DOK-83/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-421/37/05/MB Warszawa, dn. 8 sierpnia 2005 r. DECYZJA Nr DOK- 83/2005 Na podstawie art. 17 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Logstor Ror Holding A/S z siedzib ą w Danii, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Logstor Ror Holding A/S z siedzib ą w Danii kontroli nad: - Alstom Power Flowsystems A/S z siedzib ą w Danii, - Alstom Power Flowsystems Sp. z o.o. z siedzib ą w Polsce, - Alstom Power Flowsystems OY z siedzib ą w Finlandii, - Alstom Power Flowsystems AB z siedzib ą w Szwecji, - Alstom Power Flowsystems GmbH z siedzib ą w Niemczech, - Alstom Power Flowsystems GmbH z siedzib ą w Austrii, - Alstom Power Flowsystems B.V. z siedzib ą w Holandii, - Alstom Power Flowsystems s.r.l. z siedzib ą we W ł oszech, - Alstom Power Flowsystems SA z siedzib ą we Francji, - Alstom Lietuva Ltd. z siedzib ą na Litwie. UZASADNIENIE W dniu 11 lipca 2005 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Logstor Ror Holding A/S z siedzib ą w Danii (zwanej dalej: Logstor) kontroli nad: - Alstom Power Flowsystems A/S z siedzib ą w Danii, - Alstom Power Flowsystems Sp. z o.o. z siedzib ą w Polsce, - Alstom Power Flowsystems OY z siedzib ą w Finlandii, - Alstom Power Flowsystems AB z siedzib ą w Szwecji, - Alstom Power Flowsystems GmbH z siedzib ą w Niemczech, - Alstom Power Flowsystems GmbH z siedzib ą w Austrii, - Alstom Power Flowsystems B.V. z siedzib ą w Holandii, - Alstom Power Flowsystems s.r.l. z siedzib ą we W ł oszech, - Alstom Power Flowsystems SA z siedzib ą we Francji, - Alstom Lietuva Ltd. z siedzib ą na Litwie. (zwanych dalej spó ł kami Alstom) W zwi ą zku z tym, i ż spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, bowiem: - łą czny obrót ww. przedsi ę biorców w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł równowarto ść 50 mln euro, tj. kwot ę okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), zwanej dalej równie ż „ustaw ą antymonopolow ą ”, - przej ę cie kontroli nad innymi przedsi ę biorcami jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy antymonopolowej, - w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od obowi ą zku zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej tak ż e „organem antymonopolowym”, wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym, zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), powiadomi ł wnioskodawc ę pismem z dnia 19 lipca 2005 r. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje . Przyczyny i opis transakcji. Przedmiotem niniejszej koncentracji jest przej ę cie przez Logstor kontroli nad spó ł kami Alstom. W wyniku transakcji Logstor zamierza naby ć przedsi ę biorstwa dzia ł aj ą ce na rynku produkcji i sprzeda ż y rur stosowanych w ciep ł ownictwie (rur du ż ych rozmiarów uk ł adanych w ziemi i s ł u żą cych do przesy ł u ciep ł ej wody), wchodz ą ce w sk ł ad filii grupy Alstom w Danii, Szwecji, Finlandii, Austrii, Francji, Niemczech, Holandii, Polsce, we W ł oszech i na Litwie. Transakcje te b ę d ą odbywa ć si ę poprzez nabycie aktywów du ń skiej spó ł ki Alstom Power Flowsystem A/S i udzia ł ów w pozosta ł ych spó ł kach grupy Alstom w pozosta ł ych krajach. Jak wskaza ł wnioskodawca, g ł ównym celem niniejszej koncentracji jest uzyskanie efektu synergii na wzajemnie uzupe ł niaj ą cych si ę rynkach geograficznych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji oraz obni ż enie kosztów produkcji, poprzez optymalizacj ę produkcji w polskich fabrykach, nale żą cych do uczestników niniejszej koncentracji, a tak ż e zmniejszenie nadmiernej zdolno ś ci produkcyjnej w Skandynawii. 2 Spó ł ki Alstom i Logstor uzupe ł niaj ą si ę pod wzgl ę dem zasi ę gu geograficznego rynku produkcji i sprzeda ż y rur stosowanych w ciep ł ownictwie. Na rynkach, na których jedna grupa spó ł ek posiada siln ą pozycj ę , druga posiada zazwyczaj mniejsze udzia ł y. W zwi ą zku z tym oczekuje si ę , ż e skutkiem koncentracji po stronie Logstor b ę dzie mo ż liwo ść zrealizowania efektu synergii, poprzez utworzenie op ł acalnej sieci sprzeda ż y i dystrybucji. Przejmowane spó ł ki Alstom i Logstor po łą cz ą w wyniku przedmiotowej transakcji osiem fabryk, z których pi ęć znajduje si ę w trzech krajach skandynawskich a trzy w Polsce (Alstom Power FlowSystems Sp. z. o.o. w Elbl ą gu, Alstom Power FlowSystems w Ż orach oraz Logstor Ror Polska Sp. z o.o. w Zabrzu). Obecna dzia ł alno ść produkcyjna nie pozwala osi ą gn ąć uczestnikom koncentracji efektu skali. Z uwagi na to, na poszczególnych rynkach krajowych koszty produkcji towarów s ą niewspó ł miernie wysokie. Ponadto, w ostatnich kilku latach regionalna bran ż a grzewcza rozwija si ę przede wszystkim w krajach Europy Ś rodkowo-Wschodniej. Tendencja ta ma si ę utrzyma ć . Konkurencyjne stawki si ł y roboczej w Polsce – w porównaniu do poziomu stawek w krajach skandynawskich – s ą dodatkowym czynnikiem wskazuj ą cym na to, a ż eby utrzyma ć konkurencyjn ą pozycj ę na rynku konieczne b ę dzie zwi ę kszenie produkcji w Polsce. Oczekiwanym rezultatem niniejszej koncentracji maj ą by ć znaczne oszcz ę dno ś ci kosztów produkcji w spó ł kach przejmowanych, po łą czone z oszcz ę dno ś ciami kosztów sprzeda ż y i marketingu. Oczekuje si ę równie ż , ż e klienci uzyskaj ą korzy ś ci w postaci ni ż szych cen, b ę d ą cych skutkiem ni ż szych kosztów produkcji. Uczestnicy koncentracji: I. Logstor – aktywny uczestnik niniejszej koncentracji - jest du ń sk ą spó ł k ą , stoj ą c ą na czele grupy przedsi ę biorców, których g ł ównym przedmiotem dzia ł alno ś ci jest projektowanie, produkcja i sprzeda ż rur preizolowanych, przeznaczonych g ł ównie dla ciep ł ownictwa. W sk ł ad grupy wchodz ą nast ę puj ą ce spó ł ki: - Logstor Ror A/S z siedzib ą w Danii; - Logstor Ror Sverige AB z siedzib ą w Szwecji; - Logstor Ror Deutschland GmbH z siedzib ą w Niemczech; - Logstor Schweiz AG z siedzib ą w Szwajcarii; - Logstor Ror Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Polsce (Zabrze); - Logstor Italia S.r.l. z siedzib ą we W ł oszech. Wszystkie wymienione wy ż ej spó ł ki prowadz ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych g ł ównie do instalacji sieci grzewczych i ch ł odniczych oraz w mniejszym stopniu dla rafinerii gazowych i naftowych, statków i zak ł adów przemys ł owych. II. Spó ł ki Alstom – pasywni uczestnicy niniejszej koncentracji, wchodz ą w sk ł ad dzia ł u grupy Alstom zajmuj ą cego si ę produkcj ą rur preizolowanych, przeznaczonych 3 g ł ównie dla ciep ł ownictwa. Grupa Alstom jest ś wiatowym koncernem specjalizuj ą cym si ę w dziedzinie infrastruktury energetycznej i transportowej. Grupa ta projektuje, wytwarza i dostarcza technologicznie zaawansowane produkty i systemy dla energetyki i transportu. Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Rynki w ł a ś ciwe, na które koncentracja wywiera wp ł yw: W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). Stosownie do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334): A) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20 %, B) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek, je ż eli równocze ś nie dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y, na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji i indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30 %, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca-odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami, C) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym , jest ka ż dy rynek, na którym pomi ę dzy uczestnikami koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40 % udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Maj ą c na wzgl ę dzie definicj ę rynku w ł a ś ciwego oraz ww. kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, organ antymonopolowy uzna ł , i ż : A) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywrze wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym jest europejski rynek produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych. 4 Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż wspólnym przedmiotem dzia ł alno ś ci obu uczestników koncentracji jest produkcja i sprzeda ż rur preizolowanych. Rury preizolowane u ż ywane s ą przede wszystkim w ciep ł ownictwie. S ą to rury du ż ych rozmiarów, uk ł adane w ziemi, s ł u żą ce do przesy ł u ciep ł ej wody. Ponadto rury te mog ą by ć wykorzystywane tak ż e w sektorze ropy naftowej i gazu, jednak nie w celu zastosowania ich do przep ł ywu gazu, poniewa ż ich w ł a ś ciwo ś ci techniczne nie pozwalaj ą na to. Nale ż y jednak ż e podkre ś li ć , i ż sprzeda ż rur preizowlowanych na zamówienie podmiotów z sektora ropy naftowej i gazu jest nieznaczna. W zwi ą zku z tym, i ż rury preizolowane nie posiadaj ą substytutów, nale ż y stwierdzi ć , i ż stanowi ą one odr ę bny rynek produktowy. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynkiem w ł a ś ciwym dla produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych – w aspekcie geograficznym – jest rynek europejski. Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y wskaza ć , i ż nie istniej ą bariery taryfowe, ani pozataryfowe dla importu rur preizolowanych do Polski z Europy Zachodniej lub Europy Wschodniej. Równie ż koszty transportu nie stanowi ą bariery dla handlu ww. produktami. Ponadto, jak wynika z informacji zebranych w trakcie post ę powania, producenci rur preizolowanych sprzedaj ą je nie tylko na terytorium tych pa ń stw, w których posiadaj ą zak ł ady produkcyjne ale tak ż e poprzez sie ć dystrybutorów poza tymi pa ń stwami. Rynek rur preizolowanych jest rynkiem dojrza ł ym. Pod wzgl ę dem geograficznym mo ż na dokona ć nast ę puj ą cego podzia ł u tego rynku: • Europa Pó ł nocna, gdzie rynek jest w fazie zaniku; • Europa Zachodnia i Po ł udniowa, gdzie rynek jest stabilny • Europa Wschodnia, gdzie rynek jest w fazie rozwoju. Na terenie Europy dzia ł a kilku producentów rur preizolowanych, z których ka ż dy osi ą ga obrót przewy ż szaj ą cy 15 milionów euro. Ponadto na terenie Europy, z wy łą czeniem Rosji, dzia ł a ponad 25 lokalnych producentów, a w Rosji szacuje si ę ich liczb ę na ponad 50. Rury preizolowane sprzedawane s ą poprzez podmioty dystrybucyjne lub agentów, albo bezpo ś rednio przez producenta ostatecznemu odbiorcy. Ca ł kowita warto ść rynku rur dla ciep ł ownictwa wynios ł a w Europie w 2003 r. 440 mln. euro, w 2004 r. 480 mln. euro. W Polsce warto ść tego rynku wynosi ł a odpowiednio 26 i 24 mln euro. Ca ł kowita wielko ść rynku produkcji i sprzeda ż y rur dla ciep ł ownictwa wynios ł a Europie: • w 2003 roku: - rury stalowe 9 316 km; - rury elastyczne 5 368 km; - z łą cza 2 068 421 szt; - łą czówki i urz ą dzenia do montowania 410 526 szt; 5 • w 2004 roku: - rury stalowe 8 947 km; - rury elastyczne 5 526 km; - z łą cza 2 194 737 szt; - łą czówki i urz ą dzenia do montowania 415 789 szt; Ca ł kowita wielko ść rynku produkcji i sprzeda ż y rur dla ciep ł ownictwa wynios ł a w Polsce: • w 2003 roku: - rury stalowe 545 km; - rury elastyczne 314 km; - z łą cza 121 078 szt; - łą czówki i urz ą dzenia do montowania 24 031 szt; • w 2004 roku: - rury stalowe 451 km; - rury elastyczne 278 km; - z łą cza 110 535 szt; - łą czówki i urz ą dzenia do montowania 20 941 szt; Rury stalowe i rury elastyczne (plastikowe) mo ż na uzna ć co do zasady za substytuty. Dla odbiorców nie ma bowiem w wi ę kszo ś ci przypadków znaczenia, czy instaluj ą rury stalowe czy te ż plastikowe, poniewa ż ich cena jest podobna. Nale ż y wi ę c uzna ć , i ż oba typy rur wchodz ą w sk ł ad rynku rur u ż ywanych w ciep ł ownictwie. Podobne stanowisko zaj ął hiszpa ń ski i norweski organ antymonopolowy, wydaj ą c decyzje w przedmiotowej sprawie. Z łą cza, łą czówki i urz ą dzenia do montowania s ą natomiast odr ę bnymi towarami, nie b ę d ą cymi w ż aden sposób wobec siebie substytutami. Z łą cza, łą czówki i urz ą dzenia do montowania, s ł u żą do monta ż u rur preizolowanych i nie mog ą by ć przeznaczone do innych zastosowa ń . Łą czny udzia ł podmiotów bior ą cych udzia ł w niniejszej koncentracji w europejskim rynku preizolowanych rur dla ciep ł ownictwa, wynosi ł odpowiednio: - [tajemnica przedsi ę biorstwa] % w roku 2003 (Logstor [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, spó ł ki Alstom [tajemnica przedsi ę biorstwa] %) - [tajemnica przedsi ę biorstwa] % w roku 2004 (Logstor – [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, spó ł ki Alstom [tajemnica przedsi ę biorstwa] %). Udzia ł y na terytorium Polski przedstawia ł y si ę nast ę puj ą co: – [tajemnica przedsi ę biorstwa] % w 2003 r. (Logstor [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, spó ł ki Alstom [tajemnica przedsi ę biorstwa] %) – [tajemnica przedsi ę biorstwa] % w 2004 r. (Logstor [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, spó ł ki Alstom [tajemnica przedsi ę biorstwa] %). 6 G ł ównym konkurentem uczestników koncentracji w europejskim rynku rur preizolowanych jest Isoplus Fernwarmetechnik Vertriebsgesellschaft GmbH z siedzib ą w Niemczech, którego udzia ł w rynku szacowany by ł w 2004 r. na [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Na rynku sprzeda ż y rur preizolowanych preferencje odbiorców w zakresie przywi ą zania do marki nie odgrywaj ą znacz ą cej roli. Odbiorcy kieruj ą si ę przede wszystkim: cen ą , jako ś ci ą , asortymentem, stopniem izolacji, typem produktu, preferencjami lokalnymi i czasem oczekiwania na dostaw ę . Ceny rur preizolowanych w poszczególnych pa ń stwach europejskich zale żą od wielu czynników. Do najwa ż niejszych nale żą : - wielko ść zakupu dokonywana przez odbiorc ę , - rodzaj rur (rury preizolowane sprzedawane s ą w ponad 10 ty ś . ró ż nych rodzajach). Odbiorców rur preizolowanych mo ż na podzieli ć na nast ę puj ą ce grupy: - spó ł ki energetyczne, które nabywaj ą preizolowane rury zarówno dla ciep ł ownictwa jak i przemys ł u ch ł odniczego. Warto ść transakcji dla tych odbiorców waha si ę od mniej ni ż 100 ty ś . euro do ponad 3 mln. euro. Dla du ż ych projektów Unii Europejskiej, czy Banku Ś wiatowego wymagana jest procedura przetargowa, natomiast dla realizacji mniejszych projektów spó ł ka energetyczna zaprasza kilka spó ł ek do sk ł adania ofert, albo negocjuje bezpo ś rednio z wybranym dostawc ą ; - duzi zleceniobiorcy, którzy wykonuj ą dla spó ł ek energetycznych projekty "pod klucz"; - mali zleceniobiorcy, którzy wykonuj ą projekty "pod klucz" na bardzo ma łą skal ę , z systemem ogrzewania dla kilku domów; - hurtownie, dostarczaj ą ce preizolowane rury ma ł ym zleceniobiorcom. Czasami hurtownie posiadaj ą w ł asne sk ł ady, w których mog ą sk ł adowa ć przedmiotowe rury. Zawieranie umów o wy łą czn ą dystrybucj ę i innych rodzajów umów d ł ugoterminowych, nie ma istotnego znaczenia dla zaspokojenia popytu. W niektórych krajach spó ł ki posiadaj ą umowy o wy łą cznej dystrybucji, jednak ż e w cz ęś ci krajów spó ł ki sprzedaj ą swoje produkty bezpo ś rednio odbiorcom. W okresie ostatnich pi ę ciu lat ż aden du ż y przedsi ę biorca nie wszed ł na ww. rynek. Cz ę sto na ten rynek wchodz ą jednak ż e mniejsi producenci. Ca ł kowity udzia ł tych nowych przedsi ę biorców wynosi w przybli ż eniu 5%. Zdaniem zg ł aszaj ą cego, mo ż na spodziewa ć si ę wej ś cia na rynek europejski producentów prowadz ą cych dzia ł alno ść na Bliskim Wschodzie. Koszt wej ś cia na rynek w nowym pa ń stwie producenta rur preizolowanych nie stanowi istotnej bariery. Nie jest konieczne posiadanie dystrybutora, a w ka ż dym razie wybranie podmiotu dystrybuuj ą cego wymaga jedynie nak ł adu czasu. Wa ż nym jest równie ż to, ż e koszty transportu s ą na tyle niskie, ż e nie wymagaj ą nawet posiadania zak ł adu produkcyjnego w danym kraju. Rynek rur preizolowanych nie jest chroniony patentami. Ponadto stosowana na tym rynku technologia jest powszechnie znana, a produkty s ą standardowe. Wszystkie 7 surowce do produkcji preizolowanych rur – takie jak: stal, polietylen, poliol oraz izocyjanian - s ą produktami standardowymi, sprzedawanymi po ś wiatowych cenach rynkowych. Obecnie funkcjonuje kilka mi ę dzynarodowych spó ł ek oferuj ą cych te produkty. Reasumuj ą c, nale ż y wskaza ć , i ż bariery zwi ą zane z wej ś ciem na rynek produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych s ą niskie, gdy ż : • rynek rur preizolowanych nie jest chroniony ż adnymi patentami • stosowana technologia jest powszechnie znana; • produkty s ą standardowe; • tradycyjny sprz ę t do produkcji mo ż na naby ć za mniej ni ż 1,5 mln euro; • znalezienie dystrybutora nie stanowi trudno ś ci. B) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie wertykalnym , gdy ż uczestnicy koncentracji nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na rynkach stanowi ą cych dla siebie poprzedni lub nast ę pny stopie ń obrotu. C) Przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na ż aden rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu konglomeratowym , poniewa ż brak jest rynków w ł a ś ciwych, na których mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania horyzontalne i wertykalne, a przynajmniej jeden z uczestników posiada udzia ł wi ę kszy ni ż 40%. Ocena skutków koncentracji: Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Analiza skutków niniejszej koncentracji wykaza ł a, i ż w wyniku przej ę cia przez Logstor kontroli nad spó ł kami Alstom, łą czny udzia ł podmiotów bior ą cych udzia ł w koncentracji wyniesie w europejskim rynku produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, natomiast na terytorium Polski wyniesie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Zdaniem organu antymonopolowego, uzyskanie przez uczestników koncentracji stosunkowo wysokiego udzia ł u w europejskim rynku produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na tym rynku. Organ antymonopolowy dokonuj ą c oceny zasadno ś ci wyra ż enia zgody na przeprowadzenie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: 8 - jak wykaza ł o niniejsze post ę powanie, przedmiotowa koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym na europejski rynek produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych. Uczestnicy transakcji osi ą gn ą łą czny udzia ł w tym rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Udzia ł ten wi ąż e si ę zatem z wyst ą pieniem domniemania osi ą gni ę cia pozycji dominuj ą cej. W ocenie organu antymonopolowego, w przedmiotowej sprawie istniej ą jednak uzasadnione podstawy aby stwierdzi ć , i ż pomimo osi ą gni ę cia przez uczestników koncentracji udzia ł u w rynku na poziomie powy ż ej [tajemnica przedsi ę biorstwa] %, nie uzyskaj ą oni mo ż liwo ś ci dzia ł ania niezale ż nie od konkurentów oraz kontrahentów. Uzasadniaj ą c powy ż sze nale ż y przede wszystkim wskaza ć , ż e rynek w ł a ś ciwy w sprawie cechuj ą niskie bariery wej ś cia. Koszty wej ś cia na rynek nie odgrywaj ą istotnego znaczenia (wynosz ą one ok. 1,5 mln euro - na zakup maszyn, urz ą dze ń oraz budowy zak ł adu produkcyjnego a w przypadku niezale ż nych ma ł ych producentów s ą one jeszcze ni ż sze). Przyk ł adem na to, i ż ma ł y pocz ą tkuj ą cy producent rur preizolowanych mo ż e w krótkim czasie osi ą gn ąć stosunkowo wysoki udzia ł rynkowy jest polska spó ł ka Mi ę dzyrzecz Polskie Rury Preizolowane, która po trzech latach od uruchomienia dzia ł alno ś ci w 1990 r. osi ą gn ęł a na terytorium Polski udzia ł na poziomie [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. W 2000 r. dosz ł o do podzia ł u fabryki w Mi ę dzyrzeczu pomi ę dzy dwóch w ł a ś cicieli. Funkcjonuj ą teraz dwa zak ł ady, których łą czny udzia ł w rynku na terytorium Polski wynosi ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Dodatkowym argumentem odnosz ą cym si ę do znikomych barier wej ś cia na rynek jest fakt, i ż niektórzy odbiorcy spó ł ek uczestnicz ą cych w koncentracji decyduj ą si ę na rozpocz ę cie produkcji rur preizolowanych samodzielnie. Na takie posuni ę cie zdecydowa ł o si ę np. Sto ł eczne Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej SPEC Warszawa, które wraz z fi ń sk ą firm ą KWH za ł o ż y ł o spó ł k ę zajmuj ą c ą si ę produkcj ą rur – spó ł k ę Finpol Rohr Sp. z o.o. W roku 2004 r. podmiot ten osi ą gn ął udzia ł w rynku na terytorium Polski wynosz ą cy ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Dodatkowym argumentem przemawiaj ą cym za brakiem barier wej ś cia na rynek wyrobów preizolowanych jest fakt, i ż odbiorcy nie s ą w ż adnym stopniu uzale ż nieni od danego dostawcy poprzez technologi ę czy specyficzne rozwi ą zania producenta – zmiany dostawcy nie wi ążą si ę zatem z dodatkowymi kosztami. Rynek rur preizolowanych charakteryzuje si ę równie ż nisk ą lojalno ś ci ą klientów wobec marki i wytwórców. Z tego powodu, producenci zmuszeni s ą do konkurowania cen ą , która odgrywa najwi ę ksz ą rol ę przy wyborze dostawcy w procedurze przetargowej. - zarówno przedsi ę biorcy konkuruj ą cy z uczestnikami koncentracji, jak i sami uczestnicy, posiadaj ą znaczne wolne moce produkcyjne. Wg szacunków zg ł aszaj ą cego koncentracj ę , na terytorium Polski stopie ń wykorzystanych mocy produkcyjnych u konkurentów si ę ga [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Pozycja uczestników koncentracji po jej dokonaniu nie pozwoli im zatem na dyktowanie cen, poniewa ż spowodowa ł oby to reakcj ę konkurentów, którzy stosuj ą c strategi ę niskich cen i wzrostu produkcji (na co pozwalaj ą im wolne moce produkcyjne) mogliby w krótkim czasie przej ąć znaczn ą cz ęść rynku od uczestników koncentracji. Podobny mechanizm zadzia ł a ł by w przypadku ograniczenia przez uczestników koncentracji poda ż y rur na rynku w celu uzyskania wy ż szych cen. 9 - rynek rur preizolowanych charakteryzuj ę si ę ł atwo ś ci ą ekspansji na inne rynki lokalne (krajowe), ze wzgl ę du na brak konieczno ś ci posiadania rozwini ę tych kana ł ów dystrybucji. Wst ę puj ą c na nowe rynki producent mo ż e bowiem bezpo ś rednio, b ą d ź poprzez swojego przedstawiciela, uczestniczy ć bez ż adnych ogranicze ń w przetargach, w których przy braku istotnych ró ż nic dotycz ą cych oferowanego produktu, klient kieruje si ę przede wszystkim kryterium cenowym. Wej ś cie na nowe rynki przez dotychczasowych b ą d ź nowych producentów nie wymaga szczególnej wiedzy o rynku lokalnym i do ś wiadczenia na tym rynku z uwagi na fakt, i ż we wszystkich krajach europejskich s ą podobni klienci o jednakowym zapotrzebowaniu, dokonuj ą cy wyboru w oparciu o racjonalne przes ł anki jakimi s ą koszty inwestycji/projektu. - w odniesieniu do oceny transakcji wa ż nym aspektem jest równie ż prognoza dotycz ą ca sytuacji na rynku po dokonaniu koncentracji. Zdaniem uczestników koncentracji, ich udzia ł w rynku mo ż e ulec znacznemu zmniejszeniu, ze wzgl ę du na rosn ą c ą konkurencj ę producentów rur preizolowanych z Rosji i Ukrainy, których udzia ł w rynku europejskim b ę dzie si ę stopniowo zwi ę ksza ł . Producenci ci oferuj ą swoje produkty po znacznie ni ż szych cenach w porównaniu do konkurentów z Europy Zachodniej, w tym uczestników koncentracji. Cena jest bowiem kluczowym aspektem wyboru dostawcy przez przeci ę tnego klienta – przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze i komunalne, które dokonuj ą wyboru zwykle w drodze zamówienia publicznego lub przetargu. - zgodnie z informacjami podanymi przez zg ł aszaj ą cego, spó ł ki Alstom zacz ęł y odnotowywa ć spadek sprzeda ż y swoich produktów po zg ł oszeniu zamiaru sprzeda ż y przez Alstom na rzecz Logstor spó ł ek zajmuj ą cych si ę dzia ł alno ś ci ą w dziedzinie rur preizolowanych. Informacja o transakcji spowodowa ł a bowiem dezorientacje klientów, obawiaj ą cych si ę o takie kwestie, jak utrzymanie po transakcji gwarancji jako ś ci producenta, czy mo ż liwo ś ci reklamacyjnych. W Polsce odnotowano spadek sprzeda ż y wynosz ą cy ok. 16 mln z ł otych w porównaniu z tym samym okresem w roku ubieg ł ym. W ocenie organu antymonopolowego, to równie ż ś wiadczy o tym, i ż odbiorcy rur preizolowanych dysponuj ą siln ą pozycj ą w stosunku do dostawców i w przypadku zaoferowania im niekorzystnych warunków przez jednego z dostawców, istnieje mo ż liwo ść jego zmiany. Ponadto, zgodnie z Wytycznymi Komisji Europejskiej w sprawie oceny horyzontalnego po łą czenia, nawet firmy z bardzo du ż ymi udzia ł ami w rynku, mog ą nie by ć w stanie znacz ą co przeszkodzi ć skutecznej konkurencji, szczególnie przez dzia ł anie w du ż ym stopniu niezale ż ne od klientów, je ż eli klienci posiadaj ą wyrównawcz ą si łę nabywcz ą (ang. countervailing buying power). W przedmiotowej sprawie g ł ównymi klientami s ą zak ł ady ciep ł ownicze, energetyczne oraz przedsi ę biorstwa komunalne, odpowiedzialne za dostaw ę ciep ł ej i zimnej wody. W odniesieniu do zak ł adów ciep ł owniczych nale ż y mie ć na wzgl ę dzie, ż e s ą to du ż e przedsi ę biorstwa, o du ż ej sile nabywczej i w odniesieniu do nich nie mo ż e mie ć miejsca „niezale ż ne zachowanie” podmiotów uczestnicz ą cych w koncentracji. W wielu przypadkach odbiorcy nale żą do wielkich, ponadnarodowych korporacji energetycznych. Zakup produktów wytwarzanych przez uczestników koncentracji odbywa si ę w drodze przetargów b ą d ź zamówie ń publicznych, które pozwalaj ą na wybranie najkorzystniejszej oferty cenowej. Taki sposób sprzeda ż y 10 produktów nie pozwala uczestnikom koncentracji na utrzymywanie cen niekonkurencyjnych, bez uwzgl ę dniania cen oferowanych przez innych uczestników tego rynku. - na rynku europejskim, oprócz uczestników koncentracji, dzia ł aj ą inni producenci rur preizolowanych, z których ka ż dy osi ą ga obrót przewy ż szaj ą cy 15 milionów euro. S ą to: KWH z siedzib ą w Finlandii (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Star Pipe z siedzib ą w Danii (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Izoplus z siedzib ą w Szwecji (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Power Pipe z siedzib ą w Szwecji (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Brugg z siedzib ą we Francji (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Empal z siedzib ą we Francji (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Mosflowline z siedzib ą w Rosji (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku), Socologstor z siedzib ą we W ł oszech (z [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udzia ł em w rynku). Ponadto, na rynku tym dzia ł a ponad 25 lokalnych (krajowych) producentów rur preizolowanych. W Rosji i na Ukrainie funkcjonuje z kolei ok. 50 producentów rur, a potencjalna konkurencja z ich strony jest bardzo realna. Zdaniem organu antymonopolowego, znaczna ilo ść podmiotów dzia ł aj ą cych na rynku w ł a ś ciwym pozwoli odbiorcom, nawet po dokonaniu koncentracji na zachowanie alternatywnych ź róde ł zaopatrzenia oraz na ł atw ą i szybk ą mo ż liwo ść zmiany dostawcy w razie gdyby Logstor usi ł owa ł podnie ść ceny. Nale ż y równie ż podkre ś li ć , i ż finansowanie du ż ych przetargów odbywa si ę cz ę sto przy zaanga ż owaniu funduszy pochodz ą cych z Unii Europejskiej, jak i z Banku Ś wiatowego. W przetargach takich mog ą bra ć udzia ł wszystkie firmy z Unii Europejskiej. Przedsi ę biorstwa ciep ł ownicze, których w ł a ś cicielem s ą wielkie koncerny, takie jak np. Vattenfall maj ą globalny przegl ą d sytuacji cenowej na rynku rur preizolowanych, dzi ę ki czemu posiadaj ą bardzo mocn ą pozycj ę podczas przetargów. Du ż a si ł a przetargowa odbiorców wynika równie ż z faktu, i ż zyskowno ść przedsi ę biorstw ciep ł owniczych jest z regu ł y niska, co determinuje konieczno ść wyboru produktów i dostawców najbardziej konkurencyjnych cenowo. Dobra orientacja klientów w rynku producentów rur preizolowanych oraz brak jakiegokolwiek znaczenia wybranej technologii dla jako ś ci oferowanych produktów dodatkowo sprawia, i ż klienci dyktuj ą warunki gry dla producentów – narzucanie terminów dostaw, wyd ł u ż anie terminów p ł atno ś ci, dodatkowe rabaty, upusty itp. 11 - nale ż y równie ż wzi ąć pod uwag ę fakt, i ż Logstor i Alstom s ą dostawcami produktów dla podmiotów obecnych w segmencie systemów ogrzewania i ch ł odzenia, który to segment rynku w najbli ż szym czasie przechodzi ł b ę dzie istotny rozwój, w zwi ą zku ze wzrostem znaczenia alternatywnych, ekologicznych form produkcji energii, w tym energii cieplnej. Rynek ten, jako powi ą zany z rynkiem w ł a ś ciwym, w kontek ś cie oceny skutków planowanej koncentracji ma bardzo du ż e znaczenie. Wskazuje on na kolejn ą grup ę odbiorców, w stosunku do której łą cz ą ce si ę podmioty nie mog ą pozwoli ć sobie na zachowanie niezale ż ne, przede wszystkim w aspekcie cenowym. Skutkiem takiego zachowania by ł by bowiem wzrost kosztów produkcji ciep ł a, a w konsekwencji cen energii cieplnej dla ostatecznych odbiorców. Ostateczni odbiorcy mog ą wybiera ć równie ż inne ź ród ł a ciep ł a, takie jak gaz, olej opa ł owy, energi ę elektryczn ą , które mog ą by ć dla nich alternatywami w sytuacji wzrostu cen energii cieplnej. Dlatego te ż ze wzgl ę du na obaw ę o utrat ę klienta ko ń cowego, spó ł ki energetyczne, w tym ciep ł ownie, b ę d ą wywiera ł y presj ę na producentów rur, nie pozwalaj ą c im na znacz ą ce podwy ż szanie cen. - niezale ż nie od podanych wy ż ej udzia ł ów, jakie uczestnicy koncentracji osi ą gn ą w rynku w ł a ś ciwym, który w aspekcie geograficznym okre ś lony zosta ł jako rynek europejski, rozpatruj ą c skutek przedmiotowej koncentracji i jej wp ł yw na rynek polski mo ż na wskaza ć , i ż łą czny udzia ł obu przedsi ę biorców w polskim rynku rur preizolowanych dla ciep ł ownictwa wyniesie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Uczestnicy koncentracji, na rynku polskim b ę d ą spotyka ć si ę z konkurencj ą zarówno ze strony polskich wytwórców takich rur, jak: - Zak ł ad Przemys ł owo-Us ł ugowy Mi ę dzyrzecz Sp. z o.o., o [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udziale w polskim rynku, - Zak ł ad Przemys ł owo-Us ł ugowy Mi ę dzyrzecz Kazimierz Jo ń ca o [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udziale w polskim rynku, - Finpol Rohr Sp. z o.o. o [tajemnica przedsi ę biorstwa] % udziale w polskim rynku, jak równie ż ze strony innych wytwórców rur preizolowanych zarówno z Europy Zachodniej, jak i Wschodniej. Konkurencja na terytorium Polski nie powinna zatem zosta ć równie ż powa ż nie ograniczona. W Polsce uczestnicy koncentracji sprzedaj ą g ł ównie swoje produkty odbiorcom ko ń cowym, bez uczestnictwa po ś redników. Odbiorcami s ą cz ę sto du ż e podmioty, posiadaj ą ce odpowiedni potencja ł negocjacyjny. Ponadto dla odbiorców nie ma w zasadzie znaczenia, jakiego producenta s ą to wyroby, bowiem nie s ą one produktami rozró ż nialnymi. W efekcie planowanej koncentracji klienci uzyskaj ą korzy ś ci w postaci ni ż szych cen, b ę d ą cych skutkiem ni ż szych kosztów produkcji. W trakcie post ę powania antymonopolowego, organ antymonopolowy wyst ą pi ł z zapytaniem do kluczowych odbiorców rur preizolowanych, oraz konkurentów uczestników koncentracji, dzia ł aj ą cych na rynku polskim, odno ś nie skutków, jakie przedmiotowa koncentracja mo ż e wywrze ć na rynku rur preizolowanych. Z uzyskanych odpowiedzi wynika, i ż w wyniku planowanej koncentracji nie dojdzie do istotnego ograniczenia konkurencji na europejskim rynku rur preizolowanych, tj. na rynku w ł a ś ciwym w tej sprawie. Cz ęść odbiorców rur preizolowanych jest zdania, i ż 12 przedmiotowa koncentracja nie wp ł ynie na zmian ę stanu konkurencji na rynku w ł a ś ciwym (dwaj odbiorcy). Dwaj g ł ówni konkurenci uczestników koncentracji, wyra ż aj ą c swoje obawy i oceniaj ą c negatywnie przedmiotow ą koncentracj ę nie wskazali istotnych argumentów, uzasadniaj ą cych takie stanowisko oraz udzielili odpowiedzi w kontek ś cie rynku polskiego, na którym uczestnicy koncentracji posiadali b ę d ą udzia ł , wynosz ą cy ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] %. Kolejny polski konkurent uczestników koncentracji nie spodziewa si ę w wyniku koncentracji niekorzystnych zmian na rynku w ł a ś ciwym. Organ antymonopolowy, dokonuj ą c analizy ca ł o ś ci warunków i relacji panuj ą cych na europejskim rynku produkcji i sprzeda ż y rur preizolowanych, pomimo osi ą gni ę cia przez uczestników koncentracji, po jej dokonaniu, łą cznego w nim udzia ł u wynosz ą cego ok. 46%, stwierdzi ł , i ż osi ą gni ę cie tego udzia ł u nie spowoduje istotnego ograniczenia konkurencji w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 i 3 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Dyrektora Departamentu Ochrony Konkurencji Monika Bychowska Otrzymuje: Dr Marta Sendrowicz, pe ł nomocnik Logstor Ror Holding A/S Baker & Mc Kenzie Gruszczy ń ski i Wspólnicy Kancelaria Prawna Spó ł ka Komandytowa Al. Armii Ludowej 26 00-609 Warszawa 13