DDF-1/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDF1-411/39/02/DR Warszawa, 2003.01.09 Decyzja nr DDF-1/2003 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez Tarmac International Holdings B.V. z siedzib ą w Holandii bezpo ś redniej kontroli nad KB Tarmac Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. UZASADNIENIE W dniu 14 listopada 2002 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów”, wszcz ął na wniosek Tarmac International Holdings B.V. z siedzib ą w Holandii, zwan ą dalej „Tarmac International”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Tarmac International bezpo ś redniej kontroli nad KB Tarmac Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zwan ą dalej „KB Tarmac”. Z uzyskanych od wnioskodawcy informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji – w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji - przekroczy ł 50 mln EURO. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz niewyst ą pienia ż adnej z przes ł anek wymienionych w art. 13 pkt 1 lit. a) i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę , tzn. na Tarmac International, spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamiaru przedmiotowej koncentracji. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji. Tarmac International Holdings B.V. - spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą prawa holenderskiego, nale żą ca do grupy kapita ł owej Tarmac, zajmuje si ę zarz ą dzaniem udzia ł ami w spó ł kach zale ż nych. Podstawowym przedmiotem dzia ł alno ś ci grupy Tarmac jest wydobycie bloków kamiennych i kruszywa oraz produkcja materia ł ów budowlanych, w tym mi ę dzy innymi asfaltu, betonu towarowego i innych wyrobów betonowych. Grupa Tarmac b ę d ą c mi ę dzynarodowym producentem materia ł ów budowlanych koncentruje swoj ą uwag ę na rynkach lokalnych, wyszukuj ą c spó ł ki, w które, w jej ocenie, warto zainwestowa ć i za po ś rednictwem których mog ł aby prowadzi ć swoj ą dzia ł alno ść . Grupa Tarmac jest cz ęś ci ą Grupy Anglo American, która wraz ze spó ł kami zale ż nymi, obejmuj ą cymi spó ł ki typu „joint-venture” oraz spó ł ki stowarzyszone, dzia ł a w sektorze górnictwa i zasobów naturalnych. Grupa Anglo American prowadzi dzia ł alno ść o zasi ę gu ś wiatowym na rynkach: wydobycia z ł ota, platyny, diamentów, w ę gla, metali nieszlachetnych i ż elaznych, minera ł ów przemys ł owych i produktów przemys ł u drzewnego. W Polsce grupa Anglo American obecna jest za po ś rednictwem nast ę puj ą cych spó ł ek zale ż nych: 1. Frantschach Ś wiecie S.A. z siedzib ą w Ś wieciu– produkcja papieru i tektury oraz opakowa ń z papieru i tektury, 2. Kopalnie Surowców Mineralnych Ko ś min Sp. z o.o. w Ł odzi – eksploatacja kopal ń piasku i ż wiru, 3. Libet 2000 Sp. z o.o. z siedzib ą w Ż orach – sprzeda ż hurtowa materia ł ów budowlanych i wyposa ż enia sanitarnego, 4. Libet S.A. z siedzib ą w Libi ąż u – produkcja wyrobów z betonu dla potrzeb budownictwa., 5. P.E.U.H. Krusz-Port Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu – wydobywanie ż wiru i piasku, 6. P.P.H.U. Silos Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie – dzia ł alno ść handlowa i us ł ugowa niezb ę dna do prowadzenia produkcji materia ł ów na potrzeby budownictwa, 7. Pol-Tarmac S.A. z siedzib ą w Gdyni – produkcja asfaltu i mas bitumicznych do budowy dróg, 8. Tarmac Polska Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu – sprzeda ż hurtowa materia ł ów budowlanych i wyposa ż enia sanitarnego. 9. TBG Wroc ł aw Sp. z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu – produkcja wyrobów betonowych budowlanych, z wyj ą tkiem budynków prefabrykowanych, 10. Wroc ł awskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu – wydobywanie ż wiru i piasku (w tym kruszyw budowlanych oraz bloków i elementów kamiennych), 11. Mondi Packaging Ś wiecie Sp. z o.o. z siedzib ą w Ś wieciu – produkcja i sprzeda ż papieru i tektury oraz opakowa ń z tektury falistej, 12. ZKB Gajków S.A. z siedziba w Kamie ń cu Wroc ł awskim – produkcja i sprzeda ż betonowych wyrobów budowlanych. Udzia ł Tarmac International w krajowym rynku produkcji betonowych p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu wynosi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, a poprzez spó ł ki zale ż ne Libet w rynku lokalnym: - „ ś l ą skim” – [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. KB Tarmac (poprzednia nazwa Unicon Sp. z o.o.; 18 wrze ś nia 2002 r. mia ł a miejsce zmiana nazwy firmy na KB Tarmac Sp. z o.o.) prowadzi dzia ł alno ść w zakresie produkcji wyrobów betonowych budowlanych. Pocz ą tki firmy si ę gaj ą 1989 roku, kiedy to Bauma S.A. jako pierwsza w Warszawie i druga w Polsce rozpocz ęł a produkcj ę kostek brukowych, które przyj ęł o si ę nazywa ć 2 „kostkami Bauma”. W 1994 r. Bauma S.A. po łą czy ł a si ę z najwi ę kszym du ń skim producentem betonu, firm ą Unicon, tworz ą c Unicon Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie. W 1996 roku Spó ł ka uruchomi ł a w warszawskim Porcie Ż era ń skim wytwórni ę prefabrykatów drogowych. W tym samym roku podj ęł a decyzj ę o budowie nowej linii technologicznej, która zosta ł a uruchomiona w pa ź dzierniku 1997 roku. W ci ą gu ostatnich dwóch lat Spó ł ka uruchomi ł a kolejne zak ł ady produkcyjne w Pruszkowie ko ł o Warszawy i w Mys ł owicach na Ś l ą sku. W efekcie podj ę tych dzia ł a ń inwestycyjnych KB Tarmac posiada trzy wyodr ę bnione zak ł ady produkcyjne dzia ł aj ą ce na dwóch rynkach lokalnych: „warszawskim” (zak ł ady na Ż eraniu i w Pruszkowie) oraz „ ś l ą skim” (zak ł ad w Mys ł owicach). Udzia ł KB Tarmac w krajowym rynku produkcji betonowych p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu wynosi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, a w rynkach lokalnych: „warszawskim” - [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % i w „ ś l ą skim” - [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. Aktualnie 51% udzia ł ów KB Tarmac nale ż y do Pana Jerzego Gabrielczyka zamieszka ł ego w Warszawie, a 49 % udzia ł ów do Tarmac International. Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy ) i terytorium (rynek geograficzny ). Bior ą c pod uwag ę okre ś lone wy ż ej kryteria ustawowe organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynkiem w ł a ś ciwym, na który przedmiotowa koncentracja wywiera wp ł yw w aspekcie produktowym, jest rynek betonowych p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu, za ś w aspekcie geograficznym rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek lokalny, obejmuj ą cy obszar wschodniego Ś l ą ska. Za takim okre ś leniem rynku od strony produktowej i geograficznej przemawiaj ą nast ę puj ą ce wzgl ę dy: - do produktów oferowanych jednocze ś nie przez KB Tarmac oraz dzia ł aj ą ce na rynku polskim spó ł ki zale ż ne grupy Anglo American, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty, nale żą p ł yty chodnikowe i podobne wyroby z betonu, - maksymalna odleg ł o ść realizowania dostaw p ł yt chodnikowych wynosi 150 km, a przewa ż aj ą ca wi ę kszo ść produktów znajduje zbyt w promieniu ok. 100 km, co wynika ze znacznego kosztu transportu w porównaniu z warto ś ci ą produktu. Poniewa ż Tarmac International oraz spó ł ki zale ż ne nale żą ce do grupy Anglo American nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynku „warszawskim”, okre ś laj ą c rynek geograficzny nale ż y wzi ąć pod uwag ę dzia ł aj ą ce na Ś l ą sku: Libet S.A z siedzib ą w Libi ąż u oraz Libet 2000 Sp. z o.o. z siedzib ą w Ż orach (zwanych dalej „Libet”) – spó ł ki zale ż ne 3 nale żą ce do grupy Anglo American - oraz konkuruj ą c ą z nimi na tym rynku KB Tarmac (wyodr ę bniony zak ł ad produkcyjny KB Tarmac w Mys ł owicach - zwany dalej „Tarmac- Mys ł owice”). Tak okre ś lony rynek stanowi obszar w promieniu 125 –150 km. od siedzib wymienionych zak ł adów. Umiejscowienie na terenie Polski pozosta ł ych spó ł ek zale ż nych od uczestników niniejszej koncentracji, wytwarzaj ą cych betonowe p ł yty chodnikowe i podobne wyroby z betonu sprawia, i ż nale ż y uzna ć , ż e nie dzia ł aj ą one w ramach wy ż ej okre ś lonego rynku geograficznego. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e udzia ł Tarmac International w krajowym rynku produkcji betonowych p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu wynosi oko ł o [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, a w rynku lokalnym „ ś l ą skim” udzia ł ten - poprzez dzia ł alno ść Libet - wynosi [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. Udzia ł KB Tarmac w rynku krajowym wynosi oko ł o [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, a w rynkach lokalnych: „warszawskim” - [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % i w „ ś l ą skim” - [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. Z powy ż szych ustale ń wynika, ż e przedmiotowa koncentracja wywiera wp ł yw na rynek lokalny „ ś l ą ski” w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), gdy ż przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji zaanga ż owani s ą na tym samym rynku produktowym, a zajmuj ą c si ę produkcj ą betonowych p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu prowadz ą dzia ł alno ść na tym samym szczeblu obrotu. Łą czny udzia ł przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tak wyznaczonym rynku przekracza 20 % (tj. wynosi ok. 23 %). Struktura rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw. KB Tarmac Mys ł owice wyprodukowa ł a w 2001 r. towar dla 532 odbiorców. Udzia ł trzech g ł ównych odbiorców w ogólnej warto ś ci sprzeda ż y w 2001 r. wyniós ł 20,5 %. W tym samym roku spó ł ki Libet dokona ł y zbytu swoich produktów dla 1.582 odbiorców. Sprzeda ż dokonana dla trzech g ł ównych odbiorców stanowi ł a 11,2 % ogólnej warto ś ci sprzeda ż y. Na okre ś lonym jak wy ż ej rynku „ ś l ą skim” łą czny udzia ł spó ł ek Libet i KB Tarmac-Mys ł owice w rynku sprzeda ż y p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu w latach 2000 i 2001 przekroczy ł 20 % i kszta ł towa ł si ę odpowiednio: spó ł ki Libet [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % i [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, KB Tarmac- Mys ł owice [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % i [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. W toku przeprowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji na rynku „ ś l ą skim” spotykaj ą si ę z istotn ą konkurencj ą . Do najwi ę kszych konkurentów nale żą firmy: Bazaltex w Tarnowskich Górach - 22% udzia ł w rynku, Brukbet w Tarnowie - 17%, Awbud w Zawierciu - 9%, Chy ż bet w Chy ż ne –Charsznica - 9%, Utex w Rybniku - 9%, Jadar w Ś wi ę toch ł owicach - 5%, Nike w D ą browie Górniczej - 5%, Górabet w Opolu - 4%, Budlokum w Zawierciu - 4%. Wnioskodawca dzieli swoich odbiorców na cztery g ł ówne grupy: instytucje pa ń stwowe odpowiedzialne za organizacj ę utrzymywania publicznych chodników lub budowli publicznych, prywatne przedsi ę biorstwa budowlane – spó ł ki wygrywaj ą ce przetargi na budow ę lub remonty dróg 4 i chodników, hurtownicy – cz ę sto supermarkety, osoby fizyczne – odbiorcy kupuj ą cy p ł yty chodnikowe do swoich w ł asnych ogrodów, dokonuj ą cy zakupów za po ś rednictwem wspomnianych wy ż ej hurtowników. Dystrybucja p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu odbywa si ę z wykorzystaniem transportu drogowego. Cz ęść przedsi ę biorstw korzysta wy łą cznie z zewn ę trznych us ł ug firm przewozowych, podczas gdy inne korzystaj ą zarówno z transportu zewn ę trznego, jak i w ł asnego. Sporadycznie przedsi ę biorstwa dostarczaj ą ca ł o ść swojej produkcji w ł asnym transportem. Struktura popytu uzale ż niona jest od stopnia rozwoju inwestycji na obszarze m.in. budowy dróg publicznych, obiektów u ż ytkowych, budowy i remontów prywatnych domów, a niemal wy łą cznym czynnikiem decyduj ą cym o wyborze produktu jest cena. Na podstawie materia ł u zebranego w sprawie i powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Przedmiotowa koncentracja polega ć b ę dzie na przej ę ciu przez Tarmac International kontroli nad KB Tarmac. Zgodnie z przes ł ank ą art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie produktowym, jak i geograficznym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W ocenie organu antymonopolowego wspólnym rynkiem geograficznym dla obu uczestników koncentracji jest rynek lokalny „ ś l ą ski” obejmuj ą cy w przybli ż eniu obszar w promieniu 150 km od siedzib zak ł adów zlokalizowanych w Ż orach i w Libi ąż u oraz w Mys ł owicach. Na tak okre ś lonym rynku łą czny udzia ł obu uczestników koncentracji szacuje si ę na oko ł o 23 %. Udzia ł ten, wobec dzia ł ania na rynku znacznej liczby firm konkurencyjnych, nie powinien znacz ą co wzrosn ąć . W ocenie organu antymonopolowego dotycz ą cej horyzontalnych skutków przedmiotowej koncentracji, nie powstanie ani te ż nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca spó ł ki Tarmac International. Kolejn ą p ł aszczyzn ą oceny s ą ewentualne skutki koncentracji o charakterze wertykalnym. Docelowym zamiarem Tarmac International, po sfinalizowaniu przedmiotowej transakcji, jest dostarczanie mo ż liwie najwi ę kszej ilo ś ci surowców, tj. piasku i ż wiru, spó ł ce KB Tarmac. Realizacja tego zamiaru b ę dzie jednak utrudniona, poniewa ż KB Tarmac wi ążą dwie d ł ugoterminowe umowy z innymi dostawcami na dostaw ę ż wiru dla jego warszawskich zak ł adów. Umowy te b ę d ą obowi ą zywa ł y przez kilka lat i dopiero w 2005 roku Tarmac International b ę dzie móg ł dostarcza ć KB Tarmac kruszywa, pokrywaj ą c - wed ł ug przewidywa ń strony - ok. 11 % jego zapotrzebowania. W zwi ą zku z powy ż szym mo ż na za ł o ż y ć , i ż przedmiotowa koncentracja nie zapewni Tarmac International przewagi konkurencyjnej nad innymi producentami piasku i ż wiru. Jak wynika z przedstawionych ustale ń : 5 - łą czny udzia ł uczestników koncentracji w rynku lokalnym ” ś l ą skim” produkcji betonowych p ł yt chodnikowych i podobnych wyrobów z betonu wynosi 23 %; taki poziom udzia ł u w rynku nie rodzi domniemania uzyskania przez Tarmac International w wyniku koncentracji pozycji dominuj ą cej (ponad 40 % udzia ł u w rynku), - struktura podmiotowa rynku w ł a ś ciwego, która nie charakteryzuje si ę nadmiern ą koncentracj ą , oraz liczba uczestników rynku zapewniaj ą ca odbiorcom alternatywne ź ród ł a zakupów pozwala uzna ć , ż e nie istnieje aktualnie dla Tarmac International, ani nie powstanie po dokonaniu koncentracji, mo ż liwo ść „dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów”. W zwi ą zku z powy ż szym nie wyst ę puj ą podstawy do stwierdzenia, ż e Tarmac International mo ż e w wyniku koncentracji uzyska ć na wymienionym rynku produktowym, zarówno w uk ł adzie horyzontalnym, jak i wertykalnym, pozycj ę dominuj ą ca. Nie dojdzie w zwi ą zku z tym równie ż do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku. Oznacza to, ż e spe ł nione zosta ł y przytoczone wcze ś niej przes ł anki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Instytucji Finansowych, Us ł ug i Rolnictwa Marek Wojtkiewicz 6