RGD-10/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./F AX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-8/06/07/WW Gda ń sk, dnia 6 kwietnia 2007r. DECYZJA nr RGD.10/2007 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Mini- strów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmia- nami), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy Koncern Ener- getyczny ENERGA SA w G., post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe inte- resy konsumentów, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , dzia- ł anie ww. przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na: - stosowaniu we wzorcu umownym pn. „Umowa Nr P/……/………./……../200… o przy łą - czenie do sieci elektroenergetycznej” postanowienia o tre ś ci: „W przypadku powstania sporu w trakcie wykonywania umowy strony b ę d ą d ąż y ł y do jego polubownego za- ł atwienia, a w razie braku porozumienia na drodze s ą dowej przed s ą dem w ł a ś ciwym miej- scowo dla siedziby Przedsi ę biorstwa sieciowego” , które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umów, uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 K.p.c. i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 17 stycznia 2007r. UZASADNIENIE Delegatura UOKiK w Gda ń sku, w wyniku z prowadzonych w 2006r. post ę powa ń wyja ś niaj ą cych, uzyska ł a m.in. wzorzec umowny stosowany przez Koncern Energetyczny ENERGA SA z siedzib ą w G. – Oddzia ł w G. (zwanego dalej Koncernem lub zamiennie ENERG Ą , dostawc ą ). Analiza przedmiotowego wzorca, przeprowadzona w kierunku okre ś lonym celem post ę powa ń wyja ś niaj ą cych, wykaza ł a, ż e zawiera ł on w § 12 postanowienie o nast ę puj ą - cej tre ś ci: „W przypadku powstania sporu w trakcie wykonywania umowy strony b ę d ą d ą - ż y ł y do jego polubownego za ł atwienia, a w razie braku porozumienia na drodze s ą dowej przed s ą dem w ł a ś ciwym miejscowo dla siedziby Przedsi ę biorstwa sieciowego”. Klauzula ta jest zbie ż na w swojej tre ś ci z postanowieniem umownym uznanym przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone (por. m.in. wyrok S ą du Okr ę gowego w War- szawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 pa ź dziernika 2004r., sygn. akt XVII Amc 101/03 i wpisana do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 353. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, w dniu 14 grudnia 2006r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urz ę du lub organem anty- monopolowym) wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm. - zwanej dalej ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, lub ustaw ą antymonopolow ą ) przeciwko przedsi ę biorcy Koncern Energetyczny ENERGA SA w G., post ę powanie w spra- wie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, pod zarzutem za- stosowania w tre ś ci wzorca pn.: „ Umowa Nr P/……/………./……../200… o przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej”, postanowienia zawartego w § 12. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania z dnia 18 grudnia 2006r., Koncern pismem z dnia 5 stycznia 2007r. poinformowa ł m.in., ż e: – stosowane w poszczególnych Oddzia ł ach Koncernu druki umów o przy łą cze- nie do sieci elektroenergetycznej s ą projektami, których zapisy na drodze negocjacji pomi ę dzy stronami mog ą ulega ć zmianom, – w ś lad za otrzymanym zawiadomieniem dokonano wst ę pnej analizy zapisów projektów umów o przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej pod k ą tem funkcjonowania w nich kwestionowanego zapisu, – w celu uwzgl ę dnienia zg ł oszonych w wyniku zawiadomienia o wszcz ę ciu po- st ę powania zastrze ż e ń zwi ą zanych z regulacjami dotycz ą cymi kwestii wska- zania w ł a ś ciwego s ą du przed którym mia ł yby si ę toczy ć post ę powania wysto- sowano pismo do poszczególnych Oddzia ł ów o niezw ł oczn ą zmian ą zapisów stosowanych wzorców umów w taki sposób, aby sporne sprawy rozpatrywa ł wy łą cznie „w ł a ś ciwy s ą d powszechny” i wprowadzenie tych zmian do umów o przy łą czenie do sieci do dnia 12 stycznia 2007r., – w najbli ż szym czasie w Koncernie obowi ą zywa ć b ę dzie ujednolicony wzorzec umowy o przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej. W toku prowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Spó ł ka Akcyjna Koncern Energetyczny ENERGA z siedzib ą w G. zosta ł a zareje- strowana pod nr RHB 8908 przez S ą d Rejonowy w G. XII Wydzia ł Gospodarczy Rejestro- wy. Zgodnie z KRS nr 0000033455 (stan na dzie ń 12 grudnia 2006r.) jednym z Oddzia ł ów Spó ł ki jest Oddzia ł w G. Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest m.in.: 9 wytwarzanie energii elektrycznej, 9 przesy ł anie energii elektrycznej, 9 dystrybucja i sprzeda ż energii elektrycznej, 9 wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie obiektów liniowych: ruroci ą gów, linii elektroenergetycznych, elektrotrakcyjnych i telekomunika- cyjnych-przesy ł owych. Strona post ę powania stosowa ł a w Oddziale w G. w okresie do dnia 16 stycznia 2007r. w obrocie z konsumentami wzorzec umowny pn. „Umowa Nr 2 P/……/………./……../200… o przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej”, który w § 12 za- wiera ł postanowienie o tre ś ci: „W przypadku powstania sporu w trakcie wykonywania umowy strony b ę d ą d ąż y ł y do jego polubownego za ł atwienia, a w razie braku porozumie- nia na drodze s ą dowej przed s ą dem w ł a ś ciwym miejscowo dla siedziby Przedsi ę bior- stwa sieciowego” . W pi ś mie otrzymanym przez organ antymonopolowy w dniu 21 lutego 2007r., datowanym na dzie ń 19 stycznia 2007r., dostawca energii elektrycznej o ś wiadczy ł , i ż wzo- rzec umowny stosowany dotychczas przez Oddzia ł Koncernu w G., którego tre ść sta ł a si ę podstaw ą wszcz ę cia niniejszego post ę powania, zosta ł w dniu 17 stycznia 2007r. zmieniony w ten sposób, ż e obecnie § 12 ma nast ę puj ą ce brzmienie: „W przypadku powstania sporu w trakcie wykonywania umowy strony b ę d ą d ąż y ł y do jej polubownego za ł atwienia, a w razie braku porozumienia, na drodze s ą dowej przed w ł a ś ciwym s ą dem powszechnym”; do powo ł anego wy ż ej pisma skar ż ony do łą czy ł zmodyfikowany, zgodny z przepisami prawa, wzorzec umowy. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Instrumenty przewidziane przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, wykorzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczestnikami rynku w dwojakiego rodzaju sytuacjach, tj. wówczas, gdy przedsi ę biorcy ci: 9 nadu ż ywaj ą zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw (art. 8 ust. 2 pkt 7 - praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ), 9 naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, np. dzia ł aj ą wobec konsu- mentów w sposób bezprawny (art. 23a ust. 1), naruszaj ą obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, czy sto- suj ą wzorce umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzor- ców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 47945 K.p.c. (art. 23a ust. 2). Dla udowodnienia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów nie jest wymagane wykazanie, ż e zajmuje on szczególn ą , kwalifikowan ą (dominuj ą c ą ) pozycj ę na rynku. Ź ród ł em tego rodzaju praktyk nie jest bo- wiem jedynie si ł a ekonomiczna i w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofesjonalnymi uczestnikami obrotu, przejawiaj ą ca si ę nie tyle w indywidualnych transakcjach, co w relacjach z nieskonkretyzowan ą - co do ilo ś ci - grup ą odbiorców. Mo ż - na wi ę c wówczas mówi ć o wspólnej cesze stosunków danego rodzaju, nawi ą zywanych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentami. Dla rozstrzygni ę cia, czy – w danym przypadku – mamy do czynienia ze zbiorowym interesem, koniecznym i wystarczaj ą cym jest wi ę c spe ł nienie przes ł anki, ż e kwestionowanymi dzia ł aniami s ą , lub mog ą by ć dotkni ę ci obecni, czy nawet potencjalni klienci przedsi ę biorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie prawnej. Zakazane s ą wi ę c takie zachowania przedsi ę biorców, które naruszaj ą uprawnienia nieprofesjonalnych uczestników rynku, poprzez stosowanie wobec nich dzia- ł a ń , jak zaznaczono ju ż wcze ś niej okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i 2. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bez- prawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indy- widualnych interesów konsumentów”. Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy „Za 3 praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stoso- wanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzor- ców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę po- wania cywilnego, […]”. Dla orzeczenia, ż e konkretne zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy stanowi prze- jaw stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wy- kazanie i udowodnienie, ż e podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł anie: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, a wi ę c w relacjach pomi ę dzy pod- miotem posiadaj ą cym przymiot przedsi ę biorcy a konsumentami, 9 nie odnosi si ę do indywidualnych przypadków, ale charakteryzuje stan re- lacji zawieranych z pewn ą zbiorowo ś ci ą konsumentów, 9 jest bezprawne, 9 godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e stronami umowy Nr P/……/………./……../200… o przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej, stosowanej w dacie wszcz ę cia post ę powania byli: 9 Koncern Energetyczny ENERGA SA w G., a wi ę c przedsi ę biorca, przez któ- rego – zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł al- no ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) – rozumie si ę osob ę fizyczn ą , prawn ą i jednostk ę organizacyjn ą nie b ę d ą c ą osob ą prawn ą , któ- rej odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą , 9 konsument zgodnie z art. 221 Kodeksu cywilnego konsumentem jest oso- ba fizyczna lub prawna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bez- po ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Umowa zawierana jest wi ę c w obrocie konsumenckim przez „profesjonalist ę ”, b ę d ą cego synonimem przedsi ę biorcy oraz nieprofesjonalnego uczestnika obrotu, tj. kon- sumenta, któremu przedk ł adany jest opracowany i stosowany w stosunkach z klientami indywidualnymi przez Spó ł k ę ENERGA wzorzec umowny. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zmianami), mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą oraz wy łą czn ą . Zasad ę , w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, konstytuuje art. 27 K.p.c. w § 1: „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu po- zwany ma miejsce zamieszkania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą zanych m.in. z prawem rzeczo- wym na nieruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami mi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą d miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone do- kumentem. Przepisy te (art. 31 i nast ę pne K.p.c.) umo ż liwiaj ą powodowi dokonanie wybo- ru pomi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w zale ż no ś ci od tego, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 1 Nie jest zatem dopuszczalne 1 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I., pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 164. 4 narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej. Zgodnie z jego tre ś ci ą , strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub spo- rów mog ą cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas wy łą cznie w ł a ś ciwy. W ś wietle przytoczo- nego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skutecz- no ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron, poprzez zawarcie sto- sownej umowy prorogacyjnej, okre ś lonej w art. 46 K.p.c. Nie mo ż e by ć za tak ą poczyty- wany, wzorzec stosowany przez Spó ł k ę , gdy ż zawiera on zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych przez przedsi ę biorc ę , bez wspó ł - udzia ł u i woli jego kontrahentów. Jest to zatem wzorzec umowny, poprzez który definiuje si ę w literaturze przedmiotu 2 wszelkie jednostronnie przygotowane z góry, przed zawar- ciem umowy, gotowe klauzule, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. i jako taki, nie mo ż e by ć rozpatrywany jako wyraz woli obu stron czyli umowa. Bezspornym jest, co wykazano w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, i ż przedsi ę biorca stosuje wzorce umowne w stosunku do swoich klientów, nie zawiera za ś umów indywidualnie uzgadnia- nych. Wzorzec umowny jako akt o charakterze ogólnym, narzucony przez proponenta jego kontrahentowi, mo ż e stanowi ć zagro ż enie dla interesów drugiej strony, bowiem 3 : 9 wy łą cza swobod ę oceny sytuacji i podj ę cia decyzji przez kontrahenta pro- ponenta, 9 bardzo cz ę sto zawiera postanowienia krzywdz ą ce drug ą stron ę , nierów- nomiernie okre ś laj ą c ryzyko transakcji, zawieraj ą c niesymetryczne roz ł o- ż enie praw i obowi ą zków, przyznaj ą c tylko proponentowi uprawnienia kszta ł tuj ą ce stosunek prawny, zawieraj ą c wy łą czenia poziomu ochrony przyznanej s ł abszej stronie przez samo prawo, 9 wzorce finguj ą istnienie konsensusu na, w rzeczywisto ś ci niechciane, klau- zule, 9 wzorce manewruj ą mo ż liwo ś ciami wynikaj ą cymi z wyboru prawa w ł a ś ci- wego, co niesie ze sob ą zagro ż enie dla ekonomicznych interesów konsu- menta, a nierzadko i dla jego bezpiecze ń stwa i zdrowia. Z tych te ż powodów stosowane przez przedsi ę biorców wzorce umowne podle- gaj ą szczególnemu nadzorowi i sta ł ej kontroli. Specjalne instrumenty tej kontroli zosta ł y wprowadzone do kodeksu cywilnego w wyniku dokonanej w 2000r. nowelizacji tego aktu prawnego. Dotycz ą one m.in. kontroli tre ś ci wzorca, która ma charakter abstrakcyjny i obejmuje poszczególne jego przepisy „klauzule”, pojedynczo lub zbiorowo, czyli ca ł y wzo- rzec lub jego okre ś lone fragmenty. Zgodnie z przepisami art. 385 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny: „ W razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które w szczególno ś ci wy łą czaj ą jurysdykcj ę s ą dów polskich lub poddaj ą spraw ę pod rozstrzygniecie s ą du polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a tak- 2 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 3 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 76. 5 ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a- ś ciwy.” Postanowienia, o których mowa w zdaniu poprzednim, nale żą zatem do tzw. klau- zul niedozwolonych, obj ę tych domniemaniem abuzywno ś ci. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji [...], „za prakty- k ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego ...”. Dla bytu praktyki, okre ś lonej powo ł anym przepisem niezb ę dnym jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zosta ć uznane za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego reje- stru, prowadzonego przez organ do tego uprawniony. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez sto- sowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Organem wyzna- czonym do prowadzenia tego rejestru i dokonywania wpisów do rejestru bezprawnych klauzul umownych jest, zgodnie z art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W oparciu o przeprowadzon ą analiz ę przepisów wzorców obowi ą zuj ą cych kon- trahentów skar ż onego (konsumentów) ustalono, ż e okre ś lone zapisy ww. wzorca zbie ż ne s ą z brzmieniem niedozwolonego postanowienia umownego wpisanego do rejestru posta- nowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone m.in. wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 pa ź dziernika 2004 r., sygn. akt XVII Amc 101/03, o tre ś ci: „Wszelkie sprawy jakie mog ą powsta ć w zwi ą zku z realizacj ą umowy strony b ę d ą rozstrzyga ć w drodze negocjacji, a w przypadku niemo ż no- ś ci osi ą gni ę cia porozumienia przez S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla siedziby ZEORK S.A.” W ocenie organu antymonopolowego za ca ł kowicie zasadne nale ż y przyj ąć sta- nowisko reprezentowane przez S ą d Apelacyjny, który rozpatruj ą c sprawy z zakresu niedo- zwolonych postanowie ń umownych (por. wyroki S ą du Apelacyjnego w Warszawie VI Wy- dzia ł Cywilny z dnia 29.09.2005r, sygn. akt VI ACa 381/05 oraz z dnia 16.11.2005r., sygn. akt VI ACa 473/05) stwierdzi ł m.in., ż e „Celem post ę powania w sprawach o uznanie po- stanowie ń wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, do- konana w oderwaniu od konkretnej umowy, za ś wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Rozszerzona prawomocno ść materialna takich wyroków stanowi przeszkod ę procesow ą dla ponownego rozpoznawania sprawy dotycz ą cej uznania za nie- dozwolone postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y uznane za niedozwolone prawo- mocnymi wyrokami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzonego zgodnie z art. 479 45 k.p.c. Wpisanie do reje- stru wzorca umowy uznanego za niedozwolony wy łą cza ponowne wytoczenie powództwa w tym przedmiocie, tak ż e przez osob ę nie bior ą c ą udzia ł u w sprawie, w której wyrok wy- 6 dano, za ś pozew obejmuj ą cy takie powództwo podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. – takie stanowisko zaj ął S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 19 grudnia 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005//2/25)”. Nale ż y wi ę c przyj ąć , zgodnie z art. 479 43 K.p.c., ż e orzeczenie s ą du w danej sprawie ma skutek tak ż e wobec osób trzecich, st ą d za niedozwolone mog ą zosta ć uznane tak ż e postanowienia umowne stosowane przez innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść , czy dokonana wyk ł adnia j ę zykowa, wskazuj ą na identyczny zamiar b ą d ź skutek prawny. Warunkiem koniecznym i wystarczaj ą cym dla uznania danego zachowania przedsi ę biorcy za bezprawne i godz ą ce w interesy konsumentów nie jest wi ę c, aby zacho- wana by ł a literalna identyczno ść obu porównywanych klauzul. Niewielkie, czy nieznacz ą ce ró ż nice, modyfikacje tre ś ci warunków umownych, nie przes ą dzaj ą o braku mo ż liwo ś ci uznania kontrolowanych postanowie ń równie ż za niedozwolone, je ż eli tylko wskutek sto- sowania takich warunków umownych dochodzi do naruszenia takich samych praw kontra- henta przedsi ę biorcy, zwykle konsumenta indywidualnego. Z porównania kwestionowanego zapisu umowy i postanowienia umieszczonego w rejestrze wynika, ż e tre ś ci tych przepisów s ą na tyle zbie ż ne z brzmieniem wskazanej klauzuli, i ż mo ż na przyj ąć , ż e mamy do czynienia z tym samym postanowieniem umow- nym. Porównywane warunki konstytuuj ą w sposób identyczny zarówno prawa jak i obo- wi ą zki kontrahentów (konsumentów), a w szczególno ś ci ograniczaj ą w ł a ś ciwo ść rozstrzy- gania sporów do wskazanego s ą du. Dla postawienia przedsi ę biorcy zarzutu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbio- rowe interesy konsumentów, konieczne jest spe ł nienie dwóch przes ł anek: 9 bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy, 9 wykazanie, ze dzia ł anie to narusza zbiorowe interesy konsumentów. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e wszystkie ww. ustawowe przes ł anki art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie [...] zosta ł y spe ł nione. Bezprawno ść dzia ł ania polega na sto- sowaniu przez skar ż onego przedsi ę biorc ę wzorca umownego, którego tre ść zawiera ł a po- stanowienie uznane za bezprawne i wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych. Jego dzia ł ania koliduj ą zatem z przepisami prawa, co jest wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania ich za bezprawne (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod re- dakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s. 38-39). Ponadto, zgodnie z tre ś ci ą powo ł anego art. 385 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, za niedozwolone nale ż y uzna ć takie postanowienia umowy, które m.in. narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. W ś wietle ustale ń stanu faktycznego oraz poczynionych wy ż ej rozwa ż a ń , nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e z tak ą sytuacj ą mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Istot ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Przy czym przez zbio- rowy interes rozumie si ę interes ogó ł u konsumentów. W przedmiotowej sprawie bezpraw- nym dzia ł aniem przedsi ę biorcy jest stosowanie postanowie ń uznanych przez S ą d Okr ę go- wy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone, które naru- szaj ą interes konsumentów poprzez jednostronne narzucenie jurysdykcji s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby Sprzedawcy, a tym samym ograniczaj ą dyspozytywno ść art. 27 i 28 K.p.c. Ze wzgl ę du na to, ż e oferta przedsi ę biorcy kierowana by ł a i jest do bli ż ej nieokre ś lonej liczby klientów, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych, uzna ć nale ż y, ż e zachowanie przed- si ę biorcy wype ł nia ł o dyspozycj ę art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji [...], doty- 7 cz ą c ą stosowania wzorców, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umo- wy uznanych za niedozwolone o którym stanowi art. 479 45 K.p.c. Zgodnie jednak z brzmieniem art. 23e ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania zarzucanej praktyki, Prezes Urz ę du nie wydaje decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumen- tów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania. W takiej sytuacji organ antymonopolowy zgodnie z ust. 2 tego ż artyku ł u wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbioro- we interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W przedmiotowej sprawie uzna ć nale ż y, ż e Koncern Energetyczny ENERGA SA w G., sporz ą dzaj ą c m.in. nowy wzorzec umowny pn. Umowa Nr P/……/………./……../200… o przy łą czenie do sieci elektroenergetycznej, stosowany w Oddziale w G., zaniecha ł sto- sowania zarzucanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 17 stycznia 2007r. Maj ą c na uwadze wszystkie okoliczno ś ci sprawy, organ antymonopolowy orzek ł jak w sentencji. P OUCZENIE : Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwu- tygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów w Gda ń sku. 8