DDK-10/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L.dz. DDK1-61-9/04/HW Warszawa, dnia 3 czerwca 2004 r. DECYZJA nr 10/2004 Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652), zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du, uznaje, ż e: - oznaczanie produktu groszek konserwowy sa ł atkowy à 400g Leader Price , deklaracj ą zgodno ś ci z Z.D.N. 02/JAMAR/01 , przy jednoczesnym jej nieprzestrzeganiu i wprowadzanie tak oznaczonego produktu do obrotu przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów czynów nieuczciwej konkurencji, zdefiniowanych w art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z 2002 r. Nr 197, poz. 1661), zwanej dalej „u.z.n.k.”, i nakazuje zaniechanie jej stosowania, - oznaczanie produktu koncentrat pomidorowy 30% kl. II à 190g Leader Price , deklaracj ą zgodno ś ci z Polsk ą Norm ą PN-75/A-77601 , przy jednoczesnym jej nieprzestrzeganiu i wprowadzanie tak oznaczonego produktu do obrotu przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów czynów nieuczciwej konkurencji, zdefiniowanych w art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z 2002 r. Nr 197, poz. 1661), zwanej dalej „u.z.n.k.”, i nakazuje zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Dnia 30 stycznia 2004 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ww. ustawy, post ę powanie w sprawie stosowania przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów czynów nieuczciwej konkurencji zdefiniowanych w art. 3 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 oraz ust. 2 u.z.n.k.. Podstaw ę wszcz ę cia post ę powania stanowi ł y ustalenia dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonych w I oraz IV kwartale 2003 r. przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Kielcach, w sklepie Leader Price z siedzib ą w J ę drzejowie przy ul Chrobrego 8. Z ustale ń tych wynika, i ż w sprzeda ż y tej placówki znajdowa ł y si ę artyku ł y spo ż ywcze wyprodukowane przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie, które w zakresie badanych cech jako ś ciowych nie odpowiada ł y wymaganiom deklarowanych przez producenta norm. Kontroli dwukrotnie (w marcu oraz listopadzie 2003 r.) poddano parti ę groszku konserwowego sa ł atkowego à 400g Leader Price, produkcji Zak ł adu Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie, deklarowanej na zgodno ść z Z.D.N. 02/JAMAR/01 . W wyniku bada ń przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno – Analityczne G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Kielcach stwierdzono, i ż produkty nie s ą zgodne z wymaganiami deklarowanej normy Z.D.N. 02/JAMAR/01 i deklaracj ą producenta z uwagi na: • zani ż on ą zawarto ść ziaren odciekni ę tych w stosunku do masy netto (badanie z marca 2003 r.), • niew ł a ś ciwe cechy organoleptyczne tj. obecno ść ziaren rozgotowanych, skie ł kowanych oraz zawy ż on ą zawarto ść ziaren pop ę kanych (badanie z listopada 2003 r.). Kontroli dwukrotnie (w marcu oraz listopadzie 2003 r.) poddano równie ż parti ę koncentratu pomidorowego 30% kl. II à 190g Leader Price, produkcji Zak ł adu Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 2 Lipie, deklarowanej na zgodno ść z PN-75/A-77601 . W wyniku bada ń przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno – Analityczne G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Kielcach stwierdzono, i ż produkty nie s ą zgodne z wymaganiami deklarowanej normy PN- 75/A-77601 i deklaracj ą producenta z uwagi na: • niew ł a ś ciwe cechy organoleptyczne tj. nietypowy smak i konsystencj ę oraz obecno ść soli (badanie z marca 2003 r.), • niew ł a ś ciwe cechy organoleptyczne tj. nietypow ą , z ż elowan ą konsystencj ę i niezharmonizowany, ma ł o typowy dla koncentratu pomidorowego smak (badanie z pa ź dziernika 2003 r.). Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem, dor ę czono stronie dnia 9 lutego 2004 r.. W pi ś mie z dnia 1 marca 2004 r. Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie przedstawi ł swoje stanowisko odno ś nie postawionych zarzutów. Strona podnios ł a, ż e w obu przypadkach stwierdzenia nienale ż ytej jako ś ci swoich produktów, mamy do czynienia ze zdarzeniami jednostkowymi, które nie stanowi ą dostatecznej podstawy do stwierdzenia, ż e Spó ł ka „JAMAR” dopu ś ci ł a si ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W opinii strony, ś wiadczy o tym fakt, ż e zarzuty odnosz ą ce si ę do groszku konserwowego sa ł atkowego à 400g Leader Price przy ka ż dej z kontroli by ł y innego rodzaju, natomiast zarzuty dotycz ą ce koncentratu pomidorowego 30% kl. II à 190g Leader Price sprowadzaj ą si ę jedynie do niew ł a ś ciwych cech organoleptycznych, których ocena ma charakter subiektywny. Strona podnios ł a równie ż , ż e zarówno groszek konserwowy sa ł atkowy à 400g Leader Price, jak i koncentrat pomidorowy 30% kl. II à 190g Leader Price, w czasie przeprowadzania ich kontroli przez Inspekcj ę Handlow ą , kontrolowane by ł y we w ł asnym zakresie przez odbiorców tych ż e produktów. Kontrole te, zdaniem Spó ł ki „JAMAR”, wykaza ł y ca ł kowit ą zgodno ść ww. artyku ł ów z deklarowanymi normami. Ponadto przedsi ę biorca podniós ł szereg okoliczno ś ci, które nie by ł y przedmiotem przedmiotowego post ę powania i nie maj ą dla jego rozstrzygni ę cia ż adnego znaczenia oraz przedstawi ł dokumentacj ę , która ze wzgl ę du na tre ść art. 46 ust. 1 ustawy, który stwierdza, ż e dowodem z dokumentu w post ę powaniu przed Prezesem Urz ę du mo ż e by ć tylko orygina ł dokumentu lub jego kopia po ś wiadczona przez organ administracji publicznej, notariusza, adwokata, radc ę prawnego lub upowa ż nionego pracownika przedsi ę biorcy, nie zosta ł a zaliczona do materia ł u dowodowego powy ż szej sprawy. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), strona przed wydaniem decyzji mia ł a mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń . W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Z dniem 1 stycznia 2003 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 12 wrze ś nia 2002 r. o normalizacji (Dz.U. Nr 169, poz. 1386). Art. 5 ust. 3 powy ż szej ustawy stwierdza, i ż stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, jednak ż e w przypadku, gdy producent deklaruje na opakowaniu zgodno ść produkowanych wyrobów z okre ś lonymi normami przedmiotowymi 3 – zobowi ą zany jest do tego, aby wyrób wykazywa ł zgodno ść z przywo ł anymi normami. Analogiczny obowi ą zek ci ąż y na producencie, który oznacza swój produkt deklaracj ą zgodno ś ci z w ł a ś ciw ą norm ą zak ł adow ą . Jak wykazano powy ż ej, badania pobranych próbek groszku konserwowego sa ł atkowego à 400 g Leader Price oraz koncentratu pomidorowego 30% kl. II à 190g Leader Price wykaza ł y, i ż przedmiotowe produkty s ą niezgodne z deklarowanymi normami. Takie praktyki przedsi ę biorstwa w zakresie oznacze ń handlowych swoich wyrobów s ą dzia ł aniami niew ł a ś ciwymi w stosunku do konsumentów i spe ł niaj ą przes ł anki czynów nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.z.n.k., polegaj ą cych na wprowadzaniu do obrotu wyrobów oznaczonych w sposób wprowadzaj ą cy klienta w b łą d co do jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania oraz innych istotnych cech towarów. Przede wszystkim, praktyki takie wyczerpuj ą przes ł anki art. 3 ust. 1 u.z.n.k., który stanowi, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest dzia ł anie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, je ż eli zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy lub klienta. Dzia ł anie sprzeczne z prawem w tym przypadku polega na naruszeniu nast ę puj ą cych przepisów: • art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz.U. Nr 63, poz. 634 z pó ź n. zm.), zgodnie z którego tre ś ci ą informacje podane na opakowaniu jednostkowym ś rodków spo ż ywczych przeznaczonych bezpo ś rednio dla konsumenta, nie mog ą wprowadza ć konsumenta w b łą d tekstem lub znakiem graficznym oraz przypisywa ć ś rodkowi spo ż ywczemu dzia ł ania lub w ł a ś ciwo ś ci, których nie posiada, • art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jako ś ci handlowej artyku ł ów rolno – spo ż ywczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 5, poz. 44 z pó ź n. zm.), zgodnie z którego tre ś ci ą znakowanie artyku ł u rolno – spo ż ywczego nie mo ż e w szczególno ś ci wprowadza ć w b łą d nabywcy co do to ż samo ś ci artyku ł u spo ż ywczego, w tym: rodzaju, w ł a ś ciwo ś ci, sk ł adu, ilo ś ci, trwa ł o ś ci, pochodzenia oraz sposobu produkcji, lub sugerowa ć , ż e posiada on specjalne w ł a ś ciwo ś ci, je ż eli ich nie posiada albo gdy inne artyku ł y rolno – spo ż ywcze posiadaj ą równie ż takie w ł a ś ciwo ś ci. W przedstawionej sytuacji, oznakowanie wyrobów deklaracj ą zgodno ś ci z okre ś lon ą norm ą zak ł adow ą (groszek konserwowy sa ł atkowy à 400 g Leader Price) oraz Polsk ą Norm ą (koncentrat pomidorowy 30% kl. II à 190g Leader Price), przy ich jednoczesnym nieprzestrzeganiu narusza prawo, mo ż e prowadzi ć do konfuzji i mylnych wyobra ż e ń konsumenta co do jako ś ci, sk ł adników oraz innych istotnych cech oferowanego mu produktu. Jak wskazywano powy ż ej, stosowanie Polskich Norm, jak i norm zak ł adowych jest dobrowolne, jednak powo ł ywanie si ę na nie, obliguje przedsi ę biorc ę do wype ł niania wszystkich ich wymaga ń . Odnosz ą c si ę do argumentów podniesionych przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie w pi ś mie z dnia 1 marca 2004 r. nale ż y stwierdzi ć , ż e dwukrotne - na przestrzeni roku 2003, stwierdzenie przez organy Inspekcji Handlowej niespe ł niania wymaga ń deklarowanych przez ww. producenta norm, zarówno w odniesieniu do groszku konserwowego sa ł atkowego à 400 g Leader Price (kontrole z marca i listopada), jak i koncentratu pomidorowego 30% kl. II à 190g Leader Price (kontrole z marca i listopada), stanowi wystarczaj ą c ą podstaw ę do stwierdzenia, ż e ww. przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23 a ustawy. Bez znaczenia jest okoliczno ść , ż e w przypadku groszku konserwowego sa ł atkowego à 400 g Leader Price ka ż da z kontroli ujawni ł a innego rodzaju 4 niezgodno ść z deklarowan ą norm ą . Zadeklarowanie na opakowaniu zgodno ś ci produktu z okre ś lon ą norm ą , rodzi bowiem po stronie przedsi ę biorcy obowi ą zek spe ł nienia wszystkich wymaga ń tego dokumentu . Fakt stosowania przez Stron ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów potwierdzaj ą tak ż e: - materia ł y przekazane przez G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej przy pi ś mie z dnia 31 marca 2004 r. (sygn. BK/A Ż -070-15/04), zawieraj ą ce wyniki, przeprowadzonej w pa ź dzierniku 2003 r., kontroli koncentratów pomidorowych 30% kl. II à 190 g oraz à 70 g, wyprodukowanych przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie. Analiza laboratoryjna próbek ww. produktów pobranych z dwóch partii, w obu przypadkach wykaza ł a niezgodno ść z zadeklarowan ą Polsk ą Norm ą PN-75/A-77601, ze wzgl ę du na niew ł a ś ciwe cechy organoleptyczne (lepka, g ę sta masa, w smaku silnie wyczuwalny posmak substancji zag ę szczaj ą cej, nie wymienionej w sk ł adzie surowcowym), - materia ł y przekazane przez G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej przy pi ś mie z dnia 17 lutego 2004 r. (sygn. BK/A Ż -42-21/04), zawieraj ą ce wyniki, przeprowadzonej w pa ź dzierniku 2003 r., kontroli koncentratu pomidorowego 30% kl. II à 190 g, który ze wzgl ę du na niew ł a ś ciwe cechy organoleptyczne (konsystencja – niejednorodna, lepka, g ę sta masa z grudkami ś rodka zag ę szczaj ą cego; smak – s ł odkawy, kwa ś ny z silnie wyczuwalnym posmakiem substancji zag ę szczaj ą cej, nie wymienionej w sk ł adzie surowcowym), nie odpowiada ł wymaganiom normy PN-75/A-77601 „Przetwory warzywne, koncentrat pomidorowy”. Nale ż y doda ć , ż e ocena organoleptyczna stanowi cz ęść sk ł adow ą wszystkich analiz przeprowadzanych w laboratoriach Inspekcji Handlowej i dokonuje jej komisja, której predyspozycje do bada ń sensorycznych s ą regularnie sprawdzane. Fakt wykazania zgodno ś ci przedmiotowych produktów z deklarowanymi normami, w trakcie kontroli wykonywanych we w ł asnym zakresie przez ich odbiorców nie zosta ł przez Stron ę nale ż ycie udokumentowany. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż y jednak zwróci ć uwag ę , ż e badania te wykonywane by ł y na zlecenie sieci handlowych, a ich zakres zosta ł uzgodniony ze zleceniodawc ą . Ponadto badania powy ż sze nie dotycz ą tych samych partii, które by ł y przedmiotem oceny Inspekcji Handlowej, a wyniki analiz odnosz ą si ę wy łą cznie do badanych próbek, a nie partii z których zosta ł y pobrane. Przedmiotowe dzia ł anie przedsi ę biorcy jednocze ś nie zagra ż a i narusza interes klienta, bowiem przez wprowadzenie w b łą d napisem na etykiecie, mo ż e wp ł ywa ć na decyzj ę klienta w zakresie nabycia danego wyrobu. Oznakowanie to zmierza do ograniczenia prawa konsumenta do wyboru i zakupu produktu stosownie do indywidualnych preferencji. Ma zatem negatywny wp ł yw na jego interes. Oznakowanie to godzi równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Wobec tego narusza dobre obyczaje. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, dzia ł anie to stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ww. u.z.n.k. . Spe ł niona jest równie ż hipoteza art. 10 ust. 1 u.z.n.k. . Czynem nieuczciwej konkurencji jest bowiem równie ż takie oznaczenie towarów albo jego brak, które mo ż e wprowadzi ć klientów w b łą d co do pochodzenia, ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech towarów. Jak wykazano powy ż ej, dzia ł ania przedsi ę biorcy wype ł niaj ą przes ł anki zawarte w cytowanym przepisie. Na tle przedstawionego powy ż ej stanu faktycznego stwierdzi ć nale ż y równie ż , ż e kwestionowane dzia ł ania, polegaj ą ce na: 5 - oznaczaniu groszku konserwowego sa ł atkowego à 400g Leader Price deklaracj ą zgodno ś ci z Z.D.N. 02/JAMAR/01 ., - oznaczaniu koncentratu pomidorowego 30% kl. II à 190g deklaracj ą zgodno ś ci z PN- 75/A-77601, przy jednoczesnym ich nieprzestrzeganiu i wprowadzaniu tak oznaczonych produktów do obrotu przez Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepaniak sp.j. z siedzib ą w Albertowie 69, 42-165 Lipie, stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje : Zak ł ad Produkcji Spo ż ywczej „JAMAR” Szczepanik sp.j. Albertów 69 42-165 Lipie Do wiadmo ś ci: G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej w miejscu Decyzj ę podpisa ł : z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Departamentu Jacek Herde 6