DOK-82/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 23.08.2004 r. DOK3-421/15/04/MB DECYZJA nr DOK - 82/04 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Chiquita PL Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Chiquita PL Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie kontroli nad Darex S.A. z siedzib ą w Rzeszowie. UZASADNIENIE W dniu 27 maja 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszcz ął na wniosek Chiquita PL Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, zwanej dalej „Chiquita PL”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Chiquita PL kontroli nad Darex S.A. z siedzib ą w Rzeszowie, zwanej dalej „Darex”. Z uzyskanych od strony informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji - przekroczy ł 50 mln EURO, natomiast Darex w ka ż dym z dwóch lat poprzedzaj ą cych zg ł oszenie zamiaru koncentracji uzyska ł a na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obrót przekraczaj ą cy 10 mln EURO. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz niewyst ą pienia przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy o ochronie konkurencji, na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamiaru niniejszej transakcji. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji Chiquita PL nale ż y do grupy kapita ł owej Chiquita International Service Group licz ą cej ok. 200 spó ł ek prowadz ą cych dzia ł alno ść na ca ł ym ś wiecie. Na czele grupy stoi Chiquita Brands International Inc. z siedzib ą w Stanach Zjednoczonych Ameryki. W Polsce grupa Chiquita, poza bezpo ś rednim uczestnikiem koncentracji, posiada spó ł k ę Chiquita Poland Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie prowadz ą c ą dzia ł alno ść w zakresie dojrzewania i sprzeda ż y ż ó ł tych bananów. Chiquita PL zajmuje si ę importem i sprzeda żą bananów produkowanych przez podmioty z Ameryki Ś rodkowej i Po ł udniowej. Importowane zielone banany s ą sprzedawane spó ł ce Chiquita Poland Sp. z o.o. ([tajemnica przedsi ę biorstwa] łą cznej sprzeda ż y bananów realizowanej przez Chiquita PL) oraz innym krajowym podmiotom ([tajemnica przedsi ę biorstwa] sprzeda ż y). Darex jest kontrolowany przez osob ę fizyczn ą Pana Dariusza Wierciaka, nie nale ż y do ż adnej grupy kapita ł owej, ani nie posiada podmiotów zale ż nych. Jest jednak powi ą zany kapita ł owo ze spó ł k ą Chiquita PL, która posiada 24,9% akcji tej Spó ł ki. Darex zajmuje si ę importem i sprzeda żą bananów i innych ś wie ż ych owoców oraz warzyw. Wi ę kszo ść owoców jest importowana przez Darex g ł ównie z Kolumbii i Ekwadoru. Ponadto Darex sprzedaje niewielkie ilo ś ci bananów zakupionych od konkurentów, m.in. od Chiquita PL (w 2003 r. wielko ść zakupionych bananów od Chiquita stanowi ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa] łą cznej sprzeda ż y bananów zrealizowanej przez Darex). Opis transakcji Przedmiotowa transakcja stanowi d ł ugoterminow ą inwestycj ę Chiquita PL w spó ł k ę Darex. W wyniku nabycia od Pana Dariusza Wierciaka 26,1% akcji Chiquita PL zwi ę kszy swój udzia ł z posiadanych dotychczas 24,9% akcji tej Spó ł ki do 51%, tym samym przejmuj ą c kontrol ę . Zamiarem Chiquita PL jest nabycie w przysz ł o ś ci pozosta ł ych akcji spó ł ki Darex. 2 Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji prowadz ą dzia ł alno ść na wspólnym rynku produktowym, którym jest rynek sprzeda ż y bananów, dzia ł aj ą c zarówno na tym samym, jak i na ró ż nych szczeblach sprzeda ż y, przy czym mi ę dzy uczestnikami istniej ą wzajemne powi ą zania w zakresie kupna – sprzeda ż y (w 2003 r. wielko ść zakupionych bananów od Chiquita PL stanowi ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa] łą cznej sprzeda ż y bananów zrealizowanej przez Darex). Natomiast z uwagi na ceny bananów i koszty transportu rynkiem w ł a ś ciwym geograficznie jest rynek krajowy. Z danych i informacji przekazanych przez stron ę post ę powania wynika, i ż w 2003 r. szacunkowy ilo ś ciowy udzia ł uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzeda ż y bananów wynosi ł dla grupy Chiquita ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa], za ś dla Darex ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Nale ż y jednak zauwa ż y ć , ż e podane wielko ś ci nie s ą reprezentatywne w bie żą cym roku z uwagi na fakt, i ż z chwil ą przyst ą pienia do Unii Europejskiej Polska przyj ęł a unijny system kwot importowych. Maj ą c na uwadze wielko ść przyznanego przez Komisj ę Europejsk ą kontyngentu celnego udzia ł grupy Chiquita i Darex w rynku zmniejszy si ę i osi ą gnie poziom odpowiednio ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] i ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] (por. tab. 1). Z powy ż szego wynika, i ż przedmiotowa koncentracja ma wp ł yw na krajowy rynek sprzeda ż y bananów, przy czym wp ł yw ten ujawnia si ę g ł ównie w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), gdy ż przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji zaanga ż owani s ą na tym samym rynku produktowym, a ich łą czny udzia ł na tak wyznaczonym rynku przekracza 20%. Koncentracja ma równie ż wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), gdy ż przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji zaanga ż owani s ą na tym samym rynku produktowym, który jest dla nich równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y, a ich łą czny udzia ł na tak wyznaczonym rynku przekracza 30%. 3 Struktura rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw W 2003 r. import bananów do Polski odbywa ł si ę na zwyk ł ych zasadach rynkowych i kszta ł towa ł si ę na poziomie 250 tys. ton, g ł ównie z kierunków: Ekwador, Panama, Kostaryka i Kolumbia. Od dnia 1 maja 2004 r. Polsk ę obowi ą zuje unijny system kwotowy, a import w ramach kontyngentu na rynku bananów jest mo ż liwy wy łą cznie na podstawie pozwolenia na przywóz wydanego przez Agencj ę Rynku Rolnego. Stawka celna dla kontyngentu jest zerowa w przypadku importu z pa ń stw Afryki, Karaibów i Pacyfiku oraz wynosi 75 €/t w przypadku importu z pa ń stw innych ni ż Afryki, Karaibów i Pacyfiku. Import poza kontyngentem na obszar Wspólnoty jest mo ż liwy po uprzednim otrzymaniu pozwolenia na przywóz; w tym przypadku stawka celna wynosi 300 €/t dla importu z krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku oraz 680 €/t dla importu z pozosta ł ych pa ń stw trzecich. W zwi ą zku z rozszerzeniem Unii Europejskiej, Komisja Europejska wprowadzi ł a ś rodki przej ś ciowe umo ż liwiaj ą ce nowym pa ń stwom cz ł onkowskim udzia ł w kontyngencie na import bananów. Zgodnie z propozycj ą dla Polski, przedstawion ą przez Komisj ę Europejsk ą w „Working document on enlargement-proposed framework” oraz „Notice to the operators in the banana sector”, przedsi ę biorcy ubiegaj ą cy si ę o import w ramach kontyngentu powinni zarejestrowa ć si ę w Agencji Rynku Rolnego. Ponadto przedsi ę biorcy zobowi ą zani s ą do z ł o ż enia w Agencji Rynku Rolnego dowodów, po ś wiadczaj ą cych dokonanie importu w latach okre ś lonych przez Komisj ę Europejsk ą . Na ich podstawie przedsi ę biorcom zostaje przyznany status importera tradycyjnego lub nietradycyjnego 1 . Za importera tradycyjnego zosta ł uznany taki importer, który kupuje banany bezpo ś rednio u producenta i w latach 2000- 2002 sprowadzi ł co najmniej 250 ton bananów na rynki nowych pa ń stw cz ł onkowskich i ma dokumenty zakupu wystawione przez producenta. Importer nietradycyjny, to taki, który w latach 2002-2003 sprowadzi ł banany na rynki 10 nowowst ę puj ą cych krajów o warto ś ci co najmniej 1,2 mln euro (ponad 2 tys. ton bananów), ale móg ł je kupowa ć na rynku wtórnym. Rozdysponowanie kontyngentów odbywa si ę z podzia ł em ca ł ej kwoty na cz ęść przypadaj ą c ą dla importerów tradycyjnych (83% ca ł ej kwoty) oraz cz ęść dla importerów nietradycyjnych (17%), proporcjonalnie do ilo ś ci importowanej w ubieg ł ych latach, okre ś lonych przez Komisj ę Europejsk ą . 1 Ź ród ł o: www.arr.gov.pl 4 W ramach kontyngentu celnego Komisja Europejska przyzna ł a Polsce na 2004 r. 212.115 ton bananów, a w okresie maj-grudzie ń 2004 r. – 137.143 ton bananów. Natomiast bezpo ś rednim uczestnikom koncentracji zosta ł y przyznane nast ę puj ą ce ilo ś ci: tab. 1 Przyznana ilo ść kwoty kontyngentu (w tonach) Przedsi ę biorca roczna w okresie maj-grudzie ń 2004 r. Udzia ł w rynku Chiquita Darex [tajemnica przedsi ę biorstwa] Poza uczestnikami koncentracji na polskim rynku sprzeda ż y bananów dzia ł aj ą m.in. nast ę puj ą cy przedsi ę biorcy: Anton Duerback GmbH, Niemcy, z udzia ł em w rynku [tajemnica przedsi ę biorstwa], Del Monte Fresh Produce Poland Sp. z o.o. w Krakowie, osi ą gaj ą ca udzia ł w rynku na poziomie ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa], oraz Citronex I Sp. z o.o. w Zgorzelcu, posiadaj ą ca ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] udzia ł w rynku sprzeda ż y bananów. Jak podaje zg ł aszaj ą cy zamiar, rynek bananów w Polsce znacznie ró ż ni si ę od rynku europejskiego. Za specyfik ą polskiego rynku przemawiaj ą nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) koszty transportu – banany s ą sprowadzane do Polski transportem drogowym z odleg ł ych portów europejskich (np. Antwerpii), bowiem transport morski do polskich portów ma charakter okazjonalny i nieregularny. Taki sposób transportu poci ą ga za sob ą znacznie wy ż sze koszty. 2) znacznie ni ż sze ceny bananów w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej, 3) niewielkie spo ż ycie, spowodowane preferencjami konsumentów – roczne spo ż ycie bananów w Polsce wynosi ok. 5 kg na osob ę , gdy tymczasem w Niemczech wynosi ok. 11 kg na osob ę , a w Czechach ok. 10 kg na osob ę . Polscy konsumenci cz ęś ciej kupuj ą inne owoce egzotyczne, np. pomara ń cze i mandarynki, oraz owoce krajowe, np. jab ł ka i gruszki. Zgodnie z art. 17 ustawy o ochronie konkurencji organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od 5 konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Oceniaj ą c wp ł yw planowanej koncentracji na stan konkurencji na krajowym rynku sprzeda ż y bananów, organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł struktur ę podmiotow ą rynku - na rynku tym funkcjonuj ą przedsi ę biorcy o ustabilizowanej pozycji rynkowej, oraz udzia ł w rynku łą cz ą cych si ę przedsi ę biorców - w wyniku planowanej koncentracji wielko ść udzia ł u w polskim rynku sprzeda ż y bananów grupy Chiquita wyniesie [tajemnica przedsi ę biorstwa], a tym samym nie osi ą gnie udzia ł u rodz ą cego domniemanie uzyskania pozycji dominuj ą cej (ponad 40%). W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż w wyniku przedmiotowej koncentracji konkurencja na krajowym rynku sprzeda ż y bananów zostanie istotnie ograniczona, a Chiquita osi ą gnie na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Przedmiotowy zamiar koncentracji spe ł nia zatem przes ł anki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji, st ą d orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - s ą du ochrony konkurencji i konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Departamentu Ochrony Konk rencji u Danuta Gruszczy ń ska Otrzymuje : Chiquita PL Sp. z o.o., Kraków 6