DPI-2/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-1-411/64/794/02/GG Warszawa, 2003-01-09 D E C Y Z J A Nr DPI - 2/2003 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu kontroli przez Commatone Ltd. z siedzib ą w Slough, Wielka Brytania, nad Spó ł k ą Gyproc Benelux SA/NV z siedzib ą Wijnegem, Belgia, poprzez nabycie akcji tej Spó ł ki. U Z A S A D N I E N I E W dniu 25 pa ź dziernika 2002 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu pe ł nej kontroli przez Commatone Ltd. z siedzib ą w Slough (Wielka Brytania), nad Gyproc Benelux SA/NV z siedzib ą w Wijnegem (Belgia) i jej spó ł kami zale ż nymi, w wyniku nabycia 52,94% akcji tej Spó ł ki. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia koncentracji, bowiem łą czny obrót ww. przedsi ę biorców w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 6 listopada 2002 r. Przedmiotowe zg ł oszenie zosta ł o wystosowane do Urz ę du w dniu 25 pa ź dziernika 2002 r. Z uwagi na fakt, i ż umowa w sprawie przedmiotowej transakcji („Umowa Nabycia Akcji”) zosta ł a podpisana w dniu 20 pa ź dziernika 2002 r., tym samym zosta ł zachowany 7-dniowy termin na zg ł oszenie zamiaru koncentracji, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy antymonopolowej. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Opis transakcji. Przedmiotowa transakcja ma charakter eksterytorialny, poniewa ż dokonuje si ę mi ę dzy spó ł kami, z których ż adna nie ma siedziby w Polsce. Jednak ze wzgl ę du na fakt, ż e obaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w transakcji posiadaj ą w Polsce spó ł ki zale ż ne, znajduje zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej, stanowi ą cy, i ż ka ż da transakcja wywieraj ą ca lub mog ą ca wywrze ć wp ł yw na rynek polski podlega zg ł oszeniu organowi antymonopolowemu. Commatone Ltd., bezpo ś rednio przejmuj ą ca kontrol ę nad Gyproc Benelux SA/NV (zwan ą dalej Gyproc) jest podmiotem po ś rednio zale ż nym od BPB plc (Wielka Brytania). BPB plc jest w chwili obecnej znacz ą cym akcjonariuszem Gyproc, posiadaj ą cym 46,1% jej kapita ł u zak ł adowego. Pozosta ł e akcje Gyproc s ą w posiadaniu Etex Group S.A. (Etex), z wy łą czeniem niewielkiej ich liczby (0,96%) nale żą cej do ró ż nych osób fizycznych. Zgodnie z warunkami i postanowieniami umowy zawartej pomi ę dzy BPB plc a Etex, spó ł ce BPB plc przys ł uguje prawo pierwokupu akcji Gyproc, b ę d ą cych w posiadaniu Etex. Zatem w wyniku niniejszej transakcji nast ą pi zwi ę kszenie pakietu akcji BPB plc (oraz zwi ą zanych z nim praw) w Gyproc z 46,1% do 99%. BPB plc zainteresowana jest niezw ł oczn ą odsprzeda żą przedsi ę biorstw Gyproc zlokalizowanych na terenie Niemiec i Polski na rzecz spó ł ki Lafarge z Pary ż a, Francja, w ramach odr ę bnej transakcji, a zatem kontrola sprawowana przez BPB plc nad tymi przedsi ę biorstwami b ę dzie mia ł a charakter jedynie przej ś ciowy. 2 Przyczyny transakcji. BPB plc, jako znacz ą cy akcjonariusz Gyproc, jest zainteresowana d ł ugoterminow ą ochron ą potencja ł u tej Spó ł ki, a tak ż e rozwi ą zaniem utworzonego w 1957 r. z Etex wspólnego przedsi ę wzi ę cia i zerwaniem łą cz ą cej ich do tej pory strukturalnej wi ę zi. Nabywaj ą c w wyniku przedmiotowej transakcji zak ł ady produkcyjne Gyproc zlokalizowane w krajach Beneluksu, BPB plc uzyska pe ł niejszy dost ę p do rynków belgijskiego i holenderskiego, na których do tej pory by ł a mniej zauwa ż alna. BPB plc pragnie na tych rynkach promowa ć strategi ę , polegaj ą ca na opracowywaniu systemów odpowiadaj ą cych indywidualnym potrzebom klienta (tzn. opartych na sprzeda ż y „rozwi ą za ń ”, a nie produktów), dzi ę ki czemu mo ż liwe b ę dzie poszerzenie ogólnego zasi ę gu rynku w tych krajach. Uczestnicy koncentracji. Commatone Ltd. – aktywny uczestnik koncentracji jest inwestycyjn ą spó ł k ą holdingowa, nie prowadz ą ca dzia ł alno ś ci handlowej. Jest podmiotem bezpo ś rednio zale ż nym od spó ł ki BPB Investments Overseas Ltd. oraz po ś rednio, podmiotem w 100% zale ż nym brytyjskiej Grupy BPB plc. BPB plc dzia ł a w sektorze nieno ś nych ś cian dzia ł owych. Jej dzia ł alno ść koncentruje si ę na produkcji tynków i p ł yt gipsowo-kartonowych (obejmuj ą cych m.in. p ł yty ogniochronne). BPB plc produkuje równie ż karton (u ż ywany do produkcji p ł yt gipsowo-kartonowych oraz opakowa ń ), a tak ż e materia ł y izolacyjne i dekoracyjne. BPB plc prowadzi dzia ł alno ść o zasi ę gu globalnym – dzia ł a w Europie, Ameryce Pó ł nocnej i Po ł udniowej, Afryce i Azji – poprzez 80 zak ł adów produkcyjnych w ponad 50 krajach. BPB plc dzia ł a w Polsce poprzez swój podmiot zale ż ny – Rigips Polska-Stawiany Sp. z o.o.. Jest równie ż w ł a ś cicielem akcji w spó ł ce Dolina Nidy S.A., która nie prowadzi ż adnej dzia ł alno ś ci (tzw. „spó ł ka u ś piona”). Rigips Polska-Stawiany Sp. z o.o. prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji i sprzeda ż y p ł yt gipsowo-kartonowych i p ł yt styropianowych oraz w zakresie sprzeda ż y innych materia ł ów zwi ą zanych z bran żą budowlan ą , takich jak wkr ę ty, p ł ytki, itp. Gyproc – pasywny uczestnik koncentracji, jest spó ł ka utworzon ą w 1957 r. jako wspólne przedsi ę wzi ę cie BPB plc i Etex, którego celem by ł rozwój dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z materia ł ami budowlanymi. Gyproc prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji i dystrybucji p ł yt oraz gipsu, wykorzystywanych g ł ównie w budownictwie oraz w instalacjach przemys ł owych. Ponadto, 3 dzia ł alno ść spó ł ki Gyproc obejmuje produkcj ę mas szpachlowych oraz dystrybucj ę akcesoriów do p ł yt gipsowo-kartonowych. Dzia ł alno ść spó ł ki Gyproc koncentruje si ę na rynku europejskim, g ł ównie w krajach Beneluksu (Belgia, Holandia i Luksemburg), Niemczech i Polsce. Jedynym polskim podmiotem w pe ł ni kontrolowanym przez Gyproc jest spó ł ka Unigyp Polska Sp. z o.o., prowadz ą ca dzia ł alno ść handlow ą zwi ą zan ą z systemami konstrukcyjnymi wykorzystywanymi do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych. Gyproc posiada równie ż pakiet 15,56% akcji w spó ł ce Grupa PSB S.A., prowadz ą cej dzia ł alno ść w zakresie dystrybucji materia ł ów wykorzystywanych w przemy ś le budowlanym. Rynek w ł a ś ciwy w sprawie. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). W niniejszej sprawie za rynek produktowy nale ż y uzna ć rynek systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych, poniewa ż w ł a ś nie na tym rynku prowadz ą dzia ł alno ść obaj uczestnicy koncentracji. Nieno ś ne ś ciany dzia ł owe mog ą by ć wykonywane z ró ż nych materia ł ów, takich jak: p ł yty gipsowo-kartonowe, sklejka, p ł yty wiórowe, p ł yty w ł ókno-cementowe i silikatowe, ceg ł y wapienno-piaskowe oraz beton komórkowy. Wspólnymi cechami powy ż szych produktów jest stabilno ść , wytrzyma ł o ść , ł atwo ść stosowania, a tak ż e stosunkowo prosty i tani proces ich produkcji, powoduj ą cy, ż e ich ceny za metr kwadratowy s ą porównywalne. Zarówno PBP plc jak i Gyproc prowadz ą dzia ł alno ść na terytorium ca ł ej Europy i w zasadzie za w ł a ś ciwy rynek geograficzny w niniejszej sprawie mo ż na uzna ć rynek europejski. Cho ć najwi ę ksi producenci materia ł ów do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych s ą obecni na wi ę kszo ś ci rynków krajowych i mog ą zaopatrywa ć dany rynek z zak ł adów zlokalizowanych w s ą siednich pa ń stwach, to jednak handel zagraniczny ma ograniczony zasi ę g. Pomijaj ą c stosunkowo wysokie koszty transportu w stosunku do ostatecznych cen sprzeda ż y, istniej ą zasadnicze ró ż nice w normach i technologiach stosowanych w przemy ś le budowlanym ró ż nych krajów. Z tego wzgl ę du w niniejszej sprawie za rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu geograficznym, nale ż y uzna ć zatem poszczególne rynki krajowe, na których prowadz ą 4 dzia ł alno ść uczestnicy koncentracji. Uczestnicy koncentracji na rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z definicjami rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawartymi w za łą czniku do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r . w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców ( Dz. U. Nr 37, poz. 334), w przedmiotowej koncentracji rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw, jest rynek w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym) , czyli ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%. Jak ustali ł organ antymonopolowy wspólnym rynkiem produktowym, na którym zaanga ż owani s ą BPB plc i Gyproc jest rynek systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych, a rynkami geograficznymi, na których łą czny udzia ł obu przedsi ę biorców uzyskany w wyniku koncentracji przekroczy 20% s ą : - rynek francuski – 34%, - rynek austriacki – 25%, - rynek niemiecki – 23%. Rynek materia ł ów budowlanych, w tym rynek materia ł ów do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych, charakteryzuje si ę wyst ę powaniem dostawców o silnej pozycji, dzia ł aj ą cych zarówno na szczeblu produkcji jak i dystrybucji. Uczestnicy przedmiotowej koncentracji, tj. BPB plc i Gyproc, zmuszeni s ą stawia ć czo ł a silnej konkurencji zarówno ze strony takich producentów jak: Knauf, Lafarge i Fermacell, Ytong oraz CMC, jak równie ż ze strony wielu du ż ych przedsi ę biorstw handlowych (dystrybucyjnych). Wy ż ej wymienieni producenci posiadaj ą zak ł ady produkcyjne w ca ł ej Europie i sprzedaj ą swoje produkty za po ś rednictwem hurtowni materia ł ów budowlanych, prowadz ą cych dzia ł alno ść przede wszystkim na skal ę lokaln ą i krajow ą . W odniesieniu do rynku polskiego, organ antymonopolowy ustali ł , i ż nie ma rynków w ł a ś ciwych – zgodnie z definicjami tych rynków, okre ś lonymi w ww. rozporz ą dzeniu – na które zamierzona koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym, b ą d ź konglomeratowym , poniewa ż uczestnicy koncentracji oceniaj ą swój łą czny udzia ł w polskim rynku systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych na (tajemnica przedsi ę biorstwa). 5 Na podstawie materia ł u zgromadzonego w sprawie i powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezb ę dne jest zatem wykazanie, ż e wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominuj ą cej okre ś lona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z t ą definicj ą , dominuj ą ca pozycja rynkowa przedsi ę biorcy to pozycja, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Ze wzgl ę du na „zasad ę skutku” okre ś lona w art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy oceni ł zamierzona koncentracj ę z punktu widzenia jej skutków dla rynku polskiego. Jak wykaza ł o przeprowadzone post ę powanie, na polskim rynku systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych nie wyst ę puje ani horyzontalna, ani wertykalna, czy te ż konglomeratowa styczno ść dzia ł alno ś ci przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji. Łą czny udzia ł BPB plc i Gyproc w tym rynku w wyniku zamierzonej koncentracji wyniesie (tajemnica przedsi ę biorstwa), a zatem planowana transakcja nie doprowadzi do powstania lub umocnienia si ę pozycji dominuj ą cej uczestników koncentracji na polskim rynku systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych. Ad b) Drug ą z przes ł anek, któr ą nale ż y wykaza ć wyra ż aj ą c zgod ę na dokonanie koncentracji, jest brak istotnego ograniczenia konkurencji. Jak wykazano powy ż ej, planowana koncentracja nie doprowadzi do powstania lub umocnienia si ę pozycji dominuj ą cej uczestników koncentracji na polskim rynku systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych. Ponadto, przej ę cie kontroli przez BPB plc nad Gyproc, a wi ę c i nad jej polsk ą spó ł k ą Unigyp Polska Sp. z o.o., ma charakter przej ś ciowy, poniewa ż zamiarem BPB plc jest niezw ł oczna odsprzeda ż przedsi ę biorstw Gyproc m.in. w Polsce. Ta okoliczno ść , jak równie ż 6 nie osi ą gni ę cie w wyniku koncentracji pozycji dominuj ą cej na rynku powoduj ą , ż e przej ę cie kontroli przez BPB plc nad Gyproc, nie przyczyni si ę do istotnego ograniczenia konkurencji na polskim rynku systemów suchej zabudowy wykorzystywanych do budowy nieno ś nych ś cian dzia ł owych. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów St ą d wyra ż enie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury Jolanta Steppa Otrzymuje: Pani Katarzyna Terlecka Pe ł nomocnik: Commatone Ltd. Janicka-Sosna, Namiotkiewicz i Wspólnicy Clifford Chance Spó ł ka Konandytowa Norway House ul. Lwowska 19 00-660 Warszawa 7