DPI-7/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW L.dz. DDI-I-411-70/835/02/RK Warszawa dn. 29 stycznia 2003 r. DECYZJA Nr DPI -7/03 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 poz. 1319 z pó ź . zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Statoil Danmark A/S z siedzib ą w Kopenhadze (Dania), bezpo ś redniej kontroli nad Preem Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, w wyniku nabycia 100 % udzia ł ów tej spó ł ki. UZASADNIENIE W dniu 8 listopada 2002 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął od Statoil Danmark A/S z siedzib ą w Kopenhadze (zwanej dalej Statoil Danmark) wniosek zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez ten podmiot bezpo ś redniej kontroli nad Preem Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (zwanej dalej Preem Polska). W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia koncentracji, bowiem łą czny obrót ww. podmiotów w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekracza ł 50 mln euro, tj. warto ść podan ą w art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , - przej ę cie kontroli przez jednego z przedsi ę biorców nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek ezgoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 19 listopada 2002 r. Niniejsza koncentracja zosta ł a zg ł oszona bez naruszenia terminu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Przedwst ę pna umowa sprzeda ż y udzia ł ów Preem Polska podpisana zosta ł a pomi ę dzy spó ł k ą Preem Petroleum AB (zwan ą dalej Preem Petroleum) z siedzib ą w Sztokholmie, a Statoil Danmark w dniu 14 pa ź dziernika 2002 r. Zamiar dokonania koncentracji zg ł oszony zosta ł w Urz ę dzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 8 listopada 2002 r., a wi ę c 25 dni po podpisaniu umowy. W umowie tej strony ustali ł y jednak, i ż w ł a ś ciwa umowa sprzeda ż y udzia ł ów zawarta zostanie dopiero po uzyskaniu zgody z MSWiA oraz - je ż eli kupuj ą cy uzna to za konieczne - po uzyskaniu zgody Prezesa UOKiK. W zwi ą zku z tym, nale ż y uzna ć , i ż zawarcie powy ż szej umowy nie rodzi ł o jeszcze obowi ą zku zg ł oszenia przedmiotowej koncentracji i nie nale ż y liczy ć od tego momentu okre ś lonego w ww. artykule 7 – dniowego terminu na dokonanie zg ł oszenia koncentracji. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Przyczyny i opis transakcji. W dniu 14 pa ź dziernika 2002 r. Statoil Danmark oraz Preem Petroleum zawar ł y przedwst ę pn ą umow ę sprzeda ż y wszystkich udzia ł ów w Spó ł ce Preem Polska, o łą cznej warto ś ci nominalnej 58.860.650,00 z ł otych. Przej ś cie w ł asno ś ci udzia ł ów w Preem Polska na Statoil Danmark planowane jest do dnia 31 stycznia 2003 r. Statoil Danmark i jej zale ż na w 100 % spó ł ka - Statoil Polska Sp. z o.o. (zwana dalej Statoil Polska), zamierzaj ą rozbudowa ć sie ć stacji sprzeda ż y detalicznej paliw w Polsce, rozszerzaj ą c jednocze ś nie geograficzny zasi ę g sprzeda ż y. Celem przedsi ę wzi ę cia, jak równie ż dalszych dzia ł a ń grupy kapita ł owej Statoil w Polsce, jest osi ą gni ę cie 10 % udzia ł u w rynku sprzeda ż y detalicznej paliw w Polsce. Przedmiotowa koncentracja umo ż liwi Statoil Danmark ugruntowanie pozycji rynkowej poprzez rozwój sieci sprzeda ż y. Sama koncentracja, zdaniem zg ł aszaj ą cego, nie powinna mie ć znacz ą cego wp ł ywu na sytuacj ę konkurencyjn ą na rynku, zwa ż ywszy na to, ż e najpowa ż niejsi konkurenci dokonali podobnych procesów koncentracji. Po dokonaniu przedmiotowej koncentracji udzia ł grupy kapita ł owej Statoil w polskim rynku sprzeda ż y paliw nie przekroczy warto ś ci 10 %. Z punktu widzenia konsumentów, koncentracja winna wywrze ć pozytywne skutki w postaci wy ż szej jako ś ci obs ł ugi (po łą czenie do ś wiadcze ń dwóch podmiotów dzia ł aj ą cych dotychczas odr ę bnie na rynku) oraz wi ę kszej dost ę pno ś ci oferowanych przez grup ę Statoil towarów i us ł ug w ramach rozbudowanej sieci punktów sprzeda ż y dzia ł aj ą cych na tych samych zasadach. Przyczyn ą koncentracji z punktu widzenia PREEM Polska, jest podj ę cie przez grup ę kapita ł ow ą PREEM decyzji o wyj ś ciu z rynku polskiego. 2 Uczestnicy koncentracji. Statoil Danmark A/S Statoil Danmark wchodzi w sk ł ad utworzonego w 1972 roku koncernu naftowego Statoil, nale żą cego w ca ł o ś ci do pa ń stwa norweskiego. Koncern ten jest najwi ę kszym producentem ropy naftowej na Morzu Pó ł nocnym oraz ś wiatowym liderem w technologii wydobywania ropy spod dna morskiego, a tak ż e jednym z najwi ę kszych na ś wiecie eksporterów tego surowca (Norwegia jest po Arabii Saudyjskiej drugim co do wielko ś ci eksporterem ropy naftowej na ś wiecie). Cz ęść ropy naftowej przetwarzana jest na produkty naftowe w dwóch skandynawskich rafineriach nale żą cych do Statoil. Koncern jest tak ż e licz ą cym si ę dostawc ą gazu ziemnego na rynki europejskie oraz w ł a ś cicielem stacji benzynowych w dziewi ę ciu - poza Polsk ą - krajach Europy: Norwegii, Szwecji, Danii (razem oko ł o 1.500 stacji), Irlandii (310), Litwie, Ł otwie, Estonii (razem 84) oraz w Rosji (5 stacji). Statoil prowadzi dzia ł alno ść w 23 krajach ś wiata. Jest obecny w Europie, obu Amerykach, Azji i Afryce. Siedziba koncernu znajduje si ę w Stavanger, „naftowej stolicy Norwegii”. W Polsce Statoil rozpocz ął dzia ł alno ść w 1991 r. od za ł o ż enia przedstawicielstwa w Warszawie. Firma Statoil Polska oficjalnie zosta ł a zarejestrowana w maju 1992 roku, a pierwsza stacja benzynowa zosta ł a otwarta w 1993 roku. Dzia ł alno ść firmy koncentruje si ę na sprzeda ż y detalicznej paliw. Statoil Polska posiada w ca ł ej Polsce sie ć 136 stacji benzynowych, w tym 16 w Warszawie i okolicach. Jest obecny w 80 miastach, zatrudniaj ą c oko ł o 1700 pracowników. Sie ć koncernu tworzona jest zarówno poprzez budow ę nowych obiektów jak i poprzez przejmowanie oraz modernizacj ę stacji ju ż istniej ą cych. Paliwa oferowane na stacjach Statoil pochodz ą zarówno z importu, jak i z polskich rafinerii. Statoil Polska prowadzi równie ż dzia ł alno ść w zakresie hurtowej sprzeda ż y paliw: benzyn, oleju nap ę dowego, oleju opa ł owego i gazu p ł ynnego (LPG). Towar udost ę pniany jest do odbioru w miejscu magazynowania, b ą d ź dowo ż ony jest bezpo ś rednio do klienta. Zasi ę g geograficzny tej dzia ł alno ś ci obejmuje ca ł y kraj. Klientami spó ł ki s ą hurtownie paliw, przedsi ę biorstwa produkcyjne oraz odbiorcy indywidualni. Statoil Polska nie ma w ł asnej bazy paliwowej, ani infrastruktury do dystrybucji hurtowej paliw. Obiekty tego typu s ą obecnie dzier ż awione 1 . Preem Polska Preem Polska jest podmiotem nale żą cym do szwedzkiej grupy naftowej Preem. Dzia ł alno ść spó ł ek wchodz ą cych w sk ł ad tej grupy zwi ą zana jest g ł ównie z produkcj ą i handlem paliwami p ł ynnymi. Koncern wchodzi w sk ł ad mi ę dzynarodowej grupy przemys ł owej, nale żą cej do saudyjskiego biznesmena Mohammeda Al-Amoudi, dzi ę ki czemu posiada pewny dost ę p do z ł ó ż ropy naftowej. Preem posiada dwie rafinerie zlokalizowane w Szwecji: w Goeteborgu i w Lysekil. Rafinerie te przerabiaj ą 15 1 w oparciu o www.statoil.pl 3 milionów ton ropy naftowej rocznie, z czego cz ęść jest eksportowana, g ł ównie do Skandynawii, Niemiec i Polski 2 . Preem Polska prowadzi dzia ł alno ść zwi ą zan ą ze sprzeda żą detaliczn ą paliw oraz prowadzeniem stacji paliw. Obecnie Preem Polska posiada 79 stacji paliw, przy czym wi ę ksz ą cz ęść stanowi ą stacje patronackie, tzn. stacje, które nie s ą w ł asno ś ci ą spó ł ki, ale dzia ł aj ą w ramach sieci Preem. Preem Polska do niedawna prowadzi ł a równie ż dzia ł alno ść w zakresie sprzeda ż y hurtowej paliw. Dzia ł alno ść ta prowadzona by ł a w strukturach Dzia ł u Handlowego. Odbiorcami tego dzia ł u – obok sieci stacji Preem - s ą przede wszystkim zachodnie koncerny paliwowe (takie jak Shell, Statoil, BP) oraz hurtownie paliw. Dzia ł ten wraz z cz ęś ci ą przedsi ę biorstwa Preem Polska zosta ł jednak przeniesiony do spó ł ki Preem Terminale Rzeczne Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, która nast ę pnie zosta ł a nabyta przez Rafineri ę Gda ń sk ą S.A. Decyzj ą z dnia 5 grudnia 2002 r Nr DDI 106/2002, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konkurencji wyda ł zgod ę na dokonanie tej transakcji. Rynki w ł a ś ciwe w sprawie. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Wspólnym przedmiotem dzia ł alno ś ci obu firm jest prowadzenie stacji paliw. Na stacjach benzynowych, oprócz paliw, sprzedaje si ę ponadto smary i oleje samochodowe, a ponadto ró ż nego rodzaju artyku ł y, zarówno spo ż ywcze jak i niespo ż ywcze. Organ antymonopolowy przyj ął jednak ż e - bior ą c pod uwag ę okre ś lone wy ż ej kryteria ustawowe - i ż w ł a ś ciwym rynkiem pod wzgl ę dem produktowym w niniejszej koncentracji, wspólnym dla Statoil Danmark (spó ł ka ta dzia ł a w Polsce poprzez swój podmiot zale ż ny Statoil Polska; dzia ł alno ść tej spó ł ki traktowa ć nale ż y wi ę c jako przejaw dzia ł alno ś ci Statoil Danmark) i Preem Polska, jest rynek sprzeda ż y detalicznej paliw p ł ynnych (benzyn, oleju nap ę dowego, oleju opa ł owego i gazu p ł ynnego). Przyjmuj ą c takie stanowisko, organ antymonopolowy kierowa ł si ę g ł ównie warto ś ci ą sprzedawanych paliw w ogólnej warto ś ci sprzedanych towarów obu firm, jak te ż faktem, ż e inne towary s ą zazwyczaj nabywane przy okazji kupna paliw. Ponadto, wszystkie inne towary - poza paliwami - s ą dost ę pne równie ż w innych sklepach, nie tylko przystacyjnych. Do niedawna zarówno Statoil jak i Preem prowadzi ł y tak ż e dzia ł alno ść w zakresie sprzeda ż y hurtowej paliw p ł ynnych, jednak jak ju ż wspomniano, po sprzeda ż y przez Preem Polska spó ł ki Preem Terminale Rzeczne, dzia ł alno ść tak ą w chwili obecnej prowadzi wy łą cznie Statoil Polska. 2 w oparciu o www.preem.pl 4 Udzia ł Statoil Polska i Preem Polska na ogólnopolskim rynku sprzeda ż y detalicznej jest daleki od 20 %. Bior ą c pod uwag ę liczb ę stacji benzynowych b ę d ą cych w posiadaniu Statoil i Preem w stosunku do ca ł o ś ci istniej ą cych w Polsce stacji, udzia ł ten wynosi oko ł o 2 % dla Statoil i oko ł o 1 % dla Preem. [tajemnica przedsi ę biorstwa] Zdaniem organu antymonopolowego, przy okre ś laniu rynku geograficznego dla sprzeda ż y detalicznej paliw, nie mo ż na bra ć jednak pod uwag ę terytorium ca ł ej Polski. Wynika to z faktu, i ż najwa ż niejszym czynnikiem decyduj ą cym o wyborze przez konsumenta okre ś lonej stacji paliw, jest jej po ł o ż enie w pobli ż u miejsca zamieszkania lub miejsca pracy. Z oczywistych powodów kierowca nie b ę dzie – poza sporadycznymi przypadkami - tankowa ł paliwa w stacji po ł o ż onej w innym regionie Polski, ni ż tym w którym w chwili obecnej przebywa. Poni ż szy wykres przedstawia kryteria jakimi kieruj ą si ę kierowcy przy wyborze stacji paliw 3 blisko domu 35% tanio 13% firma 13% bez kolejki 11% blisko pracy 8% ca ł odobowo 5% samoobs ł uga 3% inne 12% Jak wynika z bada ń gda ń skiej pracowni BPS Consultants Poland Ltd. – Auto Scan 2001 (Paliwa P ł ynne 2/2002), 28 % kierowców twierdzi, i ż stacja na której tankuj ą jest nie dalej ni ż 1 km od ich domu. Odsetek mieszka ń ców, którzy korzystaj ą ze stacji oddalonych nie wi ę cej ni ż 4 km kszta ł tuje si ę natomiast na poziomie 85 %. Maj ą c na uwadze powy ż sze, w ocenie organu antymonopolowego zasadnym jest okre ś lenie rynku geograficznego dla sprzeda ż y detalicznej paliw jako lokalnego rynku poszczególnych miast i miejscowo ś ci. Statoil posiada 136 stacji paliw w 80 miejscowo ś ciach w Polsce. Preem posiada natomiast 79 stacji paliw zlokalizowanych w 76 miejscowo ś ciach. Miejscowo ś ci w których po ł o ż one s ą zarówno stacje paliw wchodz ą ce w sk ł ad sieci koncernu Statoil jak i Preem to: 3 Paliwa P ł ynne 2/2001 5 1. G ł ogów 2. Kalisz 3. Gniezno 4. Jelenia Góra 5. Pozna ń 6. Gda ń sk 7. Opole 8. Ł ód ź 9. Rybnik 10. Krotoszyn 11. Zielona Góra 12. Grudzi ą dz 13. Ż ory 14. Toru ń Sprzeda ż detaliczn ą paliw w ww. poszczególnych miejscowo ś ciach nale ż y zatem uzna ć - w aspekcie rozpatrywanej koncentracji - za rynki w ł a ś ciwe wspólne. Uczestnicy koncentracji na rynku w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym Zgodnie z definicj ą zawart ą w za łą czniku do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20 %. Jak ju ż wspomniano powy ż ej, rynkami wspólnymi dla podmiotów bior ą cych udzia ł w koncentracji s ą rynki sprzeda ż y detalicznej paliw w takich miejscowo ś ciach jak: G ł ogów, Kalisz, Gniezno, Jelenia Góra, Pozna ń , Gda ń sk, Opole, Ł ód ź , Rybnik, Krotoszyn, Zielona Góra, Grudzi ą dz, Ż ory oraz Toru ń . Poni ż sza tabela przedstawia szacunkowe udzia ł y Statoil i Preem w sprzeda ż y detalicznej w ww. miejscowo ś ciach. [tajemnica przedsi ę biorstwa] Poni ż sza tabela przedstawia liczb ę stacji Statoil i Preem w poszczególnych miejscowo ś ciach oraz jej stosunek do ca ł kowitej liczby stacji w danej miejscowo ś ci. L p. Rynek w ł a ś ciwy - rynek sprzeda ż y detalicznej paliw na terenie: Statoil Preem Statoil + Preem Ogólna liczba stacji benzynowych 6 Liczba stacji paliw Udzia ł w ogólnej liczbie stacji p aliw w % Liczba stacji paliw Udzia ł w ogólnej liczbie stacji paliw w % Liczba stacji Udzia ł w ogólnej liczbie stacji paliw w % 1 G ł ogowa 1 9% 1 9% 2 18% 11 2 Kalisza 1 6% 2 13% 3 19% 16 3 Gniezna 1 8% 1 8% 2 15% 13 4 Jeleniej Góry 1 10% 1 10% 2 20% 10 5 Poznania 4 4% 3 3% 7 7% 101 6 Gda ń ska 1 2% 1 2% 2 5% 43 7 Opola 1 4% 1 4% 2 9% 23 8 Ł odzi 8 9% 1 1% 9 11% 85 9 Rybnika 2 9% 1 5% 3 14% 22 10 Krotoszyna 1 14% 1 14% 2 29% 7 11 Zielonej Góry 2 11% 1 5% 3 16% 19 12 Grudzi ą dza 1 10% 1 10% 2 20% 10 13 Ż or 1 11% 1 11% 2 22% 9 14 Torunia 1 3% 1 3% 2 7% 29 [tajemnica przedsi ę biorstwa] Konkurenci dzia ł aj ą cy na rynkach, na których koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym: Jelenia Góra: 1. Orlen - 5 stacji (2 stacje Orlen, 3 stacje CPN) 2. Aral 3. Shell 4. Stacja Paliwowa PKS Krotoszyn 1. Orlen - 5 stacji (4 stacje Petrochemii P ł ock, 1 stacja CPN) Grudzi ą dz 1. Orlen - 2 stacje (CPN) 2. Shell 3. Oktan 4. Unex 5. Niezale ż na 6. Niezale ż na 7. Esso 8. Stacja Paliw PKS Ż ory 1. Feltank 2. Shell - 2 stacje 7 3. Jet 4. Esso 5. Slovnat 6. Orlen (stacja CPN) [tajemnica przedsi ę biorstwa] Uczestnicy koncentracji na rynku w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie: - dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, - jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, - indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30 %, bez wzgl ę du na to czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca-odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. Preem Polska prowadzi dzia ł alno ść w zakresie sprzeda ż y detalicznej paliw. Statoil Polska prowadzi natomiast zarówno dzia ł alno ść w zakresie sprzeda ż y detalicznej paliw p ł ynnych jaki i sprzeda ż y hurtowej. Statoil Polska mo ż e wi ę c zaopatrywa ć w paliwa stacje Preem Polska. Jak wynika z powy ż szego, pomi ę dzy uczestnikami koncentracji zachodz ą powi ą zania wertykalne na rynku paliw (sprzeda ż hurtowa i detaliczna benzyn, oleju nap ę dowego, lekkiego oleju opa ł owego i gazu p ł ynnego). Okre ś laj ą c rynek geograficzny w aspekcie powi ą za ń wertykalnych odnie ść nale ż y go jednak – inaczej ni ż przy sprzeda ż y detalicznej - do terytorium ca ł ej Polski. Uzasadniaj ą c powy ż sze stwierdzi ć nale ż y, i ż w tym przypadku rynkiem geograficznym, jest rynek w ł a ś ciwy dla sprzeda ż y hurtowej paliw, a wi ę c rynek obejmuj ą cy ca ł y kraj. (Odbiorc ą paliwa jest bowiem w ł a ś ciciel stacji paliw, a nie jak w sytuacji sprzeda ż y detalicznej, tankuj ą cy paliwo kierowca). Statoil i Preem na ż adnym szczeblu obrotu paliwami p ł ynnymi – ani hurtowego ani detalicznego - nie przekraczaj ą 30 % udzia ł u w rynku obejmuj ą cym obszar ca ł ej Polski (ich łą czny udzia ł zarówno w sprzeda ż y detalicznej jak i hurtowej kszta ł tuje si ę na poziomie znacznie poni ż ej 10 %). W zwi ą zku z tym nale ż y uzna ć , i ż zamierzona koncentracja nie wywrze wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym. Uczestnicy koncentracji na rynku w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami 8 uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40 % udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Jedyne rynki konglomeratowe wskazane przez uczestników koncentracji to lokalne rynki sprzeda ż y detalicznej paliw, na których dzia ł a Preem Polska, a mianowicie: [tajemnica przedsi ę biorstwa] Na podstawie materia ł u zgromadzonego w sprawie i powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, ż e Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezb ę dne jest zatem wykazanie, ż e wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominuj ą cej okre ś lona jest w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Zgodnie z t ą definicj ą , dominuj ą ca pozycja rynkowa przedsi ę biorcy to pozycja, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Jak wykaza ł o niniejsze post ę powanie, podmioty uczestnicz ą ce w koncentracji dzia ł aj ą na wspólnych rynkach w ł a ś ciwych, jednak ich łą czny udzia ł w tych rynkach jest daleki od wskazanego powy ż ej 40 % udzia ł u. Udzia ł Statoil Polska oraz Preem Polska na rynkach w ł a ś ciwych wynosi odpowiednio: [tajemnica przedsi ę biorstwa] Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , nale ż y uzna ć , i ż w wyniku przedmiotowej koncentracji zarówno nie powstanie jak i nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca uczestników koncentracji na rynkach w ł a ś ciwych. Ad b) Zdaniem organu antymonopolowego, w przypadku niniejszej koncentracji nie dojdzie te ż do ograniczenia konkurencji na ww. rynkach. Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż wp ł yw zamierzonej koncentracji na rynek, a tym samym i istniej ą c ą tam konkurencj ę , nie b ę dzie istotny. Łą czny udzia ł Preem Polska i Statoil Polska w ogólnej liczbie stacji benzynowych w Polsce wynosi oko ł o 3 % (215 stacji). [tajemnica przedsi ę biorstwa] 9 Wynika to z faktu, i ż stacje tych podmiotów s ą cz ę sto nowocze ś niejsze w porównaniu do innych dzia ł aj ą cych stacji (zbudowane zosta ł y g ł ownie po roku 1990), cz ę sto maj ą lepsz ą lokalizacj ę , ś wiadcz ą szerszy zakres us ł ug itp. W chwili obecnej dzia ł a w Polsce oko ł o 7000 stacji paliw (w tym 350 pozak ł adowych). Ci ą gle, najwi ę kszy udzia ł w ś ród nich stanowi ą stacje niezrzeszone – nie nale żą ce do ż adnej z dzia ł aj ą cych sieci (ponad po ł owa stacji). Najwi ę cej stacji dzia ł a w sieci Orlenu (2077 stacji paliw). Sie ć Orlenu sk ł ada si ę zarówno ze stacji w ł asnych (stacje dzia ł aj ą ce w barwach CPN, Orlen) oraz stacji nie b ę d ą cych w ł asno ś ci ą spó ł ki (stacje dzia ł aj ą ce w barwach Petrochemii P ł ock). Obecnie prowadzone s ą prace na ich przebrendowieniem i po łą czeniem w jedn ą , wspóln ą sie ć dzia ł aj ą c ą w barwach Orlenu. Ogólnie w sieci sprzeda ż y detalicznej tego podmiotu dzia ł a oko ł o 1/3 istniej ą cych w Polsce stacji paliw, poprzez które realizowane jest oko ł o 40 % ca ł o ś ci sprzeda ż y detalicznej paliw w Polsce. Siln ą pozycj ę w sprzeda ż y detalicznej posiadaj ą tak ż e koncerny zachodnie dzia ł aj ą ce na terenie Polski, szczególnie BP (po przej ę ciu spó ł ki Aral, BP nale ż y do koncernów zachodnich z najwi ę ksz ą liczb ą stacji paliw) oraz Shell. Patrz ą c zatem z perspektywy ca ł ego kraju, niniejsza koncentracja nie doprowadzi do ograniczenia konkurencji na rynku, a dominuj ą c ą pozycj ę rynkow ą zachowa Orlen. Jak ju ż wspomniano, Preem Polska posiada stacje paliw w 76 miejscowo ś ciach, natomiast Statoil Polska swoje stacje paliw ma zlokalizowane w 80 miejscowo ś ciach. Jednak lokalizacja stacji paliwowych obu podmiotów pokrywa si ę jedynie w 14 miejscowo ś ciach. Wynika to z faktu, i ż Statoil Polska ma stacje zlokalizowane g ł ównie w wi ę kszych miastach, natomiast du ż a cz ęść stacji Preem Polska jest zlokalizowana przy ucz ę szczanych trasach. Jak ju ż wykazano powy ż ej, w ż adnej miejscowo ś ci, w której zlokalizowane s ą stacje paliw obu koncernów, nie dojdzie do osi ą gni ę cia - w wyniku przedmiotowej koncentracji - pozycji dominuj ą cej na rynku. Tym samym mo ż na równie ż domniemywa ć , i ż nie dojdzie tak ż e do ograniczenia dzia ł aj ą cej tam konkurencji. Oba podmioty spotykaj ą si ę na rynkach lokalnych z dosy ć siln ą konkurencj ą , która nie powinna zosta ć os ł abiona w wyniku doj ś cia do skutku przedmiotowej koncentracji. Nale ż y ponadto zauwa ż y ć , i ż stacje wchodz ą ce w sk ł ad sieci Preem to g ł ównie stacje partnerskie i trudno w d ł u ż szej perspektywie przewidzie ć jak b ę dzie przebiega ć wspó ł praca ich w ł a ś cicieli ze Statoilem (ze wszystkich stacji dzia ł aj ą cych w sieci Preem zlokalizowanych w 4 miejscowo ś ciach, gdzie łą czny udzia ł Preem i Statoil przekracza 20 %, ż adna stacja nie jest w ł asno ś ci ą Preem: 1 stacja jest dzier ż awiona, 3 stacje to stacje partnerskie). Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy antymonopolowej i nie stwarza zagro ż enia dla konkurencji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Na niniejsz ą decyzj ę , na postawie art. 78. ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stronom przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa UOKiK, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia. 10 Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury Andrzej Graduszy ń ski 11