DPI-12/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-1-411/65/803/02/GG Warszawa, 2003-02-17 D E C Y Z J A Nr DPI - 12/2003 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Lafarge Gips Beteiligungsgesellschaft mbH z siedzib ą w Oberursel, Niemcy, kontroli nad spó ł k ą Unigyp Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, poprzez nabycie udzia ł ów w tej spó ł ce. U Z A S A D N I E N I E W dniu 28 pa ź dziernika 2002 r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu bezpo ś redniej kontroli przez Lafarge Gips Beteiligungsgesellschaft mbH z siedzib ą w Oberursel (Niemcy), nad spó ł k ą Unigyp Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, poprzez nabycie 100% udzia ł ów w tej spó ł ce. W zwi ą zku z tym, i ż : - spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia koncentracji, bowiem łą czny obrót ww. przedsi ę biorców w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm.), zwanej dalej równie ż ustaw ą antymonopolow ą , - przej ę cie kontroli nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomi ł stron ę pismem z dnia 7 listopada 2002 r. Przedmiotowe zg ł oszenie zosta ł o wystosowane do Urz ę du w dniu 25 pa ź dziernika 2002 r. Umowa w sprawie przedmiotowej transakcji zosta ł a podpisana w dniu 20 pa ź dziernika 2002 r. Tym samym zosta ł zachowany 7-dniowy termin na zg ł oszenie zamiaru koncentracji, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy antymonopolowej. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Opis transakcji. Przedmiotowa transakcja jest dalszym etapem koncentracji, która polega ł a na przej ę ciu kontroli nad Gyproc Benelux SA/NV i jej spó ł kami zale ż nymi, przez brytyjsk ą Grup ę BPB plc (za po ś rednictwem spó ł ki Commatone Ltd.). Grupa BPB plc by ł a zainteresowana niezw ł oczn ą odsprzeda żą – w ramach odr ę bnej transakcji – przedsi ę biorstw Gyproc zlokalizowanych na terenie Niemiec i Polski, na rzecz francuskiej Grupy Lafarge. Stosown ą umow ę („Umowa Sprzeda ż y Akcji i Udzia ł ów Przedsi ę biorstwa Ś rodkowoeuropejskiego Gypros”) zawarto w dniu 20 pa ź dziernika 2002 r. Zgodnie z jej postanowieniami, spó ł ka z Grupy Lafarge, tj. Lafarge Gips Beteiligungsgesellschaft mbH, nab ę dzie wszystkie udzia ł y/akcje spó ł ek zale ż nych dzia ł aj ą cych w tzw. Przedsi ę biorstwie Ś rodkowoeuropejskim spó ł ki Gyproc Benelux SA/NV. W odniesieniu do Polski b ę dzie to 100% udzia ł ów w spó ł ce Unigyp Sp. z o.o. i 15,56% akcji w spó ł ce Grupa PSB S.A. Przyczyny transakcji. Przedmiotowa transakcja wynika ze strategii przyj ę tej przez Grup ę Lafarge – rozwoju dzia ł alno ś ci Grupy na rynkach, które posiadaj ą dobre prognozy dotycz ą ce d ł ugoterminowego wzrostu w sektorze budowlanym (np. w takich krajach jak Polska). Zgodnie z t ą strategi ą , Grupa Lafarge dokona ł a ju ż znacznych inwestycji kapita ł owych w Polsce, m.in. pod koniec 2002 r. rozpocz ęł a produkcj ę p ł yt gipsowo-kartonowych w nowym zak ł adzie w Gackach. Przej ę cie bezpo ś redniej kontroli nad spó ł k ą Unigyp Polska Sp. z o.o., specjalizuj ą cej si ę w dystrybucji pochodz ą cych z importu p ł yt gipsowo- kartonowych i zwi ą zanych z nimi akcesoriów (sk ł adaj ą cych si ę łą cznie na systemy suchej 2 zabudowy dla ś cian dzia ł owych), pozwoli na szybk ą optymalizacj ę sieci przemys ł owej Grupy Lafarge w Polsce, a dzi ę ki temu na obni ż enie jednostkowych kosztów sta ł ych produkcji, jak równie ż na dalsze obni ż enie bie żą cego importu p ł yt gipsowo-kartonowych z Niemiec. Uczestnicy koncentracji. Lafarge Gips Beteiligungsgesellschaft mbH – spó ł ka bezpo ś rednio nabywaj ą ca udzia ł y Unigyp Polska Sp. z o.o. - wchodzi w sk ł ad Grupy Lafarge, a jej faktycznym przedmiotem dzia ł alno ś ci jest nabywanie akcji/udzia ł ów w spó ł kach w Niemczech i za granic ą oraz zarz ą dzanie tymi akcjami/udzia ł ami. Grupa Lafarge jest mi ę dzynarodow ą grup ą spó ł ek (licz ą c ą ok. 2.000 przedsi ę biorców), zajmuj ą cych si ę produkcj ą i sprzeda żą materia ł ów budowlanych. Grupa jest zorganizowana w formie czterech podstawowych pionów, tj.: ¾ cementowego - w ramach którego wytwarza i sprzedaje ró ż ne rodzaje cementu, spoiw hydraulicznych oraz wapna na potrzeby przemys ł u budowlanego oraz in ż ynierii wodno-l ą dowej, ¾ materia ł ów do krycia dachów - w ramach którego wytwarza i sprzedaje dachówki cementowe i ceramiczne oraz blacho-dachówki, elementy systemów dachowych oraz systemy kominowe, ¾ gipsowego - który obejmuje produkcj ę i sprzeda ż systemów p ł yt gipsowo- kartonowych (tzw. systemów suchej zabudowy dla ś cian dzia ł owych), bloków gipsowych oraz tynków natryskowych dla potrzeb robót wyko ń czeniowych w nowych budynkach oraz renowacji starych, ¾ kruszyw i betonu - w ramach którego Grupa Lafarge wytwarza i sprzedaje kruszywa, mas ę betonow ą prefabrykowan ą i elementy betonowe prefabrykowane dla podmiotów zajmuj ą cych si ę wznoszeniem konstrukcji z zakresu in ż ynierii wodno- l ą dowej, budow ą dróg i budynków, itd. W Polsce Grupa Lafarge jest obecna poprzez szereg swoich spó ł ek zale ż nych, prowadz ą cych dzia ł alno ść we wszystkich ww. obszarach dzia ł alno ś ci. Udzia ł y Grupy Lafarge w Polsce w 2001 r. szacowane by ł y na: - w rynku cementu - ok. 21%, - w rynku materia ł ów do krycia dachów - od 0,6% do 7,5%, - w rynku systemów suchej zabudowy (zaliczanego do pionu gipsu) - ok. 11%, 3 - w rynku kruszyw i betonu - ok. 2%. Unigyp Polska Sp. z o.o . – pasywny uczestnik koncentracji, prowadzi dzia ł alno ść handlow ą zwi ą zan ą z systemami konstrukcyjnymi wykorzystywanymi do budowy ś cian dzia ł owych, tzn. prowadzi hurtow ą sprzeda ż pochodz ą cych z importu p ł yt gipsowo- kartonowych i zwi ą zanych z nimi akcesoriów. Dotychczas g ł ównym dostawc ą dla Unigyp Polska Sp. z o.o. by ł niemiecki zak ł ad produkcyjny Grupy Gyproc (Gyproc GmbH Janschwalde-Peitz). Przed zawarciem umowy w sprawie przedmiotowej transakcji, czyli przed 20 pa ź dziernika 2002 r., spó ł ka Unigyp Polska Sp. z o.o. by ł a kontrolowana przez belgijsk ą Grup ę Gyproc, prowadz ą c ą dzia ł alno ść w zakresie produkcji i dystrybucji materia ł ów wykorzystywanych w budownictwie i instalacjach przemys ł owych, takich jak: gips, masy szpachlowe, p ł yty gipsowo-kartonowe i akcesoria. Dzia ł alno ść Grupy Gyproc koncentrowa ł a si ę na rynku europejskim, g ł ównie w krajach Beneluksu (Belgia, Holandia i Luksemburg), Niemczech i Polsce. Rynek w ł a ś ciwy w sprawie. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Wspólnym rynkiem produktowym dla uczestników koncentracji jest rynek systemów suchej zabudowy , wykorzystywanych do budowy ś cian dzia ł owych, sufitów pochy ł ych, poddaszy, pod ł óg, itd. Ś ciany dzia ł owe, podobnie jak sufity pochy ł e, poddasza, pod ł ogi itp. mog ą by ć wykonywane z ró ż nych materia ł ów, takich jak: p ł yty gipsowo-kartonowe, sklejka, p ł yty wiórowe, p ł yty w ł ókno-cementowe i silikatowe, ceg ł y wapienno-piaskowe, beton komórkowy. Wspólnymi cechami powy ż szych produktów jest ich stabilno ść , wytrzyma ł o ść , ł atwo ść stosowania, a tak ż e stosunkowo prosty i tani proces ich produkcji, powoduj ą cy, ż e ich ceny za metr kwadratowy s ą porównywalne. Wyroby poszczególnych 4 producentów w swoich klasach s ą bardzo podobne, dlatego te ż firmy zdecydowa ł y si ę na oferowanie klientom nie tylko p ł yt, ale ca ł ego systemu tzw. suchej zabudowy, na który sk ł ada si ę zestaw: p ł yta, profil do jej instalacji, kszta ł towniki i k ą towniki, specjalne wieszaki i druty mocuj ą ce, blachowkr ę ty, masy i kleje do szpachlowania, ta ś my do spoinowania, a tak ż e instrukcje monta ż u i inne niezb ę dne akcesoria. Rynek systemów suchej zabudowy jest rynkiem otwartym, nie ograniczonym barierami administracyjnymi typu c ł a, czy kontyngenty ilo ś ciowe. Tym niemniej organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynek geograficzny w ł a ś ciwy dla systemów suchej zabudowy nale ż y ograniczy ć do rynku polskiego . Za takim okre ś leniem rynku przemawiaj ą zw ł aszcza: 9 wysokie koszty transportu, wynosz ą ce od 12% do 20% ko ń cowej ceny sprzeda ż y; 9 zasadnicze ró ż nice w normach i technologiach stosowanych w przemy ś le budowlanym ró ż nych krajów. Na przyk ł ad, standardowa szeroko ść p ł yt gipsowo-kartonowych w Polsce (najcz ęś ciej stosowanych w systemach suchej zabudowy) to 120 centymetrów, a w Niemczech – 125 centymetrów. Spó ł ki, które chc ą eksportowa ć p ł yty gipsowo-kartonowe do Polski, musz ą produkowa ć zatem specjalne p ł yty z przeznaczeniem na rynek polski. Metody u ż ywania p ł yt tak ż e s ą ró ż ne w ró ż nych krajach. Na przyk ł ad w Wielkiej Brytanii u ż ywa si ę du ż ych ilo ś ci gipsu szpachlowego do pe ł nego pokrycia p ł yt, podczas gdy w Polsce u ż ywa si ę go jedynie do fugowania spoin pomi ę dzy p ł ytami i wype ł niania okre ś lonych miejsc na p ł ycie. Ponadto, importowane materia ł y budowlane mog ą by ć sprzedawane w Polsce tylko po uzyskaniu certyfikatu zgodno ś ci z polskimi normami, za ś w przypadku produktów, dla których nie obowi ą zuj ą ż adne normy – po zatwierdzeniu przez Pa ń stwowy Zak ł ad Higieny i Instytut Techniki Budowlanej. Powy ż sze wzgl ę dy przemawiaj ą zatem za zaw ęż eniem rynku systemów suchej zabudowy do rynku polskiego. Na tak okre ś lonym rynku, uczestnicy koncentracji oceniaj ą swój łą czny udzia ł na 15% (Grupa Lafarge – 11%, Unigyp Polska Sp. z o.o. – 4%). Zgodnie z definicjami zawartymi w za łą czniku do rozporz ą dzenia Rady Ministrów w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców: a) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie 5 koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%, b) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie: - dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, - jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, - indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca-odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. c) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze definicje nale ż y uzna ć , i ż w niniejszej sprawie nie wyst ę puj ą rynki, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym, czy konglomeratowym . Łą czny udzia ł uczestników koncentracji w rynku systemów suchej zabudowy (wspólny rynek uczestników koncentracji) wynosi oko ł o 15%. Jednocze ś nie brak jest rynków, na których udzia ł którego ś z uczestników koncentracji przekracza ł by 40%. Na podstawie materia ł u zgromadzonego w sprawie i powy ż szych ustale ń organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezb ę dne jest zatem wykazanie, ż e wskutek koncentracji: 6 a) nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominuj ą cej okre ś lona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z t ą definicj ą , dominuj ą ca pozycja rynkowa przedsi ę biorcy to pozycja, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Jak wykaza ł o przeprowadzone post ę powanie, brak jest rynków, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uj ę ciu horyzontalnym, wertykalnym, czy te ż konglomeratowym. Łą czny udzia ł Grupy Lafarge i Unigyp Polska Sp. z o.o. na rynku systemów suchej zaprawy (wspólny rynek uczestników koncentracji) w wyniku zamierzonej koncentracji wyniesie 15%, a zatem planowana transakcja nie doprowadzi do powstania, a tym bardziej do umocnienia si ę pozycji dominuj ą cej uczestników koncentracji na rynku w ł a ś ciwym. Ad b) Drug ą z przes ł anek, któr ą nale ż y wykaza ć wyra ż aj ą c zgod ę na dokonanie koncentracji, jest brak istotnego ograniczenia konkurencji. Jak wykazano powy ż ej, planowana koncentracja nie doprowadzi do powstania lub umocnienia si ę pozycji dominuj ą cej uczestników koncentracji na krajowym rynku systemów suchej zabudowy. Ponadto, informacje zebrane w trakcie post ę powania wskazuj ą , ż e rynek systemów suchej zabudowy jest rynkiem konkurencyjnym. Po okresie du ż ych zmian, zwi ą zanych z inwestycjami dokonywanymi w Polsce, obecnie rynek systemów suchej zabudowy jest rynkiem ustabilizowanym, na którym wiod ą cymi przedsi ę biorcami s ą firmy: - Lafarge – z udzia ł em w tym rynku w 2001 r. – 11%, - Norgips z Norwegii – udzia ł w rynku ok. 10%, - Rigips z Austrii (obecnie kontrolowany przez Grup ę BPB) – udzia ł w rynku ok. 9%, - Knauf z Niemiec – udzia ł w rynku ok. 7%, - Gyproc z Belgii – udzia ł w rynku ok. 4%. Oprócz ww. przedsi ę biorców na rynku krajowym prowadzi dzia ł alno ść bardzo wiele innych firm wytwarzaj ą cych materia ł y stosowane – obok p ł yt gipsowo-kartonowych – w systemach suchej zabudowy, np. ponad 30 niezale ż nych producentów betonu komórkowego, kilkunastu producentów p ł yt wiórowych i pil ś niowych, p ł yt MDF, p ł yt laminowanych, paneli z we ł ny mineralnej i szklanej, gotowych elementów betonowych, 7 czy te ż ceg ł y. Te czynniki, jak równie ż uzyskanie w wyniku koncentracji pozycji dalekiej od pozycji dominuj ą cej na rynku (15%), powoduj ą , ż e przej ę cie kontroli przez Grup ę Lafarge nad spó ł k ą Unigyp Polska Sp. z o.o., nie przyczyni si ę do istotnego ograniczenia konkurencji na polskim rynku systemów suchej zabudowy. Reasumuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki okre ś lone w art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d wyra ż enie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury Jolanta Steppa Otrzymuje: Pani Agnieszka Raczkowska Pe ł nomocnik: Lafarge Gips Beteiligungsgesellschaft mbH White & Case, W. Dani ł owicz, W. Jurcewicz i Wspólnicy Spó ł ka Komandytowa ul. Bagatela 12 00-585 Warszawa 8