą nauk ę na Uczelni nie ma wp ł ywu na zapisy zawieranej z nim umowy, gdy ż nie jest ona z nim indywidualnie nego- cjowana, nale ż y uzna ć , ż e wszelkie zawarte w niej bezprawne zapisy, godz ą w jego intere- sy. Wyniki analizy porównawczej postanowie ń zwartych we wzorcach Uczelni z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e ich tre ść jest zbie ż na. W tym stnie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e wszystkie, wymienione wy ż ej, ustawowe przes ł anki art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie [...] zosta ł y udowodnione. Skar ż ony przedsi ę biorca stosuje wzorce umowne, tre ść których zawiera postanowienia uznane za bezprawne i wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Poniewa ż oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana jest do bli ż ej nieokre ś lo- nej liczby jego kontrahentów, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych (zarówno obec- nych, jak i przysz ł ych studentów), nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie ma- my do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów. Maj ą c na uwadze powy ż ej poczynione ustalenia i rozwa ż ania nale ż y stwierdzi ć , ż e Uczelnia dopu ś ci ł a si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z tym orzeczono jak w punkcie I sentencji. W oparciu o art. 23 d ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […] Prezes Urz ę du nie uzna ł za praktyk ę naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów stosowania przez Akademi ę we wzorcu umownym pn.: „Umowa w sprawie warunków odp ł atno ś ci za studia niestacjo- narne w Akademii Morskiej w Szczecinie” zapisu zawartego w § 5 pkt 6 o tre ś ci: „W przy- padku niewniesienia w terminie op ł aty za studia Student mo ż e zosta ć skre ś lony z listy stu- dentów” , bowiem zgodnie z brzmieniem art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wy ż szym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów, m.in. w przypadku niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywa- niem studiów. Odnosz ą c si ę do kwestionowanego postanowienia organ antymonopolowy uzna ł , i ż zgod- ne jest ono z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, a w tej sytuacji jego stosowanie nie jest dzia ł alno ś ci ą bezprawn ą . St ą d orzeczono jak w pkt. II sentencji. 12 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Otrzymuje: Akademia Morska w Szczecinie ul. Wa ł y Chrobrego 1-2 70 – 500 Szczecin 70-310 SZCZECIN 13