RGD-18/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-4/08/WW Gda ń sk, dnia 15 maja 2008r. D ECYZJA NR RGD.18/2008 Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie prak- tyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy APiON spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w S ł upsku, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie tego przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na zamieszczeniu we wzorcu umownym o nazwie „UMOWA NR” nast ę puj ą cych postanowie ń : 1. „… W przypadku zmiany stawki podatku VAT, cena lokalu mieszkalnego okre ś lona w § 5 zostanie odpowiednio podwy ż szona/obni ż ona. Kupuj ą cy upowa ż nia Sprze- daj ą cego do wystawiania faktur VAT bez podpisu odbiorcy. Dodatkowo strony ustalaj ą , ż e w przypadku wprowadzenia innej op ł aty publicznoprawnej zwi ą zanej z budow ą lub nabywaniem nieruchomo ś ci, w tym lokalowych, cena ulegnie dodat- kowo adekwatnej zmianie”, zapis zawarty w § 5 ust. 9 umowy, 2. „… W przypadku nie stawienia si ę Kupuj ą cego, mimo skutecznego wyznaczenia daty odbioru Sprzedaj ą cy ma prawo dokona ć odbioru jednostronnego, sporz ą dza- j ą c na t ę okoliczno ść protokó ł i podpisuj ą c go jednostronnie..”, zapis zawarty w § 6 ust. 3 umowy, 3. „Wy łą cznie w ł a ś ciwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest s ą d po- wszechny w ł a ś ciwy miejscowo ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego”, zapis za- warty w § 12 ust. 4 umowy, które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę - powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone; co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów I STWIERDZA SI Ę ZANIECHANIA ICH STOSOWANIA Z DNIEM 13 LUTEGO 2008 R . UZASADNIENIE W roku 2007 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym) przeprowadzi ł badanie rynku us ł ug deweloper- skich. W ramach prowadzonych bada ń Delegatura UOKiK w Gda ń sku podda ł a analizie wzorce umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na terenie jej w ł a ś ciwo ś ci miejscowej. W toku badania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż przedsi ę biorca APiON spó ł ka z ograniczon ą od- powiedzialno ś ci ą z siedzib ą w S ł upsku (zwany dalej APiON), we wzorcu umowy pod na- zw ą : „UMOWA NR” stosuje postanowienia, których tre ś ci mo ż na uzna ć za to ż same z postanowieniami wzorców umownych, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 kodeksu post ę - powania cywilnego (zwanego dalej Rejestrem). W zwi ą zku z tym, postanowieniem nr 43 z dnia 6 lutego 2008r. – wszcz ę te zosta ł o z urz ę - du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę : APiON spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w S ł upsku , praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsument ó w, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – zwanej dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (…) lub zamiennie ustaw ą antymonopolow ą , polega- j ą cej na stosowaniu we wzorcu umownym pn. „UMOWA NR” (zwanym dalej tak ż e Umo- w ą ) postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uzna- nych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. W toku post ę powania, Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y z przeprowa- dzonej wcze ś niej kontroli wzorców umownych. Odnosz ą c si ę do zarzutów postawionych w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przedsi ę biorca pi- smem z dnia 22 lutego 2008r., poinformowa ł m.in., ż e zawarte wcze ś niej przez niego umowy o nabycie lokalu mieszkalnego zosta ł y zmienione w ten sposób, ż e wszystkie kwe- stionowane zapisy zosta ł y usuni ę te. Dotychczasowym klientom wys ł ano w dniu 15 lutego 2008r. dokument pn. „Aneks Nr 1 z dnia 13.02.2008, do umowy o nabycie lokalu z dnia 17 wrze ś nia 2007 roku”. Przedsi ę biorca wskaza ł tak ż e, „i ż prawnicy którzy pomagali nam przygotowa ć umow ę – na nasze polecenie uwzgl ę dniali równie ż zapisy rejestru postano- wie ń wzorców uznanych za niedozwolone”. P REZES U RZ Ę DU USTALI Ł NAST Ę PUJ Ą CY STAN FAKTYCZNY : APiON Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w S ł upsku zosta ł a zarejestro- wana w KRS pod nr 0000244713. Przedmiotem dzia ł ania przedsi ę biorcy jest m.in.: wyko- nywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych ze wznoszeniem budynków, kupno i sprze- da ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek, zagospodarowanie i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek, dzia ł alno ść w zakresie projektowania budowlanego, urbanistycznego, technologicznego. W kontaktach z klientami APiON pos ł uguje si ę on projektem umowy, które nast ę pnie kon- sumenci podpisuj ą chc ą c skorzysta ć z us ł ug /oferty tego przedsi ę biorcy. Projekt umowy przedstawiany konsumentom, przygotowany z góry przed zawarciem umo- wy, zawiera gotowe jednolite postanowienia, wpisywane nast ę pnie do konkretnych umów podpisywanych z klientami, stanowi ą c tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 K.c. Stosowany przez przedsi ę biorc ę , projekt wzorca umowy pod nazw ą „ UMOWA NR” zawie- ra mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienia: 2 1) „… W przypadku zmiany stawki podatku VAT, cena lokalu mieszkalnego okre ś lona w § 5 zostanie odpowiednio podwy ż szona/obni ż ona. Kupuj ą cy upowa ż nia Sprze- daj ą cego do wystawiania faktur VAT bez podpisu odbiorcy. Dodatkowo strony ustalaj ą , ż e w przypadku wprowadzenia innej op ł aty publicznoprawnej zwi ą zanej z budow ą lub nabywaniem nieruchomo ś ci, w tym lokalowych, cena ulegnie dodat- kowo adekwatnej zmianie”, zapis zawarty w § 5 ust. 9 umowy, 2) „… W przypadku nie stawienia si ę Kupuj ą cego, mimo skutecznego wyznaczenia daty odbioru Sprzedaj ą cy ma prawo dokona ć odbioru jednostronnego, sporz ą dza- j ą c na t ę okoliczno ść protokó ł i podpisuj ą c go jednostronnie...”, zapis zawarty w § 6 ust. 3 umowy, 3) „Wy łą cznie w ł a ś ciwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest s ą d po- wszechny w ł a ś ciwy miejscowo ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego”, zapis za- warty w § 12 ust. 4 umowy. M AJ Ą C NA UWADZE ZEBRANY MATERIA Ł DOWODOWY , P REZES U RZ Ę DU ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : Aby rozstrzygn ąć spraw ę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezb ę dnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczno ś ci, upowa ż nia dopiero Prezesa UOKiK do reali- zacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsument ó w. W ocenie Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy s ą lub mog ą by ć klientami przedsi ę biorcy. Skar ż onemu przedsi ę biorcy przedstawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…), który stanowi i ż , „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tego ż artyku ł u „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę - biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisa- ne do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego. (…).” Aby dzia ł ania przedsi ę biorcy - w tym przypadku APiON - mog ł y zosta ć uznane za sprzecz- ne powo ł anym wy ż ej przepisem art. 24 ustawy antymonopolowej, winny wi ę c spe ł nia ć łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: ujawnia ć si ę w obrocie konsumenckim, stanowi ć dzia ł anie bezprawne, naruszaj ą c jednocze ś nie zbiorowy interes konsumentów Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 K.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo- ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Niekwestionowana przez uczestnika post ę powania okoliczno ść zawierania umów sprzeda ż y lokalu mieszkalnego z osobami fizycznymi, na potrzeby zaspokojenia ich potrzeb bytowych i mieszkaniowych, jednoznacz- nie potwierdza fakt spe ł nienia pierwszej z przes ł anek powo ł anego wy ż ej przepisu ustawy antymonopolowej. Odno ś nie drugiej przes ł anki, tj. bezprawno ś ci, rozumianej jako dzia ł ania sprzecznego z przepisami prawa podnie ść nale ż y, i ż przedsi ę biorcy postawiony zosta ł zarzut narusze- nia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...), polegaj ą cy na stosowaniu w umowach zawie- ranych z konsumentami postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru 3 postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsi ę bior- cy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie posta- nowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci roz- szerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego . Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „ (…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedo- zwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo- ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „ (…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.kik. obejmuje rów- nie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w inte- resy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.o.kik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektyw- no ś ci (…)”. Nie jest, zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. St ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e postanowienia umów, miesz- cz ą ce si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której tre ść zostanie ustalona w opar- ciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W ocenie Prezesa Urz ę du zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu, zapisy wzorca umowy o nazwie „ UMOWA NR” stosowane przez APiON s ą to ż same z tre ś ci ą postano- wie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę po- wania cywilnego , odpowiednio pod numerami: 885, 364 oraz 1007 . I tak po pierwsze , postanowienie § 5 ust. 9 umowy o tre ś ci: „…W przypadku zmiany stawki podatku VAT, cena lokalu mieszkalnego okre ś lona w § 5 zostanie odpowiednio podwy ż szona/obni ż ona. Kupuj ą cy upowa ż nia Sprzedaj ą cego do wystawiania faktur VAT bez podpisu odbiorcy. Dodatkowo strony ustalaj ą , ż e w przypadku wprowadzenia innej op ł aty publicznoprawnej zwi ą zanej z budow ą lub nabywaniem nieruchomo ś ci, w tym loka- lowych, cena ulegnie dodatkowo adekwatnej zmianie”, nale ż y uzna ć nale ż y uzna ć za to ż - same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod numerem 885 , uznan ą uprzednio wyrokiem S ą - 4 du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolo- ne postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 18 maja 2005 r., (sygn. akt XVII AmC 86/03) S ą d uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne, o tre ś ci: „ Do ceny zostanie doliczony podatek VAT zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami. Na dzie ń podpisania umowy stawka podatku VAT na lokal mieszkalny wynosi 7%, a na gara ż i miejsce parkingowe 22%. W przypadku zmia- ny stawki podatku VAT nast ą pi odpowiednia zmiana ceny.” W uzasadnieniu tego wyroku S ą d stwierdzi ł i ż , w jego ocenie, ta „klauzula narusza art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 20 k.c., gdy ż przewiduj ą c mo ż liwo ść podniesienia ceny pozwany nie przewidzia ł mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy przez konsumenta. Zdaniem S ą du wzrost stawki podatku stanowi wprawdzie zdarzenie niezale ż ne od stron, jednak podatek VAT stanowi element ceny. Wzrost stawki podatku jest, zatem wzrostem ceny i konsument musi mie ć bezwzgl ę dnie zapewnione, stosownie do art. 385 3 pkt 20 k.c., prawo do odst ą pienia od umowy”. Tre ść § 5 ust. 9 stosowanego przez APiON wzorca umowy przewiduj ą cego ró ż nice cenowe uza- le ż nione od wysoko ś ci stawki podatku VAT równie ż nie ustanawia po stronie konsumenta, nabywcy nieruchomo ś ci, prawa do odst ą pienia od umowy w przypadku, gdy finalna cena ulegnie zmianie. Zatem skutek stosowania tego postanowienia jest identyczny do tego, które zosta ł o wpisane pod poz. 885 do Rejestru tzn. pozbawia konsumenta mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy w przypadku zmiany ceny. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł o- waniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej klauzul. I tak po drugie , postanowienie § 6 ust. 3, o tre ś ci: „… W przypadku nie stawienia si ę Ku- puj ą cego, mimo skutecznego wyznaczenia daty odbioru Sprzedaj ą cy ma prawo dokona ć odbioru jednostronnego, sporz ą dzaj ą c na t ę okoliczno ść protokó ł i podpisuj ą c go jedno- stronnie..”, nale ż y uzna ć za to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod numerem 364 , uznanymi uprzednio wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII AmC 55/03), za niedozwolone postanowienia umowne. W wyroku tym SOKiK uzna ł za niedozwolone, po- stanowienia umowne o tre ś ci: „W razie niestawiennictwa Kupuj ą cego w wyznaczonym terminie przekazania, sprzedaj ą cy dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i b ę - dzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedaj ą cego umowy w tym zakresie. Strony zgodnie ustalaj ą , ż e w takim przypadku Sprzedaj ą cy upowa ż niony jest do wystawienia od- powiedniej faktury” oraz „W sytuacji okre ś lonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny pro- tokó ł sporz ą dzony przez Sprzedaj ą cego zast ę puje protokó ł odbioru”. W uzasadnieniu do wyroku S ą d stwierdzi ł , i ż „Zapis postanowienia umownego (...) wzorca jest niedozwolony, gdy ż umo ż liwia pozwanemu bez obecno ś ci konsumenta dokona ć odbioru lokalu i zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy wobec konsu- menta, co w ś wietle art. 385 3 pkt 9 k.c. stanowi niedozwolon ą klauzul ę , gdy ż postano- wienie to ra żą co narusza interes konsumenta.” S ą d wskaza ł jednocze ś nie, i ż postanowie- nie umo ż liwiaj ą ce, kosztem interesu konsumenta, uznanie sporz ą dzonego pod jego nie- obecno ść jednostronnego protoko ł u odbioru lokalu za równowa ż ny z tym podpisanym przez obie strony umowy jest sprzeczne z tre ś ci ą przepisu art. 385 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 9 k.c., gdy ż przyznaje kontrahentowi konsumenta prawo do dokonywania wi ążą cej inter- pretacji umowy. Równie ż tre ść postanowienia stosowanego przez Spó ł k ę APiON przewiduje, i ż przedsi ę - biorca mo ż e dokona ć jednostronnego odbioru lokalu i sporz ą dzi ć stosowny protokó ł , co narusza wskazane przez S ą d w uzasadnieniu do ww. wyroku prawa konsumenta. Z tych te ż wzgl ę dów Prezes UOKiK uzna ł wymienione zapisy za to ż same, czego nie naruszaj ą 5 odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porównywanych klauzul. I tak po trzecie, postanowienie § 12 ust. 4 umowy o tre ś ci: „ Wy łą cznie w ł a ś ciwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest s ą d powszechny w ł a ś ciwy miejscowo ze wzgl ę du na siedzib ę Sprzedaj ą cego” , tak ż e nale ż y uzna ć za to ż same z tre ś ci ą klauzuli wpisanej do Rejestru pod numerem 1007. Wyrokiem SOKiK z dnia 23 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 156/05), za niedozwolone uznane zosta ł o postanowienie o tre ś ci: „Spory wynikaj ą ce z wykonania tej umowy roz- strzyga ć b ę dzie S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby spó ł ki” . Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsi ę biorc ę z klauzul ą umieszczon ą w Rejestrze pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e - pomi- mo braku identyczno ś ci literalnej – stosowanie jego wywo ł uje to ż same skutki, bowiem w przypadku powstania sporu na tle wykonywania umowy, zapisy te bezprawnie narzucaj ą konsumentom w ł a ś ciwo ść miejscow ą s ą du i ograniczaj ą ich prawa do wytoczenia powódz- twa, wynikaj ą ce z przepisów K.p.c. o w ł a ś ciwo ś ci ogólnej i przemiennej. Zgodnie z ustaw ą z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą i wy łą czn ą . Zasad ę w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej okre ś la art. 27 § 1 K.p.c. stanowi ą c, ż e „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą - zanych m.in. prawem rzeczowym na nieruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami pomi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonania, rozwi ą zania lub unie- wa ż nienia, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą dem w ł a ś ciwym dla miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone dokumentem. Przepisy art. 31 i nast. K.p.c. umo ż liwiaj ą po- wodowi dokonanie wyboru pomi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem ozna- czonym w tych przepisach, w zale ż no ś ci od tego, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 1 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron sto- sunku prawnego/umowy, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy pro- rogacyjnej, polegaj ą cej na tym, ż e strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mog ą cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas s ą dem wy łą cznie w ł a ś ciwym. W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umow- nego. Skuteczno ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron. Tak wi ę c w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci rozwi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i przemienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, je ż eli powodem jest konsument, to powództwo powinno zosta ć wnie- sione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby przedsi ę biorcy (art. 30 K.p.c.). Je ż eli natomiast po- wodem jest przedsi ę biorca, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę gu konsument ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej doty- 1 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996r., str. 164. 6 cz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umowy, w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d miejsca wykona- nia tej umowy. Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę - dzie s ą d w ł a ś ciwy wskazany we wzorcu stosowanym przez APiON. Przedsi ę biorca narzuca- j ą c konsumentowi ograniczenie mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń powsta ł ych na tle wyko- nywania umowy przyczynia si ę do pogorszenia jego sytuacji, co mo ż e by ć ź ród ł em niewy- gody i niepotrzebnej straty czasu, a tak ż e zb ę dnych wydatków. Zapis taki utrudnia mu ponadto skuteczn ą realizacj ę konstytucyjnego prawa do s ą du. 2 Reasumuj ą c za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowienia, zawarte we wzorcu „UMOWA NR” mieszcz ą si ę w hipotezach wymienionych klauzul wpi- sanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone – tre ść § 5 ust. 9 w klauzuli z poz. 885, tre ść § 6 ust. 3 w klauzuli z poz. 364, tre ść § 12 ust. 4 w klauzuli z poz. 1007. Tak ż e i trzeci ą przes ł ank ę , nale ż y uzna ć ze spe ł nion ą . Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumen- tów jako zbiorowo ś ci, to jest, sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodr ę bnionej in- dywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kr ę gu osób, do których dotar ł a i dotrze ć mo ż e oferta przedsi ę biorcy. W rozpatrywanej sprawie wy ż ej wymienione warunki zosta ł y spe ł nione. Oferta us ł ug deweloperskich zawieraj ą ca niedo- zwolone klauzule adresowana jest bowiem przez APiON, nie do ś ci ś le zindywidualizowane- go konkretnego konsumenta, lecz do z góry nieokre ś lonej, niemo ż liwej do zidentyfikowa- nia liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Skoro zatem kwestionowane zapisy analizowanego w niniejszym post ę powaniu wzorca umowy s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim, zgodnie z tre ś ci ą art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) uzna ć nale ż y za dzia ł anie bezprawne, stano- wi ą ce praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej sto- sowania. Jak wynika z ustale ń dokonanych w niniejszym post ę powaniu, obecnie stosowany przez przedsi ę biorc ę wzorzec umowy nie zawiera zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK po- stanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c. Ponadto, nie funkcjonuj ą ju ż w obrocie umowy zawierane na podstawie zakwestionowanego wzorca, poniewa ż przedsi ę biorca w dniu 13 lutego 2008r. aneksem nr 1 zmieni ł zawarte w dniu 17 wrze ś nia 2007r. z konsu- mentami umowy o nabycie lokalu w ten sposób, ż e usun ął z nich wszystkie kwestionowa- ne przez Prezesa UOKiK postanowienia umowne. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes UOKiK uzna ł , i ż z dniem 13 lutego 2008r. nast ą pi ł o zanie- chanie stosowania praktyki przez APiON spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzi- b ą w S ł upsku. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie (…), nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku, Prezes UOKiK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe inte- resy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowod- nienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę bior- cy. 2 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 7 Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsu- mentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o ochro- nie (…), Prezes UOKiK orzek ł jak w sentencji. Pouczenie: stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, w zwi ą zku z art. 479 28 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. OTRZYMUJE : APiON sp. z o.o. ul. 3Maja 44 76-200 S ł upsk 8