RBG-15/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 3 czerwca 2004 roku RBG-61-04/04/MW Decyzja nr RBG 15/2004 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 2003 nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891) oraz § 3 ust, 2 i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie naruszania zbiorowych interesów konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Grupie Finansowo Handlowej „NOVA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: na podstawie art. 23c ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nie przekazywanie na konta wierzycieli nale ż no ś ci wp ł acanych przez konsumentów za po ś rednictwem sieci punktów pod nazw ą Multikasa. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania na podstawie art. 23c ust. 2 wymienionej na wst ę pie ustawy, w celu zapewnienia wykonania nakazu zaniechania praktyki, o której mowa w sentencji niniejszej decyzji zobowi ą zuje si ę Grup ę Finansowo Handlow ą „NOVA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku do jednokrotnego opublikowania w dziennikach Gazeta Olszty ń ska oraz Dziennik Ba ł tycki og ł oszenia nast ę puj ą cej tre ś ci: „Wykonuj ą c nakaz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, informuje si ę , i ż konsumenci, którzy p ł acili rachunki za po ś rednictwem punktów pod nazw ą „Multikasa” a ś rodki te nie wp ł yn ęł y na konta wierzycieli powinni wyst ą pi ć o zwrot tych kwot do Grupy Finansowo Handlowej „NOVA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku (ul. Doki 1), jako podmiotu który nie wykona ł obowi ą zku przelania pieni ę dzy na wskazywane przez konsumentów rachunki bankowe” . Og ł oszenie powinno by ć opublikowane w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, w module o kszta ł cie kwadratu, którego ka ż da z kraw ę dzi ma wymiary co najmniej 84 mm czcionk ą wielko ś ci co najmniej „10”. Na podstawie art. 100 e cytowanej wy ż ej ustawy, nadaje si ę decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. Uzasadnienie: Grupa Finansowo Handlowa NOVA Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku (zwana te ż dalej Spó ł k ą ) otworzy ł a na terenie Olsztyna, Malborka, Tczewa, Stargardu Gda ń skiego, Karlina, Bia ł ogardu i Ostródy sieci punktów pod nazw ą Multikasa, za po ś rednictwem których konsumenci mog ą uiszcza ć op ł aty na rzecz rozmaitych us ł ugodawców (np. zak ł adów energetycznych, TP S.A. itp.). Rachunki wp ł acane za po ś rednictwem punktów pn. Multikasa nie trafia ł y na konta wierzycieli. Pismem z dnia 26 kwietnia 2004 roku Prezes Zarz ą du, Dyrektor Generalny Spó ł ki poinformowa ł a Prezesa Urz ę du, i ż wszystkimi przelewami zajmowa ł si ę wspólnik Spó ł ki Pan Marcin Stefa ń ski mia ł dopu ś ci ć si ę przyw ł aszczenia pieni ę dzy klientów, p ł ac ą cych rachunki za po ś rednictwem punktów p ł atno ś ci „Multikasa”. Spraw ę prowadzi Prokuratura Powiatowa w Tczewie. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Spó ł ki w pi ś mie z dnia 10 maja 2004 roku, do stycznia 2004 roku, powodem opó ź nie ń w przekazywaniu pieni ę dzy by ł o przetrzymywanie ś rodków na koncie Grupy Finansowo Handlowej „NOVA”, natomiast od stycznia 2004 roku rozpocz ął si ę proces przyw ł aszczania wszystkich pieni ę dzy przez wspólnika Spó ł ki oraz wspó ł pracuj ą c ą z nim osob ę zatrudnion ą w Spó ł ce. W rezultacie ś rodki pieni ęż ne, wp ł acone przez konsumentów, za po ś rednictwem punktów pod nazw ą Multikasa, tytu ł em op ł at za rozmaite us ł ugi (np. dostawy energii, telefon) lub regulowania zobowi ą za ń (np. raty kredytów) nie trafia ł y na konta wierzycieli. Informacj ę o licznych skargach na dzia ł alno ść Spó ł ki przekaza ł a Prezesowi Urz ę du Federacja Konsumentów w Olsztynie – tamtejszy Klub Federacji Konsumentów przyj ął – wed ł ug stanu na dzie ń 1 marca 2004 roku 33 zg ł oszenia telefoniczne i osobiste od osób, które op ł aca ł y rachunki za po ś rednictwem punktów p.n. „Multikasa”. W oparciu o ustalony stan faktyczny, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – zgodnie z ust. 2 cyt. wy ż ej artyku ł u - uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479[45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wymaga zatem spe ł nienia dwóch przes ł anek: a. Naruszenia zbiorowego interesu konsumentów b. Bezprawno ś ci dzia ł ania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Punkt 2 preambu ł y Dyrektywy 98/27/EC Parlamentu Europejskiego oraz Rady 2 Unii Europejskiej z dnia 19 maja 1998 roku w sprawie nakazów wydawanych w celu ochrony interesów konsumentów: „Zbiorowe interesy oznaczaj ą interesy, które nie stanowi ą skumulowanych interesów poszczególnych osób poszkodowanych z racji naruszenia”. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców dotyczy, lub mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W niniejszej sprawie ka ż da osoba, która zawar ł a umow ę z Grup ą Finansowo Handlow ą „NOVA” Sp. z o.o. w punktach „Multikasa” dotycz ą c ą przelania kwot z tytu ł u op ł at rachunków, sp ł aty rat itp. popada ł a w zw ł ok ę w spe ł nieniu ś wiadczenia. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien przeto, w my ś l art. 6 KC, wykaza ć przedsi ę biorca /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 roku nr 153 poz. 1503) czynem nieuczciwej konkurencji jest dzia ł anie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, je ż eli zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy lub klienta. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż najpierw nieuzasadnione przetrzymywanie a nast ę pnie nie przelewanie wp ł aconych przez konsumentów ś rodków na konta wierzycieli by ł o dzia ł aniem bezprawnym (narusza ł o cytowany wy ż ej art. 3 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). Konsumenci, których ś rodki nie zosta ł y przekazane przez Spó ł k ę wierzycielom znale ź li si ę w zw ł oce ze spe ł nieniem ś wiadcze ń , do których byli zobligowani i w zwi ą zku z tym nara ż eni zostali (bez w ł asnej winy) na konieczno ść ponoszenia dodatkowych op ł at za nieterminowe wywi ą zanie si ę ze zobowi ą za ń lub nie wywi ą zywanie si ę ze zobowi ą za ń . W tym przejawia si ę szkoda, jak ą ponie ś li konsumenci, decyduj ą cy si ę na zawarcie umowy ze Spó ł k ą . Nieuprawniona jest argumentacja Grupy Finansowo Handlowej „NOVA” Sp. z o.o., zgodnie z któr ą ca łą odpowiedzialno ść za zaistnia łą sytuacj ę ponosi ł Dyrektor Finansowy i jednocze ś nie udzia ł owiec Spó ł ki. Osoba ta poniesie – w przypadku udowodnienia jej przest ę pstwa – odpowiedzialno ść karn ą , jednak podkre ś li ć nale ż y, i ż zupe ł nie inaczej przedstawia si ę kwestia odpowiedzialno ś ci administracyjnej (w post ę powaniu przed Prezesem Urz ę du) a przede wszystkim odpowiedzialno ś ci cywilnej. W ramach stosunku prawnego, którego stronami s ą Spó ł ka i konsument, wierzycielem jest konsument, d ł u ż nikiem Spó ł ka a tre ś ci ą stosunku prawnego – obowi ą zek przekazania ś rodków pieni ęż nych na wskazany przez konsumenta rachunek bankowy. Spó ł ka jest zatem zobowi ą zana do okre ś lonego dzia ł ania, a co za tym idzie jest równie ż odpowiedzialna za szkod ę spowodowan ą zaniechaniem obowi ą zku dzia ł ania (patrz: S. So ł tysi ń ski, A. Szajkowski, A. Szama ń ski, J. Szwaja, Kodeks Spó ł ek Handlowych Tom II. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002 ). Prezes Urz ę du orzekaj ą c o obowi ą zku publikacji og ł oszenia, o którym mowa w sentencji decyzji w Gazecie Olszty ń skiej oraz Dzienniku Ba ł tyckim, mia ł na wzgl ę dzie konieczno ść wskazania ś rodka usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Ś rodkiem tym jest niew ą tpliwie poinformowanie konsumentów, o tym, ż e podmiotem od którego nale ż y domaga ć si ę zwrotu wp ł aconych w punktach „Multikasa” pieni ę dzy, które nie zosta ł y przelane na konta wierzycieli jest Grupy Finansowo Handlowa 3 „NOVA” Sp. z o.o. z siedzib ą w Gda ń sku. Publikacja og ł oszenia w dwóch, du ż ych, lokalnych dziennikach, które publikowa ł y artyku ł y o rozpatrywanej w niniejszym post ę powaniu sprawie daje gwarancj ę , ż e dotrze ona do zainteresowanych konsumentów, mieszkaj ą cych w miastach, w których Spó ł ka prowadzi lub prowadzi ł a sw ą dzia ł alno ść . Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na decyzj ę rygor natychmiastowej wykonalno ś ci, gdy ż wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. Natychmiastowe wykonanie decyzji pozwoli zapobiec dalszym przypadkom nara ż ania na straty konsumentów oraz pozwoli na przeprowadzenie sprawnej akcji informowania konsumentów o ich prawach, a konsekwencji do odzyskania przyw ł aszczonych kwot pieni ęż nych. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem bydgoskiej delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów . Otrzymuje: GFH NOVA Sp. z o.o. Ul. Doki 1 80-863 Gda ń sk 4