RBG-26/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 22 wrze ś nia 2004 roku RBG-61-10/04/MW Pani Alicja Jodko – Kowalska, adw. Ul. Kaprów 4A 80-316 Gda ń sk Decyzja nr RBG 26/2004 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 2003 nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891) oraz § 3 ust, 2 i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie naruszania zbiorowych interesów konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Panu Cezaremu Biedrzyckiemu, prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą P.H.U. TRIAX z siedzib ą w Gda ń sku – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 23d 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 2003 nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891) stwierdza si ę , i ż praktyka polegaj ą ca na nie informowaniu we wzorcu umowy abonamentowej o korzystanie z telewizji kablowej o prawie odst ą pienia od umowy przy zmianie pakietu przez operatora nie narusza zbiorowych interesów konsumentów; II. na podstawie art. 23a ust. 1 i 2, art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 2003 nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891), art. 61 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 roku Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. z 2004 roku nr 171 poz. 1800) uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nierzetelne informowanie we wzorcu umowy abonamentowej o korzystanie z telewizji kablowej o przes ł ankach oraz formie, w jakiej dokonuje si ę zmian cen za ś wiadczenie us ł ug i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania Uzasadnienie: Przedsi ę biorca Cezary Biedrzycki jest operatorem Telewizji Kablowej w Rypinie. Dzia ł alno ść tego przedsi ę biorcy analizowana by ł a przez Delegatur ę UOKiK w Bydgoszczy (dzia ł aj ą c ą na podstawie upowa ż nienia Prezesa Urz ę du) w toku post ę powania antymonopolowego, prowadzonego z wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Rypinie. W toku post ę powania antymonopolowego Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Rypinie podnosi ł , i ż wzorzec umowny, stosowany przez przedsi ę biorc ę Cezarego Biedrzyckiego nie posiada istotnych elementów: 1. brak postanowienia, które gwarantowa ł oby konsumentom prawo do odst ą pienia od umowy przy zmianie pakietu przez operatora; 2. brak wskazania przes ł anek zmian ceny za ś wiadczenie us ł ug, pomimo, ż e obowi ą zek taki nak ł ada art. 35 ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Brak wymienionych wy ż ej elementów w umowie, dawa ł podstawy do podejrzewania, i ż uniemo ż liwia si ę konsumentom efektywne dochodzenie swych praw wzgl ę dem operatora w wypadku jakichkolwiek zmian oferty programowej. Maj ą c na uwadze powy ż sze, Prezes Urz ę du, postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2004 roku wszcz ął post ę powanie w sprawie naruszania zbiorowych interesów konsumentów. Pe ł nomocnik strony niniejszego post ę powania, w pi ś mie z dnia 17 sierpnia 2004 roku , przedstawi ł nast ę puj ą ce stanowisko w sprawie stawianych mu zarzutów: Ad pkt. 1 wyra ż ono przekonanie, ż e wprowadzony do aktualnie obowi ą zuj ą cej umowy zapis o mo ż liwo ś ci rozwi ą zania umowy bez obowi ą zku wskazania przyczyn oraz ponoszenia z tego tytu ł u jakichkolwiek kosztów – jest zapisem najbardziej trafnym i korzystnym dla konsumenta. Trafno ść takiego stanowiska, zdaniem pe ł nomocnika strony post ę powania, znajduje swoje uzasadnienie równie ż w tre ś ci zawartej w art. 385 3 ust. 14 KC i jest zgodna z intencj ą ustawodawcz ą ; Ad pkt 2 zgodnie z tre ś ci ą art. 35 ust. 3 ustawy Prawo telekomunikacyjne ustawodawca wprowadzi ł obowi ą zek okre ś lonej formy zachowania ka ż dego operatora, nie wskazuj ą c jednocze ś nie, i ż akurat te postanowienia „wyj ą tkowo” maj ą by ć wprowadzone do tre ś ci zawieranych umów Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – zgodnie z ust. 2 cyt. wy ż ej artyku ł u - uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479[45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W post ę powaniach tych nie ma obowi ą zku wykazywania dominuj ą cej pozycji na rynku przedsi ę biorcy, któremu stawia si ę zarzut naruszania zbiorowych interesów konsumentów. 2 Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wymaga zatem spe ł nienia dwóch przes ł anek: a. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. b. bezprawno ś ci dzia ł ania Zbiorowy interes konsumentów Art. 22 1 KC zawiera legaln ą definicj ę konsumenta, zgodnie z któr ą „ za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . ” Punkt 2 preambu ł y Dyrektywy 98/27/EC Parlamentu Europejskiego oraz Rady Unii Europejskiej z dnia 19 maja 1998 roku w sprawie nakazów wydawanych w celu ochrony interesów konsumentów: „ Zbiorowe interesy oznaczaj ą interesy, które nie stanowi ą skumulowanych interesów poszczególnych osób poszkodowanych z racji naruszenia ”. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców dotyczy, lub mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć – Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów, cho ć by liczba pokrzywdzonych konsumentów by ł a bardzo du ż a. W niniejszej sprawie kwestionowana praktyka operatora telewizji kablowej oddzia ł ywa ł a na ka ż dego rzeczywistego i potencjalnego abonenta telewizji kablowej. Ka ż dy konsument, który zawar ł ze stron ą niniejszego post ę powania umow ę o ś wiadczenie us ł ugi, polegaj ą cej na dostarczaniu telewizji kablowej nie by ł prawid ł owo informowany o zmianach cen. Nie ulega wi ę c w ą tpliwo ś ci, i ż zbiorowy interes konsumentów zosta ł naruszony. Bezprawno ść dzia ł ania Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, i ż praktyka, polegaj ą ca na nie informowaniu we wzorcu umowy abonamentowej o korzystanie z telewizji kablowej o prawie odst ą pienia od umowy przy zmianie pakietu przez operatora nie posiada cechy bezprawno ś ci. Analizowany w toku niniejszego post ę powania wzorzec umowny w § 17 zawiera nast ę puj ą ce postanowienie: „Umowa zawarta jest na czas nieokre ś lony. Okres wypowiedzenia wynosi jeden miesi ą c bez konsekwencji finansowych dla obu stron”. Konsument ma zatem zagwarantowane prawo do wypowiedzenia umowy – zachowaniem miesi ę cznego okresu wypowiedzenia – w ka ż dym przypadku, równie ż gdy zmiany pakietu przez operatora. Praktyka informowania konsumentów o podwy ż kach abonamentu za telewizj ę kablow ą jedynie w programie informacyjnym przedsi ę biorcy (§ 3 wzorca) narusza obowi ą zuj ą ce prawo. Zgodnie z art. 35 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 lipca 2000 roku Prawo telekomunikacyjne, „ operatorzy ustalaj ą ceny us ł ug telekomunikacyjnych, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowi ą inaczej. Ceny us ł ug telekomunikacyjnych s ą ustalane na podstawie przejrzystych i obiektywnych kryteriów. W razie podwy ż szenia cen us ł ug telekomunikacyjnych operator jest obowi ą zany - z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego - do: 1) w przypadku abonentów - powiadomienia ich o tym na pi ś mie, 2) w pozosta ł ych przypadkach - podania tego do publicznej wiadomo ś ci.” 3 Od 3 wrze ś nia 2004 roku wesz ł a w ż ycie nowa ustawa Prawo telekomunikacyjne z dnia 16 lipca 2004 roku (Dz.U. z 2004 roku nr 171 poz. 1800), która w art., 61 ust. 5 i 6 stanowi: W razie podwy ż szenia cen us ł ug telekomunikacyjnych dostawca publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych jest obowi ą zany, z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego, do powiadomienia: 1) o tym abonentów na pi ś mie; 2) innych ni ż abonenci u ż ytkowników poprzez podanie tego do publicznej wiadomo ś ci. 6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, abonent powinien zosta ć poinformowany tak ż e o prawie wypowiedzenia umowy z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen, a tak ż e o tym, ż e w razie skorzystania z tego prawa dostawcy publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych nie przys ł uguje roszczenie odszkodowawcze, z zastrze ż eniem art. 57 ust. 6. Strona post ę powania uchybia obowi ą zkowi rzetelnego informowania abonentów o zmianach cen, stoj ą c na stanowisku, i ż za wystarczaj ą c ą (o zmianie op ł aty abonamentowej) uwa ż a si ę informacj ę w programie informacyjnym przedsi ę biorstwa (vide § 3 wzorca). Zdaniem Prezesa Urz ę du operacj ę informowania na pi ś mie abonentów o zmianach cen, mo ż na przeprowadzi ć , bez zaanga ż owania du ż ych kosztów, do łą czaj ą c krótka informacj ę do faktur za ś wiadczone us ł ugi. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem bydgoskiej delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów . 4