DPI-36/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW L.dz. DDI-I-411-26/398/03/RK Warszawa dn., 26 maja 2003 r. DECYZJA Nr DPI - 36/03 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 poz. 1319 z pó ź . zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Rafineri ę Gda ń sk ą S.A. z siedzib ą w Gda ń sku, bezpo ś redniej kontroli nad Petrim S.A. z siedzib ą w M ł awie, w wyniku nabycia 75 % akcji tej spó ł ki. UZASADNIENIE W dniu 22 kwietnia 2003 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął od Rafinerii Gda ń skiej S.A. z siedzib ą w Gda ń sku (zwanej dalej Rafineri ą Gda ń sk ą ) wniosek zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez ten podmiot bezpo ś redniej kontroli nad Petrim S.A. z siedzib ą w M ł awie (zwanej dalej Petrim). W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia koncentracji, bowiem łą czny obrót ww. podmiotów w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekracza ł 50 mln euro, tj. warto ść podan ą w art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , - przej ę cie kontroli przez jednego z przedsi ę biorców nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek ezgoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej tak ż e organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 13 maja 2003 r. Wst ę pna umowa sprzeda ż y akcji podpisana zosta ł a pomi ę dzy Rafineri ą Gda ń sk ą , a zbywaj ą cymi swoje akcje w ł a ś cicielami Petrim w dniu 11 kwietnia 2003 r. Zg ł oszenie zamiaru koncentracji wystosowane zosta ł o do Urz ę du w dniu 18 kwietnia 2003 r. Z uwagi na powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż przedmiotowa koncentracja zosta ł a zg ł oszona bez naruszenia terminu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Przyczyny i opis transakcji. W dniu 11 kwietnia 2003 r. zosta ł a podpisana przedwst ę pna umowa kupna - sprzeda ż y 75% akcji Petrim, zawarta pomi ę dzy Rafineri ą Gda ń sk ą , a w ł a ś cicielami tego pakietu akcji. Po dokonaniu przedmiotowej transakcji, Rafinerii Gda ń skiej przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo zakupu pozosta ł ych 25% akcji. Zawarcie umowy przenosz ą cej w ł asno ść akcji uzale ż nione zosta ł o m.in. od wyra ż eniu zgody na przeprowadzenie tej koncentracji przez Prezesa UOKiK. Jako przyczyny przedmiotowej koncentracji wnioskodawca wskaza ł na d ąż enie Rafinerii Gda ń skiej do zbudowania holdingu mog ą cego konkurowa ć z koncernami zagranicznymi oraz zwi ę kszenie efektywno ś ci dzia ł ania grupy kapita ł owej Rafinerii Gda ń skiej. Wa ż nym powodem transakcji jest tak ż e „skrócenie” drogi pomi ę dzy producentem, a odbiorc ą ko ń cowym, poprzez wyeliminowanie jednego po ś rednika. W efekcie nast ą pi ć ma równie ż poprawa jako ś ci dostarczanych paliw (poprzez mo ż liwo ść sta ł ego ich monitoringu). W łą czenie Petrim do grupy kapita ł owej Rafinerii Gda ń skiej, umo ż liwi ć ma równie ż szybszy i bardziej efektywny rozwój spó ł ki przejmowanej. Uczestnicy koncentracji. 1.Rafineria Gda ń ska Rafineria Gda ń ska jest pionowo zintegrowan ą firm ą naftow ą . W chwili obecnej g ł ówni akcjonariusze spó ł ki to Nafta Polska S.A. (75 %) i Skarb Pa ń stwa (10%). Rafineria Gda ń ska to druga, po PKN ORLEN S.A., spó ł ka zajmuj ą ca si ę przerobem ropy naftowej w Polsce. Zakres dzia ł alno ś ci obejmuje przerób ropy naftowej, a tak ż e samodzielny zakup surowca i komponentów potrzebnych do produkcji. Produkcja Rafinerii Gda ń skiej stanowi obecnie kilkana ś cie procent krajowego rynku paliw i oko ł o 30 procent rynku olejów silnikowych. Podstawowe instalacje Rafinerii Gda ń skiej zgrupowane s ą w trzech zintegrowanych blokach produkcyjnych: paliwowym (o zdolno ś ci przerobowej 4,5 mln ton rocznie), olejowym (o zdolno ś ci produkcyjnej 250 tys. ton olejów bazowych) oraz ostatnio wybudowanym kompleksie hydrokrakingu (o zdolno ś ci przerobowej 1,4 mln ton rocznie). Blok olejowy Rafinerii Gda ń skiej to jeden z wi ę kszych o ś rodków produkcji olejów smarowych w Europie. Rafineria Gda ń ska sprzedaje znaczn ą cz ęść wyprodukowanych paliw poprzez sie ć hurtowni paliw oraz sie ć oko ł o 330 stacji paliw (jest to druga pod wzgl ę dem ilo ś ci stacji sie ć sprzeda ż y w Polsce). Sie ć sprzeda ż y hurtowej obejmuje swoim zasi ę giem ca ł y kraj. Aktualnie funkcjonuje 10 patronackich hurtowni paliwowych oraz 15 regionalnych dystrybutorów olejów smarowych dostarczaj ą cych paliwa i oleje do prywatnych stacji, warsztatów samochodowych oraz sklepów motoryzacyjnych. 2 Dzi ę ki systemowi ruroci ą gów, Rafineria Gda ń ska posiada po łą czenie z terminalem naftowym Portu Pó ł nocnego w Gda ń sku (o zdolno ś ci prze ł adunkowej 33 mln ton rocznie) oraz z ruroci ą giem "Przyja źń " 1 . 2.Petrim Spó ł ka Petrim powsta ł a w 2000 r. w wyniku po łą czenia dwóch dystrybutorów paliw Rafinerii Gda ń skiej, a mianowicie A i C Petrol Sp. z o.o. z siedzib ą w Rypinie oraz Artim S.A. z siedzib ą w M ł awie. W ten sposób powsta ł nowy podmiot zajmuj ą cy si ę dystrybucj ą paliw na szczeblu hurtowym. Nowa spó ł ka przej ęł a obszar i zakres dzia ł ania po swoich za ł o ż ycielach. G ł ównym przedmiotem dzia ł alno ś ci Petrim jest hurtowa dystrybucja paliw silnikowych i oleju opa ł owego, prowadzona w oparciu o 3 bazy magazynowe zlokalizowane w województwach: kujawsko-pomorskim, mazowieckim i ł ódzkim. Ich po ł o ż enie oraz flota 23 autocystern umo ż liwia zaopatrywanie partnerów handlowych z regionu praktycznie ca ł ej Polski. Sie ć detaliczna oparta jest na 12 stacjach patronackich paliw zlokalizowanych w centralnej i pó ł nocnej Polsce, przy czym 10 z tych stacji jest stacjami patronackimi Rafinerii Gda ń skiej. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). a) Prezes Urz ę du uzna ł , i ż rynkami w ł a ś ciwymi w przedmiotowej sprawie, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym , s ą : 1. rynek sprzeda ż y hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego (olej opa ł owy jest wykorzystywany w celu ogrzewania mieszka ń , domów oraz budynków niemieszkalnych) 2 rynek sprzeda ż y detalicznej paliw w nast ę puj ą cych miejscowo ś ciach: - Kaszewy Dworne, - Radzynia Che ł mi ń skiego, Gdy ż s ą to rynki, na których dzia ł alno ść prowadz ą obaj uczestnicy koncentracji a jednocze ś nie udzia ł we w ł a ś ciwych rynkach geograficznych przekracza 20%. 1 w oparciu o www.rg.pl 3 Ad 1) Sprzeda ż hurtowa i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego Okre ś laj ą c rynek geograficzny dla sprzeda ż y hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego, nale ż y zwróci ć uwag ę na fakt, i ż obecnie brak jest kontyngentów i ce ł na import paliw do Polski. Na koszty importu wp ł ywa konieczno ść utrzymywania zapasów obowi ą zkowych od zrealizowanego importu oraz koszty transportu. Ponadto, na obrót paliwami na terytorium Polski - je ż eli roczna warto ść obrotu przekracza równowarto ść 500 000 euro - wymagane jest, stosownie do zapisów ustawy Prawo energetyczne, posiadanie koncesji, któr ą wydaje Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki. Podmiot ubiegaj ą cy si ę o koncesj ę , musi mie ć siedzib ę na terytorium Polski. Nie s ą to jednak ograniczenia, które hamuj ą import oleju opa ł owego i ogólnie - paliw do Polski. Wielko ść importu i jego kierunek uzale ż niony jest g ł ównie od ró ż nic, jakie wyst ę puj ą pomi ę dzy cenami paliw obowi ą zuj ą cych u polskich producentów, a producentów w krajach s ą siednich. Polscy producenci, podobnie jak inni producenci w Europie, ustalaj ą ceny w oparciu o notowania paliw na ś wiatowych gie ł dach, z uwzgl ę dnieniem podatku akcyzowego oraz kosztów zwi ą zanych z transportem i prze ł adunkiem oraz szeregu tzw. czynników niewymiernych. W przypadku, kiedy ceny polskich producentów s ą znacznie wy ż sze od cen producentów z s ą siednich krajów, import wzrasta, natomiast kiedy ró ż nice te s ą niewielkie lub ceny obowi ą zuj ą ce u polskich producentów s ą korzystniejsze (ni ż sze), import spada. Wielko ść importu nie jest wi ę c wielko ś ci ą statyczn ą . Wielko ść ta zmienia si ę w zale ż no ś ci od sytuacji na rynku paliwowym, w szczególno ś ci od kszta ł tuj ą cych si ę tam cen. Udzia ł importu lekkiego oleju opa ł owego w zaopatrzeniu polskiego rynku wyniós ł w 2002 r. 19 %. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż rynku geograficznego dla sprzeda ż y hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego, podobnie jak w przypadku innych gatunków paliw p ł ynnych, nie mo ż na zaw ęż a ć do terytorium Polski. Jednak skutki, jakie mo ż e wywo ł a ć niniejsza koncentracja na tym rynku, z uwagi na tre ść art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , nale ż y rozpatrywa ć w odniesieniu do terytorium Polski. Dane dotycz ą ce konsumpcji lekkiego oleju opa ł owego w Polsce zawieraj ą ju ż ilo ś ci importowane. Przy obliczaniu udzia ł ów w rynku podmiotów bior ą cych udzia ł w przedmiotowej koncentracji, nale ż y kierowa ć si ę tymi w ł a ś nie danymi. Podej ś cie to umo ż liwia oszacowanie aktualnego stanu rynku hurtowej sprzeda ż y oleju opa ł owego, unikaj ą c zaw ęż enia spektrum analizy tylko do terytorium Polski. Podkre ś li ć w tym miejscu nale ż y ponownie, i ż udzia ł importu nie jest warto ś ci ą statyczn ą - b ę dzie wzrasta ł lub spada ł , w zale ż no ś ci od ró ż nic, jakie wyst ę puj ą pomi ę dzy cenami polskich producentów, a cenami w imporcie. Tak ż e obszaru, z jakiego nast ę puje import paliw, w ż aden sposób nie mo ż na uzna ć za statyczny. W zale ż no ś ci od kszta ł tuj ą cych si ę cen, a tak ż e innych czynników (tzw. niewymiernych), obszar ten b ę dzie wzrasta ł lub zmniejsza ł si ę . Zmienia ć si ę te ż mo ż e geografia importu paliw do Polski, tzn. kierunek, z którego nast ę puje import. [tajemnica przedsi ę biorstwa] . 4 Rynek sprzeda ż y hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego – jak i pozosta ł e rynki paliwowe - jest ś ci ś le zwi ą zany z produkcj ą paliw. Sprawia to, ż e najwi ę ksze udzia ł y w tym rynku nale żą do producentów paliw, tj. rafinerii. Dotyczy to w szczególno ś ci Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. oraz Rafinerii Gda ń skiej S.A. Podmioty te s ą najwi ę kszymi producentami paliw p ł ynnych w Polsce i jednocze ś nie posiadaj ą najwi ę kszy udzia ł w ich sprzeda ż y hurtowej. PKN Orlen posiada, z udzia ł em na poziomie 56 %, pozycj ę dominuj ą c ą na tym rynku. Z uwagi na fakt, i ż spó ł ka ta w ostatnim okresie zwi ę kszy ł a swoje moce przerobowe - z oko ł o 12 mln ton ropy naftowej rocznie, do ponad 17 mln ton rocznie - nale ż y spodziewa ć si ę tylko wzmocnienia jego pozycji. Pozosta ł e polskie rafinerie tzw. rafinerie po ł udniowe (Rafineria Jedlicze S.A., Rafineria Czechowice S.A., Rafineria Jas ł o S.A., Rafineria Jedlicze S.A., Rafineria Trzebinia S.A.), maj ą w porównaniu z nimi du ż o mniejszy przerób, a w zwi ą zku z tym nie odgrywaj ą tak du ż ej roli w tym segmencie rynku. Przypuszcza si ę , i ż rafinerie po ł udniowe, z uwagi na ma łą op ł acalno ść przerobu w nich ropy naftowej (du ż a odleg ł o ść od ruroci ą gów, stosunkowo ma ł a moc przerobowa), skieruj ą dzia ł alno ść na wybrane nisze rynku naftowego. W chwili obecnej ich pozycja, w stosunku do innych graczy w hurtowym obrocie paliwami – poza PKN ORLEN S.A. i Rafineri ą Gda ń sk ą - jest jednak znacz ą ca. Import, stanowi blisko 20 %. Z uwagi na rozproszenie podmiotów importuj ą cych paliwa, ich pozycja rynkowa jest jednak du ż o s ł absza, ni ż wynika ł oby to wy łą cznie z udzia ł u procentowego importu. Na rynku sprzeda ż y hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego, obok PKN ORLEN S.A., Rafinerii Gda ń skiej i rafinerii po ł udniowych dzia ł aj ą tak ż e firmy niezale ż ne - nie zwi ą zane z polskimi producentami oraz spó ł ki z grup kapita ł owych koncernów zachodnich (Anwim, J & S Energy, Pol-Oil-Co, Petrotank, BGW, Kolgard, Mares, Falco, Imso, Z. Nizi ń ski). Pozycja ww. firm przedstawia si ę jednak niekorzystnie, w stosunku do dwóch najwi ę kszych polskich rafinerii. Udzia ł ż adnej z tych firm nie przekracza 10 %. Firmy te kupuj ą olej opa ł owy od producentów krajowych, importerów, b ą d ź te ż same je importuj ą . Powoduje to, ż e przynajmniej cz ęść oleju opalowego b ę d ą cego przedmiotem sprzeda ż y hurtowej, znajduje si ę na tym szczeblu obrotu przynajmniej dwukrotnie. Dosy ć mocn ą pozycj ę , szczególnie w rejonach przygranicznych, posiadaj ą równie ż rafinerie zlokalizowane w s ą siaduj ą cych z Polsk ą pa ń stwach. W Europie ca ł kowite moce produkcyjne istniej ą cych rafinerii s ą wi ę ksze ni ż obecne zapotrzebowanie na paliwa. W zwi ą zku z tym rafinerie te, staraj ą si ę przynajmniej cz ęść swojej produkcji sprzeda ć w Polsce, traktuj ą c j ą jako dodatkowy – obok narodowego - rynek zbytu. W szczególno ś ci wskaza ć tu nale ż y s ł owacki Slovnaft (wi ę kszo ś ciowym akcjonariuszem jest w ę gierski MOL), rafineri ę Schwedt (zlokalizowan ą tu ż przy granicy polsko - niemieckiej), rafineri ę w Mo ż ejkach (Litwa), oraz czeski Unipetrol. 5 Prowadzenie dzia ł alno ś ci na rynku sprzeda ż y hurtowej paliw wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą posiadania silnego zaplecza infrastrukturalnego (bazy magazynowe, ś rodki transportu) oraz z budow ą systemu dystrybucji. Tak wi ę c zarówno wej ś cie na ten rynek jak i rozszerzenie dzia ł alno ś ci oznacza poniesienie znacznych nak ł adów. Pomimo, i ż nie s ą to bariery utrudniaj ą ce w sposób istotny wej ś cie (lub umocnienie pozycji) na polski rynek dla du ż ych zagranicznych koncernów paliwowych, to jednak nie nale ż y przypuszcza ć , aby w najbli ż szym okresie dosz ł o do diametralnych zmian w tym segmencie rynku. Strategiczn ą pozycj ę zachowaj ą wi ę c najprawdopodobniej PKN ORLEN S.A. oraz Rafineria Gda ń ska. Ad 2) Sprzeda ż detaliczna paliw Zdaniem organu antymonopolowego, przy okre ś laniu rynku geograficznego dla sprzeda ż y detalicznej paliw - inaczej ni ż przy sprzeda ż y hurtowej - nie mo ż na bra ć pod uwag ę terytorium ca ł ej Polski. Wynika to z faktu, i ż najwa ż niejszym czynnikiem decyduj ą cym o wyborze przez konsumenta okre ś lonej stacji paliw, jest jej po ł o ż enie w pobli ż u miejsca zamieszkania lub miejsca pracy. Z oczywistych powodów, kierowca nie b ę dzie tankowa ł paliwa w stacji po ł o ż onej w innym regionie Polski, ni ż tym, w którym w chwili obecnej przebywa. Inne kryteria tj. samoobs ł uga, marka, cena itp. równie ż s ą istotne przy wyborze konkretnej stacji paliw, pod warunkiem jednak, ż e spe ł nia je która ś ze stacji po ł o ż onych w bliskim s ą siedztwie miejsca zamieszkania lub te ż miejsca pracy. Maj ą c na uwadze powy ż sze, w ocenie organu antymonopolowego zasadnym jest okre ś lenie rynku geograficznego dla sprzeda ż y detalicznej paliw jako lokalnego rynku poszczególnych miast i miejscowo ś ci, z uwzgl ę dnieniem obszaru po ł o ż onego w pobli ż u tych miejscowo ś ci, wyznaczonego promieniem kilku lub kilkunastu km, w zale ż no ś ci od specyfiki poszczególnych rynków lokalnych. Jedynie w przypadku stacji znajduj ą cych si ę przy trasach tranzytowych, takie zaw ęż enie rynku mo ż e nie znajdowa ć uzasadnienia - przeci ę tne odleg ł o ś ci pokonywane przez kierowców s ą wtedy znacznie wi ę ksze. Jednocze ś nie nale ż y stwierdzi ć , i ż przedmiotowa koncentracja mo ż e wywrze ć wp ł yw na rynek sprzeda ż y detalicznej, jedynie w odniesieniu do tych rynków lokalnych, na których dzia ł aj ą stacje Petrim, nie b ę d ą ce jednocze ś nie stacjami patronackimi Rafinerii Gda ń skiej. Niezasadne by ł oby bowiem uznanie stacji Petrim - wchodz ą cych w sk ł ad sieci patronackiej Rafinerii Gda ń skiej - za jednoczesnych konkurentów sieci detalicznej tego koncernu, która jak ju ż wskazano powy ż ej, w zdecydowanej wi ę kszo ś ci sk ł ada si ę ze stacji patronackich. Jedynie 2 z 12 stacji Petrim nie s ą stacjami patronackimi Rafinerii Gda ń skiej. S ą to: - stacja paliw w Kaszewach Dwornych, - stacja paliw w Radzyniu Che ł mi ń skim. W zwi ą zku z tym, i ż na obszarze dzia ł ania ka ż dej z tych 2 stacji dzia ł aj ą równie ż stacje wchodz ą ce w sk ł ad sieci sprzeda ż y detalicznej Rafinerii Gda ń skiej, uzna ć zatem nale ż y te dwa lokalne rynki sprzeda ż y detalicznej paliw za rynki wspólne (produktowo i geograficznie). W ocenie organu antymonopolowego, z uwagi na fakt, i ż powy ż sze 6 miejscowo ś ci s ą stosunkowo niewielkie, okre ś laj ą c rynek geograficzny nale ż y uwzgl ę dni ć równie ż stacje paliw po ł o ż one w s ą siednich miastach i miejscowo ś ciach. Poni ż sza tabela przedstawia konkurentów dzia ł aj ą cych na tak wyodr ę bnionych rynkach. Stacje paliw firmy PETRIM Stacje konkurencyjne dzia ł aj ą ce na w ł a ś ciwym rynku lokalnym ( w tym stacje RG ) Ogólna liczba dzia ł aj ą cych stacji na lokalnym rynku Łą czny udzia ł stacji Petrim i Rafinerii Gda ń skiej w ogólnej liczbie stacji Paliw Stacja paliw w Kaszewach Dwornych (stacja dzier ż awiona) 1. ORLEN w Kro ś niewicach, 2. Stacja bez barw patronackich w Kro ś niewicach, 3. RG w Kro ś niewicach , 4. ORLEN w okolicach Kutna, 5. ORLEN w okolicach Kutna 6. ORLEN w Kutnie, 7. RG w Kutnie, 8. RG w Kutnie, 9. ARAL w Kutnie, 10. ORLEN za Kutnem, 11. Stacja bez barw patronackich w Bedlnie, 12. PREEM za Bedlnem, 13. ORLEN za Bedlnem. 14 29 % (7% i 22%) Stacji paliw w Radzyniu Che ł mi ń skim (stacja w ł asna) 1. PREEM w okolicach Grudzi ą dza, 2. ORLEN w Grudzi ą dzu, 3. ORLEN w Grudzi ą dzu 4. RG w Grudzi ą dzu , 5. Stacja bez barw patronackich w miejscowo ś ci Gruta, 6. ORLEN w W ą brze ź nie, 7. ORLEN w Jab ł onowie, 8. STATOIL w Brodnicy, 9. ORLEN w Brodnicy, 10. Stacja bez barw patronackich w Brodnicy, 11. Stacja bez barw patronackich w Brodnicy, 12. RG w Brodnicy , 13. RG w Radzyniu Che ł mi ń skim , 14. RG w Radzyniu Che ł mi ń skim , 15. RG w W ą brze ź nie , 16. RG w W ą brze ź nie , 17. Stacja bez barw patronackich w W ą brze ź nie. 18 39 % (6% i 33%) Jak wynika z powy ż szego zestawienia, łą czny udzia ł Rafinerii Gda ń skiej i Petrim na lokalnym rynku Kaszew Dwornych oraz Radzynia Che ł mi ń skiego, bior ą c pod uwag ę liczb ę stacji tych podmiotów, w stosunku do wszystkich istniej ą cych stacji, wynosi odpowiednio 29 % i 39 %. Łą czny udzia ł Rafinerii Gda ń skiej oraz Petrim, zarówno na rynku Kaszewa Dwornego jak i Radzynia Che ł mi ń skiego przekracza 20 %. Oba z tych rynków nale ż y zatem uzna ć za rynki na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie 7 horyzontalnym. Na obu z ww. rynków, siln ą pozycj ę posiada PKN Orlen S.A., odpowiednio 43 % i 28 %. Konkurencja reprezentowana jest tak ż e przez stacje koncernów zachodnich (Preem, Aral) oraz stacje prywatne (bez barw patronackich). b) W niniejszej sprawie brak jest rynków na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym . Uzasadniaj ą c powy ż sze wskaza ć nale ż y, i ż Rafineria Gda ń ska jest producentem paliw. Wyprodukowane przez siebie paliwa sprzedaje za po ś rednictwem w ł asnej sieci hurtowni oraz sieci stacji benzynowych. Cz ęść wyprodukowanych przez Rafineri ę Gda ń sk ą paliw jest eksportowana. Petrim nie produkuje paliw. Spó ł ka ta nabywa ł a paliwa g ł ównie w Rafinerii Gda ń skiej oraz od innych dostawców. W chwili obecnej jedynym dostawc ą jest Rafineria Gda ń ska. Nabytymi w ten sposób paliwami, Petrim zaopatruje z kolei swoich odbiorców oraz w ł asne stacje paliwowe. Jak wynika z powy ż szego, pomi ę dzy uczestnikami koncentracji zachodz ą powi ą zania wertykalne na rynku paliw (benzyn, oleju nap ę dowego, lekkiego oleju opa ł owego). Okre ś laj ą c rynek geograficzny w aspekcie powi ą za ń wertykalnych odnie ść nale ż y go jednak, tak jak w przypadku sprzeda ż y hurtowej paliw, do terytorium ca ł ej Polski. Uzasadniaj ą c powy ż sze stwierdzi ć bowiem nale ż y, i ż w takiej sytuacji, rynkiem geograficznym jest rynek w ł a ś ciwy dla sprzeda ż y hurtowej paliw, a wi ę c rynek obejmuj ą cy ca ł y kraj. Powi ą zania wyst ę puj ą bowiem na linii producent (importer) - hurtownik oraz hurtownik - sprzedawca detaliczny (klient instytucjonalny). Odbiorc ą paliwa jest zatem hurtownik lub w ł a ś ciciel stacji paliw, a nie jak w przypadku sprzeda ż y detalicznej, tankuj ą cy paliwo kierowca. Nie ma wi ę c podstaw aby w takiej sytuacji zaw ęż a ć obszar rynku geograficznego. Rafineria Gda ń ska i Petrim na ż adnym szczeblu obrotu paliwami p ł ynnymi – ani hurtowego ani detalicznego - w rynku geograficznym obejmuj ą cym obszar ca ł ej Polski nie przekraczaj ą 30 % udzia ł u (ich łą czny udzia ł w sprzeda ż y hurtowej kszta ł tuje si ę na poziomie oko ł o 20 %, w sprzeda ż y detalicznej znacznie poni ż ej 20 %). W zwi ą zku z tym nale ż y uzna ć , i ż zamierzona koncentracja nie wywrze wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym. c) Maj ą c na uwadze fakt, ż e na ż adnym z rynków uczestnicy koncentracji nie dysponuj ą udzia ł em przekraczaj ą cym 40 %, nale ż y uzna ć , ż e brak jest rynków, na które koncentracja wywar ł aby wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym . Ocena skutków koncentracji. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, ż e Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Analiza skutków niniejszej koncentracji nie wykaza ł a zagro ż e ń p ł yn ą cych z przej ę cia przez Rafineri ę Gda ń sk ą spó ł ki Petrim. Organ antymonopolowy uznaj ą c za 8 zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: − W wyniku przedmiotowej koncentracji nie dojdzie do powstania ani te ż do umocnienia pozycji dominuj ą cej na ż adnym z rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. Łą czny udzia ł Rafinerii Gda ń skiej i Petrim na rynku sprzeda ż y hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opa ł owego jest daleki od 40 %. Tak ż e na wyodr ę bnionych dwóch wspólnych lokalnych rynkach sprzeda ż y detalicznej paliw, nie dojdzie do powstania pozycji dominuj ą cej. Na jednym z nich strony osi ą gn ą 29 % udzia ł , na drugim natomiast 39 % udzia ł . W tym drugim przypadku osi ą gni ę ty udzia ł jest bliski udzia ł owi, z którym ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wi ąż e domniemanie posiadania pozycji dominuj ą cej. Jednak porównywaln ą pozycj ę na tym rynku posiada PKN Orlen S.A. (blisko 30 %). W takiej sytuacji nale ż y uzna ć , i ż istnieje silna przeciwwaga dla pozycji rynkowej Rafinerii Gda ń skiej. − Niezagra ż aj ą cy dla rozwoju konkurencji b ę dzie tak ż e wp ł yw zamierzonej koncentracji na rynek sprzeda ż y hurtowej lekkiego oleju opa ł owego w Polsce. [tajemnica przedsi ę biorstwa] Dominuj ą ca pozycj ę na tym rynku posiada PKN Orlen S.A., sprzedaj ą cy blisko 3 razy wi ę cej lekkiego oleju opa ł owego ni ż Rafineria Gda ń ska. − Równie ż na rynku sprzeda ż y detalicznej paliw nie dojdzie do istotnego ograniczenia istniej ą cej tam konkurencji. Nie ma bowiem podstaw przypuszcza ć , aby konkurencja na poszczególnych rynkach lokalnych, na które przedmiotowa koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, reprezentowana w szczególno ś ci przez silne sieci stacji paliw (PKN Orlen S.A., koncerny zachodnie), a tak ż e nie tak silne, ale dosy ć liczne stacje prywatne, zosta ł a istotnie ograniczona. Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż zdecydowana wi ę kszo ść stacji dzia ł aj ą cych w barwach Rafinerii Gda ń skiej (oko ł o 90 %) to stacje patronackie, nie b ę d ą ce w ł asno ś ci ą tej spó ł ki. Trudno zatem przewidzie ć , czy w przysz ł o ś ci ich w ł a ś ciciele b ę d ą prowadzi ć je nadal pod barwami Rafinerii Gda ń skiej. − [tajemnica przedsi ę biorstwa] Pozytywnie nale ż y ocenia ć umacnianie pozycji Rafinerii Gda ń skiej na polskim rynku paliw p ł ynnych. W ten sposób mo ż e ona stworzy ć przeciwwag ę dla dominanta polskiego rynku paliw, jakim niew ą tpliwie jest PKN ORLEN S.A. Rafineria Gda ń ska nie jest, szczególnie w skali europejskiej, du ż ym koncernem. Koncentracja skupiona wokó ł tego podmiotu jest wi ę c jednym ze sposobów wzmacniania jej pozycji rynkowej. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W jej wyniku nie dojdzie bowiem do powstania pozycji dominuj ą cej na ż adnym z rynków produktowych. Wskutek planowanej koncentracji nie dojdzie równie ż do istotnego ograniczenia konkurencji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. 9 Na niniejsz ą decyzj ę , na postawie art. 78. ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stronom przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury Jolanta Steppa 10