DOK-81/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-2-421-5/05/ML Warszawa, dn.1.08.2005 r. DECYZJA Nr DOK - 81/2005 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek R.R. Donnelley Europe Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu kontroli przez R.R. Donnelley Europe Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie nad spó ł k ą Poligrafia S.A. z siedzib ą w Kielcach. UZASADNIENIE W dniu 10 czerwca 2005 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes Urz ę du b ą d ź organ antymonopolowy) wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu kontroli przez R.R. Donnelley Europe Sp. z o.o. (dalej R.R. Donnelley) nad spó ł k ą Poligrafia S.A. (dalej Poligrafia). W zwi ą zku z tym, i ż spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, tj.: - łą czny obrót przedsi ę biorców bior ą cych udzia ł w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekroczy ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm. - dalej zwanej te ż ustaw ą antymonopolow ą ), tj. równowarto ść 50 mln euro, - nabycie udzia ł ów innego przedsi ę biorcy, powoduj ą ce przej ę cie kontroli w sposób bezpo ś redni lub po ś redni nad przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, - nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia zamiaru koncentracji, 2 Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w powy ż szej sprawie, o czym zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 24 czerwca 2005 r., zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.). Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Przyczyny i zakres koncentracji R.R. Donnelley zamierza przej ąć bezpo ś redni ą kontrol ę nad Poligrafi ą i po ś redni ą kontrol ę nad jej spó ł k ą zale ż n ą , t.j. Poligrafi ą Bis Sp. z o.o. z siedzib ą w Starachowicach. Koncentracja polega na nabyciu pakietu kontrolnego akcji Poligrafii od Baring CEF Investments IV Ltd z siedzib ą na Cyprze, poprzez nabycie Tajemnica przedsi ę biorstwa akcji. Koncentracja stanowi cz ęść strategii grupy kapita ł owej R.R. Donnelley & Sons Campany, do której nale ż y R.R. Donnelley, nastawionej na oferowanie jej odbiorcom w Europie wysokiej jako ś ci platformy us ł ugowej (us ł ugi poligraficzne). Poszerzy ona tani ą baz ę produkcyjn ą grupy R.R. Donnelley & Sons Company w Europie Ś rodkowej, umo ż liwiaj ą c jej w ten sposób poszerzenie oferty us ł ug dla odbiorców europejskich i ś wiatowych. Strony okre ś li ł y szereg pozytywnych skutków zg ł aszanej transakcji. Obejmuj ą one: - rozwój kluczowej europejskiej platformy poligraficznej; platforma ta mo ż e s ł u ż y ć do poszerzania bazy dost ę pu do nowych klientów, - stworzenie mo ż liwo ś ci sprzeda ż y us ł ug Poligrafii, dzia ł aj ą cej dotychczas g ł ównie w Polsce, na rynku europejskim, - transfer nowoczesnej technologii do polskiej bazy produkcyjnej pozwalaj ą cy na podniesienie jako ś ci druku dla odbiorców w Polsce i szerzej w Europie, - pe ł niejsze wykorzystanie efektów dzia ł ania na zintegrowanym rynku wewn ę trznym po przyst ą pieniu Polski do UE. Opis przedsi ę biorców bior ą cych udzia ł w koncentracji 1/Spó ł ka aktywna – R.R. Donnelley R.R. Donneley wraz z R.R. Donneley Poland Sp. z o.o. s ą jedynymi spó ł kami zale ż nymi grupy R.R. Donnelley & Sons Company dzia ł aj ą cymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. R.R. Donnelley zajmuje si ę sprzeda żą swoich us ł ug poligraficznych, jak te ż us ł ug poligraficznych oferowanych przez R.R. Donnelley Poland Sp. z o.o. (spó ł ka ta nie prowadzi sprzeda ż y dla stron trzecich i sprzedaje ca ł o ść swoich us ł ug R.R. Donnelley). Us ł ugi oferowane przez polskie drukarnie R.R. Donnelley s ą cz ęś ci ą oferty kierowanej do klientów na rynku europejskim. Grupa kapita ł owa R.R. Donnelley & Sons Company Grupa R.R. Donnelley & Sons Company jest mi ę dzynarodowym dostawc ą us ł ug poligraficznych z siedzib ą w USA, ś wiadcz ą cym swe us ł ugi klientom z sektora wydawniczego, ochrony zdrowia, reklamowego, detalicznego, telekomunikacyjnego, techniki, us ł ug finansowych i innych bran ż . Jej dzia ł alno ść zlokalizowana jest przede wszystkim w Ameryce Pó ł nocnej, a szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Akcje R.R. Donnelley & Sons Company, która stoi na czele grupy, s ą notowane na Nowojorskiej Gie ł dzie Papierów Warto ś ciowych (NYSE). Na czele grupy kapita ł owej R.R. Donnelley & Sons Company stoi, jak wspomniano, spó ł ka R.R. Donnelley & Sons Company. W sk ł ad grupy wchodz ą spó ł ki zajmuj ą ce si ę dostarczeniem us ł ug drukarskich. Grupa dzia ł a w Europie i dysponuje drukarniami w Polsce, Francji, Belgii, Holandii, 3 Wielkiej Brytanii i na W ę grzech, a us ł ugi dostarczane s ą klientom rozsianym po ca ł ej Europie. Akcjonariat spó ł ki R.R. Donnelley & Sons Company jest wysoce rozproszony i sk ł ada si ę z 10.058 akcjonariuszy. Pod koniec grudnia 2004 roku spó ł ka posiada ł a udzia ł y b ą d ź akcje w kilkudziesi ę ciu spó ł kach zale ż nych. Poni ż ej przedstawiony jest uproszczony schemat grupy kapita ł owej R.R. Donnelley & Sons Comapany, zaw ęż ony tylko do dwóch spó ł ek dzia ł aj ą cych w Polsce oraz ich dominantów. Schemat 1 Tajemnica przedsi ę biorstwa Grupa kapita ł owa R.R. Donnelley & Sons Company oferuje w Europie us ł ugi drukowania ró ż nego rodzaju publikacji, w szczególno ś ci czasopism, katalogów, instrukcji obs ł ugi, wk ł adek handlowych, ksi ąż ek telefonicznych, ksi ąż ek (w mi ę kkiej oprawie) i dokumentów finansowych. Grupa kapita ł owa R.R. Donnelley & Sons Company posiada dwa zak ł ady drukarskie w Polsce; oba z siedzib ą w Krakowie. Przewa ż aj ą c ą cz ęść (ok. 90%) us ł ug drukarskich oferowanych przez grup ę kapita ł ow ą R.R. Donnelley & Sons Company w Europie stanowi druk offsetowy zwojowy. Drukarnie z grupy R.R. Donnelley & Sons Company wykonuj ą tak ż e druk offsetowy arkuszowy i cyfrowy 1 . Dzia ł alno ść grupy kapita ł owej w zakresie druku arkuszowego ma charakter de minimis zarówno w Polsce, jak i w Europie. Grupa R.R. Donnelley & Sons Company sprzedaje jedynie niewielk ą ilo ść ok ł adek i wk ł adek zlecaj ą c druk w technologii offsetu arkuszowego innym komercyjnym drukarzom. 2 G ł ównymi odbiorcami us ł ug grupy R.R. Donnelley & Sons Company (w łą czaj ą c polskie spó ł ki zale ż ne) s ą , m.in.: • mi ę dzynarodowe firmy wydawnicze • firmy prowadz ą ce sprzeda ż katalogow ą , • firmy wydaj ą ce ksi ąż ki telefoniczne, • firmy dzia ł aj ą ce w obszarze tzw. wysokich technologii i drukuj ą ce instrukcje obs ł ugi swoich produktów, • sieci handlowe, • firmy us ł ugowe w sektorze finansowym. 2/ Spó ł ka pasywna - Poligrafia S.A. - wy łą czn ą kontrol ę nad spó ł k ą sprawuje spó ł ka Baring CEF Investments IV Ltd (nale ż y do grupy kapita ł owej Baring – patrz schemat poni ż ej), która posiada 56,16% akcji Poligrafii. Poligrafia posiada 100% udzia ł ów w spó ł ce Poligrafia Bis Sp. z o.o. z siedzib ą w Starachowicach. Spó ł ka Poligrafia Bis Sp. z o.o. prowadzi dzia ł alno ść drukarsk ą . Poligrafia jest notowana na rynku równoleg ł ym Gie ł dy Papierów Warto ś ciowych w Warszawie. Tabela 1 1 RR Donnelley & Sons Company posiada cyfrowe zak ł ady drukarskie w Holandii i na W ę grzech. R.R. Donnelley & Sons Company nie ś wiadczy us ł ug w zakresie druku cyfrowego w Polsce ani na rzecz klientów w Polsce. 2 Druk arkuszowy oferowany przez RR Donnelley & Sons Company jest tylko uzupe ł nieniem g ł ównej oferty druku offsetowego zwojowego. RR Donnelley & Sons Company nie oferuje samodzielnie swych mo ż liwo ś ci w zakresie offsetu arkuszowego. 4 Struktura w ł asno ś ciowa spó ł ki Poligrafia S.A. Akcjonariusz Udzia ł Baring CEF Investment IV Limited 56.16% ING TFI S.A. 9.99% Commercial Union Otwarty Fundusz Emerytalny BPH CU WBK 8.82% OFE PZU „Z ł ota Jesie ń ” 8.54% Generali PTE S.A. 6.23% Akcjonariusze mniejszo ś ciowi 10.26% Poligrafia jest jednym z najwi ę kszych polskich przedsi ę biorstw poligraficznych. Spó ł ka specjalizuje si ę w drukowaniu czasopism, gazet i ksi ąż ek oraz katalogów i folderów, a tak ż e wk ł adek handlowych. Obecnie Poligrafia nie posiada skutecznego dost ę pu do rynku europejskiego. Spó ł ka posiada drukarni ę w Kielcach oraz niedawno zbudowan ą drukarni ę w Specjalnej Strefie Ekonomicznej w Starachowicach (Poligrafia Bis Sp. z o.o.). Druk offsetowy zwojowy stanowi prawie 80% us ł ug poligraficznych oferowanych przez Poligrafi ę . Klientami Poligrafii s ą m.in. wydawcy czasopism, du ż e centra handlowe (ulotki reklamowe), wydawcy ksi ąż ek. Grupa kapita ł owa Baring (nazwa umowna) Grupa Baring jest kontrolowana przez spó ł k ę Value Four Capital Holdings Limited z siedzib ą w Guernsey. Grupa sk ł ada si ę z funduszy inwestycyjnych oraz kontrolowanych przez nie spó ł ek portfelowych (patrz schemat poni ż ej). Schemat 2 Tajemnica przedsi ę biorstwa Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Grupa kapita ł owa R.R. Donnelley & Sons Company prowadzi dzia ł alno ść na nast ę puj ą cych rynkach: ¾ druku offsetowego zwojowego z udzia ł em w rynku europejskim w wysoko ś ci 0,5%, ¾ druku offsetowego arkuszowego z minimalnym udzia ł em w rynku europejskim, ¾ druku cyfrowego z minimalnym udzia ł em w rynku w rynku europejskim. Spó ł ka R.R. Donnelley prowadzi dzia ł alno ść na rynkach: ¾ druku offsetowego zwojowego z udzia ł em w wysoko ś ci Tajemnica przedsi ę biorstwa w rynku polskim i 0,5% w rynku europejskim, ¾ druku arkuszowego z udzia ł em w wysoko ś ci 1% w Polsce. 5 Grupa kapita ł owa Baring prowadzi dzia ł alno ść na rynku poligraficznym poprzez swoje dwie spó ł ki zale ż ne - w Polsce poprzez Poligrafi ę oraz w Rumunii poprzez Infopress S.A. Łą czny udzia ł tych spó ł ek w rynku druku offsetowego zwojowego w Europie nie przekracza 1% (udzia ł Poligrafii 0,08%). Poligrafia dzia ł a na nast ę puj ą cych rynkach: ¾ druku offsetowego zwojowego w Polsce z udzia ł em w rynku Tajemnica przedsi ę biorstwa , ¾ druku arkuszowego w Polsce z udzia ł em 1,4 %. W odniesieniu do offsetowego druku zwojowego, konkurencja toczy si ę na p ł aszczy ź nie europejskiej . Produkty drukowane t ą technik ą , czyli czasopisma kolorowe, katalogi i ksi ąż ki telefoniczne, ksi ąż ki s ą cz ę sto drukowane w innych krajach ni ż te, w których znajduje si ę klient. Blisko ść drukarni i szybko ść przewozu tych produktów maj ą mniejsze znaczenie, gdy ż s ą one drukowane z mniejsz ą cz ę stotliwo ś ci ą . Duzi klienci wol ą drukowa ć takie produkty w jednym miejscu, bez wzgl ę du na opó ź nienie czasowe towarzysz ą ce ich dystrybucji po ca ł ej Europie oraz z powodu ł atwiejszej kontroli procesu i mo ż liwo ś ci wykorzystania efektu skali, dzi ę ki czemu mo ż na wynegocjowa ć ni ż sze ceny druku. R.R. Donnelley uwa ż a ca ł o ść swoich mocy produkcyjnych w Europie za platform ę obs ł ugi wszystkich swych europejskich klientów. Oko ł o Tajemnica przedsi ę biorstwa produkcji spó ł ki R.R. Donnelley w Polsce przeznaczona jest na eksport do innych krajów europejskich i Rosji. W zakresie druku offsetowego arkuszowego, konkurencja odbywa si ę g ł ównie na p ł aszczy ź nie krajowe j, poniewa ż koszty rozruchu s ą niskie i w ka ż dym kraju wyst ę puje du ż a liczba konkurencyjnych us ł ugodawców. Czynniki te oznaczaj ą , ż e klienci rzadko musz ą wychodzi ć poza miejscowych us ł ugodawców. Zatem rynkami w ł a ś ciwymi koncentracji s ą : ¾ rynek druku offsetowego zwojowego w Europie z udzia ł em spó ł ek bior ą cych udzia ł w koncentracji w wysoko ś ci 0,6%, ¾ rynek druku offsetowego arkuszowego w Polsce z udzia ł em spó ł ek bior ą cych udzia ł w koncentracji w wysoko ś ci 2,4%. I. Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw. Maj ą c na uwadze definicje rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w za łą czniku do rozporz ą dzenia Rady Ministrów w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. z 2002r., Nr 86, poz. 334) , organ antymonopolowy uzna ł , i ż : A/ Brak jest rynków, na które przedmiotowa koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym . W kontek ś cie zg ł oszonej koncentracji nie mo ż na wyodr ę bni ć ż adnego rynku, na którym indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 20%. B/ W powy ż szej transakcji nie ma rynku w ł a ś ciwego, na który ta koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, poniewa ż uczestnicy koncentracji nie dzia ł aj ą na rynkach stanowi ą cych poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu w stosunku do rynku druku technik ą offsetu zwojowego lub arkuszowego. C/ Brak jest rynków, na które przedmiotowa koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, gdy ż ż aden z uczestników koncentracji nie dysponuje udzia ł em w jakimkolwiek rynku, na którym prowadzi dzia ł alno ść przekraczaj ą cym próg 40%. II. Ocena skutków koncentracji. 6 Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, ż e Prezes UOKiK wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji na rynku. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e przedmiotowa koncentracja spe ł nia wskazane powy ż ej kryteria ustawowe. Przyjmuj ą c niniejsze stanowisko, Prezes UOKiK mia ł na wzgl ę dzie w szczególno ś ci, i ż : - brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja mog ł aby wywiera ć wp ł yw w uj ę ciu horyzontalnym, wertykalnym i konglomeratowym, - rynek druku offsetowego zwojowego w Europie - na tak wyznaczonym rynku wspólny udzia ł R.R. Donneley (wraz z grup ą kapita ł ow ą ) i Poligrafii 3 w sprzeda ż y wyniós ł warto ś ciowo 0,6 %, - rynek druku offsetowego arkuszowego w Polsce - na tak wyznaczonym rynku wspólny udzia ł R.R. Donnelley i Poligrafii oraz ich grup kapita ł owych w sprzeda ż y wyniós ł 2,4%. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Podpisa ł a p.o. Dyrektora Departamentu Ochrony Konkurencji Monika Bychowska Otrzymuj ą : 1) Panowie Krzysztof Kuik Jakub Guba ń ski Micha ł Skwierczy ń ski Z kancelarii White & Case, W. Dani ł owicz, W. Jurcewicz i Wspólnicy – Kancelaria Prawna Spó ł ka komandytowa ul. Marsza ł kowska 142 00-061 Warszawa pe ł nomocnicy R.R. Donnelley Europe Sp. z o.o. ul. Obro ń ców Modlina 11 30-733 Kraków 2) a/a 3 Do udzia ł u w rynku druku offsetowego zwojowego w Europie nie wliczono sprzeda ż y rumu ń skiej spó ł ki Infopress SA., nale żą cej do grupy kapita ł owej Baring. Nawet w łą czenie ca ł o ś ci sprzeda ż y Infopress S.A. do obrotów Poligrafii nie zmieni w istotny i znacz ą cy sposób udzia ł u obydwu bior ą cych w koncentracji grup kapita ł owych ww. rynku