DPI-22/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW L.dz. DPI-2-411-16/744/02/ML Warszawa, dn.7.04.2003 r. DECYZJA Nr DPI 22/2003 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez spó ł k ę Agora S.A. z siedzib ą w Warszawie kontroli nad spó ł k ą Wibor Sp. z o.o. z siedzib ą w Nowym S ą czu, poprzez nabycie 51,01% udzia ł ów w tej spó ł ce. UZASADNIENIE W dniu 11 pa ź dziernika 2002 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Agor ę S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej Agora) kontroli nad spó ł k ą Wibor Sp. z o.o. z siedzib ą w Nowym S ą czu (dalej Wibor). W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, bowiem łą czny obrót ww. przedsi ę biorców w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekracza ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwanej te ż ustaw ą antymonopolow ą ), tj. 50 mln. euro, - nabycie udzia ł ów innego przedsi ę biorcy, powoduj ą ce przej ę cie bezpo ś redniej kontroli nad przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - nie wyst ę puje w tej sprawie, ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął post ę powanie w powy ż szej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 17 pa ź dziernika 2002 r. Z informacji zawartych w zg ł oszeniu wynika, ż e transakcja zosta ł a zg ł oszona bez naruszenia terminu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy antymonopolowej. Zg ł oszenie WID zosta ł o wystosowane do organu antymonopolowego w dniu 9.10.2002 r. Przedwst ę pna umowa pomi ę dzy Agor ą a Panem Ryszardem Frycem, dotychczasowym w ł a ś cicielem 51,01% udzia ł ów w kapitale zak ł adowym spó ł ki Wibor, zosta ł a podpisana 2.10.2002 r. Zgodnie z postanowieniami zawartymi w tej umowie, strony zobowi ą za ł y si ę do podpisania ostatecznej umowy sprzeda ż y udzia ł ów dopiero po uzyskaniu stosownych zgód i zezwole ń , m.in. zgody Prezesa UOKiK na przeprowadzenie ww. koncentracji. Przyczyny i opis koncentracji. Koncentracja ma na celu rozszerzenie dzia ł alno ś ci radiowej grupy kapita ł owej Agory, poprzez dzia ł alno ść prowadzon ą przez Wibor na ma ł opolskim rynku lokalnym. Wibor rozpowszechnia program radiowy pod nazw ą Radio ECHO oraz sprzedaje czas antenowy na og ł oszenia i reklamy. Koncentracja ma dokona ć si ę w formie przej ę cia kontroli przez Agor ę nad ca ł ym przedsi ę biorstwem Wibor. Stosownie do tre ś ci umowy przedwst ę pnej sprzeda ż y udzia ł ów z dnia 2 pa ź dziernika 2002 r., przej ę cie kontroli przez Agor ę nad Wibor nast ą pi poprzez nabycie 11.223 (jedenastu tysi ę cy dwustu dwudziestu trzech) udzia ł ów Wibor, stanowi ą cych 51,01% kapita ł u zak ł adowego Wibor. Łą cznie z dotychczas posiadanymi udzia ł ami Agora b ę dzie w ł a ś cicielem 100% kapita ł u zak ł adowego Wibor i b ę dzie uprawniona do 100% g ł osów na Zgromadzeniu Wspólników tej spó ł ki. Opis przedsi ę biorców bior ą cych udzia ł w koncentracji A/ Agora SA Spó ł ka Agora powsta ł a przed wyborami parlamentarnymi w 1989 r. Wydawana przez t ę spó ł k ę "Gazeta" sta ł a si ę pierwszym niezale ż nym dziennikiem w Polsce. Od 1999 roku Agora jest notowana na gie ł dach w Warszawie i Londynie. Struktura akcjonariatu tej spó ł ki przedstawia si ę nast ę puj ą co: Tab. 1 Liczba akcji % kapita ł u % g ł osów Agora-Holding Sp. z o.o. 14 591 559 25,7% 41,8% Akcje A (uprzywilejowane) 4 281 600 7,5% 28,2% Akcje do dystrybucji w ś ród pracowników 8 532 763 15,0% 11,3% Pracownicy (akcje imienne) 13 523 200 23,8% 17,8% Cox Poland Investments, Inc. 5 818 450 10,3% 10,3% Akcjonariat rozproszony 22 824 316 40,2% 30,1% Kapita ł zak ł adowy 56 757 525 100% 100% Stan na 30 grudnia 2002 Agora prowadzi dzia ł alno ść na wielu rynkach mediowych. Nale żą do nich: 1. Rynek dzienników ogólnokrajowych. Agora jest wydawc ą „Gazety Wyborczej” – jednego z najbardziej poczytnych dzienników ogólnokrajowych. Wed ł ug danych posiadanych przez UOKiK, udzia ł „Gazety Wyborczej” w sprzeda ż y egzemplarzowej gazet codziennych o zasi ę gu ogólnopolskim wyniós ł w 2000 r. ca Tajemnica przedsi ę biorcy %. Struktur ę tego rynku przedstawia poni ż szy wykres. 2 Ż ycie Sport Dziennik Sportowy - Przegl ą d Sportowy i Tempo Rzeczpospolita Gazeta Wyborcza Puls Biznesu Super Express Trybuna Nasz Dziennik Gazeta Gie ł dy Parkiet Udzia ł Agory w 2000 r. w przychodach z reklamy dzienników o zasi ę gu ogólnokrajowym wyniós ł Tajemnica przedsi ę biorcy %. Struktur ę tego rynku przedstawia poni ż szy wykres. Dziennik Sportowy - Przegl ą d Sportowy i Tempo i Sport Gazeta Wyborcza Ż ycie Trybuna Puls Biznesu Super Express Nasz Dziennik Gazeta Gie ł dy Parkiet Rzeczpospolita Natomiast w 2002 r. udzia ł we wp ł ywach reklamowych dzienników o zasi ę gu ogólnokrajowym, definiowany jako stosunek warto ś ci cennikowej reklam wymiarowych 3 w „Gazecie Wyborczej” do łą cznej warto ś ci cennikowej reklam wymiarowych w tytu ł ach monitorowanych przez Agora-Monitoring, wyniós ł Tajemnica przedsi ę biorcy %. 2. Rynek czasopism Agora jest wydawc ą kilkunastu czasopism. S ą to m.in. „Cztery K ą ty:, „Poradnik Domowy”, „Kuchnia”, „ Ł adny Dom”, „Motomagazyn”, „Kwietnik”, „Wiedza i Ż ycie”. Poni ż ej, w tabeli nr 2, przedstawiono udzia ł Agory w ró ż nych segmentach tego rynku – definiowany jako udzia ł we wp ł ywach reklamowych magazynów w 2001 r. (dane dotycz ą ce reklam wymiarowych wycenianych na podstawie obowi ą zuj ą cych cenników). Tab. 2 Udzia ł Agory w rynku czasopism liczony w segmentach tematycznych wed ł ug wp ł ywów cennikowych bez uwzgl ę dnienia rabatów Lp. Tematyka czasopism – segment Łą czny udzia ł czasopism nale żą cych do Agory w segmencie 1. Zwi ą zane z budowaniem, remontowaniem i urz ą dzaniem mieszka ń Tajemnica przedsi ę biorcy 2. Dla rodziców ma ł ych dzieci Tajemnica przedsi ę biorcy 3. Kobiece Tajemnica przedsi ę biorcy 4. Kulinarne Tajemnica przedsi ę biorcy 5. Motoryzacyjne Tajemnica przedsi ę biorcy 6. Po ś wi ę cone ro ś linom i ogrodom Tajemnica przedsi ę biorcy 7. Popularno-naukowe Tajemnica przedsi ę biorcy Ź ród ł o Agora Monitoring 3 . Rynek reklamy zewn ę trznej Agora - poprzez spó ł k ę AMS - dzia ł a na rynku reklamy zewn ę trznej, osi ą gaj ą c ca 30% udzia ł u w rynku. W 2002 r. AMS odnotowa ł du ż y spadek poziomu sprzeda ż y. Poni ż ej przedstawiono udzia ł y przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na tym rynku w roku 2001. Konkurencja na rynku reklamy zewn ę trznej Outdoor Group 7% Stroer 7% Europlakat 8% Town & City 10% Clear Channel 10% Cityboard Media 12% AMS 30% Pozosta ł e 16% Ź ród ł o 2001 Media Watch 4 4. Rynek prasy bezp ł atnej W roku 2001 spó ł ki nale żą ce do grupy kapita ł owej Agora wydawa ł y nast ę puj ą ce bezp ł atne tytu ł y prasowe: 9 City Magazine (gazeta o charakterze kulturalno-rozrywkowym, rozpowszechniana w aglomeracji katowickiej, Krakowie, Ł odzi, Poznaniu, Trójmie ś cie, Warszawie, Wroc ł awiu; ś redni nak ł ad za trzy pierwsze kwarta ł y 2002 r. wyniós ł Tajemnica przedsi ę biorcy egz. w Warszawie i Tajemnica przedsi ę biorcy egz. w pozosta ł ych miastach), 9 Metro (gazeta o charakterze informacyjnym, rozpowszechniana w Warszawie /ukazuje si ę 2 razy w tygodniu; ś redni nak ł ad za trzy pierwsze kwarta ł y 2002 r. wyniós ł Tajemnica przedsi ę biorcy egz./ oraz w aglomeracji katowickiej i Bielsku-Bia ł ej /ukazuje si ę jako tygodnik; ś redni nak ł ad za trzy pierwsze kwarta ł y 2002 r. wyniós ł Tajemnica przedsi ę biorcy tys. egz./), 9 Bezp ł atna Gazeta Wyborcza Ł ód ź (gazeta o charakterze informacyjnym, rozpowszechniana na terenie Ł odzi), 9 Bezp ł atna Gazeta Wyborcza Trójmiasto (gazeta o charakterze informacyjnym, rozpowszechniana w Trójmie ś cie). 5 . Rynek rozg ł o ś ni radiowych Od 1996 roku Agora zacz ęł a anga ż owa ć si ę kapita ł owo w sektor radiowy. Dzi ś grupa radiostacji sk ł ada si ę z 22 rozg ł o ś ni lokalnych. Tab. 3 Wykaz spó ł ek nadaj ą cych programy radiowe, w których Agora SA posiada udzia ł y* oraz prowadzonych przez nie rozg ł o ś ni L.p. Nazwa nadawanego programu radiowego Nazwa podmiotu udzia ł % AGORY SA w kapitale zak ł adowym oraz w g ł osach na zgromadzeniu wspólników / walnym zgromadzeniu Województwo, w którym dzia ł a radiostacja oraz udzia ł w lokalnym rynku reklam radiowych wg cenników w I pó ł roczu 2002 r.*** 1. RES 95,7 FM (Rzeszów) Podkarpackie - Tajemnica przedsi ę biorcy % 2. 103,4 POP FM (Pozna ń ) Lokalne Rozg ł o ś nie Radiowe, Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie 100% Wielkopolskie Tajemnica przedsi ę biorcy% 3. Radio C 96,6 FM City Radio, Sp. z o.o. z siedzib ą w Cz ę stochowie 100% Ś l ą skie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 4. O`LE O’LE, Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu 100% Opolskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 5. KAROLINA Karolina, Sp. z o.o. z siedzib ą w Tychach 100% Ś l ą skie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 6. Radio Na Fali ZUH Uznam, Sp. z o.o. z siedzib ą w Szczecinie 100% Zachodniopomorskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 5 L.p. Nazwa nadawanego programu radiowego Nazwa podmiotu udzia ł % AGORY SA w kapitale zak ł adowym oraz w g ł osach na zgromadzeniu wspólników / walnym zgromadzeniu Województwo, w którym dzia ł a radiostacja oraz udzia ł w lokalnym rynku reklam radiowych wg cenników w I pó ł roczu 2002 r.*** 7. Radio KLASYKA ROM, Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie 100% Mazowieckie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 8. POMO Ż E Radio Pomo ż e, Sp. z o.o. z siedzib ą w Bydgoszczy 100% Kujawsko-pomorskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 9. TREFL Radio Trefl, Sp. z o.o. z siedzib ą w Sopocie 99,96% Pomorskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 10. Radio ELITA Elita, Sp. z o.o. z siedzib ą w Bydgoszczy 99,08% Kujawsko-pomorskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 11. Radio KOLOR Wroc ł aw 90,4 FM Z ł ote Przeboje KKK FM S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu 84,18% Dolno ś l ą skie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 12. Radio POGODA IM 40, Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie 72% Mazowieckie – 33,8% 13. Radio ECHO Wibor, Sp. z o.o. z siedzib ą w Nowym S ą czu 48,99% Ma ł opolskie – 15,2% 14. Radio Wielkopolska Multimedia Plus, Sp. z o.o. z siedzib ą w Ś remie 48% Wielkopolskie – b.d. 15. JAZZ FM Jan Babczyszyn Radio Jazz FM, Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu 42% Wielkopolskie – Tajemnica przedsi ę biorcy% 16. TOK FM Inforadio, Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie 41,7% Regionalne - - b.d. 17. Radio WANDA Radio Wanda, Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie 27% Ma ł opolskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 18. WA Ł BRZYCH Twoje Radio, Sp. z o.o. z siedzib ą w Wa ł brzychu** 19% Dolno ś l ą skie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 19. Radio MAZOWSZE Radio Mazowsze, Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł omiankach 23,95% Mazowieckie – b.d. 20. Radio PULS Bis Media, Sp. z o.o. z siedzib ą w Lublinie 4,99% Lubelskie – Tajemnica przedsi ę biorcy % 21. Radio TOP Regionalne Przedsi ę biorstwo Zwi ą zkowe, Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach 4% Ś l ą skie – b.d. 22. Radio KLAKSON Radio Klakson, Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu (posiada trzy koncesje obejmuj ą ce Opole, Wroc ł aw 4% Dolno ś l ą skie - Tajemnica 6 L.p. Nazwa nadawanego programu radiowego Nazwa podmiotu udzia ł % AGORY SA w kapitale zak ł adowym oraz w g ł osach na zgromadzeniu wspólników / walnym zgromadzeniu Województwo, w którym dzia ł a radiostacja oraz udzia ł w lokalnym rynku reklam radiowych wg cenników w I pó ł roczu 2002 r.*** i Zielon ą Gór ę ) przedsi ę biorcy% * Agora SA posiada ponadto udzia ł y w spó ł kach: Biuro Obs ł ugi Radiowej, Sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu (47%), Barys Sp. z o.o. z siedzib ą w Tychach (90%) oraz Agencja Reklamowa Jowisz, Sp. z o.o. z siedzib ą w Jeleniej Górze (99,12%), jednak ż e spó ł ki te nie prowadz ą dzia ł alno ś ci radiowej, a jedynie dzia ł alno ść operatorsk ą oraz sprzedaj ą czas antenowy. ** Twoje Radio, Sp. z o.o. jest spó ł k ą zale ż n ą od Agora SA, poniewa ż Agencja Reklamowa Jowisz, Sp. z o.o. z siedzib ą w Jeleniej Górze (b ę d ą ca spó ł k ą zale ż n ą od Agora SA) posiada 77 % udzia ł ów i g ł osów tej spó ł ki. *** W podanych informacjach nie s ą uwzgl ę dnione stosowane opusty, s ą to dane szacunkowe. Tab. 4 Przychód ze sprzeda ż y reklam osi ą gni ę tych w 2001 przez radiostacje i spó ł ki operatorskie powi ą zane kapita ł owo z Agor ą . SPRZEDA Ż REKLAM R adiostacje i spó ł ki operatorskie ROK 2001 Lokalne Rozg ł o ś nie Radiowe, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy City Radio, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy O'le, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Karolina, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Z ak ł ad Us ł ugowo - Handlowy Uznam, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy ROM, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Radio Trefl, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Elita, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy KKK FM, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Twoje Radio, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Agencja Reklamowa Jowisz, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy IM 40, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Barys, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Biuro Obs ł ugi Radiowej, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Jan Babczyszyn Radio Jazz FM, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Inforadio, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Radio Mazowsze, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Radio Pomo ż e, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy 7 SPRZEDA Ż REKLAM R adiostacje i spó ł ki operatorskie ROK 2001 Multimedia Plus, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Radio Wanda, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy Wibor, Sp. z o.o. Tajemnica przedsi ę biorcy 6. Rynek internetowy Agora jest równie ż obecna na rynku internetowym poprzez w ł asny portal gazeta.pl . B/ Wibor Sp. z o.o. W ł a ś cicielem 51.01% udzia ł ów w spó ł ce Wibor jest Pan Ryszard Fryc. Ponadto posiada on 100% udzia ł ów w spó ł ce Centrum Finansowo-Ubezpieczeniowe Sp. z o.o. z siedzib ą w Nowym S ą czu oraz jest komandytariuszem w spó ł ce „Borys” D. Latawski Spó ł ka komandytowa z siedzib ą w Nowym S ą czu. Wibor dzia ł a na rynku rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej. Rozpowszechniany przez t ę spó ł k ę program radiowy wyst ę puje pod nazw ą Radio Echo. Zakres geograficzny jego dzia ł alno ś ci wyznaczony jest poprzez zasi ę g techniczny nadajników i ogranicza si ę do województwa ma ł opolskiego. Procentowy udzia ł Radia Echo w ma ł opolskim rynku rozg ł o ś ni radiowych wyniós ł w I pó ł roczu 2002 r.: 9 wed ł ug kryterium warto ś ci cennikowej reklam - 15,2% (wed ł ug bada ń CR Media); Tajemnica przedsi ę biorcy % (wg danych skorygowanych przez Agor ę ), 9 wed ł ug kryterium s ł uchalno ś ci - 4,23% (wed ł ug bada ń prowadzonych przez SMG/KRC Poland Media S.A.). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw. Zgodnie z definicjami zawartymi w za łą czniku do rozporz ą dzenia Rady Ministrów w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców: a) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%. b) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie: - dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, - jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, 8 - indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca-odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. c) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Maj ą c na uwadze powy ż sze definicje, nale ż y stwierdzi ć , i ż : Ad a) Agora i Wibor nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na wspólnych rynkach - rynkiem w ł a ś ciwym produktowo i geograficznie dla spó ł ki Wibor jest ma ł opolski rynek rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej, na którym Agora jest obecna jedynie jako mniejszo ś ciowy udzia ł owiec (27% g ł osów na zgromadzeniu wspólników) Radia Wanda oraz mniejszo ś ciowy udzia ł owiec (41,7% g ł osów na zgromadzeniu wspólników) w Inforadio Sp. z o.o. rozpowszechniaj ą cej ponadregionalne radio TOK FM. Brak jest zatem wspólnych rynków dla uczestników łą czenia. Tym samym nale ż y uzna ć , i ż brak jest rynków, na które przedmiotowa koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym. Ad b) Maj ą c na uwadze zakres dzia ł alno ś ci zarówno Agory, jak i Wiboru, nale ż y stwierdzi ć , i ż w powy ż szej transakcji nie ma rynku w ł a ś ciwego, na który ta koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. Ad c) Materia ł zgromadzony w sprawie pozwala na stwierdzenie, ż e koncentracja wywiera wp ł yw - w uk ł adzie konglomeratowym - na rynek dzienników ogólnokrajowych: w odniesieniu do sprzeda ż y egzemplarzowej oraz wp ł ywów z reklamy (udzia ł Agory wynosi odpowiednio Tajemnica przedsi ę biorcy % i Tajemnica przedsi ę biorcy %). II. Ocena skutków koncentracji. Oceniaj ą c niniejsz ą koncentracj ę , organ antymonopolowy przeanalizowa ł jej skutki na nast ę puj ą cych rynkach: A/ ma ł opolskim rynku rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej – uznaj ą c za zasadne przeanalizowanie skutków koncentracji na tych rynkach, organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e s ą to rynki w ł a ś ciwe dla podmiotu, nad którym nast ą pi przej ę cie kontroli w wyniku niniejszej koncentracji, na które w ograniczony sposób (b ę d ą c mniejszo ś ciowym udzia ł owcem Radia Wanda i TOK FM) mo ż e oddzia ł ywa ć równie ż Agora; B/ krajowym rynku sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych – uznaj ą c za zasadne przeanalizowanie skutków koncentracji na tym rynku, organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż przedmiotowa koncentracja wynika ze strategii Agory dotycz ą cej budowy w ł asnej sieci rozg ł o ś ni lokalnych; zatem nale ż a ł o oceni ć wp ł yw nabycia spó ł ki Wibor na pozycj ę rynkow ą Agory w tym zakresie; 9 C/ ma ł opolskim rynku rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej (rynki, na których w wyniku niniejszej koncentracji rozpocznie dzia ł alno ść Agora) w aspekcie wp ł ywu na te rynki, rynku dzienników ogólnokrajowych (rynku konglomeratowego dla Agory) - uznaj ą c za zasadne przeanalizowanie skutków koncentracji w tym zakresie, organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę ewentualne zagro ż enia p ł yn ą ce z mo ż liwo ś ci oddzia ł ywania pomi ę dzy sob ą rynków (przenoszenia pozycji rynkowej) nale żą cych do szeroko rozumianych rynków mediowych, których elementem wspólnym jest rynek reklamy. Przeprowadzona przez organ antymonopolowy analiza wykaza ł a, co nast ę puje: Ad A/ Ma ł opolski rynek rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej Charakterystyka rynku Rynek rozpowszechniania programów radiowych i rynek reklamy radiowej s ą rynkami ś ci ś le ze sob ą powi ą zanymi. Analiza s ł uchalno ś ci rozg ł o ś ni radiowych i uzyskiwanych przez nie wp ł ywów z reklamy wskazuje na prawid ł owo ść , zgodnie z któr ą wi ę ksza s ł uchalno ść radia powoduje zwi ę kszone wp ł ywy reklamowe. Podstawowym bowiem kryterium - stosowanym przez reklamodawców, przy wyborze rozg ł o ś ni radiowej, do której skierowany zostanie bud ż et reklamowy - jest gwarancja dotarcia do jak najliczniejszej grupy odbiorców. Gwarancja ta jest natomiast tym wi ę ksza, im wi ę ksza jest s ł uchalno ść radia. Ma ł opolski rynek rozpowszechniania programów radiowych – tak jak i rynek krajowy - charakteryzuje si ę znacz ą cymi administracyjnymi i technicznymi barierami wej ś cia, a mianowicie: − bariera administracyjna polega na obowi ą zku uzyskania koncesji na nadawanie programu radiowego; koncesje wydawane s ą przez Krajow ą Rad ę Radiofonii i Telewizji (KRRiT); − bariera techniczna wi ąż e si ę z ograniczon ą ilo ś ci ą cz ę stotliwo ś ci, która w rzeczywisto ś ci determinuje ilo ść podmiotów dzia ł aj ą cych na rynku. KRRiT udzielaj ą c koncesji, precyzyjnie okre ś la warunki prowadzenia dzia ł alno ś ci (co wynika z ustawy o radiofonii i telewizji). W szczególno ś ci w odniesieniu do radiowych nadawców lokalnych, koncesja okre ś la czas minimalnego nadawania programów lokalnych, charakter nadawanego programu (zapis programowy) i limit nadawanych reklam. KRRiT kontroluje tak ż e wykonywanie warunków koncesji. Ewentualne naruszenie warunków koncesji mo ż e by ć podstaw ą do jej odebrania. Ze wzgl ę du na rodzaj koncesji i typy finansowania, mo ż na wyodr ę bni ć nast ę puj ą ce rozg ł o ś nie radiowe, których programy s ą rozpowszechniane na obszarze woj. ma ł opolskiego: ¾ radio publiczne (Polskie Radio Program 1, Polskie Radio Program 2, Polskie Radio Program 3, Polskie Radio Katowice, Polskie Radio Bis); spó ł ki radia publicznego s ą finansowane z abonamentu oraz z wp ł ywów reklamowych, ¾ ogólnokrajowe radiostacje komercyjne, zasilane finansowo z wp ł ywów z reklamy (np. RMF FM, Radio ZET), 10 ¾ radiostacje komercyjne o zasi ę gu ponadregionalnym (Radio TOK FM), ¾ rozg ł o ś nie nale żą ce do tzw. sieci radiowych – (Eska, Plus), ¾ lokalne i regionalne radiostacje komercyjne, finansowane g ł ównie przez lokalne rynki reklamowe (do tej grupy zalicza si ę równie ż , przejmowane w wyniku niniejszej transakcji, Radio Echo). Na obszarze województwa ma ł opolskiego, do s ł uchaczy dociera ze swoim sygna ł em oko ł o 36 radiostacji. Analiza s ł uchalno ś ci tych radiostacji wskazuje, i ż najwi ę kszym zainteresowaniem ze strony odbiorców spotykaj ą si ę radia ogólnopolskie. Ponad 60 % rynku s ł uchalno ś ci przypada na Radio RMF FM, Program I PR, Radio Zet. Stacje radiowe, które zajmuj ą dalsze miejsca, zdoby ł y ju ż zdecydowanie mniejszy udzia ł w rynku. Spo ś ród pozosta ł ych 33 radiostacji, które s ą s ł yszalne na obszarze woj. ma ł opolskiego, procentowy udzia ł w s ł uchalno ś ci rozk ł ada si ę pomi ę dzy 5,27 a 0,01%. Do lokalnych radiostacji o najwi ę kszej s ł uchalno ś ci nale ż y zaliczy ć : Radio Wanda, Radio Echo, Radio Blue FM, Radio Alfa oraz Radio Karolina. Tab. 5 Analiza s ł uchalno ś ci rozg ł o ś ni s ł yszalnych na obszarze Ma ł opolski Lp. Stacja Udzia ł w rynku s ł uchalno ś ci 1. Radio RFM FM 33,56% 2. Polskie Radio Program 1 15,93% 3. Radio Zet 14,12% 4. Radio Maryja 5,27% 5. Radio Wanda (Kraków) 4,72% 6. Polskie Radio Program 3 4,72% 7. Radio Echo 4,23% 8. Radio Blue FM (Kraków) 3,53% 9. Polskie Radio Kraków 1,69% 10. Radio Alfa (Kraków) 1,51% 11. Radio Karolina (Katowice) 1,22% 12. Radio Plus Kraków 1,19% 13. Radio Maks (Tarnów) 1,04% 14. Radio Plus Tarnów 0,90% 15. Radio Wawa 0,80% 16. Radiostacja 0,70% 17. Polskie Radio Katowice 0,43% 18. Radio Mega FM (Pszczyna) 0,37% 19. Polskie Radio Program 2 0,34% 20. Radio Bielsko 0,33% 21. Radio Alex (Zakopane) 0,26% 22. Radio TOK FM 0,22% 23. Radio 95,1 FM Bytom 0,12% 24. Radio Jazz (Kraków) 0,11% 25. Polskie Radio Rzeszów 0,09% 26. Polskie Radio Kielce 0,08% 27. Radio Akademickie Kraków 0,08% 28. Radio Delta (Bielsko Bia ł a) 0,05% 29. Radio Ł an Proszowice 0,04% 11 Lp. Stacja Udzia ł w rynku s ł uchalno ś ci 30. Radio Bieszczady (Sanok) 0,03% 31. Polskie Radio Bis 0,02% 32. Radio Flash (Katowice) 0,02% 33. Radio Opera FM (Kraków) 0,02% 34. Polskie Radio Opole 0,01% 35. Radio CCM 0,01% 36. Radio Eska 103,3 FM 0,01% Ź ród ł o danych: Badanie Radio Track, SMG/KRC Poland Media SA Okre ś lona powy ż ej s ł uchalno ść radiostacji lokalnych – tak jak to wskazano na wst ę pie - znajduje odzwierciedlenie w wielko ś ci przychodu, jaki nadawcy uzyskuj ą z tytu ł u sprzeda ż y reklam. Najwi ę ksi udzia ł owcy na ma ł opolskim rynku reklamy to: Radio Blue, Radio Wanda, Radio Echo, Radio Alfa, PR Kraków i Plus Tarnów. Radiostacje te posiadaj ą oko ł o 95% udzia ł u w ma ł opolskim rynku reklamy. Tab. 6 Szacunkowa wielko ść rynku reklamy Rynek reklamy radiowej - woj. ma ł opolskie (warto ść szacowana) 2000 2001 I – VI 2002 udzia ł y I-VI 2002 BLUE Gdów 0 785650 828473 23,4% WANDA Kraków 889651 1126984 658556 18,6% ECHO Nowy S ą cz 1743230 1543765 551947 15,6% ALFA Kraków 908103 1069441 486082 13,7% PR KRAKÓW 1030458 830251 419425 11,8% PLUS Tarnów 1219111 1137989 391066 11,0% MAKS Tarnów 481179 379537 212308 6,0% RMF FM Kraków 5014241 2405110 0 0,0% RMF FM Zakopane 265525 90420 0 0,0% Rynek – suma 11551498 9369147 3547858 Ź ród ł o: dane CR Media Monitoring 2000 – czerwiec 2002, skorygowane o w ł asne szacunki Agory dotycz ą ce rabatów. Ocena skutków koncentracji na ma ł opolski rynek rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej. Maj ą c na uwadze powy ż ej przedstawione dane, organ antymonopolowy uzna ł , i ż przej ę cie przez Agor ę spó ł ki Wibor nie wywrze negatywnych skutków na konkurencj ę na ma ł opolskim rynku rozpowszechniania programów radiowych i rynku reklamy. Przyjmuj ą c powy ż sze stanowisko, Prezes UOKiK mia ł na wzgl ę dzie w szczególno ś ci nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: − Ma ł opolski rynek rozpowszechniania programów radiowych jest rynkiem konkurencyjnym; na obszar ten dociera ze swoim sygna ł em ponad 20 radiostacji lokalnych oraz kilkana ś cie rozg ł o ś ni ogólnokrajowych i regionalnych. Tym samym 12 s ł uchacz ma bogat ą ofert ę zarówno lokalnych radiostacji jak i rozg ł o ś ni wykraczaj ą cych poza lokalny charakter. − Za konkurencyjny nale ż y równie ż uzna ć lokalny rynek reklamy radiowej. Mo ż na zauwa ż y ć , i ż na tym rynku brak jest wyra ź nego lidera; sze ść rozg ł o ś ni lokalnych do ść równomiernie podzieli ł o pomi ę dzy siebie, blisko 90% ma ł opolskiego rynku reklamy (nale ż y przypomnie ć , i ż Radio Echo, na rynku reklamy radiowej woj. ma ł opolskiego posiada oko ł o 15,6% udzia ł ów). Z porównania s ł uchalno ś ci i udzia ł u w rynku reklamy poszczególnych radiostacji wyra ź nie wida ć zale ż no ść pomi ę dzy tymi dwoma czynnikami - im wi ę ksza s ł uchalno ść , tym przychody z tytu ł u reklamy s ą wy ż sze. Zatem nale ż y stwierdzi ć , i ż powodzenie ekonomiczne przedsi ę wzi ę cia zwi ą zanego z radiem w du ż ej mierze zale ż y od ciekawej oferty programowej, któr ą nadawca jest w stanie zaprezentowa ć s ł uchaczom, bo ich liczba z kolei zdeterminuje wielko ść przychodu z reklamy. S ł uchacz na ma ł opolskim rynku posiada do ść bogat ą ofert ę radiostacji lokalnych i to on w g ł ównej mierze przes ą dza o sukcesie na rynku reklamy. − Agora nie posiada wi ę kszo ś ciowego pakietu ż adnego z nadawców dzia ł aj ą cych na tym rynku. Tym samym, w wyniku niniejszej koncentracji nie umocni swojej pozycji poprzez zwi ę kszenie liczby radiostacji w woj. ma ł opolskim. Sumuj ą c nawet udzia ł rozg ł o ś ni radiowych, w których Agora posiada ć b ę dzie udzia ł y wi ę kszo ś ciowe i mniejszo ś ciowe - w s ł uchalno ś ci rozg ł o ś ni radiowych na rynku ma ł opolskim - nale ż y stwierdzi ć , ż e udzia ł Agory wynosi ć b ę dzie ca 5,17%. Maj ą c za ś na uwadze, ż e to s ł uchalno ść decyduje o wp ł ywach z reklamy, udzia ł Agory w tym segmencie nie powinien równie ż doprowadzi ć do uzyskania dominuj ą cej pozycji na rynku reklamy. − W łą czenie Radia Echo do sieci stacji radiowych Agory, nie spowoduje utraty lokalnego charakteru tego radia. O lokalnym charakterze rozg ł o ś ni radiowej decyduj ą zapisy koncesyjne okre ś laj ą ce szczegó ł owo tematyk ę programu. Zmiana charakteru programu – bez stosownej zgody ze strony KRRiT – spowodowa ć mo ż e cofni ę cie koncesji. Ad B/ Krajowy rynek sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych Charakterystyka rynku Na szeroko rozumianym rynku radiowym ro ś nie znaczenie sieci lokalnych stacji radiowych. Tworzenie sieci umo ż liwia prowadzenie wspólnej polityki - czy to programowej, czy to cenowej - co z pewno ś ci ą wp ł ywa na redukcj ę kosztów, a z drugiej strony pozwala na przygotowanie pe ł niejszej oferty dla reklamodawców. Do stacji zrzeszonych w sieciach trafiaj ą w g ł ównej mierze bud ż ety reklamowe z rynków lokalnych, jednak ż e z uwagi na znaczny obszar pokrycia kraju przez sieci radiostacji i wspóln ą polityk ę reklamow ą s ą one potencjalnymi konkurentami dla stacji ogólnopolskich. W zwi ą zku z tym, i ż w zasadzie wolne cz ę stotliwo ś ci lokalne zosta ł y ju ż rozdysponowane, przedsi ę biorcy, którzy rozpocz ę li tworzenie sieci radiostacji lokalnych mog ą obecnie powi ę ksza ć obszar swojej dzia ł alno ś ci jedynie poprzez przej ę cia ju ż dzia ł aj ą cych nadawców lokalnych. 13 Ze strony nadawców lokalnych przyst ą pienie do grupy zrzeszaj ą cej sie ć stacji lokalnych jest cz ę stokro ć jedyn ą mo ż liwo ś ci ą dla dalszego dzia ł ania radia. Sytuacja finansowa ma ł ych rozg ł o ś ni lokalnych jest trudna. Na taki obraz ma wp ł yw kilka czynników: 9 reklamodawcy preferuj ą stacje radiowe o du ż ym zasi ę gu s ł yszalno ś ci, 9 lokalne rynki reklamowe s ą zbyt ma ł e, by utrzyma ć kilka stacji radiowych, 9 nast ą pi ł o ogólne pogorszenie sytuacji finansowej reklamodawców, szczególnie firm lokalnych, których nie sta ć na prowadzenie kampanii reklamowych, 9 w ł a ś cicielami lokalnych radiostacji s ą przede wszystkim niewielkie firmy lub osoby fizyczne, nie posiadaj ą ce du ż ych mo ż liwo ś ci finansowych. W rezultacie takiej sytuacji, wi ę kszo ść niedu ż ych stacji lokalnych w 2002 r. odnotowa ł a straty. Widoczn ą tendencj ą na rynku nadawców lokalnych jest poszukiwanie inwestorów, którzy zdecyduj ą si ę na zaanga ż owanie w ł asnych ś rodków w utrzymanie i rozwój radiostacji. Tym samym uzna ć mo ż na, i ż konsolidowanie si ę radiostacji w sieci jest pewn ą odpowiedzi ą na stagnacj ę na rynku reklamy, cho ć zapewne nie jest to jedyny powód. Zdaniem organu antymonopolowego omawiany rynek jest rynkiem m ł odym i nieustabilizowanym. Ś wiadczy ć mo ż e o tym chocia ż by fakt pojawiania si ę nowych podmiotów (np. grupa Ad.point. czy Gold FM), jak równie ż procesy przejmowania przez w ł a ś cicieli sieci radiowych, kolejnych lokalnych rozg ł o ś ni. Okoliczno ść ta wskazuje, i ż jest jeszcze wolna przestrze ń na rynku do zagospodarowania przez nowe podmioty. Fakt tworzenia si ę sieci i pojawiania si ę nowych przedsi ę biorców, ś wiadczy o tym, i ż nawet tak znaczne bariery wej ś cia na rynek, jak przy dzia ł alno ś ci radiowej , nie przes ą dzaj ą ostatecznie o kszta ł cie i strukturze rynku. Z pewno ś ci ą , z ł a sytuacja finansowa nadawców lokalnych, którzy dysponuj ą tym dobrem rzadkim, jakim s ą cz ę stotliwo ś ci, sprawia i ż wspomniane bariery – w odniesieniu do sieci stacji radiowych - w istocie sprowadzaj ą si ę jedynie do bariery finansowej. Proces grupowania lokalnych rozg ł o ś ni radiowych przyniós ł powstanie takich grup jak: Eska S.A., radiostacji grupy Agora S.A., Ad.point i Plus. W bie żą cym roku rozpocz ę to równie ż budow ę nowej sieci – Gold FM. Eska i Agora kontroluj ą ju ż kilkadziesi ą t stacji w najwi ę kszych miastach Polski – Ł ód ź , Warszawa, Pozna ń , Wroc ł aw, Bydgoszcz, Trójmiasto, Toru ń , Bia ł ystok, Olsztyn, Kielce, Zielona Góra, Leszno, Pi ł a, Gorzów, Opole, Kraków, Lublin, Be ł chatów, Toru ń , Cz ę stochowa, Szczecin, Tychy. Do tych stacji trafia te ż znaczna cz ęść bud ż etów reklamowych kierowanych na rynki lokalne. 14 Udzia ł poszcze g óln y ch stac j i radiow y ch w r y nku reklam y radiowe j w 2001 r. Grupa Eska 7% Kolor 2% Waw a 2% RMF FM 30% Grupa Agory 10% PR1 4% PR3 3% Pozosta ł e 20% Radio ZET 22% Ź ród ł o: CR Media Agora Agora posiada udzia ł y wi ę kszo ś ciowe lub mniejszo ś ciowe w 22 radiostacjach. Łą czna moc nadajników stacji nale żą cych do sieci agory wynosi 28,7 kW. Rozg ł o ś nie zwi ą zane z Agor ą maj ą charakter muzyczny z niewielk ą ilo ś ci ą audycji s ł ownych. Agora nie budowa ł a dotychczas wspólnego wizerunku rozg ł o ś ni np. poprzez wprowadzenie jednolitej nazwy czy wspólnej polityki reklamowej. W ostatnim okresie s ą jednak wprowadzane pewne posuni ę cia w tym zakresie – np. mo ż liwe wydaje si ę wprowadzanie nazwy BLUE, jako łą cz ą cej rozg ł o ś nie nale żą ce do Agory 1 i prowadzenie wspólnych dzia ł a ń dotycz ą cych reklamy 2 . Łą czny udzia ł w rynku reklamy radiowej w Polsce stacji nale żą cych do Agory szacuje si ę na 10% (trzecie miejsce w kraju), natomiast udzia ł w s ł uchalno ś ci, odnoszonej do rynku krajowego, okre ś la si ę na poziomie ca 4%. 3 Sie ć Agory rozwija si ę przede wszystkim w oparciu o przej ę cia istniej ą cych ju ż rozg ł o ś ni radiowych (jedynie trzy rozg ł o ś nie b ę d ą ce w sieci Agory powsta ł y w wyniku otrzymania koncesji od KRRiT). Eska W ł a ś cicielem sieci Eska s ą Zjednoczone Przedsi ę biorstwa Rozrywkowe S.A. W grupie tej dzia ł a obecnie ponad 20 rozg ł o ś ni radiowych. Łą czna moc nadajników stacji nale żą cych do sieci Eska wynosi 95,9 kW. Programy rozpowszechniane przez sie ć Eska, zawieraj ą przede wszystkim muzyk ę (oko ł o 70% zawarto ś ci programowej) oraz informacje lokalne i publicystyk ę . Grup ę docelow ą sieci stanowi ą osoby w wieku 15-39 lat. Sie ć jest koordynowana programowo, organizacyjnie i finansowo przez w ł a ś ciciela. Eska 1 Press 1/2003 2 Press 2/2003 3 Press 3/2003 15 przedsi ę wzi ęł a odpowiednie kroki, aby stworzy ć zr ę by wspólnej polityki, w szczególno ś ci reklamowej, radiostacji wchodz ą cych w sk ł ad jej sieci. Grupa Eska uzyska ł a w 2001 r. 7% udzia ł w rynku reklamy radiowej (czwarte miejsce w kraju). Sie ć Eski rozwija ł a si ę w przewa ż aj ą cej mierze poprzez nowe koncesje, otrzymywane od KRRiT (z 24 stacji nale żą cych do sieci, a ż 18 powsta ł o na skutek udzielenia ZPR S.A. koncesji). Gold FM Na pocz ą tku bie żą cego roku Zjednoczone Przedsi ę biorstwa Rozrywkowe S.A. przyst ą pi ł y do budowy nowej sieci radiowej – Gold FM. B ę dzie ona skierowana do s ł uchaczy powy ż ej 35 roku ż ycia. Profil sieci okre ś la si ę jako muzyczno-kulturalny. Format muzyczny sieci to tzw. „easy litening” – g ł ównie muzyka ś rodka lat 70 i 80. Zal ąż ek sieci stanowi ą nale żą ce do Eski Radio Toru ń i pozna ń skie Super FM oraz warszawska stacja, na któr ą spó ł ka otrzyma ł a koncesj ę w ubieg ł ym roku. Ad.point Ad.point – grupa powsta ł a w 2000 r. Zrzesza takie spó ł ki nadaj ą ce programy radiowe jak: Radio Warmia-Mazury WAMA S.A., PUH Hitt Sp. z o.o., Radio Warta Sp. z o.o., Radio Las Vegas Sp. z o.o., Radio SBB Rod ł o Sp. z o.o. Plus W ramach ko ś cio ł a katolickiego powsta ł a sie ć stacji wspó ł pracuj ą cych ze Spó ł k ą Producenck ą PLUS. Obecnie tworzy j ą 20 nadawców diecezjalnych i archidiecezjalnych (z pocz ą tkiem marca br. – z powodu zmian programowych - sie ć opu ś ci ł y cztery rozg ł o ś nie 4 ). Rozg ł o ś nie dzia ł aj ą ce w sieci Plus maj ą ten sam format muzyczny, uk ł ad programów, wspólne logo i nazw ę . Wspó ł w ł a ś cicielem Spó ł ki Producenckiej PLUS jest w 50% Episkopat Polski. Spó ł ka boryka si ę z problemami finansowymi i poszukuje inwestora strategicznego. Ocena skutków koncentracji na krajowy rynek sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych. Oceniaj ą c wp ł yw niniejszej koncentracji na rynek sieci radiostacji lokalnych, organ antymonopolowy uzna ł , i ż nie spowoduje ona negatywnych skutków dla rozwoju konkurencji na tym rynku, w szczególno ś ci z nast ę puj ą cych powodów: − Agora dzia ł a na przedmiotowym rynku w otoczeniu licz ą cych si ę konkurentów. Obecnie na rynku - obok Agory - dzia ł aj ą jeszcze nast ę puj ą ce sieci: Eska, Ad.point, Plus. Na rynek wkracza tak ż e Gold FM. Wydaje si ę oczywistym, i ż nawet po realizacji transakcji, Agora nie b ę dzie mia ł a realnych mo ż liwo ś ci w zakresie jednostronnego kszta ł towania np. cen na rynku reklamy; co wi ę cej nale ż y przypomnie ć , i ż to s ł uchalno ść , a nie ewentualna niska cena czasu antenowego przyci ą ga reklamodawców do radia. Tym 4 ibidem 16 samym to jako ść programu oraz zainteresowanie s ł uchacza b ę dzie decydowa ć o sukcesie finansowym rozg ł o ś ni; − Fakt poszerzenia dzia ł alno ś ci Agory w zakresie nadawania programów radiowych, nie wp ł ynie na struktur ę rynku sieci lokalnych nadawców; przejmowana przez Agor ę rozg ł o ś nia radiowa nie nale ż y do konkurencyjnej wobec Agory sieci, w zwi ą zku z czym transakcja nie wp ł ynie negatywnie na stan posiadania konkurentów Agory; − Rynek sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych w Polsce jest rynkiem w pocz ą tkowej fazie rozwoju - tworz ą si ę nowe podmioty (np. Gold FM), nast ę puj ą przej ę cia stacji lokalnych przez ró ż ne grupy sieci nadawców lokalnych. Koncentracje na rynkach m ł odych, nieukszta ł towanych nale ż y traktowa ć liberalniej, ni ż koncentracje na rynkach w pe ł ni ukszta ł towanych, na co wskazuje równie ż orzecznictwo antymonopolowe. 5 Ewentualny zakaz koncentracji pozbawi ł by Agor ę mo ż liwo ś ci rozwoju, który to rozwój jest wpisany w charakter tego rynku i podmiotów na nim dzia ł aj ą cych; − Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż tworzenie sieci radiowych nie stanowi zagro ż enia dla lokalnego charakteru programu tych radiostacji, gdy ż kwestie zwi ą zane z przestrzeganiem odpowiednich proporcji pomi ę dzy ilo ś ci ą lokalnych programów radiowych, a programami o innym charakterze, nale żą do kompetencji KRRiT, która nadzoruje wykonywanie koncesji. Ad C/ Wp ł yw rynku konglomeratowego na ma ł opolski rynek rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej. Z punktu widzenia przepisów antymonopolowych poszczególne rynki mediowe (prasa, radio, telewizja) stanowi ą rynki odr ę bne. W my ś l przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za wspólny rynek – zarówno pod wzgl ę dem produktowym jak i geograficznym – mo ż na uzna ć jedynie rynek towarów (us ł ug), które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. W ś wietle przedmiotowej definicji prasa, radio i telewizja – jakkolwiek s ą ze sob ą powi ą zane, zw ł aszcza z uwagi na rynek reklamy - stanowi ą odr ę bne rynki (w ramach, których wyst ę puj ą kolejne rynki w ł a ś ciwe). Z tych wzgl ę dów stopie ń koncentracji powinien by ć oceniany dla ka ż dego z rynków osobno. Natomiast maj ą c na uwadze element wspólny dla rynku mediów (prasa, radio, telewizja), jakim jest reklama, szczególnie nale ż y zwróci ć uwag ę , czy wyst ę puje, a je ż eli tak, to na ile jest silna, ewentualna mo ż liwo ść przenoszenia si ł y rynkowej przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cego na kilku rynkach mediowych. Jak ustalono w niniejszym post ę powaniu Agora prowadzi dzia ł alno ść na wielu rynkach mediowych. Rynkiem konglomeratowym dla Agory jest rynek dzienników ogólnopolskich, wyznaczony poprzez: wysoko ść przychodu z reklamy i wielko ść sprzeda ż y egzemplarzowej. Udzia ł Agory w tak okre ś lonym rynku konglomeratowym przekracza 40%, osi ą gaj ą c odpowiednio Tajemnica przedsi ę biorcy % i Tajemnica przedsi ę biorcy %. 5 wyrok s ą du Antymonopolowego Antymonopolowego dnia 8.10.1997 sygn. Akt XVII Ama 39/97 17 A zatem, w celu dok ł adnej analizy przedmiotowej koncentracji nale ż a ł o zbada ć mo ż liwo ś ci powi ą za ń oraz ewentualne oddzia ł ywanie na siebie rynku dzienników o zasi ę gu ogólnokrajowym i rynku radiowego. Przy ocenie ewentualnego oddzia ł ywania obydwu tych rynków na siebie, nale ż a ł o zwróci ć szczególn ą uwag ę na reklam ę – element wspólny dla obu tych rynków. Agora posiada bardzo silnie usytuowan ą na rynku gazet ę codzienn ą o zasi ę gu ogólnopolskim („Gazeta Wyborcza”) z mutacjami lokalnymi, która jest no ś nikiem zarówno prasowej reklamy lokalnej jak i ogólnopolskiej. Pojawia si ę , zatem potencjalna mo ż liwo ść powi ą zania przez Agor ę rynków reklamy prasowej i radiowej. Obecnie zarówno nale żą ce do Agory radiostacje lokalne jak i lokalne oddzia ł y wydawcy Gazety Wyborczej posiadaj ą odr ę bne dzia ł y sprzeda ż y , podlegaj ą ce odr ę bnie usytuowanym w strukturze spó ł ki kierownikom, odr ę bne bazy klientów oraz osobne cenniki na ś wiadczone przez siebie us ł ugi reklamowe. W 1996 r. Agora podj ęł a prób ę prowadzenia wspólnego dzia ł u sprzeda ż y dla radiostacji radiowej (KKK FM) i dla lokalnego wydania Gazety Wyborczej. Po kilku miesi ą cach eksperyment przerwano, poniewa ż nie przyniós ł oczekiwanych rezultatów, a z ekonomicznego punktu widzenia taka sprzeda ż okaza ł a si ę nieuzasadniona. Co wi ę cej, do niedawna nawet sie ć radiowa Agory nie posiada ł a wspólnej polityki reklamowej. Dopiero z pocz ą tkiem bie żą cego roku w strukturze Agory powsta ł dzia ł sprzeda ż y krajowej, utworzony do obs ł ugi wszystkich spó ł ek radiowych, w których Agora posiada udzia ł y. Rola dzia ł u polega na zach ę caniu klientów i agencji reklamowych do zlecania kampanii w stacjach z udzia ł em Agory, na budowaniu i promowaniu ich wizerunku oraz negocjowaniu z brokerami radiowymi warunków zlece ń przy zdobywaniu ogólnopolskich bud ż etów. Podkre ś lenia jednak wymaga, i ż wspó ł praca w powy ż szym zakresie z rozg ł o ś niami, w których Agora nie posiada wi ę kszo ś ciowych udzia ł ów, b ę dzie mo ż liwa jedynie, gdy zarz ą dy tych spó ł ek podejm ą stosowne decyzje. Zauwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e podobne inicjatywy podejmowane s ą równie ż przez inne rozg ł o ś nie radiowe. W lutym br. Grupa Medialna Lokalne Radio – zawi ą zana przez 18 niezale ż nych rozg ł o ś ni – opracowa ł a wspólny cennik reklamowy. Do grupy tej do łą czy ł y nast ę pnie - w ramach osobnego porozumienia – kolejne 24 stacje radiowe. Grupa ta oferuje ceny reklam na poziomie ca czterokrotnie ni ż szym ni ż ceny oferowane przez Agor ę , czy Radio Eska. Równie ż Radio Zet podj ęł o wspó ł prac ę z lokalnymi nadawcami. Stworzony przez RRM (biuro sprzeda ż y czasu reklamowego Radia Zet) Niezale ż ny Projekt Radiowy , ma skupia ć 20-30 lokalnych rozg ł o ś ni radiowych. Kampania reklamowa w Radiu Zet, poszerzona o stacje lokalne, ma by ć atrakcyjniejsza pod wzgl ę dem zasi ę gu i ceny, zw ł aszcza wobec kampanii planowanych w RMF FM (g ł ównego konkurenta Radia Zet). Oceniaj ą c ewentualny wp ł yw silnej pozycji Agory na rynku reklamy w prasie codziennej na jej udzia ł w rynku reklamy radiowej, organ antymonopolowy nie dopatrzy ł si ę zagro ż e ń . Prezes UOKiK uzna ł , i ż na rynku reklamy, który jest w znaczny sposób uzale ż niony od reklamodawców, stworzenie wspólnej oferty reklamowej przez Agor ę , musia ł oby z pewno ś ci ą poprzedza ć zainteresowanie tego typu us ł ug ą ze strony reklamodawców. Podj ę cie przez Agor ę takiego przedsi ę wzi ę cia powinno przynie ść natomiast obni ż enie 18 kosztów reklamy zarówno prasowej, jak i radiowej. A zatem tego rodzaju dzia ł ania nale ż a ł oby postrzega ć raczej jako swoistego rodzaju bodziec pro-konkurencyjny, który wymusi ł by na konkurencji Agory, obni ż anie cen reklamy. Ponadto nale ż y pami ę ta ć , i ż radio i prasa jest istotnym no ś nikiem reklamy, ale nie jedynym. Reklama telewizyjna, s ą dz ą c po zainteresowaniu reklamodawców, jest przez nich uznawana za lepszy sposób dotarcia do klienta. Zatem maj ą c na uwadze pozytywne aspekty zwi ą zane z ewentualnym łą czeniem reklamy radiowej i prasowej przez Agor ę , oraz potencjalny dost ę p reklamodawców do innego rodzaju mediów jakim jest telewizja, wydaje si ę , i ż w chwili obecnej nie mo ż na stwierdzi ć ż adnego zagro ż enia dla konkurencji, p ł yn ą cego z faktu posiadania silnej pozycji Agory na ogólnopolskim rynku gazet codziennych i anga ż owania si ę w przedsi ę wzi ę cia zwi ą zane z rynkiem radiowym. * * * Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, ż e Prezes UOKiK wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Analiza skutków niniejszej koncentracji - przeprowadzona powy ż ej – nie wykaza ł a zagro ż e ń p ł yn ą cych z przej ę cia przez Agor ę spó ł ki Wibor. Organ antymonopolowy, uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: − brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja mog ł aby wywiera ć wp ł yw w uj ę ciu horyzontalnym i wertykalnym, − ewentualne oddzia ł ywanie rynku konglomeratowego na rynek rozg ł o ś ni radiowych nie powinno mie ć charakteru antykonkurencyjnego; obecnie Agora nie stosuje oferty łą cz ą cej reklam ę prasow ą i radiow ą , natomiast ewentualne wprowadzenie takiego produktu, b ę dzie zale ż a ł o od zapotrzebowania rynkowego, − pozycja na rynku reklamy jest bardzo ś ci ś le uzale ż niona od reklamodawców i s ł uchaczy, w zwi ą zku z tym charakter samego rynku nie sprzyja mo ż liwo ś ci dzia ł ania niezale ż nie od kontrahentów, co jest jednym z elementów dominuj ą cej pozycji rynkowej przedsi ę biorcy, − rynek sieci radiostacji lokalnych jest obecnie w fazie rozwoju; Agora nie jest jedyn ą spó ł k ą , która tak ą sie ć tworzy. Po przeanalizowaniu omawianej transakcji Prezes Urz ę du uzna ł , ż e nie umocni si ę ani nie powstanie pozycja dominuj ą ca na ż adnym z omawianych powy ż ej rynków. Koncentracja ta nie wp ł ynie równie ż na ograniczenie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. St ą d wyra ż enie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Na niniejsz ą decyzj ę na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa 19 Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Podpisa ł a Zast ę pca Dyrektora Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury Jolanta Steppa Otrzymuje: Pan Antoni Bajer „A. Bajer i K. Myd ł owski Kancelaria Prawnicza Interpret sp. jawna ul. Wita Stwosza 32 02-661 Warszawa Pe ł nomocnik Agora S.A. ul. Czerska 8/10 00-732 Warszawa 20